Президенттік келісім және махаббат сыны

Кіріспе

фильм

1995 жылы Роб Райнер түсірген фильм

Сюжет

Танымал Демократтық партия президенті Эндрю Шепард қайта сайлануға дайындалып жатыр. Президент пен оның командасы, Штаб бастығы және жақын досы А.Ж. МакИнерни бастаған топ, әкімшіліктің 63% қолдау деңгейін сақтап қалуға тырысады. Осы мақсатта, олар орташа деңгейдегі қылмысқа қарсы күресті күшейту туралы заң жобасын қабылдауды көздеп отыр. Алайда, екі партияның да заң жобасына қолдауы шала: консерваторлар оны қабылдамайды, либералдар тым әлсіз деп санайды. Дегенмен, егер қабылданса, Шепардтың қайта сайлануына кепілдік беріледі. Шепард заң жобасын жариялауға және Конгресс оны қолдауға келісімін алуға, Өзінің Жолдауында айтуға ниеттеніп отыр. Жесір президенттің туысы Джудит ауырып, француз президенті құрметіне өткізілетін кештің үй иесі болуға шамасы келмейді. Сонда Шепард, өзінің командасы оны жалғыз жесір ретінде көрсеткенін түсінеді. Біраз уақыттан кейін Шепард Сидней Эллен Уэйдпен танысады, ол қоршаған ортаны қорғау жөніндегі лоббилік фирмада жұмыс істейтін заңгер. Ол көмірқышқыл газы эмиссиясын едәуір төмендетуге бағытталған заң жобасын қабылдауға жұмыстанып жатыр. Кездесу кезінде Шепард Уэйдпен келісімге келеді: егер ол Өзінің Жолдауына дейін экологиялық заң жобасына 24 дауыс жинай алса, ол соңғы 10 дауысты береді. МакИнерни Уэйд жеткілікті дауыс жинай алмайды деп санайды, соның салдарынан заң жобасы қабылданбаса, Шепард жауапкершіліктен босатылады. Шепард пен Уэйд бір-бірін көріп, ғашық болады. Президенттікке үміткер сенатор Боб Рамсон шабуылдарын күшейтеді, Уэйдтің бұрынғы белсенділігіне назар аударады және Шепардтың әдеп-моральдық қағидалары мен отбасылық құндылықтарын сынап, жамандауға тырысады. Президент Рамсонның айыптауларына жауап бермеуі, оның қолдау деңгейін төмендетіп, қылмысқа қарсы заң жобасына қауіп төндіретін маңызды саяси қолдауды әлсіретеді. Уэйд Мичиган штатының үш конгрессменімен экологиялық заң жобасын талқылауға тырысқанда сәтсіздікке ұшырайды. Ол Шепардқа кездесу туралы айтқанда, конгрессмендердің президенттің қылмысқа қарсы заң жобасын да, Уэйдтің экологиялық заң жобасын да жеңгісі келетінін еске салады. Шепард пен А.Ж. осы құпия ақпаратты қалай алғандарына алаңдайды, бірақ қылмысқа қарсы заң жобасын қабылдау мүмкіндігін қабылдамай қоюға болмайды, тіпті бұл президент Уэйдпен жасаған келісімінен бас тартуды білдірсе де. Соңында Уэйд экологиялық заң жобасына жеткілікті дауыс жинайды, ал Шепардқа үш дауыс жетпейді. Ол оларды Мичиган штатының үш конгрессменінің қылмысқа қарсы заң жобасын қолдауын қамтамасыз ету үшін экологиялық заң жобасын тоқтату арқылы ғана ала алады, және ол осылай істеуге келіседі. Уэйдтің фирмасы оны мақсаттарына жетпегені үшін және саяси беделін қауіпке тіккені үшін жұмыстан шығарады. Ол Шепардпен қарым-қатынасын аяқтау үшін кездеседі және Коннектикут штатының Хартфорд қаласында жұмысқа мүмкіндігі бар екенін айтады. Шепард қылмысқа қарсы заң жобасын ең басты басымдық деп қорғайды, ал Уэйд оны қылмыстың алдын алуға тиімді емес, әлсіз деп сынап, қарсы шығады. Өзінің Жолдауына дейін Шепард Ақ үйдің баспасөз бөлмесінде күтпеген жерден пайда болып, Рамсонның оның құндылықтары мен мінез-құлқына жасаған шабуылдарын, сондай-ақ Уэйдтің саяси пайда үшін өзін сатқаны туралы айтқан жала сөздерін тоқтатады. Ол экологиялық заң жобасын Конгресске жібермек екенін, және ол табиғи отынды 20%-ға қысқартуды көздейді, бұл бастапқыда ұсынылған 10%-дан әлдеқайда көп екенін мәлімдейді. Сонымен қатар, ол қару-жараққа қатысты шаралары бар күштірек қылмысқа қарсы заң жобасын әзірлеуді жоспарлап отыр. Оның ынтасы баспасөзді және оның командасын жігерлендіреді. Шепард пен Уэйд қайта табысады, содан кейін ол оны Палатаның есігіне дейін сүйемелдейді, онда ол Өзінің Жолдауын сөйлеуге дайын тұрғанда, құлшыныспен қарсы алады.

