Кіріспе

The Contender – 2000 жылы түсірілген американдық саяси драмалық фильм, сценарийін және режиссурасын Род Люри жазған. Басты рөлдерді Гэри Олдман, Джоан Аллен, Джефф Бриджес және Кристиан Слейтер сомдаған. Фильм АҚШ-тың ойдан шығарылған президентінің (Бриджес) және оның жаңа вице-президентін (Аллен) тағайындауға байланысты оқиғаларға толы. Бұл фильм президент Билл Клинтонның Левински жанжалына жауап ретінде түсірілген. Фильм авторларының бірі Олдманға ұнамайтын өзгерістерге байланысты дау тудырды. Фильм АҚШ-тағы прокатта сәтті болды. Сондай-ақ фильм екі номинацияда «Оскар» сыйлығына ие болды: Джоан Аллен «Ең үздік әйел актер» және Джефф Бриджес «Ең үздік қосалқы актер» номинацияларында.

Сюжет

Демократтық партияның екінші мерзімдегі президенті Джексон Эванс, вице-президенті Трой Эллардтың күрт қайтыс болуынан кейін жаңа вице-президентті таңдауы керек. Вирджиния губернаторы Джек Хатауэй, суға батып бара жатқан қызды құтқаруға жасаған сәтсіз әрекетінен кейін қаһарман деп есептеліп, басты үміткер болып көрінеді. Президент оның орнына «өмірінің соңғы әнін» Огайо сенаторы Лэйн Хансонды ұсыну арқылы «шыны төбелікті бұзуға» көмектесетінін шешеді. Конституцияның 25-ші түзетуіне сәйкес, Конгрестің екі палатасының мақұлдауы қажет. Оның жолында Иллинойс штатынан шыққан республикашыл конгрессмен Шелдон Раньон тұр, ол оны лауазымға лайықсыз деп санайды және Хатауэйді қолдайды. Оның өткеніне қатысты жеке зерттеуі, оның студенттік кезінде мас күйде студенттік ұйымның қатысуымен өткен бір оқиғаға түскен суретін ашады. Демократтық өкіл Реджинальд Вебстер де оған қарсы шығады. Вашингтонда растау тыңдаулары басталады, ал комитет төрағасы Раньон Хансонның күдікті жеке өміріне қатысты мәселені дереу көтереді. Хансон оқиғаға қатысты ештеңеге жауап бермейді, оны жоққа да шығармайды, растамайды да, және талқылауды саяси мәселелерге бұруға тырысады. Хансонның жеке өміріне қатысты мәселенің «ешкімге тиісті емес» екенін ескере отырып, Раньон бұқаралық ақпарат құралдарында оның студенттік кезіндегі оқиғаның ақша мен жақсылықтарға байланысты болғанын, яғни жезөкшелікке ұқсас болғанын айтады. Хансон Эванспен кездесіп, оның кандидатурасын алуын ұсынады, осылайша оның әкімшілігін одан әрі ұяттан сақтайды. Әкімшіліктің тілегіне қарамастан, ол Раньонның айыптауларына қарсы тұрудан немесе оларды жоққа шығарудан бас тартады, себебі сұрақтарға жауап беру оларды сұрауға лайық етеді деп санайды – ол осыған сенбейді. Эванс Раньонмен кездесіп, Хансонды вице-президент етпейтінін мәлімдейді. Раньон бейжай түрде Хатауэйді орынбасар ретінде ұсынады. Егер Эванс Хатауэйді вице-президент етіп таңдаса, Раньон шабуылдарын тоқтатуға келіседі. Алайда Эванс Раньоннан Хатауэйді қорғап, ашық мәлімдеме жасауын сұрайды, ол осыған келіседі. Хансон, Хатауэй және Раньон Ақ үйге шақырылады. Эванс оларды ФБР есебімен таң қалдырады, онда Хатауэйдің көпірден көлге құлаған әйелге ақша төлеп, оны құтқару үшін өзінің қатысуын ұйымдастырғаны көрсетілген. Хатауэй тұтқындалады, ал Раньон Хатауэйдің адалдығына бірнеше сағат бұрын кепілдік бергені үшін ұятқа қалады. Эванс Хансонмен кездеседі, ол ақыры студенттік кезіндегі сол түнді не болғанын айтады. Ол іс-шараға қатысу үшін екі жігітпен жыныстық қатынасқа түсу үшін студенттік үйге келгенін, бірақ ешқандай жыныстық қатынасқа түспестен ойын өзгергенін айтады. Алайда ол өзінің кінәсіздігін дәлелдемейді, себебі мұндай жағдайды талқылауға рұқсат етудің дұрыс емес екенін айтады. Эванс Конгреске сөз сөйлейді, онда Хансонның бекітілуіне кедергі келтірген барлық демократтар мен республикашылдарды айыптайды. Ол Раньонды айқын сынап, оны ұятқа қалдырып кетеді. Ол Хансонның кандидатурасын алуын сұрағанын мәлімдегенмен, ол президенттік мерзімін дау-дамайсыз жеңіспен аяқтауға басты мақсат қойғанын, бірақ оның отставкасын қабылдамай, дереу бекіту дауысына шақырады.

