Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ботсвананың саяси партиясы
Political party in Botswana
Ботсвананың Ұлттық майданы (BNF) – Ботсвананың әлеуметтік демократиялық саяси партиясы. 1969 жылғы сайлаудан бері Ботсванадағы басты оппозициялық партия болып табылады. Партия ең үлкен сайлау жетістігіне 1994 жылғы сайлауда қол жеткізді, онда ол дауыстардың 37,1%-ын алып, 40 парламенттік орынның 13-ін жеңіп алды. 1998 жылғы ішкі қайшылықтар нәтижесінде осы депутаттардың 11-і партиядан кетіп, Ботсвана Конгресс партиясын (БКП) құрды. 1999 жылғы сайлауда БНФ-тың дауыс үлесі 26%-ға дейін төмендеді және ол 6 парламенттік орынды жеңіп алды. 2004 жылғы жалпы сайлауда партия халықтың 26,1%-ының дауысын алып, 57 орынның 12-сіне ие болды. 2009 жылғы сайлауда партияның өкілдігі күрт азайды, нәтижесінде Ботсвананың Ұлттық Ассамблеясында тек алты орын қалды. БНФ-тың парламенттік өкілдігі партияның бұрынғы вице-президенті Олебиле Габороне 2010 жылдың шілдесінде Ботсвана Демократиялық партиясына (БДП) өтуінен кейін 5 орынға дейін азайды.
The Botswana National Front (BNF) is a social democratic political party in Botswana. It has been the main opposition party in Botswana since the 1969 elections. The party achieved its greatest electoral success in the 1994 elections, when it won 37.1% of the vote and 13 of 40 parliamentary seats. A factional conflict in 1998 led to the departure of 11 of these MPs, who then founded the Botswana Congress Party (BCP). In the 1999 elections, the BNF's vote share declined to 26% and it won 6 parliamentary seats. In the 2004 general election the party won 26.1% of the popular vote and 12 out of 57 seats. Its representation was sharply reduced in the 2009 elections, with the party reduced to only six seats in the National Assembly of Botswana. The BNF's parliamentary representation fell to 5 seats following the defection of the party's former Vice President, Olebile Gaborone, to the Botswana Democratic Party (BDP) in July 2010.
Тарих
БНФ 1965 жылы Ботсвана Демократиялық партиясының (БДП) өзін-өзі басқару сайлауындағы күшті жеңісінен кейін және Ботсвана тәуелсіздік алғанға дейін құрылды. БНФ-тың бастапқы мақсаты – 1963–1964 жылдары бөлініп кеткен Ботсвана Халық партиясының түрлі бағыттарын қайта біріктіру, сондай-ақ БДП-ға қарсы болған басқа да күштерді біріктіру болды. 1969 жылы Батуэн Гасеицви Бангвакеце тайпасының (Оңтүстік Ботсванадағы тайпа) басшысы лауазымынан қанағаттанбай, БНФ-ке қосылды. 1970-ші және 1980-ші жылдары БНФ дәстүрлі билікті сақтауға мүдделі консервативті тайпа басшылары мен, үкіметтің буржуазиялық саясатына алаңдаған социалистердің арасындағы еркін одақ болды. Социалистерге Кеннет Кома жетекшілік етті. 1969 жылы партия алғаш рет Нгвакеце аймағында үш орын жеңіп алып, ұлттық деңгейде өкілдік алды. 1970-ші жылдары БНФ көбінесе Нгвакеце аймағымен байланысты болды, бірақ ол елдің басқа аймақтарында да қолдау тапты. 1984 жылғы жалпы сайлауда БНФ Габороне қалалық кеңесі мен басқа да қалалық кеңестерді бақылауға алып, 34 парламенттік орынның бесеуін жеңіп алды. 1994 жылы БНФ-тан 13 кандидат Ұлттық Ассамблеяға сайланды (барлығы 40 кандидаттан). Сайлау алдында партия өзін әлеуметтік демократия идеологиясы тұрғысынан қайта анықтады және Социалистік Интернационалдың байқаушы мүшесі болды. 1994 жылы партия «Өзгеріс уақыты келді» деген ұранды қабылдады. Сайлаудағы сәттілік пен ұранның өзгеруі елдегі өмір сүру деңгейінің төмендеуімен, азаматтық наразылықтармен және ЖИТС-тің өсуімен байланысты болды. Партия ішінде фракциялықтардың салдарынан көптеген дау-жанжалдар болды. Бұл партияның бірнеше рет бөлінуіне және БНФ-тен саяси идеологиясы айтарлықтай ерекшеленбеген оқшау партиялардың құрылуына әкелді. 1989 және 1994 жылдары бірнеше партиялар құрылды, бірақ ең ірі бөліну 1998 жылы болды. Кеннет Команың басшылығына қатысты дау-дамай партия парламенттік қанатының көп бөлігінің (13 депутаттың 11-і) Ботсвана Конгресс партиясын (БКП) құруына әкелді. Бөлінуге БНФ партиялық съезының тоқтатылуы, Команың орталық комитетті таратуы және қызыл сот ісі себеп болды. 2003 жылы фракциялық қақтығыстар БНФ-тің негізін қалаушы Кеннет Команы Жаңа Демократиялық фронтты құруға итермеледі. Осы партиялардың ішінде БКП ең көп қолдау тапты. 1999 және 2004 жылғы сайлауларда БНФ мен БКП арасындағы дауыс бөлінуі БНФ-тың және жалпы оппозицияның парламенттік өкілдігін азайтты. 1999 жылы БНФ 13 парламенттік орынның тек 6-сын сақтап қалды, ал БКП тек бір орын жеңіп алды. Сайлау округтерінің санын 40-тан 57-ге дейін көбейту БНФ-ке 2009 жылы дауыс үлесі айтарлықтай өзгермегеніне қарамастан 12 орын жеңіп алуға мүмкіндік берді. БКП орындықтардың ұлғаюынан пайда таппады және тағы да бір орын жеңіп алды. 2010 жылдың шілдесіне дейін партияны Оцвелец Мупо басқарды. Мупоның өзі кедейлерге кедейліктен құтылуға көмектесу қажеттігін атап өтті. Мупо 2006 жылы партия ішіндегі қиындықтарға әкелген бірқатар жағдайларға тап болды. Мупоның басшылығы 2007 жылы арнайы партиялық съезде қайта расталды, бірақ оның қарсыластары оның басшылығына қарсылық білдіруді жалғастырды. 2008 және 2009 жылдары БНФ бірнеше көрнекті мүшелерін, оның ішінде бірнеше парламенттік өкілдерін де тоқтатты немесе шығарып салды және алғашқы сайлауға байланысты бірнеше сот дауларына қатысты. 