Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шахматтың құдайы
Goddess of chess
Кайсса – шахмат құдайы ретінде бейнеленген, ойдан шығарылған (тарихи дұрыс емес) фракиялық нимфа. Ол алғаш рет Ренессанс кезеңінде итальяндық ақын Иероним Вида еңбегінде айтылған.
Caïssa is a fictional (anachronistic) Thracian dryad portrayed as the goddess of chess. She was first mentioned during the Renaissance by Italian poet Hieronymus Vida.
Уильям Джонстың өлеңі
Жас ағылшын шығыстанушысы Уильям Джонс 1763 жылы шахмат поэмасы идеясын өзінің "Caïssa немесе Шахмат ойыны" поэмасында ағылшын батырлық тақпақтарымен жазды. Өлеңінде Кайса бастапқыда соғыс құдайы Марстың қысымын тойтарды. Марс, Кайсаның құрметін жеңу үшін, Венераның інісі, спорт құдайы (Джонстың ойлап табуы) Евфроннан көмек сұрайды, ол Марсқа сый ретінде шахмат ойынын жасайды. Джонстың "Caïssa" (ka is sa) есімі Виданың "Scacchia" (ska ki a) есімімен сәйкес келеді деген болжам дәлелденбеген. Джонстың өлеңі Филидордың 1777 жылғы "Шахмат ойынына жүйелі кіріспе және талдау" атты ағылшын нұсқасында жарияланды. 1851 жылы өлең француз тіліне Камил Теодор Фредерик Аллие аударды.
The young English orientalist William Jones re used the idea of a chess poem in 1763, in his own poem Caïssa or The Game at Chess written in English heroic couplets. In his poem, Caïssa initially repels the advances of the god of war, Mars. Spurned, Mars seeks the aid of Euphron, God of Sport (Jones's invention), brother of Venus, who creates the game of chess as a gift for Mars to win Caïssa's favor. It is an unproven assumption that Jones's name "Caïssa" (ka is sa) is an equivalent to Vida's name "Scacchia" (ska ki a). The English version of Philidor's 1777 Systematic introduction to the game and the analysis of chess contained Jones's poem. In 1851 the poem was translated into French by Camille Théodore Frédéric Alliey.
Виктория Виннифредтің романы
Балалар авторы Виктория Уинифред Уильям Джонстың өлеңінде басталган оқиганы 2022 жылы шыққан "Принцесса, рыцарь және жоғалған құдай: Шахмат тарихы" атты мифологиялық фантазиясында дамытты. Бұл жалғасында Марс пен Кайса Джонстың баяндауындағы оқиғалардан кейін үйленді. Содан кейін Кайса Марстан өлімсіздік және құдайша статусын алды, және олар бірге Шахмат тауының патшалығын биледі. Кейін олардың 12 жасар қызы, Кэсси принцесса, жердегі бірқатар оқиғалар мен міндеттерді орындау арқылы шахмат әлемінде өзінің құдайша титулын орнықтырады.
Children's author Victoria Winifred picked up on the story begun in William Jones's poem in her 2022 mythological fantasy, "The Princess, the Knight, and the Lost God: A Chess Story". In this continuation, Mars and Caïssa were wed after the events told in Jones's rendition. Caïssa then received her immortality and goddesship from Mars, and they reigned together over the kingdom of Chess Mountain. Later, their 12 year old daughter, Princess Kassie, goes on to establish her own goddess title in the chess realm through a series of adventures and a mission completed on Earth.
Қазіргі заманғы қолданысы
Каисса шахмат туралы пікірлерде еске алынады. Гарри Каспаров осы сілтемені кейде пайдаланады, әсіресе өзінің бес томдық «Менің ұлы алдыңғыларым» еңбегінде. Ол оны жақсылықтың метафорасы ретінде келтіреді – «Каисса менен бірге болды», әсіресе түсініксіз жағдайларда, мысалы, құрбандықтар жасағанда. 1994 жылғы Энтони Саидидің «Шахмат идеяларының маршы» кітабында да Каисса кеңінен қолданылады. Т.Р. Доусон Каиссаны өзінің мәселелер жинағына әдеби суреттеме беру үшін кейіпкер ретінде де, шахматты ыңғайлы бейнелеу ретінде де жиі пайдаланды. Фергус Дюнихо жасаған Caïssa Britannia шахмат түрі Каиссаның атымен аталады. Шахмат туралы жазғанда Генрих Френкель «Ассиак» деген псевдонимді қолданды, ол «Каисса» сөзінің кері жазылуы. Хорватиялық ютубер, «agadmator's Chess Channel» арнасын жүргізетін Антонио Радич, «Каисса дәуірі» атты шахматқа негізделген манга жасады, ол жасанды интеллект билік ететін апокалиптикалық әлемді көрсетеді. Кейбір адамдар шахматтағы қасиетті әйелдік бастауды іздегенде Каисса тұжырымын зерттеді. Бірінші Дүниежүзілік компьютерлік шахмат чемпионатында (1974 жылы) жеңіске жеткен компьютерлік бағдарламаға Kaissa деп ат қойылды. Android: Netrunner карта ойынында шахмат фигураларының үлгісімен жасалған Caïssa деп аталатын бағдарлама түрі бар.
Caïssa is referred to in chess commentary. Garry Kasparov uses this reference now and again, especially in his five volume work My Great Predecessors. He cites her as a metaphor for good luck – "Caïssa was with me" – especially in unclear situations, for example in sacrifices. The 1994 book The March of Chess Ideas by Anthony Saidy extensively uses Caïssa as well. T. R. Dawson extensively used Caïssa, both as a character to provide literary narrative to accompany his problem collections, and merely as a convenient personification of chess. The chess variant Caïssa Britannia, created by Fergus Duniho, was named after Caïssa. When writing about chess, Heinrich Fraenkel used the pseudonym "Assiac", which is "Caïssa" spelled backwards. Antonio Radić, a Croatian YouTuber who runs the channel 'agadmator's Chess Channel', has created a chess based manga named "Age of Caissa", depicting a post apocalyptic world ruled by artificial intelligence. Caïssa as a concept has also been explored by some who seek the evidence of the sacred feminine in chess. The computer program that won the first World Computer Chess Championship (in 1974) was named Kaissa. The card game Android: Netrunner features a program type named Caïssa, which are modeled after chess pieces.