Делла Риз: Әнші, актриса және рухани көшбасшының өмірі мен мансабы

Кіріспе

Delloreese Patricia Early (6 шілде 1931 – 19 қараша 2017), кәсіби тұрғыда Della Reese деп танылған, американдық джаз және госпел әншісі, актриса және дін қызметкері. Оның мансабы жеті онжылдыққа созылды. Ол әнші ретінде мансабын бастады және 1959 жылғы "Don't You Know?" әнімен үлкен жетістікке жетті. 1960 жылдардың соңында ол 197 бөлімнен тұратын "Делла" атты жеке ток-шоуын жүргізді. 1975 жылдан бастап ол фильмдерде де түсті, "Харлем түндерінде" (1989) Редд Фокспен, "Махаббат пен жеккөрушілік арасындағы жұқа сызықта" (1996) Мартин Лоуренспен және "Мэриді күтуде" (2010) Эллиотт Гулдпен бірге ойнады. Риз "Ангелдің тигені" (1994–2003) діни теледрамасында Тесс рөлін ойнап, үлкен табысқа жетті.

Алғашқы жылдар

Делла Риз 1931 жылғы 6 шілдеде Мичиган штатының Детройт қаласындағы тарихи Black Bottom ауданында дүниеге келді. Оның әкесі – афроамерикалық болат жұмысшысы Ричард Таддеус Эрли, анасы – шерокик туған тегі бар деп есептелетін аспаз Нелли (Митчелл) болды. Риз туғанға дейін анасы бірнеше бала туған, бірақ олардың ешқайсысы онымен бірге тұрмағандықтан, Риз жалғыз бала болып өсті. Алты жасында Риз шіркеуде ән айта бастады, осы тәжірибе оны құлшынысқа бөленген евангелистік әнші етті. 1940 жылдардың демалыс күндерінде ол анасымен бірге Джоан Кроуфорд, Бетт Дэвис және Лена Хорн сияқты актрисалардың экрандағы сұлу өмірін тамашалау үшін кинотеатрға баратын. Кейін Риз фильмдердегі сахналарды ойнап көрсеткен. 1944 жылы ол актерлік өнерін және музыкалық дарынын дамыта отырып, жастар хорына жетекшілік етуді бастады. Ол радиода жиі әнші ретінде таңдалып алынды. 13 жасында ол Махалия Джексонның евангелистік тобында ән айтуға шақырылды. Риз Детройт қаласындағы Касс техникалық орта мектебіне оқуға түсті (сол жылы ол кейін Эллен Бурстин ретінде танылған Эдна Рей Гиллулимен бірге оқыды). Ол Джексонмен бірге гастрольдік сапарларын жалғастырды. Үздік бағаларының арқасында 1947 жылы 15 жасында ол отбасындағы алғашқы орта мектепті бітіруші болды. Осыдан кейін ол өзінің жеке евангелистік тобы – Meditation Singers тобын құрды. Алайда, әкесінің ауыр сырқаты мен анасының қазасы салдарынан Риз отбасын асырау үшін Уэйн мемлекеттік университетіндегі оқуын тоқтатуға мәжбүр болды. Анасының естелігіне адал болған Деллориз, әкесінің жаңа дос қызымен қарым-қатынасын мақұлдамағандықтан, оның үйінен шығып кетті. 1949 жылдан кейін ол жүк көлік жүргізушісі, тіс дәрігерінің кеңсесіндегі қызметкер және лифт операторы сияқты уақытша жұмыстар істеді. Клубтарда өнер көрсеткен Эрли көп ұзамай өзінің есімін "Деллориз Эрлиден" "Делла Ризге" қысқартуға шешім қабылдады.