Popular Democratic President Andrew Shepherd prepares to run for re election. The president and his staff, led by Chief of Staff and best friend AJ MacInerney, attempt to consolidate the administration's 63% approval rating by passing a moderate crime control bill. However, support for the bill in both parties is tepid: conservatives reject it, and liberals think it is too weak. If passed, however, Shepherd's re election is presumed to be guaranteed. Shepherd resolves to announce the bill, and have the Congressional support to pass it, by his State of the Union Address. When the widowed President's cousin, Judith, is sick and unable to act as hostess at a state dinner for the French president, Shepherd realizes his staff's public portrayal of him as lonely widower is true. Soon after, Shepherd meets and is attracted to Sydney Ellen Wade, a lawyer employed by an environmental lobbying firm that is working to pass legislation to substantially reduce carbon dioxide emissions. During a meeting, Shepherd strikes a deal with Wade: if she can secure 24 votes for the environmental bill before his State of the Union Address, he will deliver the last 10 votes. MacInerney believes Wade will fail to obtain enough votes, thus releasing Shepherd from responsibility if the bill fails to pass. Shepherd and Wade begin seeing each other and fall in love. Presidential hopeful Senator Bob Rumson steps up his attacks, focusing on Wade's activist past and maligning Shepherd's ethics and family values. The President's refusal to refute Rumson's aspersions lowers his approval ratings and erodes crucial political support that threatens the crime bill. Wade is dejected after her failed meeting with three Michigan congressmen to discuss the environmental bill. When she tells Shepherd about the meeting, she inadvertently mentions that the congressmen want to defeat both the President's crime bill and Wade's environmental bill. Shepherd and A. J. are conflicted about how they obtained this sensitive information, but are unable to ignore the opportunity to pass the crime bill, even if it means the president going back on his deal with Wade. Eventually, Wade secures enough votes for the environmental bill while Shepherd is three short. He can only obtain them by shelving the environmental bill to solidify the three Michigan congressmen's votes for the crime bill which he agrees to do. Wade's firm fires her for failing to achieve their objectives and for seemingly jeopardizing her political reputation. She goes to see Shepherd to end their relationship and says she has a job opportunity in Hartford, Connecticut. While he defends the crime bill as his top priority, she criticizes it as weakly worded with little chance of preventing crime. Prior to the State of the Union Address, Shepherd makes a surprise appearance in the White House press room and rebukes Rumson's attacks on his values and character, as well as his relentless innuendos that Wade prostituted herself for political favors. He declares he will send the controversial environmental bill to Congress with a massive 20% cut in fossil fuelsfar more than the 10% originally proposed. Furthermore, he is withdrawing the crime bill for a stronger one with significant gun control measures. His passion galvanizes the press and his staff. Shepherd and Wade reconcile, then she walks him to the doors of the House chamber where he enters to thunderous applause as he is about to deliver the State of the Union Address.

