Кіріспе

Американдық футболшы, жаттықтырушы және команда иесі (1895–1983)
оның ұлы, сондай-ақ американдық футбол басшысы.

Джордж Стэнли Халас аға (2 ақпан 1895 – 31 қазан 1983), "Папа Аю" және "Барлығын Білетін Мырза" деген лақап есімдерімен танымал болды. Ол Ұлттық Футбол Лигасының (NFL) "Чикаго Беарс" командасын құрған және оның иесі болды, сонымен қатар төрт мәрте бас жаттықтырушы қызметін атқарды. Ол сондай-ақ Басты Лига Бейсболының (MLB) "Нью-Йорк Янкис" командасының ойыншысы ретінде де белгілі болды. NFC Чемпионаты кубогы оның атымен аталады. Халас 1920 жылы Америка Кәсіби Футбол Ассоциациясының (қазіргі NFL) негізін қалаушылардың бірі болды және 1963 жылы Профутбол Даңқы залына енген алғашқы 17 адамның қатарында болды. Халас NFL тарихында бас жаттықтырушы болып жұмыс істеген ең егде жастағы адам болды – 1967 жылдың желтоқсанында карьерасының соңғы ойынын өткізген кезде оның жасы 72 жыл 318 күнге жеткен. Бұл рекорд 50 жылдан астам уақыт бойы сақталды, дейін Ромео Креннел 2020 жылдың қазан айында 73 жас 115 күндік шақта "Хьюстон Тексанс" командасының уақытша бас жаттықтырушысы болды.

Ерте өмір және спорттық мансап

Халас Иллинойс штатының Чикаго қаласында, чех-богемиялық иммигранттар отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы – азық-түлік дүкенін басқарған Барбара (Поледна) және тігінші Франк Халас, екеуі де Австрия-Мажарстанның Пилсен қаласынан көшіп келген. Ол Уолтер Халастың інісі еді. Джорджтың спорттағы мансабы алуан түрлі болды. 1915 жылы Халас уақытша Western Electric компаниясында жұмыс істеді және SS Eastland кемесімен саяхаттауды жоспарлаған. Бірақ, Биг Тен футбол лигасында ойнау үшін салмақ жинауға тырысқандықтан кешігіп, 844 жолаушының қаза болған кеменің апатқа ұшырауын қалып қойды. Чикагодағы Крейн орта мектебін бітіргеннен кейін, ол Иллинойс университетінің Урбана-Шампейн қаласындағы бөліміне түсіп, жаттықтырушы Боб Зуппке басқаратын футбол командасында, сондай-ақ бейсбол мен баскетболмен айналысты. Ол азаматтық инженер мамандығын бітірді. Тау Каппа Эпсилон студенттік қауымдастығының мүшесі де болды. Ол Иллинойс командасының 1918 жылғы Биг Тен Конференциясының футбол чемпионатында жеңіске желуіне көмектесті. Бірінші дүниежүзілік соғыста теңіз флотында офицер болып қызмет еткен ол, Ұлы көлдердегі теңіз оқу орталығындағы командада ойнады. Пэдди Дрисколл мен Джимми Конзельман да бар бұл командада Халас қабылдаумен тачдаун соқты және ұсталған пассты 77 ярдқа қайтарды, нәтижесінде Калифорнияның Маре Айленд теңіз жаяу әскерлерінен 17:0 есебімен жеңіске жетті; команда осы жетістігі үшін әскери қызметтен босатылды. Кейін Халас екінші лигадағы бейсболмен айналысып, ақырында «Нью-Йорк Янкис» командасына өтті, онда 1919 жылы аутфилдер ретінде 12 ойын ойнады. Бірақ шындығында, ол Sammy Vick еді. Содан кейін сол жылы Халас «Хаммонд Прос» командасы үшін ойнап, әр ойынға шамамен 75 доллар төленді. 1922 жылдың 18 ақпанында Халас Вильгельмина "Мини" Бушингке үйленді және ол 1966 жылы қайтыс болғанға дейін осы некеде тұрды.

