Кіріспе

Жұқпалы ауруларды бақылау жөніндегі нұсқаулық (ЖАБН) – жұқпалы аурулар тақырыбындағы ең көп танылған анықтамалық кітаптардың бірі. Ол дәрігерлерге, эпидемиологтарға, халықаралық саяхатшыларға, шұғыл көмек волонтерлеріне және қоғамдық денсаулық мәселелерімен айналысқан немесе айналысуы мүмкін барлық адамдар үшін пайдалы. Кітап Конгресс кітапханасында "Америка қоғамдық денсаулық сақтау қауымдастығының ресми баяндамасы", 20-шы басылым деп тіркелген. ЖАБН редакторы – Дэвид Л. Хейман, MD.

Тарих

Бірінші басылымы 1917 жылы АҚШ-тың Халық денсаулығы қызметімен жарияланды, атауы – «Жұқпалы ауруларды бақылау». Бірінші басылым 38 ауруды қамтитын 30 беттік кітапша болды (Public Health Reports 32:41:1706 1733), оның негізінде Массачусетс штатының Ньютон қаласының денсаулық сақтау қызметкері доктор Фрэнсис Кертистің жазған кітапшасы пайдаланылды және 5 центке сатылды. Жылдар өте келе жасалған өзгерістер соңғы ғасырда жұқпалы аурулар туралы жаңа ашылуларды көрсетеді. 1926 жылғы екінші басылымда 42 ауру тіркелді, бірақ олардың ішінде тек екі буынтұқымды (әдетте, маса) ауруы – сары және денге қызуы, сондай-ақ бір протозойлық ауру – безгек болды. Талма, денге қызуы және сушешек ауруларын қоздыратын микроорганизмдер «белгісіз» деп тізілген. 1932 жылғы үшінші басылымда екі жаңа буынтұқымды жұқтыру және кокцидиоидты гранулома деген жаңа ауру енгізілді, сонымен қатар ол аурудың 100% өлімге алып келетіні туралы ескерту жасалды. Сегіз ауру «тіркеуге жататын» болып саналды: дифтерия, эпидемиялық тұмау, қызылша, менингококк менингиті, полиомиелит, скарлатина, талма және тиф. 1935 жылғы төртінші басылымда 13 жаңа инфекция қамтылды. Бесінші басылымда пемфигус жұқпалы ауру ретінде қате көрсетілді. Алтыншы басылымда рикетсиоз аурулары қайта ұйымдастырылды. 1950 жылғы жетінші басылымда алапес Хансен ауруы деп аталды, ал мысық тырнағынан жұғатын ауру ықтимал вирустық ауру ретінде қосылды (қазір ол Bartonella henselae бактериясынан туындайтыны белгілі). Сегізінші басылымда (1955) актиномикозды саңырауқұлақтық ауру ретінде қате көрсетілді. Тоғызыншы басылымда буынтұқымды жәндіктер таратып жүзетін вирустық аурулар қайта жіктелді, 49 қосымша ауру тізілді, нәтижесінде вирустық жазбалар едәуір көбейді. Он екінші басылымда (1975) 118 арбовирустық ауру тіркелді. 16-шы басылымда алғаш рет «жаңа түзілімдерге, қатерлі және вирустармен байланысты аурулар» енгізілді. 2004 жылғы (18-шы басылым) «кене шағып жұқтыратын» алты ауру тіркелді, кейіннен «күлтеге шағып жұқтыратын» рикетсиалпокс ауруын қосу үшін түзетілді. 1995 жылы (16-шы басылым) атауы «Жұқпалы ауруларды бақылау жөніндегі нұсқаулық» деп өзгертілді, бұл жыныстық дискриминацияның кез келген түсінігін жою мақсатында жасалды. Ұзақ жылдар бойы кітаптың қағаздық басылымы ыңғайлы қалта кітабы болды, 17-ші басылымы әлі де бір қолға немесе қалтаға сыяды. Қазір жұмсақ мұқабалы нұсқасы кең қысқы пальтоның ең үлкен қалтасына ғана сыяды. Алайда кітаптың толық мазмұны енді iOS және Android құрылғылары үшін қолданба ретінде және PDF форматында қолжетімді. Қағаздық нұсқасы 729 беттен тұрады және өлшемдері 1,5 х 4,2 х 7 дюйм. ISBN нөмірі – 978 0 87553 018 5.

Соңғы басылым

Американың қоғамдық денсаулық сақтау қауымдастығы 2014 жылы Дэвид Л. Хейманн редакторылығымен CCDM-нің 20-шы басылымын жариялады. Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары мен Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының халықаралық жұқпалы аурулар және халық денсаулығы мамандары осы нұсқаны жаңартты. 20-шы басылымда нома және жануарлардан адамға жұқпалы аурулар туралы екі жаңа тарау қосылды. Жаңа арбовирустық агенттер (Банна, Каше Долинасы, Икитос және Ме Три вирусы) енгізілді, бірақ нұсқаулықты энциклопедиялық етпеу үшін арбовирустар мен басқа патогендердің саны да азайтылды. Алдыңғы басылымда жаһандық денсаулық сақтау саласының негізгі тақырыптары бойынша он бір жаңа тарау болған еді. Тараулардың тақырыптары: тәуекелді басқару, жаһандалған әлемдегі қоғамдық денсаулық сақтау қауіпсіздігі, халықаралық денсаулық сақтау ережелері, жұқпалы аурулар туралы хабарлау, биотерроризм кезіндегі жағдайға жауап беру, гуманитарлық төтенше жағдайларда жұқпалы ауруларды бақылау және жұқпалы материалдарды қолдану. Басқа жаңа тарауларда жаппай жиналыстарда, табиғи апаттардан кейін немесе төтенше жағдайларда ауруларды бақылау бойынша нұсқаулар ұсынылған.

Мазмұны

Жұқпалы ауруларды бақылау жөніндегі нұсқаулық (ЖАБН) – әлемдегі өлім-жітім мен аурушаңдыққа елеулі үлес қосатын жұқпалы аурулар туралы толық ғылыми деректерді жинақтайды. ЖАБН жұқпалы аурулардың эпидемиологиялық ерекшеліктеріне баса назар аударады және оларды анықтау, тіркеу, бақылау және алдын алу туралы ақпарат ұсынады.

Қолжетімділік

Кітап араб, каталан, француз, итальян, жапон, португал, серб-хорват, испан және тай тілдерінде жарық көрді, бұл оның бүкіл әлемді қамтитын оқырмандарының куәсі. CCDM онлайн PDF нұсқасы түрінде және iOS және Android жүйелері үшін қолданба ретінде 50 долларға қолжетімді.