Кіріспе

Өте кішкентай жылқы

Миниатюралық жылқы – кішкентай мөлшерімен ерекшеленетін жылқы тұқымы немесе түрі. Әдетте, олар толыққанды жылқының физикалық ерекшеліктерін кішірейтілген күйде көрсету үшін өсіріледі, бірақ олардың бойы одан да аз болады. Мұндай жылқылар кішкентай жылқыларға ұқсағанымен, генетикалық тұрғыдан Шетланд сияқты пони тұқымдарына жақын. Олардың әртүрлі түстері мен түс үлгілері бар. Миниатюралық жылқылар Аргентина, Австралия, Франция, Германия, Голландия, Ирландия, Намибия, Филиппин, Ұлыбритания және АҚШ сияқты бірнеше елде кездеседі. Кейбір елдерде олардың өз тұқымдары бар; оларға Аргентинаның Фалабелласы, Голландияның миниатюралық жылқысы, Оңтүстік Африканың миниатюралық жылқысы және американдық миниатюралық жылқы жатады. Олар көбінесе үй жануарлары ретінде немесе көлікке жегу, немесе басқа да жарыс аттар көрмелері сияқты спорттық іс-шаралар үшін ұсталады. Аз ғана саны соқыр адамдарға жол көрсетуші жылқы ретінде оқытылған.

Тарих

Миниатюралы жылқылар Еуропадан шыққан, онда олар туралы 18-ғасырдың соңына қарай жазбаша және бейнелеу құжаттамалары сақталған. 20-ғасырдың бірінші жартысында Англияда леди Эстелла Мэри Хоуп және оның әпкесі леди Доротея кішкентай жылқыларды өсірді. Falabella тұқымын Аргентинада 1800 жылдардың ортасында Патрик Ньюталл шығарды. Ньюталл қайтыс болғаннан кейін, жылқы төлдері мен оларды асылдандыру әдістері оның күйеу баласы Хуан Фалабеллаға берілді. Хуан Уэльс понисі, Шетланд понисі және кішкентай тоқпан жылқылары сияқты қосымша тұқымдық желілерді қосты. Көптеген ішкі селекция арқылы ол төлдердің мөлшерін тұрақты түрде кішірейтуге қол жеткізді. Оңтүстік Африка миниатюралы жылқысы Оңтүстік Африкада 1945 жылдан бастап өсіріле бастады, осы кезде Линдлидегі Уайнанд де Вет Шетланд жылқысын таңдап өсіруді бастады. 2011 жылы елде шамамен 700 жылқы болды. Морфологиясы әртүрлі: кейбіреулері араб жылқысына ұқсас, ал енді біреулері жұмыс жылқысының дене бітіміне ие. 1984 жылы тұқымдық бірлестік құрылды, ал 1989 жылы Оңтүстік Африка миниатюралы жылқысы Оңтүстік Африканың ұлттық тұқымдық кітабы және мал шаруашылығын жақсарту қауымдастығымен мойындалды.

Сипаттамалары

Шағын аттар көбінесе өте төзімді болады. Олардың өмір сүру ұзақтығы кейбір тұқымдардың толыққанды жылқыларына қарағанда ұзаққа созылуы мүмкін. Олардың ауруға шалдығуға бейімділігі ересек жылқылардан едәуір өзгеше. Олар ларингеальді гемиплегия, остеохондроз немесе navicular ауруы сияқты, үлкен аттарда жиі кездесетін ауруларға сирек шалдығады, бірақ үлкен аттарда сирек кездесетін басқа ауруларға, мысалы гиперлипиемия – бұл бауырдың майлы дистрофиясына әкелуі мүмкін – немесе эклампсияға ұшырау ықтималдығы жоғары. Тістердің дұрыс емес орналасуы және тығыздығы үлкен жылқыларға қарағанда жиі кездеседі: брахигнатизм ("құстың аузы") және прогнатизм ("доңыздың аузы") көрінеді; тіс қабықшаларының тоқталып қалуы, сондай-ақ тіс шығумен байланысты қуыстардың инфекциясы болуы мүмкін. Төмен сапалы шайнау энтеролиттер, феколиттер немесе құмнан туындаған коликаның көбеюіне себеп болуы мүмкін.

Қолдану

Шағын аттар көбінесе серік ретінде ұсталады. Олар көбінесе ең кішкентай балалардың өзіне шаба білуге тым кішкентай, бірақ керуге өте жарамды; кейбіреулері ат көрмелерінің басқа да шараларына қатыса алады. Аз ғана саны көзі көрмейтін адамдарға, әсіресе мұсылман мәдениетінде иттерді таза емес деп есептеушілерге, жол көрсетуші аттар ретінде оқытылған.