Кәсіби футбол карьерасы

Профессионалдармен (Олл Старс деп те аталады) бір жыл өткеннен кейін Халас крахмал өндіретін A. E. Staley компаниясында жұмыс істеу үшін Иллинойс штатының Декатура қаласына көшіп барды. Ол компанияның сату өкілі, компания демеушілік еткен бейсбол командасының аутфилдері және компания демеушілік еткен футбол командасының ойыншы-жаттықтырушысы болды. Халас команда формасы үшін өзінің білім алған оқу орнының түстерін – қызғылт сары және көк түсті таңдады. 1920 жылы Халас Огайо штатының Кантон қаласында Америка кәсіби футбол ассоциациясын (1922 жылы NFL болған) құруға арналған жиналыста Staley командасын өкілдік етті. Staley командасының маусымы аяқталғаннан кейін Халас және оның командаластары Джордж Трафтон, Хаб Шоумейк және Хью Блэклок желтоқсанның 19-ы күні Чикаго Кардиналдарына қарсы матчта Чикаго Stayms командасына қосылды. Бұл Халас үшін Staley/Bears командасынан басқа командаға қарсы ойнаған жалғыз жағдай болды. Матч 14:14 есебімен тең аяқталды. 10–1–2 есебіне қарамастан, Staley командасы маусымды қызыл сиямен аяқтады. Staley командасының қаржылық қиындықтары Халасты команданың құрамын айтарлықтай жақсартудан, ол тек аты жөнінен ғана жұмыс командасы болғандықтан, тоқтатуға мәжбүр етпеді. 1921 жылғы маусымның бірінші ойынынан кейін компанияның негізін қалаушы және оның құрметіне аталған Август Э. Staley команданы басқаруды Халасқа тапсырды, осылайша ол команданы 1920 жылғы маусымда ең көп көрермен жинаған Чикаго қаласына көшіре алды. Staley Халасқа Чикагоға көшу үшін 5000 долларлық бонус берді, егер ол 1921 жылғы маусымда Staley командасының франшизалық құқығын сақтап қалса. Содан кейін Халас команда мүшесі Эдвард "Голланд" Стернаманды серіктес етіп алды. Жаңадан құрылған "Чикаго Staley" командасы Cubs Park-те орналасты, ол жақын арада Wrigley Field деп аталды; Халас Чикаго Cubs командасының иесі Уильям Ригли кіші және президенті Билл Вик үлкенмен жақсы қарым-қатынаста болды. Staley командасы сол жылы алғашқы NFL чемпионатында жеңіске жетті. Келесі жылы Халас команданың атын "Чикаго Bears" деп өзгертті. Көп жылдар өткен соң, ол Cubs командасына есім беруге болатын атауды табуды қалағанын еске алды. Футболшылар бейсболшылардан әлдеқайда ірі болғандықтан, ол: "Егер бейсболшылар құс балалары болса, онда футболшылар аюлар болуы керек!" – деген қорытындыға келді. Ол шақырылған кезде қола жұлдызбен марапатталды және 1946 жылы капитан шенімен қызметтен босатылды. Халас теңізде болған кезде Bears командасы 1943 жылы Хэнк Андерсон мен Люк Джонсон басшылығымен тағы бір титул жеңіп алды. 1946 жылы алаңға оралған ол үшінші онжылдық бойы команданы жаттықтырып, тағы да бірінші жылы жаттықтырушы ретінде титул жеңіп алды. Сол жылы Халас армия штабының бастығы генерал Дуайт Эйзенхауэрмен, әскери-теңіз күштері штабының бастығы адмирал Честер Нимицпен және әуе күштері штабының бастығы генерал Карл Спацпен кездесіп, жыл сайынғы қайырымдылық футбол матчын ұйымдастыруды ұсынды, оның өткізілуіне Bears командасы жауапты болады және түскен қаражат қарулы күштердің көмек көрсету ұйымдарына бағытталады. 1957 жылдың ортасына қарай осы матчтан түскен қаражат 438 350,76 долларды құрады. 1956–57 жылдарығы қысқа үзілістен кейін ол 1958 жылдан 1967 жылға дейін соңғы он жыл бойы бас жаттықтырушы ретінде қайта оралды. 1963 жылы алтыншы және соңғы лига титулын жеңіп алғанына қарамастан, ол соғыстан бұрынғыдай жетістікке жете алмады және 1968 жылдың 27 мамырында ресми түрде зейнеткерлікке шықты. Ол 1950 жылы 200-ші және 1965 жылы 300-ші ойындарын жеңіп, екі маңызды жетістікке де жеткен алғашқы жаттықтырушы болды. Бас жаттықтырушы ретінде жеңіп алған алты NFL чемпионаты Грин-Бэйдің Керли Ламбоуімен және кейіннен Нью-Инглендтің Билл Беличикпен тең. 40 жылдық жаттықтырушылық мансабында ол тек алты рет жеңіліске ұшырады, оның үшеуі соңғы кезеңінде болды.

