Кіріспе
Бристоль каналындағы Уэльс аралы Flat Holm (Ynys Echni) – Бристоль каналында, Гламорган аңғарындағы Лавернок нүктесінен шамамен орналасқан Уэльс аралы. Оған Уэльстің ең оңтүстік нүктесі кіреді. Аралдың тарихы кемінде қола дәуірінен басталады. Діни мақсаттарға қатысты, 5-6 ғасырларда Әйіпті Кадоктың шәкірттері келіп, 1835 жылы Бристоль каналы миссиясының негізі салынды, ол кейін Теңізшілер миссиясы болып өзгерді. 1896 жылы Кардифф портының оқшаулау ауруханасы ретінде холерамен ауыратын науқастарға арналған санаторий салынды. Гульельмо Маркони Flat Holm-нен Lavernock-ке ашық теңізде алғашқы сымсыз сигналдарды жіберді. Көптеген кеме апаттары болғандықтан, аралда маяк салынды, ол 1737 жылы Троица үйінің маягымен ауыстырылды. Бристоль мен Кардиффке қарайтын стратегиялық орнының арқасында 1860 жылдары Палмерстон форттары деп аталатын қорғаныс желісінің бөлігі ретінде Flat Holm Battery деп аталатын қару орналасулары салынды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, арал қайта қаруланды. Ол Кардифф қаласы мен округінің құрамына кіреді және қазір Кардифф кеңесінің Flat Holm жобалық тобы басқарады. Теңіздік шөптесі және сирек кездесетін өсімдіктер, мысалы, тас теңіз лавандасы (Limonium binervosum) және жабайы порей (Allium ampeloprasum) болғандықтан, ол Жергілікті табиғат қорығы, ғылыми маңызы бар орын және ерекше қорғалатын аймақ болып тағайындалған. Аралда қара басты шаяндардың (Larus fuscus), күміс шаяндардың (Larus argentatus) және үлкен қара басты шаяндардың (Larus marinus) өсіп-көбею ошақтары бар. Сондай-ақ, онда әдеттегіден ірі көк дақтары бар жалпақ құйрықты кесірткелер (Anguis fragilis) де мекендейді.
Flat Holm (Ynys Echni) is a Welsh island lying in the Bristol Channel approximately from Lavernock Point in the Vale of Glamorgan. It includes the most southerly point of Wales. The island has a long history of occupation, dating at least from the Bronze Age. Religious uses include visits by disciples of Saint Cadoc in the 5th 6th century AD, and in 1835 it was the site of the foundation of the Bristol Channel Mission, which later became the Mission to Seafarers. A sanatorium for cholera patients was built in 1896 as the isolation hospital for the port of Cardiff. Guglielmo Marconi transmitted the first wireless signals over open sea from Flat Holm to Lavernock. Because of frequent shipwrecks, a lighthouse was built on the island, which was replaced by a Trinity House lighthouse in 1737. Because of its strategic position on the approaches to Bristol and Cardiff a series of gun emplacements, known as Flat Holm Battery, were built in the 1860s as part of a line of defences, known as Palmerston Forts. On the outbreak of World War II, the island was rearmed. It forms part of the City and County of Cardiff and is now managed by Cardiff Council's Flat Holm Project Team and designated as a Local Nature Reserve, Site of Special Scientific Interest and a Special Protection Area, because of the maritime grassland and rare plants such as rock sea lavender (Limonium binervosum) and wild leek (Allium ampeloprasum). The island also has significant breeding colonies of lesser black backed gulls (Larus fuscus), herring gulls (Larus argentatus) and great black backed gulls (Larus marinus). It is also home to slowworms (Anguis fragilis) with larger than usual blue markings.
Қола дәуірі
Аралда адамдардың алғашқы қоныстану іздері қола дәуірінің соңына, б.з.д. 900-700 жылдарға дейін жетеді. 1988 жылы аралдағы шаруа үйі мен Батыс жағажайының арасында қола балтаның басы табылған.
