Кіріспе
Сиднейдің Ішкі Батысы – Сиднейдің орталық бизнес ауданынан тікелей батысқа қарай орналасқан аймақ, Жаңа Оңтүстік Уэльс штаты, Австралия. Ішкі Батысты құрайтын шағын қалалар мен аудандар негізінен Порт-Джексонның (Парамата өзені) оңтүстік жағалауы бойында орналасқан, оңтүстікке қарай Кукс өзенінің жағалауына дейін созылады. Ішкі Батыс аймағының батыс шекарасын шамамен А3 магистральдық жолы (Хомбуш Бей Драйв / Centenary Drive) белгілейді, ол Ішкі Батыс аймағын Үлкен Батыс Сидней аймағынан бөліп тұрады. Ішкі Батыс, Ішкі Батыс Кеңесінің жергілікті басқару аймағынан әлдеқайда кең аумақты. Ішкі Батыс шамамен Питершам және Конкорд еншіктерімен сәйкес келеді, бұл жерді тіркеу үшін қолданылатын екі кадастрлық бөлім.
The Inner West of Sydney is an area directly west of the Sydney central business district, New South Wales, Australia. The suburbs that make up the Inner West are predominantly located along the southern shore of Port Jackson (Parramatta River), stretching south to the shores of the Cooks River. The western boundary of the Inner West is approximately the A3 arterial road (Homebush Bay Drive / Centenary Drive), which divides the Inner West from the Greater Western Sydney region. The Inner West is much larger than the Inner West Council local government area. The Inner West roughly corresponds with the Parish of Petersham and Parish of Concord, two cadastral divisions used for land titles.
Жергілікті жерлер
Бірінші флот келгенге дейін Сидней аймағында Даруг халқы мекендеген. Бұл ұлт белгілі бір географиялық аймақта тұратын бірнеше абориген руларына бөлінген. Әр руда 50-ден 100-ге дейін адам болған, және генетикалық мәселелерді болдырмау үшін ерлер басқа рулардан әйелдерге үйленген. Сондықтан рулар бір-бірімен байланысты болған, ал бір рудың мүшелері жиі басқа рулардың аумағына саяхаттап, аң аулау, сауда жасау және рәсімдер өткізу сияқты істермен айналысқан. Олар өздерін жердің иелері деп есептемей, оның қамқорлары деп санаған. Қазіргі Ішкі Батыс аймағында бұрын екі ру мекендеген: Кадигал руы, олардың жері Порт-Джексоннан Оңтүстік төбесінен Левишамға дейін созылған, және Вангал руы, олардың жері Кадигал руының батысында, Гомебуш шығанағына дейін жеткен. Бұл аймаққа үнемі келіп тұратын басқа рулардың ішінде қазіргі Шығыс елді мекендеріндегі Бирабирагал және Муру ора рулары, оңтүстікте Кукс өзені аймағынан Бедиагал және Камейгал рулары, батыста Паррамата аймағынан Бурраматтагал руы, ал Паррамата өзенінің солтүстік жағалауынан Валлуматагал, Камерагал және Горуалгал рулары болған.
