Кіріспе

Британдық ғылыми фантастика журналы (1950–1964) – Impulse және SF Impulse аттарымен де жарық көрген британдық фантастика және ғылыми фантастика журналы. 1950 жылы Nova Publications компаниясы оны Nova's New Worlds журналына қосымша ретінде шығарды. Алғашқы екі санының редакторы Уолтер Гиллингс болды, кейін шығындарды үнемдеу мақсатында оны "Жаңа әлемдер" журналының редакторы Джон Карнелл алмастырды. Карнелл Nova компаниясы 1964 жылдың басында жабылатынға дейін екі журналды да басқарды. Журнал атауларын Робертс & Винтер компаниясы сатып алды және Кирил Бонфиглиолиді Science Fantasy журналының редакторы етіп тағайындады. Бонфиглиоли 1966 жылдың басында атауын Impulse деп өзгертті, бірақ жаңа атау таратушылармен шатасу тудырды, сату көрсеткіштері төмендеді, дегенмен журнал кіріс әкеле берді. Соңғы бірнеше саны үшін атау SF Impulse болып өзгертілді. Science Fantasy журналы келесі жылы, Робертс & Винтер компаниясы баспаханасы банкротқа ұшырағаннан кейін қаржылық қиындыққа тап болғандықтан жабылды. Гиллингсте Fantasy журналын басқарған кезде жинаған материалдарының қоры болды, ол осы материалдарды Science Fantasy үшін пайдаланды, сондай-ақ өзінің Science Fantasy Review атты фанзин журналын жаңа журналға енгізді. Карнелл редакцияны қабылдағаннан кейін, Science Fantasy әдетте бірнеше қысқа әңгімелермен бірге ұзақ повесть жариялады. 1950 жылдары Джон Брюннер, Кен Булмер және Брайан Алдис сияқты көрнекті авторлар еңбек етті, оның алғашқы романы Nonstop 1956 жылдың ақпан айында жарық көрді. 1950 жылдардың екінші жартысында фантастикалық әңгімелер жиі жариялана бастады, ал 1960 жылдардың басында Карнелл Томас Бернетт Сваннның жақсы қабылданған тарихи фантазияларын жариялай бастады. Карнелл Science Fantasy журналының әдеби сапасы әрқашан New Worlds журналынан жоғары болғанын сезінді, және 1960 жылдардың басында оның еңбектері үздік журнал номинациясы бойынша үш рет Hugo сыйлығына ие болды. Бонфиглиоли басшылығымен Кит Робертс, Брайан Стейблфорд және Жозефина Сакстон сияқты жаңа жазушылар пайда болды. Ғылыми фантастика тарихшысы Майк Эшлидің пікірінше, сол кездегі атауымен – Impulse журналының соңғы жылы британдық ғылыми фантастика журналында жарық көрген ең жақсы материалдардың бірін қамтыды.