Бас бапкерлік рекорд

Команда Жыл Регулярлы маусым Кейінгі маусымЖеңдіЖеңілгенТайларЖеңді %ОрынЖеңдіЖеңілгенЖеңді %НәтижесіDEC1920 10 1 2 .909 APFA-да 2-орын – – – Акрона қарсы өткізілген матчта жеңілісCHI1921 9 1 1 .900 APFA-да 1-орын – – – NFL чемпиондары, Бюффало All Americans командасымен тай-брейкте жеңіс.CHI1922 9 3 0 .750 NFL-де 2-орын – – – –CHI1923 9 2 1 .818 NFL-де 2-орын – – – –CHI1924 6 1 4 .857 NFL-де 2-орын – – – Кливленд Булдогс командасына қарсы жеңіс күмәнді деп танылды.CHI1925 9 5 3 .643 NFL-де 7-орын – – – –CHI1926 12 1 3 .923 NFL-де 2-орын – – – –CHI1927 9 3 2 .750 NFL-де 3-орын – – – –CHI1928 7 5 1 .583 NFL-де 5-орын – – – –CHI1929 4 9 2 .308 NFL-де 9-орын – – – –CHI1933 10 2 1 .833 NFL Батысында 1-орын 1 0 1.000 1933 жылғы NFL чемпионатында Нью-Йорк Гиантс командасын жеңді.CHI1934 13 0 0 1.000 NFL Батысында 1-орын 0 1 .000 1934 жылғы NFL чемпионатында Нью-Йорк Гиантс командасына жеңіліс.CHI1935 6 4 2 .600 NFL Батысында 3-орын – – – –CHI1936 9 3 0 .750 NFL Батысында 2-орын – – – –CHI1937 9 1 1 .900 NFL Батысында 1-орын 0 1 .000 1937 жылғы NFL чемпионатында Вашингтон Редскинс командасына жеңіліс.CHI1938 6 5 0 .545 NFL Батысында 3-орын – – – –CHI1939 8 3 0 .727 NFL Батысында 2-орын – – – –CHI1940 8 3 0 .727 NFL Батысында 1-орын 1 0 1.000 1940 жылғы NFL чемпионатында Вашингтон Редскинс командасын жеңді.CHI1941 10 1 0 .909 NFL Батысында 1-орын 2 0 1.000 1941 жылғы NFL чемпионатында Нью-Йорк Гиантс командасын жеңді.CHI1942 11 0 0 1.000 NFL Батысында 1-орын 0 1 .000 1942 жылғы NFL чемпионатында Вашингтон Редскинс командасына жеңіліс.CHI1946 8 2 1 .800 NFL Батысында 1-орын 1 0 1.000 1946 жылғы NFL чемпионатында Нью-Йорк Гиантс командасын жеңді.CHI1947 8 4 0 .667 NFL Батысында 2-орын – – – –CHI1948 10 2 0 .833 NFL Батысында 2-орын – – – –CHI1949 9 3 0 .750 NFL Батысында 2-орын – – – –CHI1950 9 3 0 .750 NFL Ұлттық лигасы 0 1 .000 Конференциялық плей-офф ойынында Лос-Анджелес Рамс командасына жеңіліс.CHI1951 7 5 0 .583 NFL Ұлттық лигасы – – – –CHI1952 5 7 0 .417 NFL Ұлттық лигасы – – – –CHI1953 3 8 1 .273 NFL Батысында 4-орын – – – –CHI1954 8 4 0 .667 NFL Батысында 2-орын – – – –CHI1955 8 4 0 .667 NFL Батысында 2-орын – – – –CHI1958 8 4 0 .667 NFL Батысында 2-орын – – – –CHI1959 8 4 0 .667 NFL Батысында 2-орын – – – –CHI1960 5 6 1 .455 NFL Батысында 5-орын – – – –CHI1961 8 6 0 .571 NFL Батысында 3-орын – – – –CHI1962 9 5 0 .643 NFL Батысында 3-орын – – – –CHI1963 11 1 2 .917 NFL Батысында 1-орын 1 0 1.000 1963 жылғы NFL чемпионатында Нью-Йорк Гиантс командасын жеңді.CHI1964 5 9 0 .357 NFL Батысында 6-орын – – – –CHI1965 9 5 0 .643 NFL Батысында 3-орын – – – –CHI1966 5 7 2 .417 NFL Батысында 5-орын – – – –CHI1967 7 6 1 .536 NFL Орталық дивизионында 2-орын – – – –Жалпы318 148 31 .671 164 .600