Даму

Режиссер Род Лурри сценарийді Джоан Алленмен фильм түсіргісі келгендіктен жазғанын, ал Лэйн Хэнсон рөлін оны ойлап жазғанын айтты. Саясатқа қызығушылық танытып, қызының ықпалымен ол Алленнің көбінесе ойнайтын қиын жағдайдағы әйел рөлінен ерекшеленетін феминистік фильм жасауды қалады. Сценарийді жазу барысында Лурри бірнеше мүмкін аяқталуларды қарастырды, оның ішінде Лэйннің қаза табатын нұсқасы да болды. Бірақ ол қызына және көрермендеріне үміт сыйлауды мақсат етті. Лурри Шелдон Раньонды жаман адам деп санамады және оның жамандыққа ұмтылуымен жазылмағанын мәлімдеді.

Кастинг

Президент Эванс рөліне Джефф Бриджеске ұсынудан бұрын, Лурри сценарийді Пол Ньюманға жіберді, кейіпкердің түпкілікті фильмдегіден егде жасты болуын көрсету үшін. Ньюман рөлден бас тартты, Лурри мұны актердің зейнетке шығуымен байланыстырды. Лурри Кермит рөліне Сэм Эллиотты қарастырды, бірақ оның көбінесе ковбой рөлдерімен таныс екеніне күмәндік тудырды.

Түсірілім

Ларри Кинг Лэйнды сұхбатқа тартып алатын көрініс негізгі түсірілімдерге дейін түсірілді. Алленнің қолдаушыларымен машинада келе жатқан сахнасында түсірілімге небары бірнеше қосымша актерлар қатысты, ол 15 минутқа созылды. Нәтижесінде, бірнеше түсірілім тобының мүшелері костюм киіп, олардың орнына тұрды. Фильм алғашқы көрсетілім күндері 5 миллион доллардан астам табыс әкелді. Фильмнің жалпы ішкі кірісі 17,872,723 долларды құрады, бұл DreamWorks дистрибьюторы үшін кассалық табысқа жеткені саналды. Metacritic сайтында фильм 35 сыншының бағасы бойынша 100 балдық шкала бойынша 59 балға ие, бұл «аралас немесе орташа пікірлер» дегенді көрсетеді. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыз берді, оны «театрдан таңсылып, көңіл көтеріліп шығып, содан кейін пікірталас бастайтын сирек фильмдердің бірі» деп сипаттады. Лиза Шварцбаум Entertainment Weekly журналында фильмге B− бағасын берді, Бриджестің Билл Клинтонның «харизмасы, тартымдылығы, құштарлығы» сияқты еліктегенін, ал «Бейнелеуші мақтанышпен сөйлейді, өркөкіректілікке толы және қазіргі саяси кезеңнің ерекше қасиеті – қайраткерлікпен» толы екенін, бірақ «тек либералды көрінеді» деді. Rolling Stone журналының Питер Траверсі фильмді «жанды, қызықты саяхат» деп атады, бірақ кейін партиялық көзқарасқа түсіп қалды. «Чикаго Трибьюн» газетінде Майкл Уилмингтон оны «президенттік саясат туралы ақылды, шиеленіскен саяси драма» деп сипаттады. Сан-Франциско Хроникасынан Боб Грэм Аллен мен Бриджесті жоғары бағалады. The Washington Post газетінің Стивен Хантер «Контендер әрине, әдепсіз, бірақ қызықты ойын-сауық ретінде өте жақсы» деп жазды, бірақ Алленнің кейіпкерін шабыттандырмайтын деп тапты. 2003 жылы сыншы Дж. Хоберман фильмді «қос стандарттарға қарсы феминистік шабуыл» деп бағалады, онда «шексіз әйелдік сексуалдық тартымдылық» жүйеге қауіптің бірі ретінде қарастырылады. Хоберман сол кездегі сенатор Хиллари Клинтон 2000 жылғы президенттікке кандидат Ал Гордан гөрі үміткер екенін және фильм «2004 жылға жасалған болжам» екенін қорытындылады. Автор Гарри Кейшиан Лэйннің азаматтық нанымына қарамастан бекітілетіні көрінетін финалдың шынайы еместігін және «көтеріліп тұрған музыка логика мен мүмкіндікті алмастыратынын» жазды. М. Кит Букер оны «күтпеген жерден күрделі фильм» деп атады, онда Руньон принциптерін ұстанатын жаман адам, ал Эванс «саясаткер саясаткер» болғанына қарамастан, батыр болып көрінеді. 2009 жылы Entertainment Weekly журналының Гари Сусман Эвансты 10 ең ұлы ойдан туған президенттердің бірі деп атады. «Контендер» фильмін көргеннен кейін актер Дастин Хоффман Олдманға телефон соғып, оның фильмдегі жұмысын мақтады.