Кіріспе

Балықтар туысы

Барбус – Cyprinidae тұқымдасына жататын сүйекті балықтардың туысы. Барбустың типтік түрі – қарапайым барбел, алғаш рет Cyprinus barbus деп сипатталған, қазір Barbus barbus деп аталады. Барбус – Барбиналар кіші тұқымдасының атымен аталған туыс, бірақ олардың туыстық байланысын ескере отырып, бұл таксонның көп бөлігі (Барбустың типтік түрлерін қоса алғанда) Cyprininae кіші тұқымдасына жатқандығы дұрыс.

Сипаттамасы мен қолданылуы

Олардың жалпы атаулары – барб және барбелдер – осы туыстың көптеген өкілдерінің аузында барбелдер жұбы болады, оларды су түбінде тамақ іздеу үшін пайдаланады. Барбелдер көбінесе тамақ үшін ауланады; кейбір аймақтарда олар коммерциялық маңызға ие. Дегенмен, барбелдің уылдырығы улы. Ірі Барбус барбтары өздерінің туған жерлерінде де жиі желінеді. Ал кішкентай барбтер кейде аквариумдық балық ретінде саудаға түседі. Олардың кейбіреулері едәуір маңызды, бірақ жалпы алғанда, бұл туыс Оңтүстік-Шығыс Азиялық Пунтиусы сияқты аквариумдарда кеңінен танымал емес.

Жүйелілік және таксономия

Барбус ұзақ жылдар бойы "қоқыс себеті" ретінде танымал. Тарихи тұрғыдан қарағанда, көптеген балықтар, әдетте "барб" деп белгілі, осы топқа автоматты түрде жатқызылатын. Бірақ соңғы кезде көптеген "барбтар" Арабибарбус, Барбихтис, Барбодес, Барбоид, Барбонимус, Барбопсис, Кейкобарбус, Капоэта, Карасобарбус, Клайпеобарбус, Энтеромиус, Гипселобарбус, Гипсибарбус, Лабеобарбус, Лептобарбус, Люциобарбус, Месопотамихтис, Поропунтиус, Пробарбус, Псевдобарбус, Пунтиоплитс және Пунтиус сияқты туыстарға қайта жіктелді. Осылайша, Барбус қазіргі уақытта дәстүрлі барбельдер мен барбтармен ғана шектеледі және Африка, Еуропа және оларға жақын Азиядан табылған балықтарды қамтиды. Дегенмен, тіпті қысқартылған түрінде де, туыс парафилетикалық болуы мүмкін, ал көптеген африкалық түрлер (әсіресе кішкентайлары) осы топқа жатпайтын сияқты. Ақырында, Барбус, мүмкін, B. barbus – үлкен еуропалық және Понто-Каспий түрлері, әдетте "барбель" деп аталатын топпен шектеледі. Люциобарбус және әсіресе Мессинобарбус өте ұқсас және оларды Барбусқа қайта қосу орынды болуы мүмкін. Олардың барлығы бір-біріне жақын туыстар, тіпті Aulopyge huegelii-нің ең жақын туыстары болуы мүмкін. Carasobarbus және Labeobarbus та осы топқа жақын болуы мүмкін, ал кейбір ірі гексаплоидты барбтар (мысалы, L. reinii) Labeobarbus-қа жатуы ықтимал. Африкадағы кішкентай барбтар, керісінше, ерекшеленеді. Олар тіпті жаңа кіші туыс топтарын құруға да негіз беруі мүмкін, әсіресе егер Labeoninae Cyprininae-ге кірмесе, себебі олар барбельдер мен дәстүрлі карптардан, гаралардан (даулы Labeoninae-нің бөлігі) ерекшеленеді, бұл ескі "Barbinae" туысын парафилетикалық етеді. Африканың кішкентай барбтарының ішінде бірнеше эволюциялық тарамдарды анықтауға болады. Олардың көпшілігі диплоидты; тетраплоидтық топтың көп бөлігі Оңтүстік Африкамен шектеледі және Псевдобарбусқа өте жақын, тіпті оның құрамына кіруі мүмкін. Атап айтқанда, "redfins" деп аталатын топ монофилетикалық болуы мүмкін және Псевдобарбус пен Барбус арасында бөлінудің орнына толығымен Псевдобарбусқа жатуы мүмкін.

Қалдық түрлер

Палеогендік Сипанг фаунасынан Индонезияда табылған (Barbus megacephalus Günther, 1876) қазба түрі белгілі, бірақ оны басқа туысқа жатқызу ықтимал.