Бронко Нагурски: Канадский футболшы және кәсіби күресшінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Канадада туған американдық футболшы және кәсіби күрескер (1908–1990)
оның ұлы, канадалық футболшы

Бронислау "Бронко" Нагурски (3 қараша 1908 – 7 қаңтар 1990) – Канадада туған кәсіби американдық футболшы, "Ұлттық футбол лигасы" (NFL) құрамында шабуылшы және қорғаныс шебуші ретінде ойнаған, күшімен және дене бітімімен танымал. Нагурски сонымен қатар табысты кәсіби күрескер, бірнеше рет әлем ауыр салмақ чемпионы атанған. Нагурски 1927 жылдан 1929 жылға дейін Миннесота университетінде қорғаныста және шабуылда ерекше көзге түсті, 1929 жылы "Американың үздік футболшысы" деп танылды және 1951 жылы Колледж футбол даңқы залына алғашқылардың қатарында енгізілді. "Чикаго Беарс" командасымен кәсіби мансабы 1930 жылы басталып, 1937 және 1943 жылдары екі рет аяқталды, сондай-ақ ол 1963 жылы Профутбол даңқы залына енгізілді.

Жастық шағы мен колледждік мансабы

Нагурски Онтарионың Рейн-Ривер қаласында украин және поляк тегінен шыққан отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы, "Майк" және Мишелина Нагурски, Шығыс Еуропаның Галисия аймағынан көшіп келген иммигранттар еді. Оның отбасы ол бес жасқа толғанда Миннесота штатының Интернешнл-Фоллз қаласына көшіп келді. Нагурски ата-анасының фермасында және ағаш кесетін зауытында жұмыс істеп, әкесінің дүкеніне азық-түлік жеткізіп берді. Жастық шағында ол жақын жердегі орман шаруашылығында жұмыс істеді, соның арқасында денесі мықты, екі метрге жуық бойға жетті. Нагурскиді Минесота университетінің бас жаттықтырушысы Кларенс Спирс танып, оған келісім шарт жасады. Спирс бастапқыда басқа ойыншымен кездесу үшін Интернешнл-Фоллзға келген еді. Қала сыртында ол Нагурскидің егістікті өз күшімен жыртып жатқанын көрді. Аңыз бойынша, Спирс одан бағыт сұраған, ал Бронко соқасын көтеріп, оны бағыт ретінде пайдаланды. Минесота университетінде өткізген үш маусымында "Гоферс" командасы 0.818 көрсеткішпен жеңіске жетіп, 1927 жылы Үлкен Он Конференциясының чемпионы атанды. Нагурски 1951 жылы Колледж футболының Даңқ залына енгізілді. Минесота университетінде оқыған кезінде Нагурски "Сигма Чи" студенттік қауымдастығының мүшесі болды, сол кезде тағы бір үздік ойыншы, Херб Джостинг те осы қауымдастықтың мүшесі еді.

