Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жорғалаушылар түрі
осыған ұқсас атаумен басқа гекон түрлері
Species of reptile
other geckos with a similar name
Леопард гекосы немесе жалпы леопард гекосы (Eublepharis macularius) – Ауғанстан, Иран, Пәкістан, Үндістан және Непалдың құрғақ шалғынды далалары мен шөлді аймақтарында табиғи ортада өсетін, жерде тіршілік ететін гекон. Леопард гекосы кең таралған үй жануарына айналды, және шаруашылық жағдайында кең көлемде өсірілуіне байланысты, оны кейде алғашқы үйретілген кесіртке түрі деп атайды, бірақ шын мәнінде үйретілген кесірткелер жоқ.
The leopard gecko or common leopard gecko (Eublepharis macularius) is a ground dwelling gecko native to the rocky dry grassland and desert regions of Afghanistan, Iran, Pakistan, India, and Nepal. The leopard gecko has become a popular pet, and due to extensive captive breeding it is sometimes referred to as the first domesticated species of lizard but no lizards are actually domesticated.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Леопард геккосының табиғи мекені Оңтүстік Азиядағы Ауғанстан, Пәкістан, Үндістанның солтүстік-батысы, Непалдың батысы және Иранның кейбір аймақтарын қамтиды. Леопард гекколары құрғақ және жартылай құрғақ аймақтарда, сирек өсімдіктермен, сазды немесе құмды топырақтарда, сондай-ақ жарықтарды паналау үшін пайдалана алатын тасты жерлерде мекендейді. Олар негізгі топырақ құрамы құмнан тұратын жерлерден қашып жүреді. Леопард гекколарын Непал мен Пәкістанның құрғақ ормандарында да кездестіруге болады, және олар осы ортада ағаштардың қабығының астында паналады деген мәліметтер бар.
The native habitat of the leopard gecko includes the rocky, dry grassland, and desert regions of south Asian Afghanistan, Pakistan, north west India, western Nepal, and some parts of Iran. Leopard geckos inhabit arid and semi arid areas with sparse vegetation and clay or sandy soils, as well as rocky habitat where crevices can be used as shelter. They reportedly avoid areas where the primary substrate is sand. Leopard geckos may also be found in arid forests of Nepal and Pakistan, and are reported to shelter under loose bark of trees in these environments.]]
Мінез-құлық және экология
Жабайы барс геконды далалық биология көздері, академиялық герпетология көздері және кейбір жануар күтімі бойынша нұсқаулықтарда көбінесе түнгі жануар деп санайды. Күндіз олар қуыстарға және қорғалған жасырынған жерлерге тығылады, ал температура қолайлы болғанда, күн батқанда белсенді болады. Непалдық биолог Ям Рават былай деп жазады: "Бармақ гекон Непалда [2016 жылға дейін] анықталған жоқ. Бұл түрдің жасырын түнгі мінез-құлқымен байланысты болуы мүмкін". Бұл тұжырым барс геконның тұтқында D3 витаминін синтездеу үшін UVB сәулесін пайдалану қабілетін түсіндіру үшін, сондай-ақ тұтқындағы барс геконды UVB жарығымен қамтамасыз етудің себебі ретінде қолданылды. Жабайы геконның рационының көп бөлігін жәндіктер құрайды деп есептеледі, бірақ мүмкіндік болса, олар кішкентай омыртқалы жануарларды да жейді, оның ішінде тышқанның балаларын, кішірек кесірткелерді және тіпті жаңа туған барс геконды да. Барс гекон өсірушілер жеткілікті тамақтандырылған геконның жас геконды жемейтінін, ал каннибализм тек нашар тамақтандырылған жануарларда ғана байқалатынын хабарлайды. Көптеген басқа гекон түрлерінен айырмашылығы, барс геконның саусақтарында жабысқақ қабаттар (ламеллалар) жоқ, сондықтан олар тегіс тік қабырғаларға өрмелеуге шамасы жетпейді.
