Кіріспе
Нью-Йорк Космос (The New York Cosmos) – Нью-Йорк қаласы мен оның маңындағы аймақтарда орналасқан американдық кәсіби футбол клубы. Команда өз алаңындағы ойындарын Нью-Йорктегі үш стадионда, оның ішінде Бронкстағы «Янки» стадионында өткізді. 1977 жылы клуб жақын орналасқан Нью-Джерси штатының Ист-Ратерфорд қаласындағы «Гигантс» стадионына көшіп, сол стадионда тарихының соңына дейін ойнады. 1970 жылдың желтоқсанында құрылған команда 1984 жылға дейін Солтүстік Америка футбол лигасының (NASL) мүшесі болды және бұл лигадағы ең күшті, бәсекеге қабілетті және қаржылық тұрақты франшиза саналды. «Warner Communications» президенті Стив Росс көрсеткен қолдау арқасында командаға бразилиялық шабуылшы Пеле, итальяндық шабуылшы Джорджио Чиналья, батыс германиялық қорғаушы Франц Беккенбауэр және әйгілі бразилиялық оң қанат қорғаушысы Карлос Альберто Торрес сияқты әлемдік жұлдыздарды шақыру мүмкіндігі туды. Осы шетелдік ойыншыларды, әсіресе Пеленің қатысуы «Космосты» журналист Гэвин Ньюшемнің айтуынша, «әлемдік футболдағы ең танымал командаға» айналдырды және бұрын көңілсіздікпен қараған АҚШ-та футболдың дамуына үлкен үлес қосты. Пеле зейнеткерлікке шыққаннан кейін «Космос» клубының көрсеткіштері төмендеді, сонымен қатар NASL лигасы да құлдырады. Көрермендер саны азайды, лиганың телеарнамен жасасқан келісімі бұзылды және 1984 жылы өткен соңғы маусымнан кейін 1985 жылы NASL таратылды. «Космос» командасы «Major Indoor Soccer League» турнирінде өзін сынап көрді, бірақ көрермендердің аздығына байланысты маусымды аяқтамай-ақ турнирден шықты. 1985 жылы команда тәуелсіз кестемен ойнауға тырысты, бірақ ол да көрермендердің аздығынан тоқтатылды. «Космос» клубы таратылды, алайда команданың жастар лагерлері «Космос» атауымен және логотипімен жұмыс істеуін жалғастырды, оларды бұрынғы бас менеджер Г. Пеппе Пинтон басқарды. «Космос» атауы бәсекеден шыққаннан кейін де кеңінен танымал болды. 1990 және 2000 жылдары оны қайта жаңғыртуға көптеген әрекеттер жасалды, әсіресе MLS клубы ретінде. «Космостың» тарихын сақтауды көздеген Пинтон MLS олардың құқықтарын құрметтемейді деп санап, атау мен бейне құқықтарын сатудан бас тартты. MLS-тің NASL мұрасына деген көзқарасының өзгеруі және бірнеше бұрынғы NASL командаларының қайта құрылуынан кейін Пинтон 2009 жылдың тамызында құқықтарды халықаралық, ағылшын консорциумына сатты. Жаңа «Космос» командасы 2013 жылдың күзінде Солтүстік Америка футбол лигасының екінші дивизионында, ал 2017 жылы лига таратылғаннан кейін үшінші дивизиондағы Ұлттық тәуелсіз футбол қауымдастығында ойнай бастады, бірақ 2021 жылдан бері жарысқа қатыспайды.
the new team
The New York Cosmos (simply the Cosmos in 1977–1978) were an American professional soccer club based in New York City and its suburbs. The team played home games in three stadiums around New York, including Yankee Stadium in the Bronx, before moving in 1977 to Giants Stadium in nearby East Rutherford, New Jersey, where the club remained for the rest of its history. Founded in December 1970, the team competed in the North American Soccer League (NASL) until 1984 and was the strongest franchise in that league, both competitively and financially – based largely around its backing by Warner Communications President Steve Ross, which enabled it to sign internationally famous stars such as the Brazilian forward Pelé, Italian striker Giorgio Chinaglia, the West German sweeper Franz Beckenbauer, and famous late Brazilian rightback Carlos Alberto Torres. The acquisition of these foreign players, particularly Pelé, made the Cosmos into what journalist Gavin Newsham called "the most glamorous team in world football", and contributed to the development of soccer across the United States, a country where it had previously been largely ignored. As the Cosmos declined following Pelé's retirement, so did the NASL. Attendances fell, the league's television deal was lost, and it finally folded in 1985 after playing its last season in 1984. The Cosmos attempted to continue operations in the Major Indoor Soccer League, but attendances were so low that the club withdrew without completing a season. The team attempted an independent schedule in 1985, but also canceled that because of low attendance. The Cosmos folded, though the team's youth camps continued to operate under the Cosmos name and label, run by the franchise's former general manager, G. Peppe Pinton. The Cosmos name remained very well known, even after it stopped competing. Numerous attempts were made to revive it during the 1990s and 2000s, most notably as a Major League Soccer (MLS) club. Seeking to retain the Cosmos' heritage, Pinton refused to sell the name and image rights, believing that MLS would not honor them. Following a change of attitude by MLS towards the NASL's legacy and the revival of several former NASL names, Pinton sold the rights to an international, English based consortium in August 2009. A new Cosmos team started playing in the second tier North American Soccer League during the fall 2013 season, and following the league's folding in 2017, in the third tier National Independent Soccer Association, but have been on hiatus since 2021.