Өндіріс

Бастапқыда актер Роберт Редфорд бірнеше сценаристке "президент қашып кетіп бара жатыр" деген бір ғана жолдан тұратын идеямен жүгінді. Соркин өзінің жобасы негізінде Редфордтың сценарий жазуға таңдаған адамы болды, сонымен қатар Редфорд актер ретінде қатысуға келісті. Эмма Томпсон Сидни Уэйд рөлінен бас тартты. Рейнер режиссер болып тағайындалғанда Редфорд жобадан бас тартты. 1994 жылдың қазан айында, сол жылдың 30 қарашасында түсірілімдерге дайындалып жатқан кезде Редфордтың өкілі оның шешімін "махаббат туралы фильм жасағысы келгенімен, (Рейнер) саяси мәселелерге баса назар аударғысы келді" деп түсіндірді. Басқа дереккөздер Редфорд пен Рейнердің "бір-бірімен тіл табыспағанын, бұл мінездердің қайшылығынан туындаған" деді. Кейінгі сұхбаттарында жазушы Аарон Соркин "TV Guide" журналына сценарийді Лос-Анджелестегі Four Seasons қонақ үйінде тұрғанда, кокаин әсерімен жазғанын, осы себепті оны аяқтауға үш жыл уақыт кеткенін айтты. Калвер-Ситидегі Castle Rock Entertainment студиясының аумағында Ақ үйдің Шығыс және Батыс қанаттарынан тұратын кең декорация салынды. Овалдық кабинет кейін "Никсон" және "Тәуелсіздік күні" фильмдерінде қайта қолданылды.

Сот ісі

Уильям Рихерт фильмнің сценарийінде авторлығы көрсетілмегені үшін Америка жазушылар гильдиясын сотқа шақырды. Рихерт Соркиннің сценарийінің 1981 жылғы "Президент қашып кетті" сценарийінен жасалған жұқа плагиат екенін мәлімдеді. Гильдия төрелігінен кейін "Америка Президенті" фильміне толық авторлық құқық Соркинге берілді. Рихерт сондай-ақ "Батыс қанаты" телесериасы да сол сценарийдің бір бөлігінен алынғанын айтты.

Шығару

Америка президенті АҚШ-та 60,1 миллион доллар, ал басқа елдерде 47,8 миллион доллар тапты, жалпы әлемдік кірісі 107,9 миллион долларға жетті. Фильмнің тұңғыш аптасының кірісі 10 миллион долларды құрады (үшінші орын), екінші аптасында 9,7 миллион доллар, үшінші аптасында 5,3 миллион доллар тапты (екі апта да алтыншы орынмен аяқталды).

Қабылдау

Rotten Tomatoes сайтында фильмнің мақұлдау деңгейі 55 рецензияға сүйене отырып 91% құрайды, ал орташа бағасы 7/10. Сайттың сын тұжырымы: "Роб Райнердің «Америкалық президенті» – саяси мәселелерді көтеретін әдемі романтикалық комедия, онда басты рөлдерді сомдаған актерлердің шеберлігі жоғары деңгейде, ал 1990 жылдардағы саясат пен медиа туралы ойлар тереңдеп зерттелген." Metacritic-те фильмге 21 сыншының бағасы бойынша 100 балдық шкала бойынша орташа есеп 67 бал берілген, бұл "жалпы алғанда жағымды пікірлерді" көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге A+–ден F-қа дейінгі шкала бойынша "A" бағасын берген. Фильм Сискел мен Эберттен мақтау алды және олар Роб Райнердің бұрынғы «Солтүстік» фильмі екеуі үшін де жылдың ең нашар фильмі деп таңдалғандықтан, фильмнің сапасына қатты таң қалды. Эберт «Солтүстік» фильмін ұнатпағаннан кейін, Райнердің келесі туындысын бірауыздан оң бағалауға өте қуанғанын айтты. Сискел Дуглас пен Бенингтің актерлік шеберлігін жоғары бағалады.

