Кіріспе

Американдық бейсболшы Альберт Уолтер "Спарки" Лайл (22 шілде 1944 жылы туған) – 1967 жылдан 1982 жылға дейін Басты Лигада (MLB) он алты маусым өткізген американдық кәсіби бейсбол ойыншысы. Ол "Бостон Ред Сокс", "Нью-Йорк Янкиз", "Техас Рейнджерс", "Филадельфия Филлис" және "Чикаго Уайт Сокс" командаларында қорғаушы ретінде ойнады. Үш мәрте "All Star" атанған ол 1977 жылы "Cy Young Award" сыйлығын жеңіп алды, бұл Американдық лигасындағы қорғаушылардың алғашқы рет осы құрметке ие болуы еді. 1972 және 1976 жылдары ол лигадағы ең көп сақтап қалған доптардың авторы болды. "Янкиз" командасымен Лайл 1977 және 1978 жылдары "Лос-Анджелес Доджерс" командасына қарсы өткен Әлем чемпионаттарында жеңіске жетті. Лайл Питер Голенбокпен бірлесіп "Бронкс зообағы" атты кітапты жазды, ол 1977 және 1978 жылдарығы Әлем чемпионаттарында "Янкиз" командасының ішіндегі келіспеушіліктерді баяндады. 1998–2012 жылдары Лайл "Сомерсет Патриотс" командасының бас жаттықтырушысы болды, бұл Атлантикалық лигасының кәсіби бейсбол командасы. Лайл Ролли Фингерспен бірге 1970-ші жылдардан бастап кәсіби бейсболда қорғаушының рөлі мен маңыздылығын кеңейткені үшін танымал.

Ерте өмір және мансап

Лайл 1944 жылғы 22 шілдеде Пенсильвания штатының Дюбуа қаласында дүниеге келді және жақын орналасқан Рейнольдсвиллде өсті. Оның әкесі ағаш шебер және жалпы мердігер, ал анасы – табыт фабрикасында тігінші болған. Ол Рейнольдсвилл орта мектебінде оқыды, онда мектептік футбол және баскетбол командаларында ойнады. Оқуының үшінші жылының көктемінде ол Дубуа командасы үшін Америкалық легион бейсболында ойнай бастады, себебі оның мектебі мен Рейнольдсвиллде ұйымдастырылған бейсбол командасы болмады. Бірде ол штаттағы турнир ойынында 17 иннингтің 14-ін тастап, 31 ойыншыны қатарынан жеңіп алды. Ол кезде оның доптар жиынтығында жылдам, қисық және баяу доптар болды. Оны Питтсбург Пираттарына Брюс Дал Кантонмен бірге сынаққа шақырды. Пираттар Лайлдың допты лақтыру жылдамдығы Дал Кантонға қарағанда нашар екенін көрген соң, тек соңғысына ғана келісімшарт жасады.

