Кіріспе

J26 – бұл антиглобализациялық қозғалыстың салыстырмалы түрде шағын жиыны болды. Ол 2002 жылдың маусым айында Калгари қаласында (Альберта провинциясы, Канада) жақын орналасқан Кананаскисте өткен "Сегіздер тобының" саммиті барысында өтті. Сол күні Оттавада "Астананы басып алайық!" атты наразылық акциясы өтті, ол батысқа бара алмай қалғандарға бағытталған еді. J26 дегені бір жыл өткен соң ұйымдастырылған түнгі шеру мен көше тойының да атауы болды.

Өмірбаян

Сегіз елдің тобы (G8) Канададағы Кананаскис тау курортында саммит өткізуді шешкенде, жергілікті белсенділер қарсылық шараларын дайындады. Бастапқы жоспарларға саммит өтетін аймақтан сырт, тікелей орналасқан үлкен шатыр қала салу кірген болатын (ол қоршауға алынып, мыңдаған полицей мен әскермен қорғалатын еді). Бірақ бұл жоспарлар іске аспады, және G8-ге қарсы наразылықтың көп бөлігі Калгари қаласында өтті. Кананаскиске ең жақын қала болған Калгариде, саммитпен бейне байланыс арқылы қатысатын G8 делегаттарының екінші деңгейдегі өкілдері орналасты.

Кіріспе

G8 кездесулері басталғанға дейін бір апта бұрын Калгариде 6 миллиардтық топтың (G6B) қарсы саммиті өтті. 23 маусымда G8-ге қарсы алғашқы наразылық акциясы рұқсат етілген, зорлықсыз Халықтық ынтымақтастық шеруі түрінде өтті, оның барысында шамамен 6000 адам қысқа қашықтыққа шеру тартты және G8 делегаттары орналасатын аумаққа жақын жерде митингі өткізді. Келесі бірнеше күн ішінде тағы бірнеше шағын наразылық акциялары өтті. 25 маусым күні кешке шамамен 2000 адам Калгари қаласының мэрі G8 төменгі деңгейдегі делегаттары үшін ұйымдастырған кештің сыртында өткен «Ho Down-дағы қақтығыс» шеруі мен көшелік тойға қатысты.

J26

26 маусым күні таңғы сағат 6-да наразылық білдірушілер қала орталығының шығыс бөлігінде жинала бастады. Жоспар бойынша, қала орталығындағы басты көшелерді жауып тастау үшін "жылан шеруі" ұйымдастырылып, корпоративтік кеңселердің жұмысын тоқтатып, G8 саммитінің төменгі деңгейдегі отырыстарын бұзу көзделді. Шеру маршрутын орталықтағы белгілі бір топ жағдайға қарай өзгертіп, импровизациялау керек еді. Жылан шеруі сағат 7-де басталды. Шеру бірте-бірте жылжып, бірнеше корпоративтік нысандарда тоқтады және кейбір аймақтарда қозғалыс тосқауылдары туды. Қала полициясы шеруді тоқтатуға бір рет әрекеттенді, бірақ кейін шегінді. Көтеріліске қарсы полиция көзден жасырынып, бірнеше полиция топтары велосипедте шеруді ілесіп жүрді. Таңның соңына қарай шамамен 5000 наразылық білдіруші қала орталығына жиналды, соның нәтижесінде жылан шеруі аяқталды. Осы кезде орталық "қызыл" және "сары" аймақтарға бөлінді, ал өзен ар жағында "жасыл" аймақ орналасты. Аймақ жүйесі өткен жылы Квебек қаласында өткен Америка саммитінің демонстрациялары үшін әзірленген. Қызыл аймақ – белсенді азаматтық мойынсұнбаушылықпен айналысып, тұтқындалу қаупі жоғары топтарға арналған аймақ еді. Сары аймақ – рұқсатсыз шараларға қатысып, тұтқындалу қаупі бар наразылық білдірушілерге арналған. Аймақ жүйесі өткен жылы Квебек қаласында өткен Америка саммитінің демонстрациялары үшін әзірленген. Қызыл аймақ – белсенді азаматтық мойынсұнбаушылықпен айналысып, тұтқындалу қаупі жоғары топтарға арналған аймақ еді. Сары аймақ – рұқсатсыз шараларға қатысып, тұтқындалу қаупі бар наразылық білдірушілерге арналған. Жасыл аймақ – қарттар мен денсаулығы нашар адамдарға арналған, онда көбінесе пікірталас жүрді. Жасыл аймақта біреулер шарап ішіп отырса, енді біреулер көңілді әңгімелерге берілді. Сары аймақта наразылық білдірушілер Олимпиада алаңына басып кіріп, "өлтіру" акциясын ұйымдастырды. Қызыл аймақта "қара блок" құрамындағы үлкен топ шеруге шықты. Шеру барысында наразылар ірі корпоративтік кеңселердің алдындағы екі қиылысты басып алып, кейбіреулері көшеде футбол ойнап, ал енді біреулері қабырғаларға граффити жазды. Кейіннен наразылық білдірушілер Макдоналдс дәмханасын жауып, полициямен қақтығысқа түсті. Басқа наразылық білдірушілер G8 делегаттары отырған қонақ үй мен конгресс орталығының маңындағы көшелерді бақылауға тырысты.

Қорытынды

J26 наразылық акциялары соңғы бірнеше жылдағы ұқсас демонстрацияларға қарағанда әлдеқайда аз зорлықпен өтті. Полициямен кейбір қақтығыстар болғанына қарамастан, көзден жас шығарушы газ қолданылмады және тек бірнеше адам ғана ұсталды. Наразылықтар G8 саммитінің өтуіне елеулі кедергі келтірмеді. Калгаридегі көптеген корпоративтік кеңселер күнінің бір бөлігінде (кейбір жағдайларда күні бойы) жабылды, бірақ көбінесе кеңсе қызметкерлерінің көпшілігі наразылықтар оларды жол ағлағында тұзаққа түсіре алатынын білгендіктен жұмысқа баруға тырыспады. J26-ның жалпы қозғалысқа әсері де аралас болды. Көбінесе кең ауқымды қақтығысты күтіп келген наразылыққа қатысушылар көңілсіздікке ұшырады. Алайда, наразылықтар бұқаралық ақпарат құралдарының назарын адам құқықтары, әлеуметтік әділдік және қоршаған орта мәселелеріне – наразылықтардың себебіне – аударды. Демонстрациялар Калгаридегі белсенділер қауымдастығын да нығайтып, келесі жылы қала тарихындағы ең ірі наразылық акцияларына жол ашты.