Батыс қанаттың әсері

Фильмнің сценарийі Соркиннің кейінірек шыққан «Батыс қанаты» теледрамасының көптеген аспектілеріне әсер етті. Екі туынды да көбінесе идеализацияланған Ақ үй қызметкерлерінің жұмысын көрсетеді және Соркиннің көптеген жобалары сияқты, ортақ идеологиялық көзқарастарға ие. Фильмнің ықпалы сериалдың алғашқы эпизодтарында ең анық байқалады; екеуінің де диалогтарының бір бөлігі дерлік бірдей. Соркиннің өзі айтуынша, бірінші маусымның көп бөлігі «Америкалық президент» сценарийінің бірінші нұсқасынан өңделіп алынған материалға негізделген. Фильмде көтерілген және сериалда дамытылған мәселелердің бірі – «Бес дауысқа төмен» эпизодында көрсетілген қаруды бақылау туралы заң жобалары. Президент Шепард заң жобасын кері қайтарғанымен, ол тиімсіз болып саналады, ал сериалда президент Бартлетт және оның командасы заң жобасын қабылдау үшін бар күштерін жұмсайды, тіпті ол қателерге толы болса да (және президент пен жоғары лауазымды қызметкерлер арасындағы қақтығыс салдарынан вице-президент Джон Хойнс оңтүстік штатының ықпалды демократын қолдауға көндіріп, олар үшін заң жобасын қабылдағанда екі есе көңілсіздікке ұшырайды). Ең маңыздысы – американдық активтерге жасалған әскери шабуылдарға «пропорционалды жауап» беру мәселесі. «Америкалық президент» фильмінде Эндрю Шепард АҚШ-тың Израильде орналастырған «С STAD» (Capricorn Surface to Air Defense) деп аталатын зымыранға қарсы қорғаныс жүйесін бомбалағаннан кейін Ливияның барлау штаб-пәтеріне сондай шабуыл жасауға бұйрық беруге мәжбүр болады. Бұйрық бермес бұрын ол бір сәт ойланып: «Бір күні біреу маған пропорционалды жауаптың мәнін түсіндіруі керек болады», – дейді. «Пропорционалды жауап» эпизодында президент Бартлетт өзін ұқсас жағдайда табады (Сирияның барлау қызметі Иорданияда АҚШ ұшағын атып түсіріп, көптеген американдықтарды, соның ішінде президенттің жеке дәрігері болуы керек болған жас офицерді өлтіреді), ол Ақ үйдің жағдайлық бөлмесінде Ұлттық қауіпсіздік кеңесімен отырып: «Пропорционалды жауаптың қандай артықшылығы бар?» – деп сұрайды. Екі жағдайда да президент салыстырмалы түрде салмақты әскери жауапты таңдайды, бірақ фильмде президент Шепард «диспропорционалды» жауап беруді қарастырмайды, ал президент Бартлетт Сириядағы ірі азаматтық әуежайды жою үшін мұндай қадамды жоспарлайды; соңында ол фильмде қолданылғанға ұқсас соққыға рұқсат береді. Сидней Уэйд жұмыс істеген «Global Defense Council» атты ойдан шығарылған экологиялық лобби «Батыс қанаты» сериалының «The Drop In» эпизодында да көрсетіледі және басқа эпизодтарда жиі еске алынады. «Америкалық президент» фильмінде Сидни Эллен Уэйд президенттің оның заңнамалық күшін күйрететін келісімге қол жеткізгеніне байланысты лоббист лауазымынан босатылады. Сол сияқты, «Батыс қанаты» сериалының үшінші маусымының соңғы эпизодында штаб директорының орынбасары Джош Лайман да осы тактиканы қолданады және Эми Гарднерді Әйелдер көшбасшылығы конференциясындағы лауазымынан босатуға себеп болады. Бұл оқиға орын алған кезде Джош пен Эми кездесіп жүреді, дәл осылай басты кейіпкерлердің арасында да қарым-қатынас бар. Алайда, телесериалда Эми заң жобасын (әлеуметтік реформа) тоқтатуға тырысады, ал Джош үш республикалық конгрессменнің шантажға ұқсайтын талаптарын қабылдаудан бас тартады. «Америкалық президент» фильмінде губернатор Стакхаус туралы айтылады, ал «Батыс қанаты» сериалының «The Stackhouse Filibuster» және «The Red Mass» эпизодтарында Миннесота сенаторы Говард Стакхаус (Джордж Ко) кейіпкері кездеседі. Сол сияқты, «Америкалық президент» фильміндегі мемлекеттік кешкі асқа қатысқан француз президенті «Батыс қанаты» сериалында жиі еске алынатын президент Д’Астие сияқты көрінеді. «Америкалық президент» фильмінің бірнеше актерлері «Батыс қанаты» сериалында қайтадан ойнайды, олардың ішінде Мартин Шин (фильмдегі А. Дж. кейіпкері Шепардтың кеңсеге өзінің кандидатурасын қоюға батылдығы жетпейді деп айыптайды) президент Жосия Бартлетт рөлінде, Анна Деавер Смит Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі доктор Нэнси МакНэлли рөлінде, Джошуа Малина Ақ үйдің коммуникациялар директоры Уилл Бейли рөлінде, Нина Симашко Элли Бартлетт рөлінде, Рон Канада Мемлекеттік хатшысының орынбасары Теодор Барроу рөлінде және Том Барри конгрессмен Марк Ричардсон рөлінде. Президентті идеалистік, бірақ шешімсіз бейнелеу де ұқсас. «Америкалық президент» фильмінде Шепардтың республикалық қарсыласына қарсы тұрып, қаруды бақылау және экологиялық заңнаманы шешуші түрде жүзеге асыруға оның командасы сендіруі керек. «Батыс қанаты» сериалында Бартлеттке кейде «Флюффи аға» деп аталады, ол оның татуластырушы және аз қатал көзқарастарын көрсетеді (мысалы, «Let Bartlet Be Bartlet» және «The Two Bartlets» эпизодтарында). Жалпы алғанда, екі президент те әскери тәжірибесі жоқ және саяси тәсілдерге төзбейтін бұрынғы университет профессорлары (фильмде тарих, сериалда экономика).