Бостонның Ред Сокс клубы

Лайл 1964 жылғы 30 қарашада Бостон Ред Сокс клубының бірінші жылдық драфтында таңдалды. Алғашқы ойынын 12 күннен кейін, 16 шілдеде Бостонның Фенуэй паркінде Детройт Тайгерс клубына қарсы өткізіп, 9:5 есебімен жеңіске жетті. Бас лигадағы алғашқы жеңісі 27 шілдеде Ред Сокс клубының өз алаңында Энджелс клубын 6:5 есебімен жеңген кезде болды. Жаңашыл маусымын 27 ойынға қатысып, 1–2 есебімен, бес құтқарумен және 2.28 орташа ұпай жинау көрсеткішімен аяқтады. Қолдың ауырғанынан Бостонның әлем чемпионатына қатысуға құрамына енбеді. 1972 жылы ол 35 ойынды құтқарып, Американ Лигасының және сол қол ойыншылары арасындағы үлкен лиганың рекордтарын жаңартты; Рон Перраноски 1970 жылы екі рекордты да көрсеткен, бірақ Джон Хиллер 1973 жылы Лайлдың көрсеткішін 38-ге жеткізді. 1972 жылы Лайл Американ Лигасында 100 құтқаруды жасаған алғашқы сол жақ қол ойыншысы атанды. Сондай-ақ ол 1972 жылғы MVP дауыс беруде үшінші орынды иеленді. Лайл 1976 жылы лигадағы құтқару көрсеткіші бойынша тағы да көш бастады, ал 1977 жылы Cy Young сыйлығын жеңіп алған алғашқы AL релиф-пичері болды. 1973, 1976 және 1977 жылдары Американ Лигасының жұлдызы атанды. 1976 жылы Хойт Вильгельмнің 154 құтқарудан тұратын Американ Лигасының рекордын бұзды, ал келесі жылы Перраноскидің сол қол ойыншылары арасындағы 179 құтқарудан тұратын үлкен лигалық рекордын басып өтті. 1977 жылға дейін Лайл 201 құтқаруды жасады және Вильгельмнің 227 құтқарудан тұратын үлкен лигадағы рекордына жақын болды. Лайл ойынға кіргенде ойналатын "Pomp and Circumstance March No. 1" әнімен байланысты болды. Бірақ Лайлдың 1977 жылғы "Сай Янг" сыйлығына қарамастан, Янкилер 1977 жылғы маусымда жақын позицияны жақсартуға шешім қабылдады. Осы мақсатта олар Питтсбург Пайрэтс клубының релиф-пичері Рич Госсаджбен келісімшартқа отырды, ол алдыңғы үш жылда All Star атанды және 1975 жылы Чикаго Уайт Сокс клубында ойнаған кезде Американ Лигасының құтқару көрсеткіші бойынша көш бастады. Госсадж Лайлдың слайдерлік тәсіліне қарағанда қуатты лақтырушы болды және Лайлдан гөрі жылдам шарын қаттырақ, тұрақты түрде 100 миль/сағат немесе оған жақын жылдамдықпен лақтыра алды. Лайл Янкилердің бұл шешіміне қарсы болмағанымен, кейіннен олар Госсаджбен келісімшартқа қол қойғаннан кейін одан құтылуы керек екенін айтты. Лайл 26 жасар Госсаджтың болашақта релиф-пичер болатынын білді және Янкилердің бас сарайындағы рөлінің азаюына келіспеді. 1978 жылғы маусымда Лайл 59 ойында ойнап, тоғыз ойынды құтқарып, олардың көпшілігі маусымның басында болды. Ол сондай-ақ бас сарайдан 9–3 есебімен жеңіске жетті, бірақ екінші ең жоғары орташа ұпай жинау көрсеткішін көрсетті. Лайлдың жамбас аймағында варикоз тамырларының қабынуы байқалды. Янкилердің командаласы Грейг Нетлс Лайлдың "Сай Янгтан саёнараға" ауысқанын әзілдеп айтты. Маусым барысында, ол өзінің кітабында жазғандай, Лайл Янкилерден кетуге ниеттенгенін білдірді. Лайлдың ең көп үміттенген командасы – Техас Рейнджерс клубы, ол "Рождествоға дейін" келісімге қол жеткізетініне сенді. 1978 жылғы 10 қарашада Янкилер оны Рейнджерске ұстап алушы Майк Хитпен, лақтырушылар Ларри Макколл мен Дейв Раджичпен және кіші лиганың шортстопы Доминго Рамостың орнына алмастырды. Рейнджерске 400 мың доллар ақша төленді.