Римге дейінгі
Біздің заманымыздың V-VI ғасырларында Рим империясы ыдыраған кезеңде, бұл арал Әулие Кадок үшін пана болды, ол жеті жыл бойы аралда усақ-түйек өмір сүрді. Оның досы, Стратклайд Корольдігінде туған, бірақ Гвент Корольдігіндегі Теодосий колледжінде (Кор Тьюдс) білім алған Әулие Гилдас, жақын орналасқан Степ Холм аралында сол кезде өмір сүрді, және олар жиі дұға ету үшін кездесетін. Гилдас ақырында аралды тастап, Гластонбери аббаты болды. 1815 жылдың маусым айында доктор Томас Тернер Flat Holm-ге шағын қайықпен келіп, қатты желдің салдарынан бір аптаға тоқтап қалды. Ол аралдың қазіргі ферма үйінің солтүстік-шығысында бір-біріне жақын орналасқан екі христиан қабірін тапты; бір қабір ашылып, ішінде ер адамның қаңқасы болды. Ашық қабірдің басты тасы пүрбек мәрмәрінен жасалған және кельт кресімен өрнектелген, бірақ кейін екіге бөлініп кеткен. Оның оңтүстік-шығысында темір бұрандалармен бекітілген лақат бар еді. Лақаттың ішінде әкпен суланған екі қаңқа табылған, бұл олардың жұқпалы аурудан қайтыс болған болуы мүмкін екенін көрсетеді.
Орта ғасырлар
Ағылшын-саксондықтар бұл аралды Брэдэнреолице деп атаған. Реолис сөзі ирланд тілінен алынған, ол «шіркеу алаңы» немесе «қоршау» дегенді білдіреді, бұл арал сол кездегі адамдар үшін діни маңызы бар жер, яғни жерлеу орны болған деген сенімді білдіреді. Тарихи мәліметтерде Бриттанияның оңтүстігінен екі граф – Отир (Отер) және Хроальд (мүмкін, Отирдің патшасы Рагналл) бастаған викингтер флоты Уотчетте сакстардан жеңілгеннен кейін аралда паналағандығы көрсетілген. Англо-саксон жылнамасында 1067 жылы Англияның соңғы англо-саксон патшасы Харольд II-нің анасы Гыта Торкелсдоттер Англияны нормандықтар басып алғаннан кейін Франциядағы Сент-Омерге сапар шегуге дейін аралда болғаны жазылған. Басқыншылықтан кейін Роберт Фицхамон Уэльсте Гламорган графтығын құрды, оның орталығы Кардифф қамалы болды. Флэт Холм Кардиффтің екі шіркеуінің бірі – Сент-Мэри шіркеуінің шегіне кірді және Гламорганның нормандық феодалдарының мұрагерлік меншігі ретінде сақталды. 1979 жылы археолог Говард Томас жүргізген зерттеулер ферма үйінің маңынан ортағасырлық керамика сынықтарын тапты және аралдағы тұрақты қоныстануды, оның ішінде көптеген жануар сүйектері мен ұлу және қақ қабықтары бар қоқыс жиналатын орындарды анықтады. Аралда 12-13 ғасырлардың соңына жатқан жасыл шыныдан жасалған құмыралар мен ыдыстардың сынықтары, сондай-ақ 14 ғасырға жатқан керамика сынықтары табылған. Пеннант құмтасынан жасалған шатыр плиткаларының және 14 ғасырға жатқан шыныланған қырлы плитканың фрагментінің болуы қазіргі ферма салынған кезде қиратылған, мүмкін, шіркеу сияқты едәуір ортағасырлық ғимарат болғандығын көрсетеді. 1542 жылғы мүлік тізімдерінен король Генрих VIII Эдмунд Турнор деген кісіге аралды пайдалануға рұқсат бергені белгілі. Оның отбасы 17 ғасырдың соңына дейін Флэт Холмда тұрды, содан кейін жалға алу құқығы Жозеф Робинске өтті. Флэт Холм Уэльс және Англия жағалауларынан жақсы көрінгенімен, кедендік органдарда аралға баруға қайық болмағандықтан, әрекет етуге мүмкіндік болмады. Дәстүр бойынша, Флэт Холмның шығыс жартасындағы кішкентай үңгір шай мен бренді сияқты контрабандалық тауарларды сақтау үшін пайдаланылған.
