Кіріспе

Ресейлік ғарышкер және ғарышта ең көп уақыт өткізгені үшін бұрынғы әлем рекордшысы (1958 жылы туған)

Геннадий Иванович Падалка (Геннадий Иванович Падалка; 21 маусым 1958 жылы Краснодар қаласында, КСРО-да туған) – Ресей Әуе күштерінің офицері және "Роскосмос" ғарышкері. Падалка 878 күнмен ғарышта ең көп уақыт өткізгені үшін әлемдік рекордты ұстаған, бірақ 2024 жылдың 4 ақпанында 07:30:08 UTC уақытында Олег Кононенко бұл рекордты жаңартты және қазіргі таңда 2-орында тұр. Ол "Мир" және Халықаралық ғарыш станциясында жұмыс істеген.

Жеке өмір

Падалка Ирина Анатолиевна Падалкаға (Пономарева) үйленген. Олардың үш қызы бар: Юлия, Екатерина және Соня. Ол театрға баруды, парашют спортын және суға шомылуды ұнатады.

Білім беру және оқыту

Падалка 1979 жылы Ейск әскери авиация колледжін бітірді. Бітіргеннен кейін ол ұшқыш, содан кейін Ресей Әуе күштерінде аға ұшқыш болып қызмет етті, нәтижесінде полковник шеніне жетті. Ресей Әуе күштерінде бірінші класс ұшқыш ретінде ол алты түрлі ұшақта 1500 сағатқа жуық ұшқан. Бұған қоса, ол жалпы парашюттік дайындықтан нұсқаушы ретінде 300-ден астам парашютпен секірді. 1994 жылға дейін Падалка ЮНЕСКО Халықаралық оқыту жүйелері орталығында инженер-эколог болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ АҚШ үкіметі қаржыландыратын, ғарышта диагностикалық телемедицинаны қолдану стратегияларын зерттейтін «Микрогравитациядағы кеңейтілген диагностикалық ультрадыбыс» жобасының зерттеушісі болып табылады.

Марапаттар

Падалька Ресей Федерациясының Батыр жұлдызы орденімен және Ресей Федерациясының сынақ космонавты атағымен марапатталған.

Ғарышкер мансабы

Геннадий Падалка 1989 жылы Гагарин атындағы космонавттар даярлау орталығында оқуды бастау үшін космонавтқа үміткер ретінде іріктелді. 1989 жылдың маусымынан 1991 жылдың қаңтарына дейін ол негізгі ғарышқа дайындық курсын өтеді, ал 1991 жылы сынақ космонавты болып құзырланды.

Миссиясы

1998 жылғы 13 тамызда Геннадий Сергей Авдеевпен бірге "Союз ТМ-28" ғарыш кемесімен "Мир" экспедициясының 26-шы экипажының құрамына кірді. Олардың басты міндеті – тіршілік ету жүйелерін жөндеу және 27-ші экспедициядан кейін күйдіруге дайындау болды. 1999 жылғы 8 ақпанда 11:23 GMT-да Падалка мен Авдеев "Союз ТМ-28" ғарыш кемесімен "Мир" ғарыш станциясының X портынан ажыралып, 11:39 GMT-да +X "Квант" портына қайта докталды, бұл "Союз ТМ-29" ғарыш кемесінің докталғанын қамтамасыз етті. Ол 1999 жылғы 28 ақпанда "Союз ТМ-28" капсуласында жерге оралды. "Союз ТМ-28" 27 ақпанда 22:52 GMT-да "Квант" ғарыш станциясының артқы док портынан ажыралып, 28 ақпанда 02:14 GMT-да Қазақстанға қонды. Падалка осы миссия барысында 198 күн мен 16 сағатты ғарышта өткізді.

ISS миссиялары

1999 жылдың маусымынан 2000 жылдың шілдесіне дейін Падалька "Союз ТМ" көлік құралымен ғарышқа ұшуға дайындықтан өтті, ол Халықаралық ғарыш станциясының (ISS) резервтік экипажының командирі болды. 2000 жылдың тамызынан 2001 жылдың қарашасына дейін ол 4-ші экспедицияның резервтік экипажының командирі ретінде ғарышқа ұшуға дайындықтан өтті.