Құрылыс және атау
Клуб 1970 жылдың желтоқсанында Atlantic Records компаниясының белгілі басшылары Ахмет және Несухи Эртегун құрды, олардың бас компаниясы Warner Communications 1972 жылдың сәуірінде «Cosmos» клубын сатып алды. Команданың алғашқы жалдаған адамы – ағылшын Клайв Той, ол 1967 жылы АҚШ-қа көшіп келіп, аз ғана уақыт өмір сүрген «Baltimore Bays» командасының бас менеджері болды, содан кейін Нью-Йоркте де осы қызметке тағайындалды. Той жаңа команданың мақсаттарын атауы арқылы жеткізуге тырысты және «Метрополитан» деген атты, сол кезде тоғыз жылдық тарихы бар «New York Mets» бейсбол командасы қолданғандықтан, «Cosmos» деп атау арқылы одан оздыруға болатынын ойлады, бұл атау «Cosmopolitans» сөзінен қысқартылған. Алайда, клуб иелері басқа атауларды ұсынды: Эртегун ағалар бастапқыда Несухи ұсынған «New York Blues» деген атауды қолдағысы келді, ал иеліктегі басқа топ «New York Lovers» деген атауды қабылдауды ұсынды. Содан кейін Той «командаға ат қою» байқауын өткізіп, 3000 өтінім қабылдады және алдын ала шешкен жеңімпазымен сәйкес келетін өтінімді таңдады. Нью-Йорк қаласының екі мұғалімі, Куинс ауданындағы Мартин Ван Бюрен орта мектебінің дене шынықтыру пәнінің оқытушылары Мейер Диллер мен Аль Капелли байқауға қатысып, «Cosmos» деген атауды ұсынды. Екі мұғалім де «космополитен» сөзінен шығарудың Тойдің әдісін тәуелсіз түрде қолданды. Екі жігітке жүлде ретінде Еуропаға саяхат ұсырылды. Команданың атауы 1971 жылдың 4 ақпанында ресми түрде жарияланды.
Солтүстік Америка футбол лигасы
Нью-Йорк Космос 1968 жылы құрылған Солтүстік Америка футбол лигасына (NASL) 1970 жылы қосылды және 1971 жылы лиганың төртінші маусымында алғашқы ойынын өткізді. Клубтың алғашқы ойыншысы ретінде 1963 жылы Солтүстік Америкаға көшіп келген және 1968 жылы «Нью-Йорк Генералс» сапында ойнаған ағылшын кәсіби футболшысы Гордон Брэдли тіркелді. Ол бірден ойыншы-бапкер болып тағайындалды, және 1975 жылға дейін осы қызметте қалды. 1972 жылы команда «Хофстра» стадионына көшіп, онда «Сент-Луис Старс» командасын 2:1 есебімен жеңіп, алғашқы лига титулын жеңіп алды. Хортон 14 турда 9 гол соғып, 22 ұпай жинап, лиганың үздік мергені және ең құнды ойыншысы атанды. «Космос» 1973 жылы қайтадан плей-оффқа ілікті, бірақ жартылай финалда жеңіліп қалды. 1974 жылғы маусымға дейін «Космос» тағы бір рет көшіп, Рэндалл аралындағы «Даунинг» стадионына орналасты. Жаңа стадиондағы алғашқы жылында команда өз дивизионында соңғы орынды иеленді. Олар команда құрылғаннан бері оны өздеріне тартып алуға тырысып келген. «Нью-Йорк» маусым соңында үшінші орынға ие болғанымен, плей-оффқа ілігу үшін бұл жеткіліксіз болды. Брэдли 1977 жылғы маусымда Фёрфидің орнына бапкер болып қайта келді, бірақ маусымның жартысынан кейін клубтың ойыншылар құрамын басқарушы вице-президенті болып тағайындалды. 1977 жылы Пеленің қоштасу туры аясында «Космос» Қытайда ойнаған алғашқы батыстық кәсіби спорт командасы болып тарихқа іріккен. Олар алғашқы матта Қытай құрамасымен 1:1 тең түсті, ал екінші ойында Пеле әдемі бос соққыдан гол соқса да, 2:1 есебімен жеңіліске ұшырады.
Космостың құлдырауы және НАСЛ
1977 жылы Пеле зейнетке шыққаннан кейін, оның ойнаған кезінде американ футболы қол жеткізген көптеген табыстары ысырап болды; оның орнына NASL-дің жұлдызы болатын, оған тең деңгейдегі ойыншы табылмады.
