Кіріспе

RTÉ Raidió na Gaeltachta (; "Gaeltacht радиосы"), қысқартылған RnaG, – Raidió Teilifís Éireann (RTÉ) меншігіндегі және басқаратын ирланд тіліндегі радиостанция. Станция Ирландияда FM, спутник арқылы және интернетте қолжетімді. 2012 жылдың 2 сәуірінде эфирде 40 жылдығын тойлады. Станцияның бас кеңсесі Каслада, Галвей графтығында орналасқан, сондай-ақ ірі студиялар Гаот Добхайр (Донегал графтығы) және Баллидавид (Керри графтығы) қалаларында да бар.

Өмірбаян

Ирландия еркін мемлекеті құрылғаннан кейін және Ирландия азаматтық соғысы аяқталғаннан кейін, жаңа мемлекет 1926 жылы Дуглас Хайд бастаған 2RN атты бір радио арнасын құрды. Бұл жеке кәсіпорын емес, Ирландия почтасының басқаруында болды. Дублиннен жұмыс істейтін радио бағдарлама көбінесе ағылшын тілді халыққа қызмет етті және ең жақсы жағдайда Типперри округіне дейін жетті; 1930 жылдары Атлонда қуатты таратушылар қабылданғанға дейін жағдай өзгермеді. 2RN-ді құруға қатысқандар және Дж. Дж. Уолш (1923-1927 жылдар аралығында пошта және телеграф министрі) Галтахт қауымдастығы үшін ирланд тілінде радио қызметін құру мүмкіндігін талқылады және ирланд мәдениетіне, тілді жаңғыртуды қоса, көзқарастары ортақ болды, бірақ экономикалық себептерге байланысты жоба сәтсіз аяқталды және нәтижесіз болды. Егер біз ирланд тілін қайта жаңғыртып, дамытпасақ, біз осы екі қауымдастықтың біріне (Ұлыбритания немесе АҚШ) немесе олардың бірігуінен туындайтын күшке ассимиляцияланамыз, сонда біздің атымыз, дәстүріміз және тарихымыз адамзат есінен жоғалып, ұлттық ерекшелігімізді жоғалтамыз. – P. S. O'Hegarty, 1924 жылғы Пошта және телеграф департаментінің хатшысы. Ирланд тілі Ирландияның ұлттық ерекшелігінің бір бөлігі және жас мемлекеттің тәуелсіздігінің белгісі ретінде бағаланғандықтан, Nuacht және Tréimhseachán Teann (ағылшын тіліндегі баламалары бар бағдарламалар) сияқты кейбір хабарлар ирланд тілінде берілді, соңғысын Семус О’Нейл және Сиаран О’Нуаллейн (Брайан О’Нуаллейннің інісі) жазды. Бұл бағдарламалар гаэльдік ойындарға, ирландтық дәстүрлі музыкаға және католиктік діни бағдарламаларға назар аударумен қатар, жалпы ұлттық құрылысқа бағытталған контенттің бір бөлігі болды. 1940 жылдары «Ирланд тілің тоңбаған ба?» және «Тыңдап үйрен» сияқты тілді белсенді түрде үйретуге бағытталған бағдарламалар болды. Ирланд тіліндегі бағдарламалар материалдардың жетіспеушілігімен және көрермендер санының аздығымен күресті. 1943 жылы Таоишиг Эмон де Валера – оның әйелі Синеад Ни Фланнагайн Conradh na Gaeilge белсендісі болды – тағы да Гаэлтахт станциясы идеясын көтерді, бірақ ешқандай нәтиже болмады. Бұл ирланд тілі және Гаэлтахт мәселелері жөніндегі келешектегі пікірталасты азаматтық және азшылықтар құқықтары тұрғысынан қарауға негіз салды.

Қор

Гери Коллинз, пошта және телеграф министрі, 1971 жылдың ақпан айында Галтахт үшін жаңа радиостанция құрылатынын мәлімдеді. Raidió na Gaeltachta 1972 жылдың 2 сәуірінде, сағат 15:00-де, Пасха күнінің бағдарламасы аясында хабар таратуды бастады. Алғашқы хабар тарату кезінде Касладағы негізгі станция әлі толыққан жоқ еді, ал Керри және Донегал округтеріндегі студиялар құрылыс кезеңінде болғандықтан, хабар тарату Галвейден жүзеге асырылды. Бірінші Ceannaire (Бас директор) Па́драиг О́ Ра́галла́й эфирді ашты, одан кейін президент Э́мон де Вале́раның жазбасы ойнатылды. Сонымен қатар, Шон О́ Ри́аданың ирланд тіліндегі миссасы – "Ceol an Aifrinn" (ішінде "Ag Críost an Síol" әнұраны бар), Каррароедегі Seipéal Mhic Dara шіркеуінен жазылған нұсқасы да ойнатылды. Құрылған кезде станцияда жеті адамнан тұратын штат жұмыс істеді, оның ішінде алты бұрынғы мұғалім және бір кәсіпкер: О́ Ра́галла́й, Бренда́н Феирти́ар, Тимли́н О́ Се́арнай, Ма́рти́н О́ Фа́тхарта, Шон О́ Туайрисг, Майдх П. О́ Коно́ла, Ми́хеал О́ Се́ және Феардо́рха О́ Колла. Бастапқыда Raidió na Gaeltachta күніне тек екі сағат хабар таратты және тек үш ірі Галтахт ауданында немесе олардың жанында ғана қолжетімді болды. Гведоредегі Деррибегтегі жергілікті студия, Ольстерден келген О́ Се́арнай және О́ Колланың басшылығымен, жергілікті ирланд музыкасын дамытуға көмектесті. 1970-ші жылдары Raidió na Gaeltachta Clannad және Мейре́ад Ни́ Мха́онай (кейін Altan тобының әншісі) туралы алғашқы хабарларды жариялады. Бұл топтар Ирландияда ғана емес, халықаралық аренада да танымал болды, әсіресе 1980-ші жылдары миллиондаған пластинка сатты.

Орналасқан жерлер

RnaG штаб-пәтері Каслада, Галвей округінде орналасқан. Сондай-ақ, Gaoth Dobhair (Gweedore), Донегал округі; Baile na nGall, Ard na Caithne, Керри округі; Castlebar, Мейо округі; Ринг, Уотерфорд округі және Дублиндегі RTÉ радио орталығында да студиялары бар. Станцияны RTÉ басқарады, бірақ RTÉ органы тағайындаған жеке кеңесші кеңесі, Comhairle Raidió na Gaeltachta бар. RTÉ сонымен қатар RnaG Ceannaire-ін, яғни бақылаушысын тағайындайды, ол қызметтің күнделікті жұмысына жауапты.

Аудитория

2011 жылғы JNLR сауалнамасы бойынша, RnaG апта сайын 100 000 тыңдаушыға ие болған, бұл нарықтың 3% құрайды. Бұл көрсеткіш 116 000 тыңдаушысы мен 2,4% үлесі бар валлий тіліндегі BBC Radio Cymru радиосына ұқсас.