Кіріспе

Британдық органшы және композитор (шамамен 1505 – 1573 жылға дейін)

Кристофер Тай (шамамен 1505 – 1573 жылға дейін) – ағылшын Ренессанс дәуірінің композиторы және органшысы. Кембриджширде туған, Кембридж университетінде білім алған және Эли соборындағы хор жетекшісі болған. Ол Англия королі Эдуард VI-ның музыка сабақтарын берген және хор музыкасымен, сондай-ақ 24 полифониялық "In nomines" сияқты камералық шығармаларымен жоғары бағаланған. Оның шығармаларының аз ғана бөлігі сақталған, көбінесе фрагменттер түрінде; ал "Апостолдардың істері" өмірінде жарық көрген жалғыз туындысы болды. Ол дін қызметкері болғаннан кейін композиторлықты тоқтатты, Эли соборына қайтып оралды, кейін Кембриджширдегі Доддингтон қаласының пасторы болды. Бүгінде ол, әсіресе, "Апостолдардың істерінен" алынған мотивке негізделген "Winchester Old" гимнімен танымал, ол Ұлыбританияда "Шопандар қойынды бағып отырғанда" әнінің ең көп орындалатын нұсқасының негізін құрайды.

Басталуы

Кристофер Тай Англияның Кембридж қаласында туған деп саналады. Оның тегі туралы көп мәлімет жоқ. Ол 1536 жылы Кембридж университетіне түсіп, музыка бакалавры дәрежесін алды. Осыған байланысты оның шамамен 1505 жылы туғаны болжамдалады. Келесі жылы, 1537 жылы, ол Корольдік колледжде әнші-қатысушы болып жұмыс істеді. Құжатталған қаржылық мәліметтерге сүйенсек, 1543 жылы ол Ели соборындағы хор жетекшісі лауазымын жылдық он ағылшын фунты жалақымен атқарды. Одан немесекей, 1545 жылы Кембридж университеті Тайға музыка докторы дәрежесін берді.

Патшалық сотымен жұмыс

Композитордың мансабы оның дін реформаторы және король Эдуардтың (кейіннен принц Эдуардтың) ұстазы болған доктор Ричард Кокспен тығыз байланыста болғанын көрсетеді. Бұл байланыс оған өмір бойы зор әсер етті. Доктор Кокс Тайды патша сарайымен таныстырған адам болған болуы мүмкін. Бұл Кристофер Тайдың Эдуардпен тығыз жұмыс істеген сарайдың музыкалық кеңесшісі болуына себеп болды деп есептеледі. 1605 жылы Сэмюэл Роули (Тайдың немересі саналады) «Көрсем танимын» деген пьеса жазды. Пьесада Тай мен король Эдуард маңызды рөлдерде ойнайды және Эдвард «Доктор Тайды» «біздің музыка сабақтарын беретін адам» деп атап, диалог айтысады. Кейін 1553 жылы Кристофер Тай өзінің ұйқасты нақылымен жазылған «Апостолдардың істері» атты туындысын жариялады. Онда ол «Елшілердің істері» кітабындағы идеяларды алып, оларды ұйқасқа келтірді. Бұл туынды әртүрлі пікірлерге бөлінгенмен (күні бүгінге дейін), Эдуардқа арналғандықтан өте маңызды. Алғы сөзінде ол екеуінің арасындағы достыққа меңзеп тұратын бірқатар егжей-тегжейлі мәліметтер келтіреді. Бұл туралы тікелей айтылмаса да, Тайдың 1550 жылдары Корольдік капелласының қызметкерлері қатарында болған деген болжам бар.

Діни қызмет

1558 жылы Тай Елидегі лауазымын қайтадан басталды, бұл, әдетте, оның ескі досы Ричард Кокстың тілегі бойынша болды. Содан кейін Тай өзінің діни қызметке белсенді қатысуын жөн санап, музыка жазуды тоқтатты. Осы кезеңде Эли епископы болған доктор Ричард Кокс композиторды сол жылы диякон, ал кейін діни қызметкер болып тағайындады. 1561 жылы Тай Элидегі лауазымынан кетіп, Англиядағы ең ірі қайырымдылық мекемесі – Доддингтонға тағайындалды. Ол 1573 жылдың наурыз айына дейін қайтыс болған деп есептеледі, осы уақытта оның орнын басушы тағайындалды, бірақ оның өлімі туралы ешқандай жазба табылмады. Кейбір шығармалары тек бөліктерімен немесе үзінділерімен ғана сақталған. "Құдай, бізге рақым ет" сияқты туындылары қайта жаңғыртылды. Оның In Nomines және төрт немесе бес аспапқа арналған басқа да шығармалары сақталған, бұл камералық музыканың ең алғашқы үлгілерінің бірі. Найджел Дэвисон, "Оксфорд ұлттық өмірбаяндық сөздігінде" жазғандай, ол органшы ретінде танымал болғандықтан, оның фортепианоға арналған шығармалар жасамағаны ойға келмейді және олар да жоғалған болуы мүмкін деген қорытындыға келді.