Wild leopard geckos are generally considered to be nocturnal by field biology sources, academic herpetology sources, and some animal husbandry guides. During the day they retreat to burrows and sheltered hiding spots, becoming active at dusk when the temperature is favorable. Similarly, Nepalese biologist Yam Rawat writes: "Leopard Geckos remained undetected in Nepal until [2016]. This could be attributable to the secretive nocturnal nature of the species." This assertion has been used to explain the ability of leopard geckos to use UVB exposure to synthesize vitamin D3 in captivity, and as a rationale for providing captive leopard geckos with access to UVB lighting. Invertebrates are presumed to make up the majority of wild geckos' diets, but they will also eat small vertebrate prey if given the opportunity, including mouse pups, smaller reptiles, and even hatchling leopard geckos. Breeders of captive leopard geckos report that sufficiently fed leopard geckos will not cannibalize young, and that the cannibalistic behavior appears to take place only in poorly fed animals. Unlike many other species of geckos, leopard gecko toes do not have adhesive lamellae, so they cannot climb smooth vertical walls.
Тіс
Леопард текелері полифиодонттар және 3-4 ай сайын 100 тісін жаңалай алады. Дамыған тістің қасында тіс қабатындағы одонтогендік дің жасушасынан пайда болатын кішкентай жаңа тіс өсіп келеді.
Leopard geckos are polyphyodonts and able to replace each of their 100 teeth every 3 to 4 months. Next to the full grown tooth there is a small replacement tooth developing from the odontogenic stem cell in the dental lamina.
Құйрықтары
Леопард геккондарының қалың құйрықтары бар, олар май жинақтайды; түйелердің майлы тінін сақтауға арналған дөңгелектері сияқты, леопард геккондарының құйрықтарында жиналған май энергия қоры ретінде қызмет етеді, егер тамақ жеткіліксіз болса, геккондар оны қоректік зат ретінде пайдалана алады. Аң аулағанда, ол аңға жақындағанда құйрығын дірілдетіп, қимылдатып алады; геккон жемін жегеннен кейін құйрығы қайта қалыпқа келеді. Көптеген геккондар сияқты, леопард геккондарының да автотомия деп аталатын қабілеті бар: олардың құйрықтары жоғалғанда қайта өседі; бірақ, жаңадан өскен құйрықтар қысқа болып көрінеді және бастапқы құйрыққа ұқсамайды. (А) Автотомиядан кейін үш күн: бастапқыда құйрық жоғалған жерде уақытша қан қыстысы пайда болады. Бластеманың (көлеңкеленген аймақ) алғашқы белгілерін қараңыз. (B) Автономиядан кейін сегіз күн: қан қыстысының жоғалуы толық жара эпителиін көрсетеді. Бластема дистальды және бүйірлік жаққа қарай кеңейе береді. (C) Өсу жалғасқанда, бластема құйрық жоғалған жерге үстемдік ете бастайды.]] Жабайы леопард геккондарының басты қорғаныс тәсілі – жыртқыштардан жасырыну. Бұл сыртқы түсімен камуфляж жасау арқылы жүзеге асырылады. Олар сонымен қатар күндіз ыстықтан және күндізгі жыртқыштардың көріп, ұстап алу қаупінен сақтану үшін жасырынып жүреді. Құйрығы үлкен, және кем дегенде бір туысқан түрде (Christinus marmoratus) құйрығы аз қалған гекконның тезірек қашуға мүмкіндік беретіні хабарланған. Құйрық сүйегінің сынуы құйрықтың оңай ажырауына мүмкіндік береді, ал жылдам қан тамырларының тарылуы гекконның аз қан жоғалтуын қамтамасыз етеді. Бұл құйрықтың ажырауы, бұрынғы құнды май қорының жоғалтылуына байланысты гекконға үлкен стресс туғызады. Ол құйрығын ажырағаннан кейін бірден қайта өсіре бастайды. Жаңадан өскен құйрықтар көбінесе бастапқы құйрықтың түсіне ұқсас болады. Алайда, олар көбінесе тегіс, және әдетте бастапқы құйрықтан қысқарақ және кеңірек болады.
