Кіріспе

Ағылшын композиторы, дирижері және аранжировщигі, американдық футбол жаттықтырушысы Джон Милфорд Раттер (24 қыркүйек 1945 жылы туған) – ағылшын композиторы, дирижері, редакторы, аранжировщигі және негізінен хор музыкасының жазбаларын шығарушы.

Өмірбаян

1945 жылғы 24 қыркүйекте Лондонда, өнеркәсіптік химик пен оның әйелінің ұлы болып дүниеге келген Раттер Лондондағы Мэрилебон жолындағы "Глоб" пабының үстінде тұрып өсті. Ол Highgate мектебінде білім алды, сол мектебінің оқушыларының арасында Джон Тэвенер, Говард Шелли, Брайан Чаппл және Николас Сноумен де болды. Мектеп хорында әнші болып, Раттер композитордың жетекшілігімен Бриттеннің "Соғыс реквиемін" (1963) алғаш рет жаздыруға қатысты. Содан кейін ол Клэр колледжінде музыка оқыды, онда хор мүшесі болды. Оқу кезінде ол "Шепердтің сыбызғы әні" ("Shepherd's Pipe Carol") сияқты алғашқы шығармаларын жариялады. Раттер сонымен қатар әндерді аранжировкалаумен және редакциялаумен де айналысады. Жастығында ол сэр Дэвид Уиллкокспен бірлесіп, өте табысты "Хорларға арналған әндер" антологиясының бес томын жасады. 1985 жылы ол халықаралық кәсіби музыкалық бауырластық – Дельта Омикронның Ұлттық демеушісі атанды. Раттер сондай-ақ Joyful Company of Singers вице-президенті, The Bach Choir президенті және Британдық хор дирижерлері қауымдастығының (ABCD) президенті болып табылады.

Композициялар

Раттердің композициялары көбінесе хорлық туындылар болып табылады, олар Рождество әндерін, гимндерді және «Глория», «Реквием» және «Магнификат» сияқты кеңейтілген шығармаларды қамтиды. Руттердің «Реквиемі» (1985) және оның Фauré-дің «Реквиемінің» авторлық нұсқасының әлемдік премьерасы Иллинойс штатындағы Фокс-Вэлли фестивалі хорының орындауында өтті. 2002 жылы Патшайымның Алтын юбилейына арналған 150-ші псалмның қойылымы Лондонның Святого Павла соборында өткен алғыс айту қызметінде орындалды. Сол сияқты, 2011 жылы Уэстминстер аббаттығында өткен той кезінде Принц Уильям мен Кэтрин Миддлтонның үйленуіне арналған «Бұл күн» атты жаңа гимн жазу үшін де ол шақырылды. Раттердің туындылары Оксфорд университетінің баспасынан шығарылды. Оның шығармалары көптеген хорлармен жазылған, бірақ ол өзінің жазбаларын негізінен Collegium Records лейблі арқылы жүргізеді. 2022 жылдың маусым айында өткен Платиналық юбилейлік ұлттық алғыс айту қызметінде орындалған алғашқы екі хорлық шығарма Раттердің өңдеулері болды, сондай-ақ Карл III және Камилланың тәж кию рәсімінде кемінде алты шығарма орындалды.