9-шы экспедиция

2002 жылдың наурыз айында Падалька Халықаралық ғарыш станциясының (ХҒС) 9-шы экспедиция экипажының командирі болып тағайындалды. 9-шы экспедиция Байқоңыр ғарыш айлағынан, Қазақстаннан "Союз ТМА-4" ғарыш кемесімен ұшырылып, 2004 жылдың 21 сәуірінде ХҒС-қа қосылды. Бір апталық бірлескен жұмыс және тапсыру брифингілерінен кейін олар Жерге оралған 8-ші экспедиция экипажының орнын басты. Падалька станцияда алты ай бойы ХҒС ғылыми операцияларын жүргізіп, станция жүйелерін күтіп-текшеретін болды және төрт рет ашық ғарышқа шықты. Экспедиция 9 миссиясы 2004 жылдың 23 қазанында Қазақстанға қонды. Бұл миссияны аяқтаған Падалька ғарышта қосымша 187 күн, 21 минут және 17 секунд, ал ашық ғарышта жұмыс істеген уақыты 15 сағат, 45 минут және 22 секундті құрады.

19-20-шы экспедиция

Падалка 2009 жылы ХҒС-қа 19 және 20-шы экспедициялардың командирі ретінде оралды. Ол 2009 жылдың 26 наурызында Байқоңырдан ұшырылған және екі күннен кейін ХҒС-қа қосылған "Союз ТМА-14" ғарыш кемесінің командирі болды. Падалка сондай-ақ алғашқы алты адамнан тұратын ғарыш станциясы экипажына (20-шы экспедиция) басшылық етті және 2009 жылдың 11 қазанында Жерге қайтып келді.

31/32 экспедициясы

2012 жылдың мамыр айында Падалька үшінші рет ХҒС-ке (Халықаралық ғарыш станциясына) оралды. Ол экспедиция-31 аясында ұшу инженері қызметін атқарды, ал кейін экспедиция-32 командирі болды. 2012 жылдың 15 мамырында "Союз ТМА-04М" ғарыш кемесімен Сергей Ревин және Джозеф Акабамен бірге ХҒС-ке ұшып, 17 мамырда сағат 4:36 UTC-де ғарыш станциясына жетті. Ол Ревин мен Акабамен бірге 2012 жылдың 17 қыркүйегінде Жерге қайтып оралды.

