Кіріспе

Канадалық композитор және музыкант

Кеннет Винсент Джон Уилер, ОК (14 қаңтар 1930 – 18 қыркүйек 2014) – канадалық композитор, труба мен флюгельгорнші, 1950-жылдардан бастап Ұлыбританияда тұрды. Оның көптеген өнернамалары джазға негізделген, бірақ ол еркін импровизацияда да белсенді болды және кейде рок музыкасының жазуларына қатысты. Уилер жүзден астам шығарма жазды және кішкентай топтар мен үлкен ансамбльдер үшін шебер аранжировка жасады. Уилер Корольдік академияның жас джаз курсының демеушісі болды.

Ерте өмір

Уилер 1930 жылдың 14 қаңтарында Онтарио провинциясының Торонто қаласында дүниеге келген. Торонтода өскен ол 12 жасында корнет тартып үйрене бастады және жасөспірім кезінде джазға қызығушылық танытты. 1950 жылы Уилер Корольдік музыка консерваториясында композицияны бір жыл бойы оқыды. 1952 жылы ол Ұлыбританияға көшіп кетті. Ол сол кездегі Лондон джаз өнеріне қатысып, Томми Уиттл, Табби Хейс және Ронни Скотт басқарған топтарда орындады.

Мансап

1950 жылдардың соңында ол Бобби Веллинспен бірге Бадди Федерстонхоудың квинтетіне мүше болды. 1959 жылдан 1965 жылға дейін Джон Данкуорттың оркестрінде ойнады, осы кезеңде ол Ричард Родни Беннетттен (1962-1963) және Билл Руссодан (1963-1964) композиция сабақтарын алды. Ол сондай-ақ (Эрик Бердон және) Animals тобының биг-бэндымен бірге Ричмондтағы 5-ші жылдық британдық джаз және блюз фестивалінде (1965) бір рет ғана сахнаға шықты, онда тенор саксофонда ойнаған Стен Робинсон, Дик Моррисси және Ал Гей, баритон саксофонда Пол Кэрролл, сондай-ақ трубадағы Иэн Карр және Грег Браун да болды. 1968 жылы Уилер гитарист Терри Смиттың алғашқы жеке альбомы Fall Out-та ойнады. Уилер мансабы бойында үлкен джаз ансамбльдерімен өзінің шығармаларын орындап, жазды, бұл оның өз атымен жазылған алғашқы альбомы Windmill Tilter (1969) – Джон Данкуорт тобымен бірге жазылғаннан басталады. BGO Records 2010 жылдың қыркүйегінде CD шығарды. Биг-бэнд альбомы Song for Someone (1973) Уилердің ерекше оркестрлік стилін Эван Паркер және Дерек Бейли сияқты музыканттардың ұсынған еркін импровизациясымен үйлестірді және 1975 жылы Melody Maker журналы оны «Жыл альбомы» деп таныды. Кейіннен бұл альбом Паркердің Psi лейблінде қайта жарық көрді. 1960 жылдардың ортасында Уилер Лондондағы жаңадан пайда болған еркін импровизация қозғалысының белсенді қатысушысы болды, Паркер, Джон Стивенс, Spontaneous Music Ensemble және Globe Unity Orchestra тобымен бірге ойнады. Жоғарыда аталған жетістіктеріне қарамастан, оның атағының көп бөлігі кіші джаз топтарымен жұмысына байланысты. Уилердің кіші топтарымен жасаған алғашқы жазбалары, сыншылардың назарын аударған Gnu High (1975) және Deer Wan (1977) болды, екеуі де ECM лейблі үшін жарық көрді (Gnu High – Чарльз Ллойдпен жұмыс істегеннен кейін Кит Джарретттің сидмен ретінде ойнаған сирек альбомдардың бірі). ECM лейблімен үздіксіз ынтымақтастықтан тыс, 1976 жылы CBC арнасында Ensemble Fusionaire атты сирек альбом шықты. Бұл альбомда үш канадалық музыкант қатысты және ол Торонтодағы Сент-Мэри шіркеуінде жазылған, ECM жазбаларынан өзгеше дыбысқа ие. Уилер 1971 жылдан 1976 жылға дейін Энтони Бракстон квартетінде трубашы болды. Ол сондай-ақ 1977 жылдан 2000 жылға дейін Джон Тейлор және Норма Уинстонмен бірге камералық джаз триосы Azimuth мүшесі болды. Олардың осы атпен шыққан алғашқы альбомы 1977 жылы ECM лейблінде жарық көрді, одан кейін 1985 және 1995 жылдары тағы екі альбом шықты. Ол 1985 жылы Channel 4 телеарнасында көрсетілген композитор Грэм Коллиерге арналған деректі фильмде еске алынды.

Кейінгі өмірі

Music for Large & Small Ensembles (1990) Уилердің "Sea Lady" және "The Sweet Time Suite" композицияларын қамтыды, екіншісі – Windmill Tilter-ден бергі үлкен ансамбль үшін оның ең ауқымды туындысы. Ол әйелі Дорин және балалары Марк пен Луаннға мұрагер болды.