Әсерлер

Раттердің музыкасы эклектикалық, ХХ ғасырдың басындағы француз және ағылшын хор дәстүрлерінің, сондай-ақ жеңіл музыка мен американдық классикалық әндер жазудың ықпалын көрсетеді. Ол жазған әрбір хор әнұраны мен гимні стандартты фортепиано/органмен қоса оркестрлік сүйемелдеуге ие, түрлі құралымдар қолданылады: тек скрипкалар, скрипкалар мен ағаш аспаптары немесе мыс және соққы аспаптары бар толық оркестр. Оның көптеген шығармалары концерттік тобы үшін де, хормен де жазылған. Көптеген діни музыка тудырған және дирижерлік еткеніне қарамастан, Раттер 2003 жылы АҚШ-тың «60 минут» телебағдарламасында өзінің аса діншіл емес екенін, бірақ терең рухани және қасиетті өлеңдер мен дұғалардың рухани күшінен шабыттанғанын айтты. 2003 жылғы Рождествоға дейін бір апта бұрын көрсетілген «60 минут» бағдарламасының негізгі тақырыптары – Раттердің АҚШ, Ұлыбритания және әлемнің басқа елдеріндегі хор ұжымдары арасындағы танымалдылығы және оның «Балалар миссасы» (ұлы Кристофер Кембридж университетінің Клэр колледжінде оқып жүргенде қайтыс болғаннан кейін жазылған). 2009 жылғы сұхбатында Раттер «гениальдық» түсінігін және оның өмірді өзгертуге қабілетін – бұл гениальдық музыка немесе басқа да медиа арқылы жеткізілсе де талқылады. Ол музыканың тазалығын математиканың тазалығымен салыстырды және бұл екеуін ерте гректердің гармониялық дыбыстардың жиілігі толық сан қатынастарында байланысты екенін ашқандығымен байланыстырды. Ұлыбританияда оны жоғары бағалайды, мысалы, 2005 жылғы 25 қыркүйектегі «London Evening Standard» газетіндегі рецензияда айтылған: «Өзінің жұқпалы мелодиялық ойлап табуы мен шеберлігі үшін Раттердің теңдесі жоқ». Сью Лоули Раттерді «қазіргі уақытта тірі жүрген ең танымал және сәтті гимн жазушы» деп атады, ал Шон Рафферти Раттерді «тек гимн ғана емес, адам дауысы үшін керемет нәрселер жасайтын жаратушы» деп мақтап айтты. Бір британ композиторы, Дэвид Ардитти, оны жеткілікті түрде «жылдам» композитор деп санамады, Раттердің «өзінің тамаша техникалық шеберлігі немесе жан-жақтылығы оны классикалық емес, поп емес, тұрақсыз стильге жеткізеді, ол қант сияқты әуенді және оркестрленген мелодияларында мақшы сезімталдыққа бейім» деді. «The Guardian» газеті «оның ең үлкен жетістігі – гимн жазушы ретінде танылуы» деп атап өтті. Оның ірі масштабты шығармалары, әсіресе «Gloria» (1974), «Requiem» (1985) және «Magnificat» (1990) хор репертуарында берік орналасқан. Дэвид Уилкокс Раттерді «өзінің буынының ең дарынды композиторы» деп есептейді.

Тану

1980 жылы Раттер Нью-Джерси штатының Принстон қаласындағы Вестминстер хоры колледжінің құрметті профессоры аталды, ал 1988 жылы Шіркеу музыканттары гильдиясының мүшесі болды. 1996 жылы Кентерберий архиепискобы оған шіркеу музыкасына қосқан үлесі үшін «Ламбет» музыка докторы дәрежесін берді. 2007 жылы музыкаға қызметтері үшін Британ империясы орденінің командирі (CBE) атағымен марапатталды. 2008 жылы ол 2008 жылғы Храм фестивалінде маңызды рөл атқарғанда, Орта ғибадатхананың құрметті мүшесі болды. 2023 жылы Раттер The Ivors Academy-нің мүшесі аталды. Ivor Novello сыйлығымен белгіленетін мүшелік, сонымен қатар Академия мүшелерінің арасындағы лауазым болып табылады және музыка авторларының қауымдастығы берген ең жоғары награда.

Гимндер және басқа да шығармалар

Бұл туындылардың көпшілігі – стандартты мәтіндерге жаңа музыка қойылған түпнұсқалық шығармалар, ал қалғандары – дәстүрлі әнұрандардың өңдеулері.

Пианинолық музыка

Джон Раттердің фортепиано альбомы: оның ең танымал хор туындыларының сегізін жеке фортепианоға бейімдеу. Джон Раттердің Рождестволық фортепиано альбомы: Раттер жазған Рождество туындыларының сегіз фортепианоға бейімделуі.