2009 жылғы сайлауда БНФ-тың бірнеше бұрынғы мүшелері өздерін «Уақытша платформа» деп атаған тәуелсіз кандидаттар ретінде жарысты. БНФ үлкен шығынға ұшырады, ол алты орын жеңіп алды. БКП Ботсвана Альянс қозғалысы және NDF-пен сайлау келісімін жасады және өкілдігін бір орыннан бесеуге дейін көбейтті. Дауыстарды бөлу мәселесі сақталып тұр, өйткені БДП барлық үш партия да бәсекелестікке түскен кезде жиі орын жеңіп алады. Бұл көбінесе қалаларда кездеседі. Бірақ БДП БКП-ның үміткері жоқ ауылдық округтердегі орындықтарды да алды. Otsweletse Moupo партия президенті лауазымын қорғамайтынына шешім қабылдады және 2010 жылдың шілдесінде Дума Боко партияның жаңа президенті болып сайланды. 2013 жылы Ганцада өтетін съезде Монанг жолдас Боко жолдасына қарсы Дәуіт пен Ғолиятқа қарсы соғыс сияқты көрінеді.
The BNF was founded in 1965, shortly after the Botswana Democratic Party (BDP)'s landslide victory in the self government elections and just before Botswana gained independence. The initial goal of the BNF was to reunite the various strands of the Botswana People's Party, which had experienced a split in 1963–1964, and others opposed to the BDP. In 1969, Bathoen Gaseitsiwe resigned from his state recognized position as chief of the Bangwaketse (a group in Southern Botswana) and joined the BNF. Throughout the 1970s and 1980s, the BNF was a loose alliance between conservative tribal leaders concerned with the preservation of traditional authority, led by Bathoen Gaseitsiwe, and socialists, led by Kenneth Koma, concerned over the bourgeois policies of the government. The first time that the party had been represented nationally was in 1969 when they won three seats in the Ngwaketse region. The BNF was largely a regional party associated with the Ngwaketse region in the 1970s, but it gradually gained support in other parts of the country. In the 1984 general elections, the BNF gained control of the Gaborone City Council and other urban councils; it also won five of 34 parliamentary seats. In 1994, 13 BNF candidates were elected as members of the National Assembly (out of 40 total). Prior to the elections, the party redefined itself in terms of the ideology of social democracy. It was an observer member of the Socialist International. By 1994 the party had adopted the motto "Time for change". The electoral success and change of motto largely reflected decreased standard of living, civil unrest and rising levels of AIDS in the country. There have been a number of internal squabbles in the party due largely to factionalism. This has led to the splitting of the party a number of times and the formation of splinter parties whose political ideologies are not appreciably different from that of the BNF. Several splinter parties formed in 1989 and 1994, but the most serious split occurred in 1998 when a dispute over Kenneth Koma's leadership resulted in the departure of the majority of the party's parliamentary wing (11 of 13 MPs) and the formation of the Botswana Congress Party (BCP). The split followed an aborted BNF party congress, dissolution of the central committee by Koma, and a bitter court case. In 2003, ongoing factional conflict prompted the BNF's founder, Kenneth Koma, to form the New Democratic Front. Of these splinter parties, the BCP has gained the most popular support. In elections in 1999 and 2004, vote splitting between the BNF and the BCP reduced the parliamentary representation of both the BNF and the opposition as a whole. The BNF retained only 6 of its 13 parliamentary seats in 1999 and the BCP won only one seat. An increase in the number of constituencies from 40 to 57 allowed the BNF to win 12 seats in 2009 despite no meaningful change in its vote share. The BCP did not benefit from the expansion of seats and again won only one seat. Until July 2010, the party was led by Otsweletse Moupo. Moupo himself has emphasized the need to help the poor escape from poverty. Moupo experienced a number of public embarrassments in 2006 that led to serious and mounting challenges from within the party. Moupo's leadership was reaffirmed at a special party congress in 2007, but his opponents continued to challenge his leadership. In 2008 and 2009, the BNF suspended or expelled several prominent members, including several of its parliamentary representatives, and fought several court battles related to primary elections. In the 2009 elections, several former members of the BNF ran as independent candidates, referring to themselves as the Temporary Platform. The BNF suffered significant losses; it won six seats. The BCP formed an electoral pact with the Botswana Alliance Movement and the NDF and increased its representation from one seat to five. Vote splitting continues to be a problem in that the BDP often wins seats when all three parties are competitive. This occurs most often in urban areas. But the BDP also took seats from the BNF in rural constituencies where the BCP did not have a candidate. Otsweletse Moupo decided that he would not defend his position as party president and Duma Boko was elected as the new party president in July 2010. In 2013 congress that will be held in Gantsi, Comrade Monang will challenge Comrade Boko in what seems to be a David vs Goliath war.