XIX ғасыр Теңізшілердің миссиясы және Маркони
1835 жылы Клеведоннан келген дін қызметкері Джон Эшли арал тұрғындарына өз еркімен қызмет көрсетті. Эшли Бристоль каналын пайдаланатын 400 желкенді кемедегі теңізшілерге қызмет ету мақсатында Бристоль каналы миссиясын құрды. Бұл миссия кейіннен Теңізшілерге арналған миссияға айналды, ол бүгінде 300-ден астам портта теңізшілерге рухани қызметтер көрсетуде. Аралды баталау рәсімі жыл сайын өткізіледі. 1897 жылдың 13 мамырында 22 жастағы итальяндық өнертапқыш Гульельмо Маркони, Кардифф пошта кеңсесінің инженері Джордж Кемптің көмегімен, Flat Holm аралынан Уэльстің Пэнарт қаласына жақын Лавернок нүктесіне ашық теңізде алғашқы сымсыз сигналдарды жіберді. Италия үкіметінің жобасына қызығушылық танытпауынан кейін Маркони телеграф жүйесін Ұлыбританияға әкелді. Мұнда ол Уэльстік Уильям Прейспен танысты, ол сол кезде Бас пошта кеңсесінің бас инженері және бұл саланың маңызды тұлғасы болды. Маркони мен Прейс Flat Holm аралында жоғары біліктегі тарату мачтасын, ал Лавернок нүктесінде қабылдау мачтасын орнатты. 11 және 12 мамырдағы алғашқы сынақтар сәтсіз аяқталды. 13 мамырда Лаверноктағы мачта көтеріліп, сигналдар анық қабылданды. Морзе кодымен жіберілген хабар «Дайынсыз ба?» деген сөздерден тұрды; Маркони мен Кемптің қол қойған түпнұсқа Морзе қағазы қазір Уэльстің Ұлттық мұражайында сақталуда.
География
Flat Holm Бристоль каналында орналасқан. Бұл диаметрі шамамен дөңгелек пішінді, әк тас арал. Ол батыс жағалауының ашық, тасты жағалауынан басталып, шығыс жағындағы қорғалған жартастарға дейін бірте-бірте көтеріледі, олардың үстінде ерекше көзге түсетін шамшырақ тұр. Ең биік нүктесі теңіз деңгейінен жоғары. Flat Holm Уэльстің құрамына кіреді, ал жақын орналасқан Steep Holm аралы Англияның құрамында. Flat Holm-нан шамамен солтүстік-батысқа қарай үш тасты кіші аралдар орналасқан, олар бірлесіп "The Wolves" деп аталады, олардың өлшемдері шамамен болып келеді. Бристоль каналының тасқын диапазоны - бұл Шығыс Канададағы Фанди шығанағынан кейін екінші орындағы көрсеткіш.
The tidal range of the Bristol Channel is ; second only to the Bay of Fundy in Eastern Canada.
"Flat Holm" жобасы
1975 жылы Оңтүстік Гламорган округі кеңесі аралды келесі 99 жылға жалға берді. Flat Holm қазір сол жалға алу шартында көзделгендей, Жергілікті табиғат қорығы деп белгіленген. Оны Кардифф кеңесі "Flat Holm Project" жобасы арқылы басқарады. "Flat Holm Project" жобасының жұмысын Flat Holm Society тіркелген қайырымдылық қоры қолдайды.
Flat Holm: Уақыт арқылы саяхат
2021 жылдың маусым айында Кардифф кеңесі Фогорн станциясының шатырын жөндеуге, Ескі холера ауруханасын нығайтуға және қайта жабуға, сондай-ақ арал бойынша жаңа экскурсиялық бағдарламалар құруға 1,1 миллион фунт стерлинг (оның ішінде Ұлттық лотерея мұра қорынан 645 000 фунт стерлинг) бөлді. Жобаның үш жылға дейін аяқталуы күтілуде.
Флора мен фауна
1972 жылы Flat Holm ерекше ғылыми қызығушылыққа ие жер (SSSI) деп жарияланды. Бұл мәртебе негізінен аралдың шеттерінде шоғырланған теңіз жағалауындағы шалғындықтарды қамтиды. Аралда эндемикалық өсімдік түрлері жоқ, бірақ аралдың салыстырмалы оқшаулануы құстың аяғы (Lotus corniculatus) және қабыршақты тасқабақ (Sedum acre) сияқты бірнеше төзімді түрлердің гүлдеуіне мүмкіндік берді. Сондай-ақ, тас теңіз лавандасы (Limonium binervosum) және жабайы пияз (Allium ampeloprasum) сияқты сирек кездесетін бірнеше өсімдіктер де бар. Пияз 2 метрге дейін өседі және Flat Holm – Ұлыбританияда оның кездесетін бес жердің бірі. Сонымен қатар, Николос Кальпепердің айтуынша, ішкі жараларды, соққыларды және көгалды емдеуге, қан тоқтатуға, қанды ерітуге және жараларды жазуға пайдалы болатын, анальгетикалық қасиеттері бар мысық аяғының кранян гүлі (Geranium molle) де бар. Жабайы пион (Paeonia mascula) аралға (және жақын орналасқан Steep Holm-ға) монахтар әкелген болуы мүмкін, ол қазір табиғи түрде өседі. 