Еуропалықтардың келуі
Ішкі батыс аймағындағы жер бөлу 18 ғасырдың соңында басталды. 1814 жылға қарай, Сидней (шығыста) және Парамата (батыста) екі ірі елді мекеннің арасында, содан кейін батысқа қарай Ричмондқа дейін дилижанс жүріп тұрды. Бұл Паррамата жолы бойындағы бірнеше елді мекендердің дамуына түрткі болды. Аймақтағы көптеген ірі жер бөлімдері коммерциялық және тұрғын үйлер салу үшін бөлінді, мысалы, 1838 жылы Эшфилд паркі. 1855 жылы салынысқан негізгі қала маңы темір жолы Ньютаун, Эшфилд, Бервуд және Хомбуш стансаларында одан әрі дамуға ықпал етті. Темір жол келгеннен кейінгі онжылдықтарда аймақтағы бастапқы жер бөлімдерінің көпшілігі коммерциялық және тұрғын үйлер салу үшін бөлінді, мысалы, 1878 жылы Хомбуш ауылы. Колонияның элиталық саясаткерлері, судьялары, өнеркәсіпшілері мен кәсіпкерлері Ішкі батыстың "сыртқы" аймақтарында сәнді үйлер салды, мысалы, бисквит империясының Арнот отбасы және саудагер Дэвид Джонстың отбасы Стратфилдте әртүрлі үйлер салған. Халық санының өсуіне байланысты 19 ғасырда аймақта жергілікті басқару органдары құрылды, мысалы, 1862 жылы Ньютаун муниципалитеті, Питершам муниципалитеті, 1871 жылы Лейхардт және Эшфилд муниципалитеттері, 1874 жылы Бурвуд муниципалитеті, 1883 жылы Конкорд муниципалитеті және 1885 жылы Стратфилд муниципалитеті. 19 ғасырдың соңғы тоқсанында Сиднейдің трамвай желісі Ішкі батысқа кеңейді және 20 ғасырдың басында кеңейе берді, ақырында Ішкі батыстың барлық аймақтарына, тіпті Кабаррита, Энфилд және Кентербериге дейін қызмет көрсетті. 1895 жылы Сиденхемдегі Иллаварра желісінен бөлініп шыққан қала маңы темір жолы желісі салынды, ол Марриквилл және Дулич Хилл сияқты Ішкі батыстың оңтүстігіндегі қала маңындағы елді мекендерге темір жолға қол жеткізуді қамтамасыз етті.
Өнеркәсіптік және тұрғын үй құрылысы
Орталықта орналасқандығы және су, теміржол мен автомобиль жолдары арқылы оңай қолжетімділігінің арқасында 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Ішкі Батыста ірі масштабты өнеркәсіптік даму орын алды. Көптеген ірі тұрғын үйлер өнеркәсіптік мақсаттарға пайдаланыла бастады, мысалы, Артур Ренвикке тиесілі Эбботсфорд үйі Нестле шоколад фабрикасына, ал Роланд Дакердің Кабаритадағы Стратройы – Британдық-Австралиялық Қорғасын Өндірушілер (BALM) компаниясының бояу фабрикасына, кейіннен Dulux компаниясына айналды. Дегенмен, тұрғын үйлер де танымал бола берді. Мысалы, осы кезеңде Ішкі Батыста тұрған Австралия премьер-министрлерінің арасында Уильям МакМахон, Эрл Пейдж, Джордж Рид, Франк Форд және Билли Хьюз болды. Австралия Федерациясы құрылғаннан кейін салынған жоғары сапалы тұрғын үйлердің көптеген ансамбльдері Австралия тұрғын үй архитектурасының және мұрасының қорғалатын ескерткіштері болып саналады, олардың ішінде 1901 жылы құрылысы басталған ірі Хаберфилд "бақша қалашығы", 1909 жылы Кройдондағы Малверн Хилл Estate және 1903 жылы Аппиан Уэйдегі Хоскинс Estate бар. Соғыстар арасындағы жылдары қаланың дамуы үдеді, нәтижесінде Ішкі Батыстың сыртқы аймақтарындағы Стратфилд, Бервуд және Конкорд қалаларының мәртебесі артып, ал Ньютаун, Энмор және Эрскинвилл сияқты тығыз құрылған орталық аймақтары төмендеді.