Гиллингс және Карнелл

Көктем Жаз Күз Қыс қаңтар ақпан наурыз сәуір мамыр маусым шілде тамыз қыркүйек қазан қараша желтоқсан 1950 1/1 1/2 1951 1/3 1952 2/4 2/5 1953 2/6 1954 7 (і) 8 9 10 111955 12 13 14 15 16 1956 17 18 19 201957 21 22 23 24 25 261958 27 28 29 30 31 321959 33 34 35 36 37 38 1950-жылдардағы ғылым фантастикасы журналдарының саны, том/нөмірін көрсетіп, әр санының редакторы кім екенін көрсету үшін түстермен кодталған. Уолтер Гиллингс алғашқы екі санының редакторы болды; Джон Карнелл 1950 жылдардың қалған бөлігінде оны бас редактор етіп алды. Асты сызылған әріптер журналдың атауын сол санның маусымымен байланыстыратынын көрсетеді (мысалы, "1950 жылдың жазы"). 7-ші нөмір тек 1954 жылы шығарылған. 1946 жылдың басында Джон Карнелл Pendulum Publications баспасынан шыққан New Worlds атты жаңа ғылыми-фантастикалық журнал шығарды. Оның алғашқы саны 1946 жылдың шілдесінде жарық көрді, бірақ көп сатылмады. Екінші саны, қазан айы, жақсы сатылды, бірақ Pendulum 1947 жылдың соңына дейін бір ғана саны шығарылғаннан кейін істен шықты. Карнелл мен Фрэнк Куперді қоса алғанда, ғылыми фантастика жанкүйерлерінің тобы журналды өз бақылауымен қайта бастауға шешім қабылдады және Nova Publications Ltd. құрды. Төртінші саны 1949 жылдың сәуір айында шықты. New Worlds журналының алғашқы саны шыққан уақытта, Фантазия деп аталатын жеке британдық журнал науқас фантастиканың жанкүйері және мамандығы бойынша репортер Уолтер Гиллингс бастады. Фантазия 1947 жылы жабылуға дейін үш нөмірге ғана созылды, бірақ Гиллингс тоғыз нөмірді толтыруға жеткілікті оқиғалардың едәуір тізімін жинады. Гиллингс Фэнтезидің жойылуына 1947 жылдың наурыз айынан бастап Фэнтези ревью атты фан-журнал жариялады. 1950 жылы New Worlds тұрақты тоқсандық кестеге сәйкес, Nova Publications Science Fantasy атты серіктес журнал жариялауға шешім қабылдады. 1953 жылдың көктемгі санынан кейін Nova Publications шығындарды қысқарту және мұқаба бағасын 2/ (10 пенни) -дан 1/6 (7,5 пенни) -ға дейін төмендету үшін баспахананы ауыстыруды шешті. Жаңа баспаханалар, The Carlton Press, келісілген баспа кестесін сақтамады және сапасыз жұмыс жасады; баспаханалар ереуілдері де болды, бұл тосқауыл жетінші санының шығуында ұзақ кешіктірілді. 1958 жылы Nova американдық журналдың британдық қайта басылуын бастауға шешім қабылдады – Ғылыми фантастика оқиғалары, сол тақырыппен. Британдық ғылыми фантастикалық оқиғалар 1963 жылдың мамырына дейін созылып, сатудың төмендеуіне байланысты қысқартылды. Бонфиглиоли әдетте беделсіз жазушылардан материал сатып алатын; ол белгілі есімдерден әңгімелер алу үшін ерекше күш салмайтын. Ол жаңа келгендерге ұзақ және пайдалы бас тарту хаттарын жазумен танымал болды, бірақ ол сондай-ақ жалқаулықпен танымал болды, ал күнделікті редакциялық жұмыстың көп бөлігін көмекшілер – алдымен Джеймс Паркхилл Ратбоун, содан кейін Кит Робертс атқарды. Бонфиглиолидің атауын өзгертуден болған сәтсіздікке қарамастан, журнал әлі де табысты болды, бірақ 1966 жылдың шілдесінде Робертс және Винтер дистрибьюторы Thorpe & Porter Робертс және Винтерге едәуір сома берешегімен банкрот болды. Нәтижесінде пайда болған қаржылық қысым Робертс & Винтерді өздерінің пайдалы журналдарына назар аударуға мәжбүр етті, ал 1967 жылғы ақпандағы SF Impulse саны соңғы болды, бірақ бауырлас журнал New Worlds, Брайан Олдисс күш-жігерінің арқасында Arts Council гранты арқылы аман қалды. Бірінші нөмірдегі Гиллингстің Фантазия үшін сатып алынған материалдарының тізімінен алынған әңгімелер: Дж. М. Уолштың "Белдеуі"; Артур Кларктың "Уақыттың жебесі"; және Джон Кристофердің "Монстр", Кристофер Юд ретінде жазған. Сондай-ақ, үш кітап сын бағанасы болды: екеуі Гиллингс, псевдонимдермен жазды, ал бірі – Джон Эйкен, ақын Конрад Эйкеннің ұлы. Жаңа әлемдерге сәйкес келмейтін әңгімелер пайда бола бастады, мысалы Уильям Ф. Темплдің "Мәңгілік" (1955 жылдың ақпаны), онда ғарышкерлер мыңдаған адамға құпия түрде галолар береді және Даль Стивеннің "Еркін ерік", роботтар арбақтары туралы. Бейтаныс бастаған қалың фантастика дәстүріндегі әңгімелер ғылым фантастикасында жиі пайда болмайды. Оның күш-жігеріне Жудит Меррил редакциялаған Жылдың ең үлкен ғылыми-фантастикалық антология сериясында Science Fantasy әңгімелерінің жиі пайда болуымен марапатталды. Карнелл кейде қайта басып шығаратын, көбінесе журналдың ерекше фантазияға баса назар аударған оқиғаларын таңдап алады, мысалы Фриц Лейбердің "Спрингтерлер үшін ғарыш уақыты" және Теодор Стерджонның "Қабірдегі оқырман". 1950 жылдардың аяғында Карнелл фантастиканы қайтадан таныта бастады, ал 1959 жылдан бастап ол Сэм Московицтің ғылым фантастикасының ерте тарихындағы негізгі тұлғалар туралы, мысалы, Эдгар Аллан По туралы мақалалар сериясын бастырды; бұл мақалалар, алдымен American Science Fiction сияқты американдық журналдарда жарияланған, кейін Explorers of the Infinite жинағында жарияланды.