Кейінгі мансап

Лайл сатып алынғаннан кейін көп ұзамай «Рейнджерспен» жаңа келісімшартқа қол қойды, мақсаты – Техаста ойыншылық карьерасын аяқтау және «Рейнджерс» телеарналарында сарапшы ретінде он жыл бойына 50 000 доллар төленуі еді. Алайда Лайл «All Star» жылдарындағыдай деңгейде емес еді, бұл жақсы көрініп тұрды. Техастағы алғашқы жылы ол Джим Кернмен бірге жақындатушы рөлін бөлісті және бар болғаны он үш ойынды құтқарып қалды. Лайл сондай-ақ бес жеңіске қарсы сегіз жеңіліске ұшырады. 1979 жылғы Торонтодағы қысқы жиында Лайл Джонни Граббпен бірге «Рейнджерс» командасынан «Филадельфия Филлис» клубына Тьюг Макгроу, Бейк МакБрайд және Ларри Кристенсон үшін сатылуға жақын болды, бірақ Лайлдың зейнеткерлікке шыққаннан кейінгі төлемдері жөніндегі мәселе шешілмегендіктен, аталған келісім орындалмады. Ол постсезонға қатысуға мүмкіндік беретін мерзімнен кейін сатып алынғандықтан, Ұлттық лига чемпионаты сериясында немесе 1980 жылғы Әлем чемпионатына «Филлис» сапында қатыспады. Дегенмен, барлық жаңалық оң болған жоқ, өйткені Лайл мансабында алғаш рет 4.00-ден жоғары ERA көрсеткішін тіркеді. 1981 жылы ол 49 ойында 4.44 ERA және 9-6 есебімен бар болғаны екі ойынды құтқарып қалды. 1982 жылдың 21 тамызында оның келісімшарты «Филадельфия Филлис» клубынан «Чикаго Уайт Сокс» командасына сатылды. Ол соңғы ойынын 27 қыркүйекте өткізді. «Уайт Сокс» клубы 1982 жылдың 12 қазанында оны босатты. Лайл 16 жылдық мансабын 238 құтқарылған ойын, 2.88 ERA және 899 ойында 99-76 есебімен аяқтады – барлығы да резервтік ойыншы ретінде. 1985 жылы Фингерс Американ лигасының карьералық құтқарылған ойындар бойынша рекордтық көрсеткішін жаңартты, ал 1991 жылы Ригетти солқолды ойыншылар арасында Лайлдың үлкен лигалық рекордтық көрсеткішін басып өтті, бірақ Лайл әлі де 232 құтқарылған ойын бойынша АЛ рекордын сақтап тұр.

Ойыннан кейінгі жылдар

1998 жылы Лайл Нью-Джерси штатының Бриджвотер қаласында орналасқан тәуелсіз бейсбол лигасының «Сомерсет Патриотс» командасының алғашқы басқарушысы болды. Ол команданы 2001, 2003, 2005, 2008 және 2009 жылдары Атлантика лигасының жеңімпаздық туын жеңіп алуға жеткізді және 2012 жылдың 27 қарашасына дейін «Патриотс» командасын басқарды, содан кейін құрметті басқарушы мәртебесіне ие болды. Лайлдың «Патриотс» командасымен киген 28 нөмірі 2014 жылдың 14 маусымында мәңгілікке тоқтатылды.

Клуб үйіндегі әзіл-қасірет

Өзінің ойыншы күндері клубтағы әзілкеш ретінде танымал болған Лайл ойын кезінде киім ауыстыру бөлмесіне жасырын кіріп, командаластарына дайындалған туған күн торттарына жалаңаш отырып, қалдыратын іздерімен есімдері шешкен. Лайл өзінің автобиографиясында командаласы Рон Свободаның оған қарсы келіп, тортқа нәжіс шығарғанын айтқан; Лайл тортқа отыруын тоқтатуының себебі, осы әрекетінен танымал болғаны және біреу оған зиян келтіру үшін "тортқа ине салуға" тырысуы мүмкін деген ой болды. Әлемдік деңгейдегі әзілкеш ретінде Лайл креативті әзілдер жасаған, мысалы, су тоңазытқышына алтын балық салып, қарсы команданың резервтік алаңына пицца тапсырыс берген. Бірде ол Йоги Беррадан ойын алдында тіс пастасын қолданғаны үшін кек алды, оның тіс пастасының түтігіне дәрілік май құйып жіберді; Лайл дәрілік май Берраның аузына тигенде, тістерінен тікелей түтін шыққан деді. Ол сондай-ақ бейсболдағы дәстүрлі әзіл – "ыстық аяқ" жасауды ұнатты, онда ойыншы басқа ойыншымен немесе тілшімен сұхбат кезінде жасырын жақындасады. Содан кейін күдіксіз адамның аяқ киімінің артқы немесе бүйір жағына бір-екі қабықша салынып, отты жағы сыртқа қаратылады. Әзілкеш уақтылы шақта қабықшаны жақтап, алыстан бақылайды. Оттың жалыны құрбанның аяқ киіміне жеткенде, оны сезіну үшін жеткілікті ыстық болады. Лайл соңғы нәтижеден ләззаттанды, әдетте маңызды әңгіме барысында қорқып айқайлау.