Соғыстан кейінгі көші-қон және gentrification
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Австралияға мигранттардың көптеп келуі Ішкі Батысқа, негізінен Еуропа елдерінен көптеген көшіп келгендерді әкелді. Көптеген мигранттарды аймақтағы өнеркәсіптік жұмыс орындарының болуы, қалаға жақындығы және қоғамдық көліктің жақсы дамығандығы тартып тұрды. Демографиялық өзгерістер этникалық ерекшеліктерімен көзге түсетін дүкендердің, кафелердің және мейрамханалардың пайда болуына әкелді, бұл Ішкі Батыстағы бірқатар сауда орталықтарының сауда аймақтарына космополиттік сипат берді. Мысалы, Хаберфилд пен Лейхардт итальяндық бизнес орындарының шоғырлануымен ерекшеленді, ал Питершам Сиднейдегі португалдық қауымның орталығына айналды. Өндірістік дамудың жалғасуы және еуропалық иммигранттарды қоса алғанда, жұмысшы табының көптеп келуі, қала маңындағы елді мекендер арасындағы айырмашылықты күшейтті. 1977 жылы Стратфилд үйдің орташа бағасы бойынша Сидней қала маңындағы ең қымбат елді мекен болды, ал Лейхардт сияқты Ішкі Батыстың ішкі қала маңындағы елді мекендер Банкстаун сияқты сыртқы Батыс елді мекендерінен арзан болды. Иммигранттардың қоныстану үлгісі жалғасты және Ақ Австралия саясаты тоқтатылғаннан кейін батысқа қарай кеңейді, бұл Австралияның иммигранттар құрамын өзгертті. Мысалы, 20-ғасырдың соңында Эшфилд қытай иммигранттарының, әсіресе Шанхайдан келгендердің орталығы болды, олар "Шағын Шанхай" деп аталды. Бэрвуд та қытай иммигранттары мен шетелдік студенттердің орталығына айналды. 20-ғасырдың соңында Ньютаун сияқты ішкі қала маңындағы баламалы мәдениеттердің кеңеюі жаңару толқынына (gentrification) әкелді. Ішкі Батыстың сыртқы қала маңындағы және жағалау бойындағы өнеркәсіптік нысандар тұрғын үйлерге қайта жарақтастырылды. Балмендегі Colgate Palmolive зауыты мен Lever Brothers сабын зауыты пәтерлерге айналдырылды. Жоғарыда аталған Эбботтсфорд үйі мен Стратрой үйі қалпына келтіріліп, тұрғын үй ретінде пайдаланыла бастады, ал олардың айналасындағы зауыттар жоғары сапалы тұрғын үйлермен ауыстырылды. Сол сияқты, Саммер-Хиллдің аспан сызығында ұзақ жылдар бойы үстемдік еткен ұн диірмендері тұрғын үйлер салу үшін қайта құрылды. Осы өзгерістерді ескере отырып, 2017 жылға қарай Ішкі Батыстың жоғары бағаланған тұрғын үйлерге ие елді мекендері шығысқа қарай кеңейді. Сол жылы орташа үй бағасы 2 миллион доллардан асып кеткен жеті елді мекен, орташа бағаның төмендеуі бойынша: Кабаррита, Стратфилд, Бэрвуд, Чизвик, Балмен Ист, Родс және Бэрвуд Хайтс, дәстүрлі түрде танымал "сыртқы" Ішкі Батыс және жаңадан жаңартқан, бұрынғы өнеркәсіптік жағалау маңындағы елді мекендерді қамтыды.