Футболға әсері

Далада да, одан тыс жерде де жаңашыл болған Халас, «Аюларды» күнделікті жаттығулар өткізуге, қарсыластардың әлсіз жақтарын және шабуылдау жолдарын анықтау үшін видеожазбаларды талдауға, ойын кезінде көшбасшылық тақтаға жаттықтырушыларды орналастыруға, алаңды жабуға, клубтық газет шығаруға және ойындарды радио арқылы тікелей эфирде беруге алғашқы командаға айналдырды. Ол сондай-ақ команданың айтарлықтай телевизиялық кірісін кішкентай қалалардағы командалармен бөлісуге ұсынды, лиганың өркендеуінің ақырында өз командасына да пайда әкелетініне берік сенді. Қатаң тәртіпті сақтайтын Халас командасының толық бақылауын жүзеге асырды және ойыншылардың бағынбаушылығы мен наразылығына жол бермеді. Ол басқаруда абсолютті адалдық пен шыншылдық болуын қадағалады, келісімді жасау үшін қолдасу жеткілікті деп есептеді; делдалдардың қажеттілігі шамалы болды. Халастың мансаптық көрсеткіштері былай: 63 жыл клуб иесі, 40 жыл бапкер, 324 жеңіс және бапкер немесе иегер ретінде 8 НФЛ титулы. Бас бапкер ретіндегі 324 жеңісі 1993 жылға дейін НФЛ рекорды болып сақталды, сол кезде Дон Шула 325-ші жеңісімен осы көрсеткішті жаңартты. Халастың 324 жеңісі әлі де «Аюлар» тарихындағы ең жоғары көрсеткіш; ол Майк Диткадан үш есе көп. «Брюинс» өмір бойы күресіп, ешқашан плей-оффқа қатыса алмады, бірақ құрамында ойыншы-бапкер Хони Рассел және 1926 жылы жарты маусым ойнаған Нат Холман сияқты бірнеше танымал ойыншылар болды. Басқа да көрнекті ойыншыларға «Аюлар» қақпашысы Лори Уолквист, Роберт Дж. Данн, Слим Шоун және «Чикаго Кардиналс» ойыншысы Айк Махони кірді. Ол клубты таланттарды дамыту және жарақат алған ойыншыларды қайтару үшін пайдаланды, осылайша оны кәсіби футболдың алғашқы шынайы ферма командасына айналдырды. Ньюарк командасының ең танымал ойыншылары – бапкер Жо Зеллер және 1939 жылғы чемпионатқа жетекшілік еткен Джин Ронзани (плей-оффта Сид Лакманның көмегімен). Халас 1941 жылы, Жапонияның Перл-Харборға шабуыл жасауынан кейін, АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы басталғанда команданы таратып жіберді. Кейіннен ол команда 1946 жылы Халас иелігіндегі «Ньюарк Бомберс» ретінде (ферма командасы емес) қайта құрылды, бірақ маусым соңында толығымен таратылып, «Блумфилд Кардиналс» командасымен алмастырылды.

Акрондағы аюлар

1946 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстан қызметтен оралғаннан кейін Халас Чикаго Аюларының екінші лигалық филиалы ретінде Америка футбол лигасының «Акрон Аюларын» құрды. Бұл қадам Кливленд Браунс командасының аумақтық құқықтарына бөгет қоюға жасалған әрекет болды, себебі Кливленд Браунс NFL-дің қарсыласы – All America Football Conference (AAFC) лигасында ойнады; Акрон Кливлендтен шамамен 48 шақырым қашықтықта орналасқан. Команданы қайтадан Ронзани жаттықтырды, ал құрамында Джордж Гуляникс, Эд Экер, Ллойд Риз, Реймонд Шумахер және Джек Карвалес сияқты танымал ойыншылар бар еді. «Аюлар» жақсы өнер көрсетіп, лига финалына дейін жетті, бірақ «Джерси Сити Гиганттарына» 14:13 есебімен жеңілді. Бірақ команда кассадан 52 000 доллар зиян көріп, мұның себебі лига командаларының көп бөлігі Шығыс жағалауда орналасқандықтан, саяхат шығындары жоғары болды. Команда екінші маусымға қайта оралмады.