Мешіттік футбол лигасы, жасөспірімдер футболы
NASL құлдырағаннан кейін команда 1984–85 маусымда Major Indoor Soccer League-де өнер көрсетті, Кливечка қысқа мерзімге жаттықтырушы болып қайта оралды, бірақ төмен көрермен жиналуына байланысты 33 ойыннан соң командадан кетіп қалды. Ұйым сол маусымнан кейін, 1985 жылы жобаланған тәуелсіз кестеден басқа, ешқандай команда ұсынбады, бірақ 1977 жылы құрылған «Космос» жастар футбол лагерлері өз жұмысын жалғастырды. Лагерьлерді бұрынғы «Космос» бас директоры Г. Пеппе Пинтон басқарды, ол «Космос» атауының, логотипінің және жазбаларының құқығын сақтап қалды. Пинтон жастар бағдарламаларын Нью-Джерси штатының Мава қаласындағы Рамапо колледжінде жалғастырды. Пеле зейнеткерлікке шыққаннан кейін бір жыл өткен соң, 1978 жылдан бастап жазғы лагерьлер бағдарламасы жұмыс істеді. Содан кейін Пинтон «Космос» лагерлерін өз қолына алып, 1989 жылдан 2003 жылға дейін команданың жаттықтырушысы болды, Кен Медаска мен Питер Валентенің орнын басты.
Жаңа Космос командасы
1985 жылы алғашқы «Нью-Йорк Космос» клубы жарыстан шыққаннан бері оны қайта жандандыруға әрекеттер жасалды. Басты Футбол Лигасы (MLS) құрылғаннан кейін, «Нью-Йорк» аймағының әртүрлі ұйымдары, соның ішінде «Metrostars / New York Red Bulls» командаларының екі түрлі иеленуші тобы, Пинтоннан «Космос» атауын сатып алуға ұсыныс жасады. Пинтон MLS командасына сатуға келіспеді, себебі лига «Космос» клубының тарихын мойындамайды деп ойлады. Бірақ, «NASL» лигасының бұрынғы атаулары – «Сан-Хосе Эрткүйкісі», «Сиэтл Саундерс», «Портленд Тимберс» және «Ванкувер Уайткапс» MLS франшизалары ретінде қайта құрылғанда, ол өз шешімін қайта қарастырды. 2009 жылы «Космос» атауын және брендін ағылшын бизнесмені Пол Кемслиге сатты, ал оның тобы 2010 жылдың тамызында «Космос» атымен жаңа команда құрылатынын жариялады. Жаңа «Космос» бастапқыда MLS лигасына қосылғысы келді, бірақ ақырында өтінім беруден бас тартты. Керісінше, Кемслидің командасы Солтүстік Америка Футбол Лигасының жаңа екінші дивизионына қосылып, 2013 жылғы күзгі маусымда ойынды бастады.
АҚШ футболға мәдени әсері мен ықпалы
Кейде киім ауыстыратын бөлмеде өзімді Голливудтамын деп ойлаймын. Космос клубының төңірегіндегі атмосфера Америкаға жоғары жалақыға тартылған қалған шетел жұлдыздарының көпшілігінің Еуропа мен Оңтүстік Америка лигаларына қайта оралуына себеп болды.
Киім-кешектер мен елтаңба
Команданың алғашқы формасы үшін «Космос» бас менеджері Клайв Той Пелені, сол елдің жұлдызды ойыншыларының бірін, АҚШ-қа тарту стратегиясының бір бөлігі ретінде Бразилия ұлттық құрамасының жасыл және сары түстерін таңдады. Клубтың бастапқы формасы сары жиекпен жасыл болды, ал саяхаттық формасында түстер керісінше қолданылды. Кездейсоқ жағдайға орай, бұл түстер 1968 жылғы маусымнан кейін таратылған бұрынғы «Нью-Йорк NASL» командасы – «Нью-Йорк Генералдарының» түстерімен сәйкес келді. 1977 жылы команда «Нью-Йорк» деген атауын жоюмен бірге логотиптегі жазу «Космос» деп қысқартылды. Екі жылдан кейін қаланың аты қайта қосылды, бірақ эмблема өзгеріссіз қалды.
Әннің тақырыбы
Ахмет Эртегун өзінің байланыстарын пайдаланып, Atlantic Records әртістері Average White Band тобын «Космос» үшін тақырыптық ән жасауға шақырды. Нәтижесінде «The Cosmos Theme» әнін топ мүшелері Алан Горри мен Стив Феррон жазды, ал топ бұл әнді «The Cosmic Highlanders» псевдонимімен жазды. Команда басшылығы бастапқыда клубтың тақырып әні ретінде Queen тобының «We Are the Champions» әнін пайдалануды жоспарлаған, бірақ шешендердің осы әнді ұнатуына байланысты «The Cosmos Theme» әнін қолдануға көндірілді. «Космос» тақырыбы Гиганттар стадионында және «Космос» ойындарының теледидар трансляцияларында жиі ойнатылды.