География
Ішкі Батыстың географиясы аймақтың солтүстік шекарасын құрайтын Парамата өзенінің оңтүстік су алаптарымен және оңтүстік шекарасын құрайтын Кукс өзенінің солтүстік су алаптарымен анықталады. Аймақтың батыс шекарасы Кукс өзенінің бастауына жақын орналасқан. Хьюм тас жолы шамамен екі су алабы арасындағы суайырық қырқасын бойлай өтеді. Бұл аймақта Парамата өзені Сидней портын құрайтын тереңдеген аңғарға бірнеше шығанақтар арқылы кеңейеді. Бұл оңтүстік жағалау бойында үлкен шығанақтар тізбегін қалыптастырады, олардың ішіндегі ең ірілері (батыстан шығысқа қарай) – Homebush Bay, Hen and Chicken Bay және Iron Cove. Бұл шығанақтар аймақтың даму үлгісіне және жолдар мен теміржолдар сияқты инфрақұрылымның орналасуына елеулі әсер етті. Екі өзеннің арасындағы жер бедері, Iron Cove Creek, Hawthorne Canal (бұрынғы Long Cove Creek), Whites Creek және Johnstons Creek сияқты су жолдары арқылы екі өзенге құятын көлбеу төбелермен тілген шағын аңғарлармен сипатталады. Бұл су жолдары 19 ғасырдың соңынан бастап бетонмен қапталып, күрт өзгертілді. 1860 жылдары Iron Cove Creek еркін ағып жатқан су жолы болды, ол кейбір жерлерде кеңейіп, керемет әрі әдемі жүзуге арналған ойыстарға айналды. Қазір ол тұрғын үйлер, саябақтар мен жылдам тамақтандыру орындарымен шектесетін көлдей ғана қалды.
Демография
Австралия статистика бюросы анықтаған "Сиднейдің ішкі батысы" статистикалық аймағы, дәстүрлі анықтама бойынша, ішкі батыстың көп бөлігін қамтиды, бірақ оның барлығын емес: Сидней қаласының маңындағы және бұрынғы Марриквилл кеңесінің аймақтарындағы, дәстүрлі аймақтың шығыс және оңтүстік-шығыс жиегінде орналасқан қалалар, мысалы, Глеб, Энмор, Питершам және Марриквилл, "Қала және ішкі оңтүстік" деп аталатын аймаққа кіреді. Австралия статистика бюросы мәліметінше, "Сиднейдің ішкі батысы" статистикалық аймағының жалпы халқы 304 771 адамды құрайды. Ең көп кездесетін ұлттық тегі – ағылшындар (20,7%), австралиялықтар (17,8%), қытайлар (16,5%), итальяндықтар (9,5%) және ирландтар (9,2%). Халықтың 57,1% екі ата-анасы да шетелде туған. Халықтың 52,8% Австралияда туған. Басқа елдердің ішінде ең көп кездесетіндері – Қытай (7,9%), Үндістан (3,4%), Непал (3,0%), Англия (2,8%) және Италия (2,4%). Халықтың 54,1% үйінде тек ағылшын тілінде сөйлейді. Үйде сөйлейтін басқа тілдерге мандарин (8,6%), кантон (4,1%), итальян (3,7%), непал (2,9%) және корей (2,5%) кіреді. Апталық орташа отбасылық табыс 2250 долларды құрайды, бұл Жаңа Оңтүстік Уэльстің (1829 доллар) және Австралияның (1746 доллар) орташа көрсеткіштерінен жоғары.
"Сидней пойыздарының" бірқатар қалалық пойыз қызметтері Орталық станциядан Стратфилдке дейін негізгі қала маңындағы теміржол желісімен жүреді, көбінесе Паррамата жолының оңтүстігінен өтеді. Стратфилдтен бұл желілер әртүрлі бағыттарға қарай жүреді, соның ішінде Гранвилл арқылы Макартурға қарайтын "Inner West & Leppington Line", Стратфилдтен солтүстікке қарай Хорнсбиге қарайтын "Northern Line" және Паррамата арқылы Эму Плейнс немесе Ричмондқа қарайтын "North Shore & Western Line". Жеке Банкстаун желісі көбінесе оңтүстікке қарай бағытталған және Эрскинвилл, Сент-Петерс, Сиденхэм, Марриквилл және Дулич-Хилл сияқты