The screenplay for the film inspired many aspects of Sorkin's later television drama The West Wing. The two productions follow the staff of a largely idealized White House, and like many of Sorkin's projects, share ideologies. The film's influence can be seen most clearly in early episodes of the series; some dialogue in the two are nearly identical. Sorkin has been known to say that much of the first season was actually taken from material he edited out of the first draft of The American President script. One of the issues touched on in the film and developed in the series relates to gun control bills, developed in "Five Votes Down". While the bill is ultimately withdrawn by President Shepherd because it is ineffectual, on the series President Bartlet and his staff work hard to pass their bill even though it is badly flawed (and end up doubly unhappy when VP John Hoynes, whom the President and senior staff are feuding with, clinches the bill for them by persuading an influential southern Democrat to support it). More significant is the issue of a "proportional response" to military attacks on American assets abroad. In The American President, Andrew Shepherd finds himself in the Situation Room having to order such an attack against Libya's intelligence headquarters after they bombed a missile defense system called "C STAD" (Capricorn Surface to Air Defense) which had been positioned by the U. S. in Israel. He muses for a single line "Someday, someone's gonna have to explain to me the virtue of a proportional response", before giving the order. In "A Proportional Response", President Bartlet finds himself in similar circumstances (Syrian intelligence shot down a U. S. plane in Jordan and killed numerous Americans, including a young Naval officer who the President had decided would be his personal physician) and, seated in the White House Situation Room with his own National Security Council asks: "What is the virtue of a proportional response?" In both cases, the President chooses a military response that is relatively measured, but in the movie President Shepherd never considers a "disproportionate" response while President Bartlet plans such an action to destroy a large civilian airport in Syria; he eventually gives the green light for a strike similar to the one used in the movie. The Global Defense Council, the fictional environmental lobby where Sydney Wade worked, is also featured in the West Wing episode called "The Drop In", and is often referred to in other episodes. In The American President, Sydney Ellen Wade is ultimately fired from her lobbyist position because the president has brokered a deal that causes her legislative effort to fail. Similarly, in the final episode of the third season of The West Wing, Deputy Chief of Staff Josh Lyman uses the same tactic and ends up getting Amy Gardner fired from her position at the Women's Leadership Conference. Josh and Amy are dating when this takes place, just as the main characters are here. However, on the TV series it is Amy who tries to scuttle a bill (welfare reform) and Josh refuses to accept the demands of three Republican Congressmen because they amount to blackmail. The American President includes mention of a Governor Stackhouse, while there is a Minnesota senator Howard Stackhouse (George Coe) in the two West Wing episodes "The Stackhouse Filibuster" and "The Red Mass". In the same way, the French President attending a state dinner in The American President seems to be the same President d'Astier that is often referred to in the West Wing. Several actors from The American President reappear in The West Wing, including Martin Sheen (whose character in The American President, A. J., is at one point accused by Shepherd of lacking the courage to run for office himself) as President Josiah Bartlet, Anna Deavere Smith as National Security Advisor Dr. Nancy McNally, Joshua Malina as White House Communications Director Will Bailey, Nina Siemaszko as Ellie Bartlet, Ron Canada as Under Secretary of State Theodore Barrow, and Thom Barry as Congressman Mark Richardson. Portrayals of the president as idealistic but indecisive are also similar. In The American President, Shepherd has to be convinced by his staff to stand up to his Republican opponent and pursue gun control and environmental legislation decisively. In The West Wing, Bartlet is sometimes referred to as “Uncle Fluffy” when endorsing moderate views that are more conciliatory and less resolute (for example, in the episodes “Let Bartlet Be Bartlet” and “The Two Bartlets”). More generally, both presidents are former university professors (history in the movie, economics in the show) with no military experience and a low tolerance for political expediency.