Leopard geckos have distinctly thick tails that store fat; similar to the way in which camels' humps serve as reservoirs of fatty tissue, the fat stored in the tails of leopard geckos acts as an energy reserve that the geckos can use as nourishment if there is not an available food supply. When hunting, a leopard gecko may lift its tail in a twitching or wagging motion as it approaches its prey; after the gecko eats its prey, the tail will then return to a relaxed position. Like most geckos, leopard geckos have an ability called autotomy: their tails can regenerate when lost; however, the regenerated tails appear stumpy and never have the same appearance as the original tail. (A) Three days post‐autotomy: Initially the site of tail loss is capped by a temporary clot. Note the earliest evidence of the blastema (hatched area). (B) Eight days post autonomy: loss of the clot reveals a complete wound epithelium. The blastema continues to expand both distally and laterally. (C) With continued growth, the blastema begins to dominate the site of tail loss.]] Wild leopard geckos’ primary defense against predators is to avoid detection. This is accomplished with cryptic coloration serving as camouflage. They also remain hidden during daytime, to avoid heat and the risk of being spotted and captured by diurnal predators. The tail is large and at least in one related species (Christinus marmoratus) it has been reported that the tail less fleeing gecko makes for a quicker getaway. Fractures in the tailbone allow the tail to separate easily and rapid vasoconstriction allows the gecko to suffer minimal blood loss. This detaching of the tail causes a high level of stress on the gecko due to the loss of the valuable storage of fat it once had. It will start to regenerate its tail immediately after detachment. Regenerated tails often retain similar colors to the original tail. However, they are often smooth and generally shorter and wider than the original tail.
Хроматофорлар және түстер пигментациясы
Леопард текелерінің түсі сарыдан қоңыр-сарыға дейін өзгереді, ал дененің арқалық бөлігінің жартысына немесе толығымен дақтармен жабылады. Олардың түсі пигменттерді қамтитын хроматофорлар деп аталатын жасушалардан пайда болады. Бұл жасушалар барлық бауырымен жорғалаушылар, қосмекенділер, құстар және кейбір жәндік түрлерінде кездесетін әртүрлі түстерге жауапты. Хроматофорлар түсіне қарай түрлі болады. Хроматофорлардың түрлеріне ксантофорлар (сары түске жауапты), эритрофорлар (қызыл түске жауапты), иридофорлар (көгілдір түске жауапты), леукофорлар (ақ түске жауапты), меланофорлар (қара түске жауапты) және цианофорлар (көк түске жауапты) жатады. Жабайы леопард текелерінің терісінде ксантофорлар (сары) және меланофорлар (қара дақтар) болады. Селекциялық леопард текелері эритрофорлар мен лейкофорларға ие болуы мүмкін, себебі коммерциялық өсіру және жасанды таңдау жаңа түстердің пайда болуына жағдай жасады.
Leopard geckos range in color from a yellow to brownish orange base with spots covering all or mostly half of the dorsal region of the body. Their color is derived from pigment containing cells known as chromatophores. These cells are responsible for an array of coloration seen in all reptiles, amphibians, birds and some species of insects. Chromatophores come in a variety of types based on the color they correspond to. Chromatophore types include xanthophores (responsible for yellow coloration), erythrophores (responsible for red coloration), iridophores (responsible for iridescence), leucophores (responsible for white coloration), melanophores (responsible for black coloration), and cyanophores (responsible for blue coloration). The skin of wild leopard geckos contains xanthophores (yellow) and melanophores (black spots). Designer leopard geckos may possess erythrophores and leucophores since commercial breeding and artificial selection have allowed novel coloration to arise.