1960 жылдар

1960 жылдардың басында Томас Бернет Сванн ғылыми-фантастикамен тығыз байланысты болды. Сваннның ерекшелігі – тарихи фантастика жанры болды, ал оның Ромул мен Ремус туралы аңыздағы оқиғасын қайта баяндауы, «От құсы қайда?» (Where Is the Bird of Fire?), 1962 жылы Science Fantasy журналында бөлім-бөлім жарияланды. Карнеллдің сөзіне қарағанда, ол «соңғы жылдары жарық көрген басқа [новеллалардан] гөрі көбірек мақтауға ие болды». Сванн 1960 жылдардың басында ғылыми-фантастика журналының үш белді тұлғасының бірі болды: қалғандары – Майкл Муркок және Дж. Г. Баллард. Эшли журналдың 1960 жылдардың басындағы кезеңін өте табысты деп санайды; журнал Карнелл редакторлық еткен соңғы үш жылдың әрқайсысы үшін Хьюго сыйлығына ұсынылды (1962–1964 жж.), бірақ жеңіске ие бола алмады. 1964 жылы Кирилл Бонфиглиоли бас редакторлыққа тағайындалғаннан кейін, алғашқы редакторлық мақаласында «бір ширек миллион сөзді оқып шыққанын, ал оның жартысы соншалықты нашар болғандықтан, оны ұялуға мәжбүр еткенін» айтты. Ол көмек сұрау үшін Брайан Олдиске жүгінді; Олдистің сатуға асықпаған әңгімелері тек оның ерте кезеңінен қалған, «іске кіріскенге дейін жазылған» туындылары еді. Бірақ Бонфиглиоли Олдиске: «Олар сіздерге түскен қоқыстан да нашар болмауы керек» деді. Томас Бернет Сваннның тағы бір тарихи фантастикасы «Минотавр күні» (The Day of the Minotaur) сол санда «Көк маймылдар» (The Blue Monkeys) деген атпен жариялана бастады. Сваннның «The Weirwoods» романы да журналда өз атауын өзгертпей жарияланды. Бонфиглиоли редакторлық еткен кезде жаңа жазушылардың қатарында Жозефина Сакстон мен Брайан Стейблфорд та болды. 1965 жылы Лондонда өткен Дүниежүзілік ғылыми-фантастика конвенциясында Бонфиглиоли бірнеше танымал жазушыларды «жұлдыздар тоғысы» (all star issue) атты арнайы бағытталған әңгімелер жинағына қатысуға көндірді, олардың тақырыбы «құрбандық» болды. Бұл мәселе 1966 жылдың наурыз айында «Импульс» (Impulse) жаңа атымен жарық көрді; оған Джеймс Блиш, Брайан Олдис, Гарри Харрисон, Дж. Г. Баллард, Пол Андерсон, Джек Вэнс және Кит Робертс кірді, ол өзінің «Паван» (Pavane) тізбегіндегі алғашқы әңгімесі «Сигнал берушіні» (The Signaller) ұсынды. Екінші саны да жоғары сапалы болды, тағы бір «Паван» әңгімесі және Джон Бруннердің «Қара киімдегі саяхатшы» (Traveller in Black) сериясынан қысқа әңгімесі жарияланды. Келесі сандар осы деңгейді ұстай алмады, бірақ Эшлидің пікірінше, «Импульстің» он екі санында «британдық журналдарда жарық көрген ең жақсы ғылыми-фантастика мен фантастика туындыларының бірі» бар еді. Уолтер Гиллингс: 1950 жылдың жазы – 1950 жылдың қысы. Джон Карнелл: 1951 жылдың қысы – 1952 жылдың қысы – 1964 жылдың сәуір айы. Кирилл Бонфиглиоли: 1964 жылдың маусым-шілдесі – 1966 жылдың қыркүйегі. Гарри Харрисон мен Кит Робертс: 1966 жылдың қазаны – 1967 жылдың ақпаны. 1964 жылдың сәуіріне дейін баспагер – Nova Publications, ал одан кейін Roberts & Vinter Ltd.