Кіріспе
анимациялық телесериал. Шпиц – Швейцарияның Берн кантонының Берн Оберланд аймағындағы Тун көлінің жағасында орналасқан қала және муниципалитет. Ол Фрутиген-Нидерсимменталь әкімшілік округінің құрамына кіреді. Шпиц қаласынан өзге, муниципалитет құрамына Эйнген, Хондрих, Фаулензе және Шпицвилер елді мекендері де кіреді. Шпицтің ресми тілі – (швейцариялық стандартты түрі) неміс тілі, бірақ басты қолданылатын тіл – швейцариялық неміс диалектісінің жергілікті нұсқасы.
Spiez is a town and municipality on the shore of Lake Thun in the Bernese Oberland region of the Swiss canton of Bern. It is part of the Frutigen Niedersimmental administrative district. Besides the town of Spiez, the municipality also includes the settlements of Einigen, Hondrich, Faulensee, and Spiezwiler. The official language of Spiez is (the Swiss variety of Standard) German, but the main spoken language is the local variant of the Alemannic Swiss German dialect.
Тарих
Шпиц алғаш рет 761-62 жылдары Шпиц деп аталады. Сол жылы өнеркәсіптік ғимараттар жалпы аумақтың 2,6%-ын, тұрғын үйлер мен ғимараттар 17,3%-ын, көлік инфрақұрылымы 9,5%-ын құрады. Саябақтар, жасыл белдеулер және спорт алаңдары 1,4%-ды құрады. Жердің жалпы ауданының 28,8%-ы тығыз орманмен жабылған, ал 1,1%-ы жеміс бақшаларымен немесе ағаштардың шағын тобымен жабылған. Егіс жерінің 5,5%-ы егін өсіруге, 28,0%-ы жайылымға, ал 2,6%-ы жеміс бақшалары мен жүзімдіктерге пайдаланылады. Муниципалитеттегі судың 1,0%-ы көлдерде, ал 1,0%-ы өзендер мен арналарда орналасқан.
Елтаңба
Қалалық гербтің суреттемесі – күміс фоннан шығатын үш тік төртбұрыш көк түсті.
Көрікті жерлер
Қаладағы ортағасырлық қамал 15-ші және 16-шы ғасырларда салынған. Келушілер қамал ішіндегі әсем залдарды, соның ішінде 1614 жылы салынған барокко стиліндегі банкет залын көруге болады. Шпицтегі Бельведер қонақ үйі 1954 жылы Швейцарияда өткен ФИФА әлем чемпионатында Германия ұлттық футбол командасын қабылдады. Ойыншылар арасында қалыптасқан "Шпиц рухы" неміс командасының әлем чемпионатын жеңуіне көмектескен маңызды фактор деп есептеледі.
Ұлттық маңызы бар мұра нысандары
Бюрг археологиялық ескертігі, тарихқа дейінгі және орта ғасырлық қоныстардың қиратылыстары, швейцариялық реформаторлар шіркеуі, Шпиц қамалы және Вайнбауэрнхоф – ұлттық маңызы бар Швейцария мұрасының бір бөлігі ретінде тізілген.
Саясат
2011 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия Швейцария халықтық партиясы (SVP) болды, ол дауыстардың 26%-ын алды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: Социал-демократиялық партия (СДП) (18,3%), Консервативтік демократиялық партия (КДП) (16,7%) және Либералдық-демократиялық партия (FDP) – 8,1%. Федералды сайлауда барлығы 5 127 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 53,3% құрады.
Экономика
2011 жылы Шпицте жұмыссыздық деңгейі 1,37% құрады. 2008 жылы муниципалитетте барлығы 4649 адам жұмыс істеді. Олардың ішінде 155 адам бірінші экономикалық секторда жұмыс істеді, ал осы секторда шамамен 48 кәсіпорын жұмыс істеді. Екінші секторда 1220 адам жұмыс істеді және осы секторда 95 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 3274 адам жұмыс істеді, осы секторда 399 кәсіпорын жұмыс істеді. 2000 жылы муниципалитетке 2387 жұмысшы келді, ал 3399 жұмысшы кетті. Муниципалитет жұмысшыларды тасымалдауда оң балансқа ие, әрбір келген жұмысшыға қатысты 1,4 жұмысшы муниципалитеттен шығып кетті. Барлығы 2529 жұмысшы (муниципалитеттегі 4916 жұмысшының 51,4%) Шпицте тұрып, жұмыс істеді. Жұмыс істейтін халықтың 23%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 47,2%-ы жеке көлікпен жүрді. Салыстыру үшін, сол жылы кантон бойынша орташа көрсеткіш 14,2% және 22,0% болды, ал жалпыұлттық орташа көрсеткіш 12,3% және 21,1% құрады. 2009 жылы муниципалитетте барлығы 5701 салық төлеуші тіркелді. Олардың ішінде 1986 адам жылына 75 000 швейцариялық франктан астам табыс тапты. Жылына 15 000-20 000 франк көлемінде табыс алған 39 адам болды. Шпицтегі 75 000 швейцариялық франктан асатын табыс алғандардың орташа табысы 114 437 швейцариялық франк, ал Швейцария бойынша орташа табыс 130 478 швейцариялық франк құрады. 2011 жылы халықтың 4,0%-ы мемлекеттен тікелей қаржылық көмек алды.