Футбол

Нагурски 1930 жылдан 1937 жылға дейін «Чикаго Беарс» командасы үшін кәсіби түрде ойнады. Ол команданың құрамында маңызды рөл атқарды, «Аюларға» бірнеше дивизиондық титул мен екі NFL чемпионатын жеңуге көмектесті. Ол сегіз жылдық мансабында 856 рет допты ұстап, 3947 ярд жүгірді, 80 пастың 36-сын табысты аяқтады және барлығы 236 ұпай жинады. Нагурскидің NFL чемпиондық сақинасы ең ірісі – 19 ½ өлшемде, ал каскасы 8-ші өлшемде болған. Ол өз заманының ең ірі ранингбегі болды, сол кездегі көптеген қорғаушылар мен шабуылшылардан ірілеу болды және көбінесе бірнеше қарсыласты өзімен бірге сүйреп әкететін. Ойыншылардың екі жақта да ойнауы қажет болған кезде, ол қорғаныс шебінде де өте жақсы ойын көрсетті, сонымен қатар кең аумақты қамтитын тәсілде немесе «Қорқыныш» рөлінде де ойнады. Жарақат алғаннан кейін, орындықта отырудың орнына, кейде шабуыл шебінде де қолданылды. 1984 жылы «Sports Illustrated» журналының тілшісі Пол «Доктор Z» Циммерманмен сұхбаттасқанда, егер ол қазіргі заманда ойнаса, қандай позицияда ойнар еді деген сұраққа ол: «Бүгін мен, мүмкін, лайнбекер болар едім. Мен бір ойында 30-35 рет допты ұстап жүрмеймін» деді. Нагурски туралы бір әңгіме – ол «Вашингтон Редскинс» командасына қарсы гол соққанда, екі лайнбекерді қарама-қарсы бағытта тепкілеп, бір қорғаушыны басып, екіншісін құлатқан, содан кейін гол тіректерінен секіріп, «Вригли Филд» стадионының кірпіш қабырғасын қиратқан. Ол қосымша ұпай үшін жиналған топқа оралғанда: «Соңғы жігіт мені қатты ұрды» деді. Бірде «Пакерс» командасына қарсы ойында «Аюлар» допты ұшыруға дайындалып жатқанда, «Грин-Бей» командасының ойыншысы Кэл Хаббард Ред Гранджға барып: «Мен соққыны тоқтатуға тырыспаймын, Ред, бірақ жолдан шығып тұр, мен сол полякты ұруым керек» деді. Грандж Хаббардты тоқтатудың қажеті болмағандықтан, оның тілегін орындады. Кэл қорғаныс шебін бұзып, Нагурскиге соғып, қашып кетті. Ол баяу тұрып, Гранджға бұрылып: «Эй, Ред, маған енді ешқандай жақсылық жасама» деді. 1932 жылғы маусымның соңында «Чикаго Беарс» және «Портсмут Спартанс» командалары үздік тұрақты маусым көрсеткіштері бойынша тең болды. Чемпионды анықтау үшін лига алғашқы плей-офф ойынын өткізуге дауыс берді. Суық ауа райына байланысты ойын «Чикаго» стадионында жабық жерде өтті, бұл кейбір ережелерді уақытша өзгертуді қажет етті. «Чикаго» 9:0 есебімен жеңіске жетті. 1932 жылғы ойынның төртінші ширегінде «Аюлар» даулы тачдаун соқты: Карл Брумбо топты фулбек Нагурскиге берді, ол артқа шегініп, ұпай үшін эндзонадағы Ред Гранджға пасты лақтырды. «Спартанс» командасы Нагурски Гранджға пасты лақтыру алдында бес ярдқа артқа шегінбегенін айтты, бірақ тачдаун күшінде қалды. Плей-офф өте танымал болды, сондықтан лига 1933 жылғы маусымда екі дивизионға бөлінді, ал жеңімпаздар жоспарланған чемпионат ойындарына өтті. Сондай-ақ, бірқатар жаңа ережелер енгізілді: гол тіректері гол сызығына жақынырақ жылжытылды, әр ойын хэш белгілерінің арасынан басталды және алға пастар ойын сызығының кез келген жерінен басталуы мүмкін болды (бұрынғы бес ярдтан емес). 1943 жылы «Аюлар» командасы екінші дүниежүзілік соғысқа байланысты көптеген ойыншыларын жоғалтқандықтан, Нагурски зейнеткерліктен шығып, тәсілдеуші ретінде ойнауға кірісті. Ол «Чикаго Кардиналс» командасына қарсы фулбэк ретінде қайта оралғанға дейін осы лауазымда қалды, оларды 1943 жылғы NFL Чемпионаты ойынына өту үшін жеңу қажет болды; Нагурски ойында тачдаун соқты, нәтижесінде «Аюлар» 35:24 есебімен жеңіске жетті. «Чикаго» «Вашингтон Редскинс» командасын 41:21 есебімен жеңіп, 1943 жылғы титулды жеңіп алды, ал Нагурски екінші тоқсанда үш ярдтық тачдаун соқты. Ол 1943 жылғы маусымнан кейін тағы да зейнеткерлікке шығып, UCLA Bruins командасының шабуыл шебінің жаттықтырушысы болды. Бір жылдан кейін ол «Брюинс» командасындағы лауазымынан босап, ауыл шаруашылығына оралды. Екі жылдан кейін ол Теннесси штатындағы жартылай кәсіби командасы «Сильван Парк Дед Черокис» командасының бас менеджері ретінде футболға қысқа мерзімге оралды.

