Кіріспе

El Barzón – Мексикадағы орта таптың жеке кәсіп және фермерлік мүдделерінің қозғалысы. «Барзон» термині ауыл шаруашылығында егістік жыртуға арналған арқан немесе тізбек ілінетін сақинаны, сондай-ақ жалғау, тарту сақинасын білдіреді. Бұл атау Мексиканың революциялық әнінен алынған, ол ауылдағы әділетсіздік туралы айтады. Олардың ұраны: "Debo, no niego, pago lo justo" ("Қарызым бар, мойындамаймын, әділ төлеймін"). El Barzón мүшелері доллармен есептелген үлкен қарыздарға жауапты болды, оларды бұрынғы құнынан екі есе арзан теңгемен төлеуі керек еді. Олардың қарызы алғашқы несие сомасынан он есеге дейін жететін, ал El Barzón – дәстүрлі түрде сабырлы орта таптың наразылық көтерілісін білдіретін, олар несие беруші мекемелердің талап еткен үлкен сомаларын төлеуден бас тартқан кең ауқымды әлеуметтік қозғалыс. Бұл – ашық түрде наразылық білдірудің қалыпты жағдайы болды және 2000 жылғы президенттік сайлауда PRI-нің құлауына ықпал етті. El Barzón – орталықтандырылмаған қозғалыс, оның құрамында PRI-ді қолдаған және PRD-ге жақын тұрған екі негізгі ұйым болды. Борышкерлерге заңдық және ұйымдық қолдау көрсету үшін ақы төленетін бірнеше облыстық ұйымдар жұмыс істеді. Бұл қозғалысты Максимиано Барбоса Лламас Мексиканың Халиско штатында құрды. Ол El Barzón A. C. қозғалысының ең маңызды басшысы болды және 1997 жылы парламентке сайланды. 1994 жылғы желтоқсанда мексикалық песоның құнсыздануынан кейін бұл топтың құрамына Partido Revolucionario Institucional (PRI) партиясының көп жылдық мүшелері мен жақтастары кірді. Бұл құнсыздану Зедильо басшылығымен орын алды, бірақ басшылық бұл оқиғаға Салинас президентінің кетіп бара жатқанын жауапты деп айыптады.

Тарих

1994 жылы Мексика экономикасы бұрынғыдан бетер өсті. Сарапшылар елдің дамысқан елдер қатарына енуге айналдырмай тұрғанын айтты. Желтоқсан айында Карлос Салинас де Гортари президенттік лауазымынан кетіп, Дүниежүзілік сауда ұйымының басшысы болуға үміттене бастады. Президент Эрнесто Зедильонің өкілеттік мерзімінің басында «желтоқсан қатесі» деп аталатын оқиға 1994 жылғы экономикалық дағдарыстың бастауы болды, нәтижесінде песоның құны бір долларға қатысты 3-тен 6 песоға дейін түсті. Мексикалық көптеген кәсіпкерлер соңғы жылдары доллармен қарыз алған немесе АҚШ-тан тауар жеткізуге тәуелді болған. Олардың қарызы автоматты түрде өсіп, пайыздық ставкаларды күрт арттырған шаралармен жағдай нашарлады. Көптеген кәсіпорындар жабылып, өзін-өзі өлтіру оқиғалары жиі тіркелді. Осы жағдайда, орта тапқа жататын кәсіпкерлер, олардың көпшілігі ауыл шаруашылығымен айналысқан, Чиуауа және Сонора сияқты солтүстік штаттарда үйлесімсіз наразылық акцияларын ұйымдастыра бастады. Осы қозғалыстардың жетекшілері «Эль Барсон» ұйымының негізін қалауға кірісті. Сакатекаста Мануэль Ортега Гонсалес, Хуан Хосе Кирино Салас және Альфонсо Рамирес Куэльяр ауыл шаруашылығы техникасын қолданып, жолдарды жартылай жауып тастау сияқты наразылық акцияларын бастады. «Эль Барсон» ұйымының құрылғаны және заңдық тіркелгені 1994 жылдың 13 қазанында Монтеррей қаласында (Н. Л.) болды. Мексикадағы неолиберализмнің ортасы саналатын осы қалада Лилиана Флорес Бенавидес, Мануэль Ортега Гонсалес, Хуан Хосе Кирино Салас және Альфонсо Рамирес Куэльяр әлемдегі бірегей әлеуметтік қозғалыстың стратегиясын жасады. Қозғалыстың жетекшілері түрмеге қамалды, бірақ кейін босатылды. Хуан Кирино бүкіл елде «Unión Nacional de Productores Agropecuarios, Comerciantes, Industriales y Prestadores de Servicios El Barzón A. C.» ұйымын құрып, басқарды. Қозғалыс тез өсіп, көп ұзамай әр штаттың өкілдігі болды. Ол кезде банктердің көпшілігі кредиттерді қайтару бойынша маманданып жұмыс істейтін заңгерлерді жалдауға бейім болды. Көбінесе қарыз алушыларды түрмеге жабу, мүлікті тәркілеу және басқа да заңдық шаралармен қорқытып, төлем жасауға мәжбүр ететін қорқыту хаттары немесе телефон қоңыраулары жіберілетін. «Эль Барсон» қарыз алушыларға өз мүлкін қалай қорғауға және борыштарын жақсы шарттарда қайта келісуге болатыны туралы заңдық кеңес берді.

Сын

Эль Барзон қозғалысы қарызды заңдық немесе әлеуметтік қысым арналары арқылы елемеу мәдениетін қалыптастырады деп сынға ұшырады. Бірақ бұл топ өзін қате либералды экономикалық саясаттың табиғи салдары ретінде ұсынады. Олар қарыздан бас тартпайтынын, керісінше, қарыз алушылар мен несие беруші мекемелердің екеуіне де пайдалы, әділ шарттарға қол жеткізуді мақсат етедінін мәлімдейді.