қала маңындағы аудандарға пойыз қызметін көрсетеді. "Сиднейдің батыс метрополитенінің" жылдам транзит желісі салынып жатыр. Аяқталғаннан кейін ол ішкі батыстың солтүстігіндегі қала маңындағы аудандарды шығыстағы Сиднейдің орталық сауда орталығымен және батыстағы Сидней Олимпиадалық паркі мен Парраматамен байланыстырады. Көбінесе "Transit Systems" компаниясы басқаратын түрлі автобус маршруттары бар. "Sydney Ferries" ішкі портта және Паррамата өзенінде қызмет көрсетеді, ішкі батыстың солтүстік бөлігіндегі қала маңындағы бірнеше кемежайларға тоқтайды. Әсіресе "Sydney RiverCat" қызметтері Паррамата өзенінің салыстырмалы түрде терең емес су жолдарымен жүруге арналған, ол ішкі батысты өзеннің арғы жағындағы Сиднейдің солтүстік бөлігімен, батыстағы Парраматамен және шығыстағы Сиднейдің орталық сауда орталығымен байланыстырады. "Inner West Light Rail" Пирмонт арқылы Орталықтан ішкі батысқа қарай жалғасады, Глейб, Лилифилд, Лейхардт, Льюишам және Дулич-Хилл аялдамаларында тоқтайды, онда ол Банкстаун теміржолымен байланысады. Паррамата жолы – ішкі батыстың ортасынан өтетін және оны шығыстағы Сидней қаласының және батыстағы Парраматаның негізгі орталықтарымен байланыстыратын маңызды артериялық жол. Саммер-Хиллде Ливерпуль жолы (Хьюм тас жолы) Паррамата жолынан бұтақталып, оңтүстік-батысқа қарай Мельбурнға қарай жалғасады. M4 жолы негізінен ішкі батыстың астынан автокөлік жолының туннелі ретінде өтеді, ішінара Паррамата жолымен қатар жүреді. M4 туннелінің Хаберфилдке жақын үлкен тоғысуы бар, оның бір тармағы жер үсті жолы Паррамата жолымен, екіншісі A4 жер үсті жолымен Сиднейдің орталық сауда орталығына қосылады, ал үшінші тармақ шығысқа қарай ішкі батыстың солтүстік және шығыс бөлігімен Анзак көпірімен және M8 автожолымен Розель алмасуы арқылы жалғасады. Ағымдағы жобалар ақырында туннельді солтүстікке қарай кеңейтіп, болашақ Батыс порт туннеліне, ал оңтүстікке Сидней әуежайына тікелей байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Велосипедтің көлік құралы ретіндегі рөлі жалпы көлік тапсырмасында әлі де шағын болса да, 1990 жылдан бері ішкі батыста велосипедті пайдалану едәуір өсті. Халықтың тығыздығы мен қысқа қашықтықтар велосипедпен жүрудің көлікпен немесе қоғамдық көлікпен жүруден гөрі тез әрі ыңғайлы екенін білдіреді. Велосипед жолдарының желісі, жергілікті көшелердегі велосипед жолдары және басқа да қауіпсіз және ыңғайлы велосипедпен жүруге арналған құралдар жасалуда. Негізгі велосипедтік жолдар екі солтүстік-оңтүстік бағытты қамтиды: бірі ішкі батыстың батыс бөлігінде орналасқан Кукс өзені веложолы немесе "Bay to Bay" веложолы, ол Райдті солтүстікке Кукс өзені аңғарымен және Ботани шығанағымен оңтүстік-шығысқа жалғастырады, ал екіншісі шығысқа қарай орналасқан Гринвей, ол солтүстікке Кукс өзені аңғарымен жалғасады, Кукс өзені веложолымен қосылады, бес доктан Анзак көпірі веложолына дейінгі батыс-шығыс бағыты, Гладесвилл көпірінен Анзак көпіріне дейінгі солтүстік-батыс бағыты және Марриквиллден Ньютаун арқылы қалаға дейінгі оңтүстік-батыс бағыты бар. Велосипедпен жүрушілердің жергілікті топтары (BUGs) жаңа велосипедшілерге көмек көрсетеді, "Bicycle New South Wales" бас ұйымының астында.
