Кіріспе

Америкалық судья (1897–1996)

Эльберт Парр Таттл (17 шілде 1897 – 23 маусым 1996) 1960 жылдан 1967 жылға дейін АҚШ-тың Бесінші апелляциялық округінің бас судьясы болды. Осы кезеңде азаматтық құқықтар қозғалысы барысында афроамерикандықтардың құқықтарын қорғауда шешуші рөл атқарған бірқатар маңызды шешімдерімен сот танымал болды. Грузия штатынан шыққан республикашыл Таттл "Бесінші округтің төртеуі" деп аталған судьялардың қатарында болды. Ол кезде Бесінші округке Луизиана, Миссисипи және Техас штаттары (2024 жылғы қазіргі юрисдикциясы бойынша) ғана емес, сонымен қатар Алабама, Джорджия, Флорида және Панама каналы аймағы да кірген.

Білім және ерте мансап

Таттл Калифорния штатының Пасадена қаласында дүниеге келген. 1906 жылы оның отбасы Гавайи аралдарына көшіп барды, онда ол Пунахоу мектебінде білім алды. 1910 жылғы қазан айында ол ағасы Малкольммен бірге Гавайиде алғашқы ұшатын аппаратты (планерді) жасап, сынақтан өткізді. Таттл 1918 жылы Нью-Йорк штатының Итака қаласындағы Корнелл университетін гуманитарлық ғылымдар бакалавры (Bachelor of Arts) дәрежесімен аяқтады. Таттл «Корнелл Daily Sun» газетінің бас редакторы болды. Ол сонымен қатар Корнеллдегі Пи Каппа Альфа студенттік бауырластығының Бета Тета бөлімшесін құрған және Сфинкс Бас қоғамының мүшесі болды. Содан кейін 1918-1919 жылдары Бірінші дүниежүзілік соғыста АҚШ Әуе күштерінің құрамында қызмет етті. Таттл 1923 жылы Корнелл заң мектебінен заң бакалавры (Bachelor of Laws) дәрежесін алды, сонымен қатар «Корнелл заң тоқсандығы» журналының бас редакторы қызметін атқарды. Ол заң факультетінде оқып жүрген кезінде бірнеше жыл бойы «New York Evening World» газетінде тілші болып жұмыс істеді.

Кейінгі мансап

Заң факультетін бітіргеннен кейін ол 1923 жылдан 1953 жылға дейін Сазерленд, Таттл және Бреннан заң фирмасында заңгерлік тәжірибе жүргізу үшін Атлантаға (Джорджия штаты) көшіп барды (фирма қазір Эвершэдс Сазерленд). Таттл салықтық даулармен айналысты, сонымен қатар American Civil Liberties Union ұйымымен бірге про боно жұмыс істеді және көптеген азаматтық құқықтар істерін қабылдады. Таттл 1941-1946 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ армиясында полковник болып қызмет етті, кеңседе отырудан бас тартты. Ол Окинавадағы Иэ Шима аралында қолға-қол соғыс кезінде ауыр жарақат алды. Ол өзінің қызметі үшін көптеген медальдармен марапатталды, соның ішінде ерекше көзге түскендігі үшін қызғылт жүрек ордені, Ардагерлік легион ордені, қола жұлдыз және қола қызмет жебесі. Таттл бригадир-генерал шындығында зейнетке шықты және онымен жақын жұмыс істегендер жиі "Генерал" деп атады. Соғыстан кейін Таттл саясатқа көбірек араласты, сегрегацияға қарсылығы себепті Республикалық партиямен жұмыс істеді, ол оны көбінесе оңтүстік демократтарымен байланыстырды. 1953-1954 жылдары АҚШ Қаржы министрлігінің бас кеңесшісі болды.

Федералды сот қызметі

Таттл 1954 жылғы 7 шілдеде президент Дуайт Д. Эйзенхауэрдің ұсынысымен Бесінші округ бойынша АҚШ апелляциялық сотына, 68-ші заңмен бекітілген жаңа орынға тағайындалды. 1954 жылғы 3 тамызда АҚШ Сенаты оны мақұлдады және келесі күні оның тағайындамасын алды. Ол 1960 жылдан 1967 жылға дейін Бас судья болып қызмет етті және 1961 жылдан 1967 жылға дейін АҚШ Сот конференциясының мүшесі болды. 1968 жылғы 1 маусымда ол аға судья статусына өтті. 1981 жылғы 1 қазанда 94-ші заң бойынша ол АҚШ-тың Он бірінші округтік апелляциялық сотына қайта тағайындалды. 1996 жылғы 23 маусымда Атлантада қайтыс болғандықтан оның қызметі аяқталды. Екі либералды судья – Уильям О. Дуглас және Эб Фортас – губернаторды заң шығару жолымен сайлауға қарсы болды, бірақ Хьюго Блэк басқаратын сот көпшілігі қатаң құқықтық тұжырымдаманы қолдап, Мэддокстің сайлауына кедергісіз жол ашты.

Құрметтер

1989 жылы Эльберт П. Татл АҚШ Апелляциялық сотының ғимараты оның құрметіне берілді. Оңтүстікте азаматтық құқықтар істеріндегі қызметі үшін Татл 1981 жылы Президенттік бостандық медалімен марапатталды. Атланта қаласының Халықаралық азаматтық құқықтар аллеясында оның есімінен жұлдыз бар.