Кіріспе
Жапон математигі және саясаткер Тадатоси Акиба (秋葉 忠利) – жапон математигі және саясаткері. 1999 жылдан 2011 жылға дейін Хиросима қаласының мэрі болды.
Tadatoshi Akiba (秋葉 忠利) is a Japanese mathematician and politician and served as the mayor of the city of Hiroshima, Japan from 1999 to 2011.
Ерте өмір
Токио университетінде математиканы оқып, 1966 жылы бакалавр, 1968 жылы магистр дәрежесін алды. Джон Милнордың жетекшілігімен Массачусетс технология институтында оқуын жалғастырып, 1970 жылы математика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Ол бірнеше университеттерде оқытушы болып жұмыс істеді: Нью-Йорк штатының Стони Брук университетінде (1970), Тафтс университетінде (1972–1986) және Хиросима Шудо университетінде (1986–1997). Оның ғылыми зерттеулері топология саласында болды, оның ішінде гомотопиялық топтарға ерекше қызығушылық танытты. Тафтс университетінде жұмыс істеген кезінде Акиба Хибакуша саяхат гранты бағдарламасын құрды, ол әр жылдың тамызында Хиросимаға американдық баспа және телерадио журналистерін шақырып, қала туралы (әдетте 1945 жылы атом бомбасына ұшыраған адамдардың өмірі мен тәжірибесі туралы) материалдар дайындауға мүмкіндік берді.
Саяси мансап
Социал-демократиялық партияның мүшесі ретінде ол 1990 жылдан 1999 жылға дейін Өкілдер палатасына сайланды және сол қызметте болды. 1999 жылдың ақпанында Хиросима қаласының мэрі болып тағайындалды, содан кейін 2003 және 2007 жылдың сәуір айында қайта сайланды.
Бейбітшілік іс-шаралары
Қала әкімі ретінде ол көзге көрінетін бейбітшілік жақтасы болды. Ол Mayors for Peace ұйымында белсенді жұмыс істейді, олардың Дүниежүзілік конференциясының президенті қызметін атқарады. 2003 жылы бастау алған және ядролық қаруды жою мақсатын көздейтін 2020 жылғы көрініс науқаны Mayors for Peace ұйымына 2004 жылы Ядролық дәуір бейбітшілік қорынан «Әлемдік азаматтық» сыйлығын, 2006 жылы Халықаралық бейбітшілік бюросынан «Шон Макбрайд» сыйлығын және 2007 жылы Франц Молл қорынан «Ядролық қарусыз болашақ» сыйлығын әкелді. Ол сондай-ақ ядролық қаруды жоюды қолдады және Джордж Бушқа қатысты сыншыл болды. 2007 жылдың мамыр айынан бастап ол Дүниежүзілік болашақ кеңесінің кеңесшісі болып табылады. 2007 жылы ол шешімдер санатында «Ядролық қарусыз болашақ» сыйлығын алды. Ол 2008 жылғы «Дүниежүзілік әкім» сыйлығына ұзақ тізімге ілікті, бірақ жеңе алмады, себебі сыйлық Оңтүстік Африка Республикасының Кейптаун қаласының әкімі Хелен Зилле берілді. 2010 жылдың 21 қаңтарында ол АҚШ әкімдер конференциясының 78-ші қысқы отырысына арнайы шақырылған спикер ретінде қатысты және осы ресми міндетін орындап, Ақ үйde өткен қабылдауға қатысып, АҚШ президенті Барак Обамамен кездесті. Ол Хиросима қаласының әкімі болып қызмет етіп жүрген кезеңде АҚШ президентімен ресми түрде кездескен жалғыз әкім. 2010 жылдың тамызында ол ядролық қаруды жою жөніндегі қызметі үшін Рамон Магсайсай сыйлығымен марапатталды, ал 2013 жылдың сәуірінде Германияның Біріккен Ұлттар Ұйымы (DGVN) және Берлиннің басқарушы әкімінен Ото Ханның бейбітшілік медалін алды. Акиба Жаһандық қауіпсіздік институтының кеңесшілер кеңесінің мүшесі. Хиросима – АҚШ-тан тыс жерде Мартин Лютер Кинг күні АҚШ-тағыдай маңызды делінетін сирек орындардың бірі. Тадатоси Акиба қала әкімінің кеңсесінде арнайы банкет ұйымдастырып, қаланың бейбітшілікке шақыруын Кингтің адам құқықтары туралы үндеуімен біріктіреді. 2022 жылдың тамызында ол Ахмадия мұсылмандық бейбітшілікті дамыту сыйлығымен марапатталды.
Қала әкімі қызметінен кетуге
2011 жылдың 4 қаңтарында Акиба жаңа жылдық құттықтауында 2011 жылдың 10 сәуірінде өтетін қала әкімі сайлауына қайта кандидат болмайтынын хабарлады. Ешқандай себеп айтылмады. Сәуір айының басында Хиросима университеті Акибаны әкім қызметінен кеткеннен кейін арнайы профессор қызметіне тағайындағанын мәлімдеді. 10 сәуірде Кадзуми Мацуи жаңа әкім болып сайланды. 2012 жылдың 3 тамызында ол ядролық қаруды жою жөнінде жұмыс істейтін үкіметтік емес ұйымдардың халықаралық желісі – Орта күштер бастамасының (MPI) төрағасы болып тағайындалды.