Nagurski turned professional to play for the Chicago Bears from 1930 to 1937. At and , he was a formidable presence, and a dominant force, helping the Bears win several division titles and two NFL championships. He ended his eight year stint with 3,947 rushing yards on 856 attempts, completed 36 of 80 passes, and scored a total of 236 points. Nagurski had the largest recorded NFL Championship ring size at 19 1/2 and wore a size 8 helmet. He was probably the largest running back of his time, bigger than most linemen of the day, often dragging multiple tacklers with him. In a time when players were expected to play on both sides of the ball, he was a standout defensive lineman as well playing a ranging tackle or "The Monster." After an injury, instead of sitting on the bench, he would sometimes be put in as an offensive tackle. In a 1984 interview with Sports Illustrated writer Paul "Dr. Z" Zimmerman, when asked what position he would play if he were coming up in the present day, he said, "I would probably be a linebacker today. I wouldn't be carrying the ball 30 or 35 times a game." A time honored and perhaps apocryphal story about Nagurski is a scoring gallop that he made against the Washington Redskins, knocking two linebackers in opposite directions, stomping a defensive back and crushing a safety, then bouncing off the goalposts and cracking Wrigley Field's brick wall. On returning to the huddle for the extra point try, he reportedly said: "That last guy hit me awfully hard." Once in a game against the Packers, the Bears prepared to punt, and Green Bay's Cal Hubbard went to Red Grange and said: "I promise not to try to block the kick, Red, but get out of the way so I can get a shot at that Polack." Grange, glad not to try to block Hubbard for once, obliged. Cal tore through the line, slammed into Nagurski and bounced off. Rising slowly, he turned to Grange and said: "Hey, Red, don't do me any more favors." At the end of the 1932 season, the Chicago Bears and the Portsmouth Spartans were tied with the best regular season records. To determine the champion, the league voted to hold its first playoff game. Due to the cold weather, the game was held indoors at Chicago Stadium, which forced some temporary rule changes. Chicago won, 9–0. In the fourth quarter of the 1932 game, the Bears scored on a controversial touchdown: Carl Brumbaugh handed the ball off to fullback Nagurski, who pulled up and threw to Red Grange in the end zone for the score. The Spartans argued that Nagurski did not drop back five yards before passing to Grange, but the touchdown stood. The playoff proved so popular that the league reorganized into two divisions for the 1933 season, with the winners advancing to a scheduled championship game. A number of new rule changes were also instituted: the goal posts were moved forward to the goal line, every play started from between the hash marks, and forward passes could originate from anywhere behind the line of scrimmage (instead of the previous five yards behind). In 1943, with the Bears losing so many players to World War II, Nagurski came out of retirement to play tackle. He remained at the position until he returned to fullback against the Chicago Cardinals, whom the Bears needed to defeat to advance to the 1943 NFL Championship Game; Nagurski scored a touchdown in the game as the Bears won 35–24. Chicago went on to win the 1943 title after beating the Washington Redskins 41–21, while Nagurski scored on a three yard touchdown run in the second quarter. He retired again after the 1943 season and became the backfield coach for the UCLA Bruins. After one year, he resigned from his position with the Bruins to return to farming. Two years later he returned to football for a brief time as general manager of the Sylvan Park Dead Cherokees, a semi pro team in Tennessee.

Күршік

Футбол карьерасында ол екінші спорттық карьераны кәсіби күрескер ретінде құрып, кассалық табыстың басты тартылыс ошағына айналды. Бұрынғы әлем чемпионы Джо Стечердің інісі Тони Стечер 1933 жылы Нагурскиді күреспен таныстырып, оның менеджері болды. Нагурски рингтегі тұңғыш кездесуінде Тег Тегерсонды жеңді. 1930 жылдардың соңында карьерасының шыңына жеткен Нагурски 1937 жылдың 29 маусымында Дин Деттонды жеңіп, әлем чемпионатының шектеулі нұсқасын жеңіп алды. Бірақ ол 1939 жылдың 23 маусымында Лу Тезді жеңіп, Ұлттық Күрес Ассоциациясының әлем чемпионы атағын алып, толық мойындылыққа қол жеткізді. 1940 жылдың 7 наурызында Рей Стилге жеңіліп, 1941 жылдың 11 наурызында Стилден титулді қайтарып алды, бірақ үш айдан кейін 1941 жылдың 5 маусымында Сандор Сабоға жеңіліп қалды. Нагурски 1960 жылға дейін күресін жалғастырды.

Жеке өмір

Нагурски 1936 жылғы 28 желтоқсанда балалық шағынан бергі сүйіктісі Эйлин Кейнге үйленді. Олардың алты баласы болды: ұлдары – Бронко кіші, Тони, Рональд және Кевин, қыздары – Джинни және Дженнис. Бронко кіші 1937 жылғы Рождество күні дүниеге келді, Нотр-Дам университетінде футбол ойнады және Канада футбол лигасының «Хамильтон Тайгер Кэтс» командасының жұлдызы атанды.

Кейінгі өмірі

Нагурски күрестен зейнеткерлікке шыққаннан кейін, ол үйіне, Интернационал Фолсқа оралып, автосервис ашты. 1978 жылы жетпіс жасында ол осы жұмыстан да зейнеткерлікке шығып, Канада-АҚШ шекарасындағы Рейни-Лейк көлінің жағасында тыныш өмір сүрді. 1984 жылдың қаңтар айында Нагурски Флорида штатының Тампа қаласында өткен XVIII Супер Боулда монета лақтыру рәсімін жүргізді, ал Вашингтон Редскинс командасының қаптал капитаны және ойыншысы Джо Тизманн өз командасының екінші капитандары және қарсыласы Лос-Анджелес Рейдерс командасының капитантары атынан таңдау жасады. 1990 жылдың 7 қаңтарында Нагурски Миннесота штатының Интернационал Фолс қаласында жүрек тоқтаудан қайтыс болды және ол қаланың Форест Хилл зиратында жерленген.