Дін
2000 жылғы санақ бойынша 8 504 адам немесе 70,7% швейцариялық реформаттық шіркеуге жатса, 1 516 адам немесе 12,6% рим-католиктерді құрады. Қалған халықтың ішінде 150 адам православие шіркеуінің мүшесі болды (немесе халықтың шамамен 1,25%), 14 адам (немесе халықтың шамамен 0,12%) христиан-католик шіркеуіне жатты, ал 518 адам (немесе халықтың шамамен 4,31%) басқа христиан шіркеуіне жатты. 3 адам (немесе халықтың шамамен 0,02%) еврейлер, ал 203 адам (немесе халықтың шамамен 1,69%) мұсылман болды. Олардың 14-і буддист, 63-і индуист, ал 7-і басқа дінге жататын. 694 адам (немесе халықтың шамамен 5,77%) ешқандай шіркеуге жатпайды, агностиктер немесе атеист болды, ал 341 адам (немесе халықтың шамамен 2,84%) сұраққа жауап бермеді. 2011–12 оқу жылында Шпицтегі сабақтарға барлығы 1 286 оқушы қатысты. Муниципалитетте 9 балабақша сыныбы бар, онда барлығы 182 оқушы оқыды. Балабақша оқушыларының 8,2%-ы Швейцарияның тұрақты немесе уақытша тұрғындары (азаматтары емес) болды, ал 12,6%-ның ана тілі сыныптағы тілден өзгеше. Муниципалитетте 35 бастауыш сынып және 630 оқушы бар. Бастауыш сынып оқушыларының 9,4%-ы Швейцарияның тұрақты немесе уақытша тұрғындары (азаматтары емес) болды, ал 13,7%-ның ана тілі сыныптағы тілден өзгеше. Сол жылы 22 орта сыныпқа 444 оқушы қабылданды. Олардың 9,0%-ы Швейцарияда тұрақты немесе уақытша тұратын (азамат емес) адамдар, ал 13,3%-ның ана тілі сыныптағы тілден өзгеше. Қалған оқушылар жекеменшік немесе арнайы мектепке барады. 2000 жылы муниципалитеттегі кез келген мектепке барлығы 1 779 оқушы барды. Олардың 1 291-і осы муниципалитетте тұрып, оқыды, ал 488 оқушы басқа муниципалитеттен келді. Сол жылы 229 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерге оқуға түсті.
Қылмыс
2014 жылы Швейцарияның Қылмыстық кодексінде тізілген 200-ден астам қылмыстың (қазалау, тонау, шабуылдан бастап пара алу және сайлау алаяқтығына дейін) қылмыстық деңгейі Шпицте мың тұрғынға 47,1 құрады. Бұл көрсеткіштің бүкіл елдегі орташа көрсеткішпен салыстырғанда 72,9%-ына тең. Осы кезеңде есірткі қылмыстарының деңгейі мың тұрғынға 8 болды. Бұл көрсеткіш аудандық деңгейден шамамен бір жарым есе жоғары, бірақ ауданның қалған бөлігіндегі көрсеткіш төмен болғандықтан, кантондық деңгейдің 59,3%-ын құрайды. Иммиграция, виза және жұмыс рұқсаты заңдарын бұзу деңгейі мың тұрғынға 3,3 құрады. Бұл көрсеткіш аудандық деңгейден екі есе үштен бір бөлігіне жуық артық, бірақ бүкіл ел бойынша деңгейдің 67,3%-ын құрайды.
Көлік
Шпиц муниципалитетіне Шпиц теміржол станциясы қызмет көрсетеді, ал Шпиц станциясы – Швейцариядағы екі маңызды солтүстік-оңтүстік теміржол бағытының бірі – Симплон желісінің ірі торап нүктесі болып табылады. Германиядан, Базель мен Берннен келген бұл желі Альп тауларының екі үлкен туннелінен өтеді: 2007 жылдан бері қолданыстағы Лёчберг негізгі туннелі арқылы Вале кантонындағы Бригке дейін, мүлдем ерекше климатқа ие қалаға бар болғаны 35 минутта жетеді, содан кейін 1906 жылдан бері салынған Симплон туннелі арқылы Италияға өтеді, одан соң Солтүстік Италияның маңызды торап нүктесі – Миланға жетеді. 1913 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан және биік орналасқан Лёчберг туннелі арқылы өтетін ескі желі әлі де қолданыста және туристер арасында танымал. Берн мен Бриг арасындағы учаскелерді BLS AG (Лёчберг теміржол желісі) басқарады, бірақ SBB CFF FFS та белсенді қызмет көрсетеді. Берн мен Интерлакен арасындағы желілерге (Тун көлінің теміржол желісі) BLS, SBB, ICE және TGV пойыздары қызмет көрсетеді. BLS-тің Шпиц–Эрленбах–Цвайзимен теміржол желісі – Женева көліндегі Люцерн мен Монтрё арасындағы «Алтын өткел» экспресінің бір бөлігі болып табылады.