43/44 экспедициясы

Падалка 43-ші және 44-ші экспедиция кезінде Михаил Корниенко мен Скотт Келлимен бірге «Союз ТМА 16М» кемесімен ХҒС-қа оралды. 2015 жылдың 12 қыркүйегінде «Союз ТМА 16М» кемесіне қонды. Падалька тарихтағы ең ұзақ уақытқа ғарышқа ұшқан адамның рекордын орнатты, ол Олег Кононенко 2024 жылдың 4 ақпанында 07:30:08 UTC-де бұзғанға дейін сақталды және қазіргі уақытта 2-ші орында. Финке ұшақтан шыққаннан кейін бірнеше минуттан кейін ұшу бақылаушылары оның негізгі оттегі резервуарындағы қысымның төмендеуін байқады. Ғарышқа шығу 6 сағатқа жоспарланғанмен, проблемалар салдарынан ол 14 минутқа ғана созылды. 2004 жылдың 30 маусымында Падалька өзінің төртінші ғарыш сапарын астронавт Майкл Финкемен бірге атқарды. Екі адам ғарыш станциясындағы ақаулы тоқ өткізгішті жоспардан бір сағат бұрын жөндеді. Жөндеу жұмыстары кезінде екі ғарышкер жироскоптың қуатын өшірген қашықтан басқару модулі (RPCM) деп аталатын ақаулы құрылғыны ауыстырды. Ғарышқа шығу 5 сағат 40 минутқа созылды. 2004 жылдың 3 тамызында Геннадий Падалька мен Майк Финке байланыс құралдарын орнату және «Звезда» сервистік модулі сыртындағы ғарышқа әсер ету эксперименттерін ауыстыру үшін ғарыш стансасынан тағы да шықты. Ғарышқа шығу «Пирс» док бөлмесінің ауа шлюзынан жүргізілді және Падалька мен Финке ауа шлюзының сыртқы люгін 6:58 GMT-да ашқан кезде басталды. Ғарышқа шығу кезінде екі ғарышкер кемеге тұйықталу үшін пайдаланылған алты ескірген лазерлік рефлекторларды алып тастады және олардың төртеуін жаңа нұсқалармен ауыстырды. Сондай-ақ, экипаж Автоматтандырылған Тасымалдау Көлігімен (АТК) ғарыш станциясымен байланыс орнату үшін екі антенна орнатты және ақаулы теледидар камерасынан кабельді алып тастады. 4 сағат 20 минутқа созылған бұл сапар Падальканың бесінші рет ғарышқа шығуы болды. Падалька өзінің алтыншы ғарыш сапарын 2004 жылдың 3 қыркүйегінде Майк Финкемен бірге атқарды. Ғарышқа шығу «Звезда» модуліне жақын жерде болды. Падалька мен Финке ғарышқа 16:43 GMT-де, «Пирс» шлюзынан шыққаннан кейін аттанды. «Zarya» модулінде екі ғарышкер модульдің салқындатқыш деңгейін өлшейтін насостың басқару панелін ауыстырды. Сонымен қатар, «Звезда» модулінің артқы жағына үш байланыс антеннасы орнатылды. Ғарышқа шығу 5 сағат 21 минутқа созылды. Падалька өзінің жетінші ғарыш сапарын 2009 жылдың 5 маусымында аяқтады. Ол және NASA ғарышкері Майкл Барратт ХҒС-тен 7:52 UTC-де шығып, докинг жүйесінің антенналарын және 2-ші шағын зерттеу модулін (MRM 2) орналастыру үшін кабельдерді орнатты. Ғарышқа шығу жоспардан бір сағат кешігіп басталды, себебі ғарыш киімдеріндегі көмірқышқыл газының деңгейі күткеннен жоғары болды. Ғарышқа шығу екі экипаж мүшелері «Пирс» док бөлмесіне 12:46 GMT-де оралғанда аяқталды. Ғарышқа шығу 4 сағат 54 минутқа созылды. 2009 жылдың 10 маусымында Геннадий Падалька мен Майкл Барратт «Звезда» модулінің трансферлік бөліміне кірді. «Ішкі ғарышқа шығу» жоспардан 10 минут кешігіп басталды, себебі әуе шлюзының ішіндегі қысымның бастапқы проблемалары болды, ол күтілгендей тез төмендеуі мүмкін емес. Олар ХҒС-тен тыс ашық кеңістікте болмаған кезде, Падалька мен Барратт қысымды бөлікте ғарыш костюмін киюге мәжбүр етті. 12 минутқа созылған ғарышқа шығу кезінде екі экипаж мүшесі MRM 2-ге арналған сүйрелу механизмін қозғады. Бұл Падальканың мансабындағы сегізінші ғарыш сапары болды. 2012 жылдың 20 тамызында Падалька, ғарышкер Юрий Маленченкомен бірге, өзінің тоғызыншы мансабындағы ғарышқа аттанды. Екі космонавтқа жүктелген міндеттерге жабдықтарды ауыстыру, орнату, қайтарып алу және орналастыру кірді. Ғарышқа шығу үшін Маленченко көк жолақты Орланның ғарыш костюмін киді. Ғарышқа шығудың ұзақтығы 5 сағат 51 минут болды. Халықаралық ғарыш станциясының модульдерінің арасында кішкентай саңылау болғандықтан, ғарышқа шығу бір сағатқа кешіктірілді. Ғарышқа шығу «Пирс» док бөлмесі модулінен Гринвиц уақытымен 15:37-де басталды. Падалька мен Маленченконың бірінші міндеті - «Стрела 2» бумын «Пирс» модулінен «Заря» модуліне көшіру болды. Бұл орын ауыстыру қажет болды, өйткені «Пирс» модулі жаңа Көп мақсатты зертханалық модульдің (MLM) «Науканың» келуі үшін ғарыш стансасынан ажыратылуы керек еді, екеуі де 2021 жылы болды. Падалька мен Маленченконың келесі тапсырмасы диаметрі 21 дюймдік шар тәрізді спутникті іске қосу болды. Екі космонавт сонымен қатар «Пирс» модулінен 5 қалдық қалқанды алып шықты, оларды «Звезда» модуліне орнату алдында. Олар бірнеше тапсырманы орындады (себебі екеуі де түнгі жол жүру кезінде демалмауды таңдады), өйткені дуэт жоспардан шамамен бір сағатқа озып кетті. Олар «Пирс» модулінен «Biorisk» деп аталатын сыртқы экспериментті Жерге қайтару үшін алып шықты және «Пирс» модулі мен ЕВА сатысы арасына екі құрылымдық тіреу тіреуін орнатып, қосымша тұрақтылықты қамтамасыз етті. Падалька мен Маленченко содан кейін «Пирс» модуліне кірді, люкті жабып, ре-прессуризация процедурасын бастады, сәтті аяқталған ғарыш сапарына нүкте қойды.