Үкімет
Мемлекеттік парламентте аймақ Balmain, Canterbury, Drummoyne, Newtown, Strathfield және Summer Hill сайлау округтері арқылы өкілдік етіледі. Бұл округтердің үш ірі партия арасындағы бөлінісі салыстырмалы түрде тұрақты болды. 2015 жылдан бері, Австралияның Еңбек партиясы Strathfield округін Австралияның Либералдық партиясынан қайтарып алғаннан және Summer Hill мен Newtown округтері алғаш рет сайлауға қойылғаннан бастап, бөлініс өзгерген жоқ: Drummoyne Либералдық партиямен, Canterbury, Strathfield және Summer Hill Австралияның Еңбек партиясымен, ал Balmain және Newtown «Жасылдар» партиясымен өкілдік етіледі. Федералды парламентте аймақ Grayndler сайлау округімен және Reid (сонымен қатар Үлкен Батыс Сиднейдің шағын бөлігін қамтиды), Sydney (қала орталығын да қамтиды) және Watson (Кентербери Банктаун аймағының маңызды бөлігін қамтиды) сайлау округтерінің бір бөлігімен өкілдік етіледі. 2022 жылғы федералды сайлаудан бері барлық төрт федералды округті Австралияның Еңбек партиясы басып ұстап тұр, ол кезде Еңбек партиясы 2013 жылдан бері Либералдық партияның қолында болған Reid округін жеңіп алды.
Жергілікті билік аймақтары
Бэрвуд муниципалитеті, Канада шығанағы қаласы, Ішкі Батыс кеңесі және Стратфилд муниципалитеті – төрт жергілікті басқару аймағы. Олар жергілікті басқару саласында кейде "Ішкі Батыс жергілікті басқару аймақтары" деп аталады, сондай-ақ Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметінің жоспарлау және инфрақұрылым департаменті мен жергілікті бұқаралық ақпарат құралдары да осылай атайды. Кентербери-Банкстаун қаласының солтүстік-шығыс бөлігі және Сидней қаласының батыс бөлігі де көбінесе Ішкі Батыс аймағына қосылады.
Спорт
Ішкі батыс аймағын Ұлттық регби лигасында «Wests Tigers» клубы ұсынады, ол «Balmain» және «Western Suburbs» клубтарының бірігуінен құралған. Аймақтың кей тұрғындары өздерінің қолдауын «Canterbury Bankstown Bulldogs» клубына да білдіреді. «Жаңа Оңтүстік Уэльс кубогы» деп аталатын төменгі лигада аймақты «Newtown Jets» және «Wests Magpies» клубтары ұсынады. Регби одағында аймақты «Sydney Uni» (Сидней университеті) және «West Harbour» клубтары Сидней лигасындағы жарыста ұсынады. Футболдан «Leichhardt Oval» стадионы «A лигасының» «Sydney FC» командасының үйі. Ішкі батыста NSW штатының лигаларының әртүрлі дивизиондарында ойнайтын көптеген жартылай кәсіби футбол командалары бар. Ең танымал клуб – NSW Премьер лигасының «APIA Leichhardt Tigers» клубы.
Дін
2021 жылғы санақта Сиднейдің Ішкі Батыс статистикалық аймағындағы дінге қатысты ең көп таралған жауаптар (жоғарыда айтылғандай, көптеген дәстүрлі анықтамаларға сәйкес Ішкі Батыстың көп бөлігін, бірақ барлығын қамтымайды) – дін жоқ, 37,2%, католик 25,8%, индуизм 6,5%, англикан 5,7% және жауап бермегендер 5,6% болды. Сонымен қатар, Украина Православ шіркеуінің Қасиетті Марияның араласу шіркеуі де бар. Мұра нысаны ретінде тіркелген қытай ғибадатханаларының бірі – Сзе Юп ғибадатханасы Глебеде орналасқан. Австралиядағы Маронит шіркеуінің архиепископының резиденциясы Бейт Марун Стратфилдте, ал Сент Марун колледжі Дулуич Хиллде орналасқан.