Музыкалық мансап

Ризді евангелист әнші Махалия Джексон тауып алды, ал оның үлкен жетістігі конкурста жеңіске жеткенде болды, бұл оған Детройттың әйгілі Flame Show Bar-да ән айту үшін бір апта мүмкіндік берді. Риз сол жерде сегіз апта болды. Оның тамырлары евангелистік музыкада болса да, ол қазір Элла Фицджеральд, Сара Вон және Билли Холидей сияқты джаз әртістерінің ықпалына түсіп, олардан әсер алды. 1953 жылы ол Jubilee Records компаниясымен келісімшартқа қол қойды, осы компания үшін алты альбом жазды. Сол жылы ол Хокинс оркестріне де қосылды. Jubilee үшін жазған алғашқы әндерінің арасында 1937 жылы жарық көрген "In the Still of the Night", "I've Got My Love to Keep Me Warm" және 1947 жылғы "Time After Time" әндері болды. Кейін бұл әндер 1959 жылғы And That Reminds Me альбомына енгізілді. 1957 жылы Риз "And That Reminds Me" синглын шығарды. Жылдар бойы сахнада өнер көрсеткеннен кейін, ол осы әнмен үлкен жетістікке қол жеткізді. Ән топ 20-ға еніп, миллионнан астам дана сатылды. Сол жылы Billboard, Cashbox және басқа да журналдар Ризді "Ең үміткер әнші" деп таныды. 1959 жылы Риз RCA Records компаниясына көшті және өзінің алғашқы RCA синглын – Джакомо Пуччинидің "La bohème" операсының музыкасына, атап айтқанда "Quando m'en vo'" ("Музеттаның вальсі") ариясына негізделген "Сен білмейсің бе?" әнін шығарды. Бұл ән оның ең үлкен хиті болды, сол жылы поп-чарттарда 2-орынға, ал R&B чартында (содан кейін "Hot R&B Sides" деп аталды) бірінші орынға шықты. Ол бір миллионнан астам дана сатылып, RIAA алтын дискісімен марапатталды. Ақырында, бұл ән оның ерте мансабының визиттік карточкасы деп есептелді. Содан кейін ол "Not One Minute More" (16-орын) атты сәтті сингл шығарды. 1960 жылдың қарашасында Риз жаңадан шыққан AMI Continental джукбоксының Ebony журналындағы жарнамаларында пайда болды. Риз 1960-шы жылдар бойы үнемі жазбалар жасап, бірнеше сингл мен альбом шығарды. Ең маңыздыларының екеуі – 1962 жылғы The Classic Della және 1963 жылғы Waltz with Me, Della, олар оның халықаралық жанкүйерлер қатарын кеңейтті. Ол джазға бағытталған бірнеше альбомдарды жазды, соның ішінде 1966 жылғы Della Reese Live, 1967 жылғы On Strings of Blue және 1978 жылғы One of a Kind. Live әні R&B чартында 21-орынды иеленді. Ол сондай-ақ тоғыз жыл бойы Лас-Вегаста өнер көрсетіп, ел бойынша гастрольдік сапарлар жасады. Риз Avco Embassy Records компаниясымен келісімшарт жасасты және 1970 жылы R&B чартында 44-орынға ие болған Black is Beautiful соул-поп альбомын шығарды. Олар "You Gave Me Love" (1987) әні үшін Грэмми сыйлығына ие болған альбом шығарды. Кейін ол 1998 жылғы Live! My Soul Feels Better Right Now альбомы үшін тағы бір номинация алды. 1970 жылы Риз Джонни Карсонның Tonight Show бағдарламасын қонақ ретінде жүргізген алғашқы қара нәсілді әйел болды. Ол бірнеше телефильмдерде және мини-сериалдарда ойнады, Chico and the Man сериалының тұрақты қатысушысы болды және Б. А. Баракус "А командасы" эпизодындағы "Жалға алуға мүмкіндік бар өлім" эпизодында оның анасын сомдады. 1991 жылы ол өзінің ескі досы Редд Фокспен бірге оның соңғы ситкомында, The Royal Family, ойнады, бірақ оның қайтысы сериалдың өндірісін бірнеше айға тоқтатты. Риз сондай-ақ 1980-шы жылдардың соңында Ханна Барбераның ABC анимациялық сериалы A Pup Named Scooby Doo үшін дауыс берді. 1989 жылы ол Эдди Мерфи, Ричард Прайор және Редд Фокспен бірге Harlem Nights фильмінде ойнады, онда ол Эдди Мерфимен жекпе-жек сахнасын орындады. Риз Match Game телешоуының бірнеше эпизодында қатысушы ретінде пайда болды.