1930 жылдары сол кездегі фермер Фрэнк Харрис Steep Holm-нан аралға отыз жеті түп алып келді, соның көптегені Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аралды басып алу және нығайту кезінде қырылды. Қалған бір түпті 1982 жылы Flat Holm Warden – Дэвид Уорлл қайтадан отырғызып, маяққа дейін созылатын жолдың жанында қоршаумен қорғады. Аралдың шаруашылық қожалығының бағында тұқымнан өсірілген бірнеше өсімдік те сақталған. Аралда 4000-нан астам жұп қара арқалы шаяндар (Larus fuscus), 400 жұп күміс шаяндар (Larus argentatus), 2 жұп үлкен қара арқалы шаяндар (Larus marinus) және қара шаянның (Tadorna tadorna) және Еуразиялық құлқашаның (Haematopus ostralegus) саны өзгеріп отырады. 1989 жылы қара арқалы шаянның тамақтану әдеттері зерттелді, нәтижесінде бұрынғы жылдармен салыстырғанда кішірек жұмыртқалар салынғаны және қосымша тамақтандыру жұмыртқаның немесе жұмыртқалардың санын арттырмағаны анықталды. Аралда сондай-ақ, жалпақ құйрықты кесіртке (Anguis fragilis) де мекендейді. Flat Holm-ның жалпақ құйрықты кесірткесінің популяциясы ерекше түрде ірі көк іздерге ие. Аралдың 12 ғасырда шаруашылыққа енгізілген қоян популяциясы, 2022 жылға қарай Соя қойларының саны азайғандықтан, Борей қойлары әкелінді.
Тұрақтылық
Flat Holm жобасы аралды тұрақты технологиялардың көрмесі ретінде дамытуды мақсат етеді. Алғашқы электрмен жабдықтау әртүрлі үйлерде орналасқан және бір-бірімен байланыспаған бірнеше дизель генераторларынан тұрды. 2006 жылы ферма, шеберханалар және тұман дабылының үйі арасында "шағын желі" құру үшін жер асты кабельдері орнатылды. Бұл жүйе фермада орналасқан 13,5 кВт инвертор-зарядтағыш арқылы, ал фермадағы дизель генераторы резервтік қуат ретінде жұмыс істеді. 2007 жылы жүйеге 27 кВт⋅сағ батарея қосылды, ол 3 және 5 кВт қуаты бар екі күн фотоэлектрлік панелімен және аралдың ең биік нүктесіндегі пайдаланылмаған телекоммуникациялық мұнараға орнатылған 6 кВт жел турбинасымен зарядталды.
Северн бөгеті зерттеуі
Егер Северн бөгеті салынса, ол Flat Holm үшін, жобасы мен бағытына байланысты салдарға әкелуі мүмкін. Бірнеше зерттеу ұсынылған, соңғысы – бизнес, кәсіпкерлік және нормативтік реформа жөніндегі мемлекеттік хатшы Джон Хаттонның 2007 жылдың 25 қыркүйегіндегі тұрақты даму комиссиясының есебін жалғастыратын қосымша техникалық-экономикалық негіздеме зерттеуін жариялауы болды. Жоспарланған бөгет Flat Holm-нан батысқа қарай 3 шақырым жерден өтуі тиіс. Зерттеудің кем дегенде екі жылға созылуы және екі кезеңге бөлінуі күтілді. Бірінші кезең, 2008 жылдың соңына дейін жалғасуы мүмкін, Северн шығанағында толқындық энергияны пайдалану схемасын жүзеге асыруға кедергі келтіретін негізгі мәселелер бар-жоғын анықтауға бағытталған еді.
Танымал мәдениетте
Арал 1941 жылы түсірілген британдық "Террор мұнарасы" триллерінің түсірілім алақаны ретінде пайдаланылды. 1979 жылы Дэвид Пэрри Джонс ұсынған BBC-дің "Уэльске көз жүгіртелік" бағдарламасында Бристоль каналы көрсетіліп, арал да енді. BBC-дің "Countryfile" бағдарламасы 2008 жылдың 17 ақпанында Flat Holm және Severn бөгеті салу мүмкіндігі туралы баяндады. BBC телесериалы "Торчвуд" сериясының 2008 жылғы наурыздағы "Adrift" атты эпизодында арал құпия медициналық орталыққа айналды. 2008 жылдың 23 маусымында BBC One Wales телеарнасы BBC-дің "Not in My Nature" бағдарламасында жүргізуші Иоло Уильямс Flat Holm аралына сапар жасады.