Құрметтер

1963 және 1965 жылдары Халас The Sporting News, AP және UPI басылымдары тарапынан «NFL жыл жаттықтырушысы» деп танылды. 1997 жылы ол АҚШ пошта маркасында футболдың аңызға айналған жаттықтырушыларының бірі ретінде бейнеленді. ESPN оны 20 ғасырдағы спорттағы ең ықпалды он адамның бірі және ең ұлы жаттықтырушылардың бірі деп мойындады. 1993 жылы Майами Дельфинс командасының жаттықтырушысы Дон Шула, Халастың жеңістерінің жалпы санынан асып түсті. 1984 жылғы маусымнан бері Чикаго Беарс командасының жейделерінің сол жақ жоғарғы жағында Халастың құрметіне «GSH» әріптері бейнеленген. 1956 жылы Халас Әскери-теңіз күштерінің ең жоғары азаматтық наградасы – «Қоғамдық қызмет көрсету үшін ерекше наградасымен» марапатталды.

Кейінгі өмірі

1967 жылғы маусымнан кейін Халас – лига тарихындағы ең егде жастағы бапкер – бапкерлік қызметтен қанағаттанды. Өмірінің соңына дейін ол команданың негізгі иесі болып қалды. 1963 жылы ол формальды түрде бас менеджер лауазымынан бас тартса да, 1974 жылы Джим Финксті бас менеджер етіп тағайындағанға дейін франшизаның футболдық шешімдерін қабылдауды жалғастырды. Ол өмірінің соңына дейін команда жұмысына белсенді қатысты. 1970 және 1980 жылдары лиганың алғашқы 50 және 60 жылдық тарихындағы жалғыз қатысушы ретінде құрметке бөленді. Оның ұлы Джордж-младший 1963 жылдан бастап 1979 жылы 54 жасында қайтыс болғанға дейін «Айыңдардың» президенті болды. Халастың соңғы маңызды иелік актілерінің бірі – 1982 жылы Майк Дитканы бас бапкер етіп тағайындауы болды (Дитка 1960-шы жылдары Халастың ойыншысы болған). Ол зейнеткерлікке шығар алдында 6 рет NFL чемпионатында жеңіске жетті. 1971 жылы телефильмге түсірілген «Брайанның әні» фильмінде Чикаго Биерс ойыншылары Брайан Пикколо мен Гейл Сайерс арасындағы достық туралы айтылды, онда Халас рөлін Джек Уорден сомдады және ол осы рөлі үшін «Эмми» сыйлығын жеңіп алды.

Өлім

Халас 1983 жылғы 31 қазанда Чикагода 88 жасында қарын безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды және Иллинойс штатының Найлс қаласындағы Сент-Адалберт католиктік зиратына жерленді. Ол қайтыс болған кезде 1920 жылы NFL құрылған жиналыстың соңғы тірі қатысушысы болды. Оның үлкен қызы Вирджиния Халас Маккаски оның орнына команданың көпшілік үлесіне ие болды, ал оның ұлы Майкл Маккаски 1983 жылдан 1999 жылға дейін команда президенті қызметін атқарды, одан кейін аға Маккаски өз ұлын жұмыстан босатуға мәжбүр болды. 1985 жылғы маусымда «Бears» командасы өздерінің жалғыз Супер Боулын (және бірігуден кейінгі NFL чемпионаты) жеңген кезде «Super Bowl Shuffle» әнін жазды. Әнде екінші қақпашы Стив Фуллер «Атлантаны шақырыңдар, Далласты шақырыңдар / Бұл Майк [содан кейін бапкер Майк Дитка] және Папа Аю Халас үшін» деп рифмалайды. XVIII Супер Боул Халасқа арналды. Ойынға дейінгі шараларда бір минуттық үнсіздік және бұрынғы «Chicago Bears» ойыншысы Бронко Нагурскидің монета лақтыру рәсімі болды, ал соңғысын Халас XIII Супер Боулда орындаған болатын. Флорида штатының Тампа қаласындағы МакДилл әуе базасынан келген ұшақтармен Барри Манилоудың ұлттық әнұран орындауынан кейін Тампа стадионының үстінен жасалған жоғалған адамдар формациясы да Халасқа құрмет көрсету үшін ұсынылды.