Reese was discovered by the gospel singer Mahalia Jackson, and her big break came when she won a contest, which gave her a week to sing at Detroit's well known Flame Show Bar. Reese remained there for eight weeks. Although her roots were in gospel music, she now was being exposed to and influenced by such jazz artists as Ella Fitzgerald, Sarah Vaughan and Billie Holiday. In 1953, she signed a recording contract with Jubilee Records, for which she recorded six albums. Later that year, she also joined the Hawkins Orchestra. Her first recordings for Jubilee were songs such as "In the Still of the Night" (originally published in 1937), "I've Got My Love to Keep Me Warm" and "Time After Time" (1947). The songs were later included on the album And That Reminds Me (1959). In 1957, Reese released a single called "And That Reminds Me". After years of performing, she gained chart success with this song. It became a Top Twenty pop hit and a million seller record. That year, Reese was voted by Billboard, Cashbox and various other magazines, as "The Most Promising Singer". In 1959, Reese moved to RCA Records and released her first RCA single, called "Don't You Know? ", which was adapted from Giacomo Puccini's music for La bohème, specifically the aria "Quando m'en vo'" (Musetta's Waltz). It became her biggest hit to date, reaching the number 2 spot on the pop charts and topping the R&B charts (then called the "Hot R&B Sides") that year. It sold over one million copies, and was awarded a gold disc by the RIAA. Eventually, the song came to be widely considered the signature song of her early career. She then released a successful follow up single called "Not One Minute More" (number 16). In November 1960, Reese appeared in advertisements in Ebony magazine for the newly launched AMI Continental jukebox. Reese recorded regularly throughout the 1960s, releasing singles and several albums. Two of the most significant were The Classic Della (1962) and Waltz with Me, Della (1963), which broadened her fan base internationally. She recorded several jazz focused albums, including Della Reese Live (1966), On Strings of Blue (1967) and One of a Kind (1978). Live hit number 21 on the R&B charts. She also performed in Las Vegas for nine years, and toured across the country. She signed with Avco Embassy Records and released the soul pop album Black is Beautiful in 1970, charting at number 44 on the R&B chart. They released an album that earned Reese a Grammy nomination in the gospel category for the song "You Gave Me Love" (1987). She later earned another nomination for the album Live! My Soul Feels Better Right Now (1998). In 1970, Reese became the first black woman to guest host The Tonight Show Starring Johnny Carson. She appeared in several TV movies and miniseries, was a regular on Chico and the Man and played the mother of B. A. Baracus in The A Team episode "Lease with an Option to Die". In 1991, she starred opposite her old friend Redd Foxx in his final sitcom, The Royal Family, but his death halted production of the series for several months. Reese also did voice over for the late 1980s Hanna Barbera animated series A Pup Named Scooby Doo on ABC. In 1989, she starred alongside Eddie Murphy, Richard Pryor and Redd Foxx in the film Harlem Nights, in which she performed a fight scene with Eddie Murphy. Reese appeared as a panelist on several episodes of the television game show Match Game.

Теледидардағы қонақ

Риз "The Mod Squad" эпизодынан бастап, көптеген эпизодтық рөлдерді ойнады. Бұл оны "The A Team", "The Bold Ones: The New Doctors", "Getting Together", "Police Woman", "Petrocelli", "Джо Форрестер", "Полиция тарихы", "The Rookies", "McCloud", "Санфорд және Ұлы" (Ред Фокспен бірге), "Vega$" және "Insight" сияқты сериалдарда ойнауға алып келді. Ол "The Love Boat" сериалдарының екі эпизодында, "Crazy Like a Fox" сериалдарының үш эпизодында, "Charlie & Co" сериалдарының төрт эпизодында (Флип Уилсонмен бірге), "227" (ең жақсы досы Марла Гиббспен бірге), "MacGyver", "Night Court", "Dream On", "Designing Women", "Picket Fences", "Disney Channel" сериалдарында, "That's So Raven" және "The Young and the Restless" сериалдарында пайда болды. Ол сондай-ақ Ричард Кренна мен Патти Дьюкпен бірге "It Takes Two" сериалында қайта-қайта ойнады.