Жыныстық диморфизм
Жыныстық диморфизм – бір түрдің еркек және әйел даралары арасындағы фенотиптік айырмашылық. Ол жануарларда, мысалы, жолбарыс геккосы және басқа да бауырымен жорғалаушыларда жиі кездеседі. Бұл айырмашылық ересек еркектер мен әйелдерде байқалады, бірақ жас гекколарда анықтау қиын болуы мүмкін. Гекконың жынысын оның құрсақ жағы анықтайды. Еркектерде анальды алдындағы тесіктер және жартылай мүше дамуы байқалады, ал әйелдерде тесіктер кішкентай болады және сыртқы дамулар жоқ.
Sexual dimorphism is defined as a phenotypic difference between males and females of a species. It can be commonly found in animals, such as the leopard gecko and other reptiles. It exists in adult males and females, but can be difficult to determine in young geckos. The underside of a gecko truly determines the sex of the gecko. Males have pre anal pores and hemipenal bulges while females have smaller pores and do not have external bulges.
Көбею
Леопард текелері көбінесе жазда көбейеді. Аналықтары көбейту маусымы бойында сперманы сақтап, бір немесе екі жұптасудан үшке дейін жұмыртқа туғыза алады. Аналықтары екі жұмыртқадан тұратын алтыдан сегізге дейін жұмыртқа қояды; жұмыртқалар жұптасудан кейін шамамен 21-28 күн өткен соң салынады. Жаңа туған балықтың жұмыртқадан шығуына 35-89 күн аралығында уақыт кетеді, бірақ көбінесе соңғы уақытқа жақын болады. Бала леопард текелерінде "жұмыртқа тісі" болады – мұнысы олардың тұмсығының ұшындағы әктелген ұшы, ол жұмыртқа қабығын сындыруға көмектеседі. Олардың "жұмыртқа тісі" бір-екі күн ішінде түсіп қалады. Бұған қоса, олардың терісі жұмыртқадан шыққаннан кейін 24 сағат ішінде түлеуі мүмкін. Леопард текесінің баласы алғашқы түлеуден кейін ғана тамақ жей алады. Мұндай аналықтар "ыстық аналықтар" деп аталады және көбінесе олардың сүектік қабілеті жоқ деп саналады.
Leopard geckos typically breed in the summer. Females can store sperm over the course of their breeding season, and produce up to three clutches from one or two copulations. Females can lay about six to eight clutches of two eggs; eggs are laid approximately 21 to 28 days after mating. The average amount of time it takes for a newborn to hatch is anywhere between 35 and 89 days, although it is usually closer to the latter. Baby leopard geckos will have an "egg tooth", a calcareous tip at the end of its snout to help break their egg shell. Their "egg tooth" will fall off within one to two days. In addition to this, their skin will usually shed within 24 hours of hatching. The leopard gecko hatchling will not be able to eat until after the first shedding. These are known as "hot females" and are often determined to be infertile.
Үй жануарлары ретінде барс гекондары
Леопард гекондары – ең танымал бауырымен жорғалаушы жануарлардың бірі, сақалды айдаһардан кейін екінші орында тұрады. Олар, мүмкін, үйретілген алғашқы кесіртке түрі. Оларды тұтқын жағдайында өсіру оңай, сондықтан сатылатын көпшілігі жабайыда ұсталған емес, тұтқындықта өсірілген. Көлемді тұтқындықта өсіру және жасанды таңдаудың нәтижесінде, тұтқындықта өсірілген жануарлар әртүрлі түстер мен өрнектерді көрсетеді. Табиғатта кездесетіндері үй жануарларына қарағанда көбінесе күңгірт түсті болады.
Leopard geckos are one of the most popular lizard pets, second only to the bearded dragon. They are possibly the first domesticated lizard species. They are easy to breed under captive conditions, so most sold are captive bred rather than wild caught. Due to extensive captive breeding and artificial selection, captive animals display a range of colors and patterns. Those found in the wild typically have more dull colorations than those kept in captivity as pets.