Мұра

Нагурски 1963 жылғы 7 қыркүйекте Профутбол даңқы залына негіздейтін мүше ретінде сайланды. Миннесота университетіндегі оның бауырластығы, Сигма Чи, Нагурскидің жейдесі мен «Маңызды Сиг» танылу куәлігі қойылған. Ол қайтыс болғаннан кейін, Интернешнл Фолс қаласы оның құрметіне Смоки Бер паркінде Бронко Нагурски мұражайын ашты. Sports Illustrated журналы Нагурскиді Миннесота штаты тарихындағы ең үздік төрт спортшының бірі деп атады; қалған үшеуі – Дейв Уинфилд, Кевин МакХейл және Джо Мауэр. 1993 жылы Америка Футбол Жазушылары Ассоциациясы Бронко Нагурски жүлдесін құрды, ол жыл сайын колледж футболындағы ең үздік қорғаныс ойыншысына табыс етіледі. Белгілі жеңімпаздар: Уоррен Сапп, Чарльз Вудсон, Террелл Сагс, Чамп Бейли және Деррик Джонсон. 1999 жылы Sports Illustrated журналы Нагурскиді «NCAA Футбол Ғасыры Командасы» құрамына қорғаныс шегіндегі бастапқы ойыншы ретінде таңдады. Сол тізімдегі екінші қорғаныс шегі – Рич Гловер. 2007 жылы Нагурски ESPN-нің Колледж Футболы Тарихындағы Ең Үздік 25 Ойыншы Тізімінде 17-орынды иеленді. 1999 жылы ол The Sporting News журналының «100 ең үздік футболшы» тізімінде 35-орынға тұрды, бұл шетелде туған ойыншылардың арасындағы ең жоғары көрсеткіш. 2000 жылы Star Tribune газетінің спорт журналистері оны 20 ғасырдың екінші ең үздік Миннесота спортшысы деп таныды, ол тек Миннесота Твинс даңқы залынан Кирби Пакеттен кейін ғана келді. Нагурскидің 1943 жылғы қайта оралуы туралы көркем куәгерлік шындығы 2001 жылғы «Атлантистегі жүректер» фильміндегі драмалық монологтың тақырыбы болды. Фильмнің сценарийшісі Уильям Голдман бұл оқиғаның көп бөлігін өзінің бұрынғы «Солқындық» романындағы жазбасынан қайталады. 2009 жылы Нагурски TCF Bank стадионының ашылу ойынында оның ұлы Бронко Нагурски кіші команданың құрметті капитаны болды. Оның туған қаласы Интернешнл Фолс жоғары мектебі оның құрметіне «Бронкос» деп аталды. 2021 жылдың қыркүйегінде ол Мичиган штатының Трой қаласында орналасқан Ұлттық Польша-Америка Даңқы залына енгізілді.

Nagurski was elected to the Pro Football Hall of Fame as a charter member on September 7, 1963. At the University of Minnesota house of his fraternity, Sigma Chi, Nagurski's jersey and Significant Sig recognition certificate are on display. After his death, the town of International Falls honored him by opening the Bronko Nagurski Museum in Smokey Bear Park. Sports Illustrated named Nagurski one of the four greatest athletes in Minnesota state history; the other three were Dave Winfield, Kevin McHale, and Joe Mauer. In 1993, the Football Writers Association of America created the Bronko Nagurski Trophy, awarded annually to the best defensive player in college football. Notable winners include Warren Sapp, Charles Woodson, Terrell Suggs, Champ Bailey and Derrick Johnson. In 1999 Nagurski was selected by Sports Illustrated as a starting defensive tackle for their "NCAA Football All Century Team". The other starting defensive tackle on that list was Rich Glover. In 2007, Nagurski was ranked No. 17 on ESPN's Top 25 Players In College Football History list. In 1999, he was ranked No. 35 on The Sporting News''' list of the 100 Greatest Football Players, the highest ranking foreign born player. In 2000, he was voted the second greatest Minnesotan sportsman of the 20th century by the sportswriters of the Star Tribune, coming in behind only Minnesota Twins Hall of Famer Kirby Puckett. A fictionalized eyewitness account of Nagurski's 1943 comeback is the subject of a dramatic monologue in the 2001 film version of Hearts in Atlantis. The film's screenwriter, William Goldman, repeated much of this rendition from his earlier account of the same story in his novel Magic.'' In 2009, Nagurski was an honorary team captain, represented by his son, Bronko Nagurski Jr., at the opening game of TCF Bank Stadium. His home town's International Falls high school is nicknamed the Broncos in his honor. In September 2021, he was inducted into the National Polish American Hall of Fame, housed in Troy, Michigan.