Жеке өмір

Риз Рома Даунидің қызы Рейли Маридің анасы болды. Риз Доуни мен Марк Бернетттің үйлену тойын Доунидің қайтыс болған анасының қатыса алмауына байланысты өткізді.

Отбасы

Риздің анасы Нелли Митчелл Эрли 1949 жылы ми ішіндегі қан құйылудан қайтыс болды. Риздің әкесі Ричард Эрли он жылдан кейін дүние салды. Риздің 1961 жылы туған, күтімге қабілетсіз туысынан асырап алған Делорезе Дэниелс Оуэнс деген асырап алынған қызы болды. Оуэнс 2002 жылы 14 наурызда гипофиз ауруының салдарынан туындаған асқынулардан қайтыс болды. Гипофиз аурулары туралы хабардарлық пен білімнің жетіспеуіне наразылық білдіре отырып, Риз былай деді:

Ол кезде мен: "Мұндай нәрседен өлу қаншалықты ерекше" деп ойладым, себебі гипофиз проблемалары туралы көбінесе естімейміз. Бұл жағдайды қиындатады, өйткені не болғанын түсінбейсің. Бұл өте қызықсыз және түсіндіруге қиын болды. Шындығында, әлі де солай.

Некелер

1952 жылы Риз өзінен он тоғыз жас үлкен Вермонт Адольф Бон Талияферроға, автозауыт жұмысшысына тұрмысқа шықты. Ол өмірінің соңына дейін қолданған сахналық есімін ашар алдында бір апта бойы күйеуімен бірге болды. Бірақ оның есімін өзгерткені некеден кейін болды ма, әлде бұл шоу-бизнес шешімі ме, туралы әртүрлі пікірлер бар. 1959 жылдың 28 желтоқсанында бұрынғы некеден екі баласы бар бухгалтер Лерой Базил Грейге жасаған екінші үйлену тойы біраз уақытқа дейін құпия сақталды. Бұл неке ажырасумен аяқталды, немесе Грейдің бұрынғы ажырасуының жарамсыздығына байланысты жойылды. "Up Church" – Жақсы өмір сүру үшін жалпыға бірдей қор" христиандық жаңа ой-пікірлер ағымының негізін қалаушы, Риздің жақын досы Джонни Колемон пастордың басқаруында. Ол діни қызметінде Рев. Доктор Дела Риз Летт ретінде танылды.

Денсаулық және қайтыс болу

1979 жылы The Tonight Show бағдарламасына қонақ ретінде түсірілім кезінде Риз ми аневризмасына шалдықты, бірақ Онтарионың Лондон университеті ауруханасында нейрохирург Чарльз Дрейк жасаған екі операциядан кейін толық жазылып кетті. 2016 жылы 85 жасқа толғаннан кейін Риздің денсаулығы нашарлағандығы және бірнеше операция жасағандығы хабарланды. Ол жылдар бойы денсаулығына немқұрайлы қарағанын, соның салдарынан 2-ші типті қант диабетіне шалдыққандығын айтты. "Қол қойылған, мөрленген, жеткізілген" (Signed, Sealed, Delivered) жобасындағы соңғы жұмысынан кейін ол актерлік мансабынан қол үзді. Риз кейде мүгедектер арбасын пайдаланса да, оны жиі қолданбайтын, себебі бұл оның денсаулығын нашарлатады деп қорқатын. Риз 2017 жылдың 19 қарашасында Лос-Анджелестің Энсино ауданындағы үйінде 86 жасында дүние салды.