Басқа мұра

"Спин-Сити" телешоуының идеясы Майкл Дж. Фокс "Америкалық президент" фильмінде президенттің саяси көмекшісінің бірін сомдағаннан кейін туды. Жазушылар оның телеарнада осындай рөлде ойнауын қалады. 2012 жылдың қаңтар айында Канберрадағы Ұлттық баспасөз клубында сөз сөйлеген кезде, оппозиция жетекшісі (және болашақ премьер-министр) Тони Эбботты сынаған Австралияның федералды министрі (және тағы бір болашақ премьер-министр) Энтони Албанез "Америкалық президент" фильмінен бірнеше сөйлемді плагиаттады. 2013 жылдың сәуір айында New York Times газетінің жазушысы Маурин Дауд президент Обаманың Сенатта кеңейтілген тексеру заңын қабылдауға жасаған сәтсіз әрекеті мен "Америкалық президент" фильміндегі дауыс жинауға жасалған күш-жігер арасындағы үлкен айырмашылықты көрсетті. Президент 2013 жылғы Ақ үйдің тілшілер кешінде бұл мақалаға жауап берді, сынды атап өтті және аудиторияда отырған Майкл Дугласқа бірнеше риторикалық сұрақ қойды, оның ішінде: "Сіз Аарон Соркиннің либералдық қиялындағы актер болған жоқсыз ба?" 2016 жылғы президенттік сайлауда кандидат Тед Круз, әріптесі Дональд Трамп оның әйеліне тиген кезде "Америкалық президент" фильмінен бір бөлікті қайталады. Круз: "Егер Дональд мінездік тартысқа түскісі келсе, ол менімен күрескені дұрыс, өйткені Хейди оның деңгейінде емес", - деді, бұл президент Шепардтың Сидней Эллен Уэйдке Рэмсонның шабуылдары туралы айтқан сөзін еске салады. Американдық кино институты бұл фильмін 2002 жылғы "100 жыл – 100 құмарлық" тізімінде 75-орынға қойды.