Кіріспе
Австриялық-американдық дәрігер және психиатр Лео Каннер (; туған Шаскель Лейб Каннер; 13 маусым 1894 – 3 сәуір 1981) – австриялық-американдық психиатр, дәрігер және әлеуметтік белсенді, ең алдымен балалық аутизмге қатысты жұмысымен танымал. Джонс Хопкинс ауруханасындағы Генри Фиппс психиатриялық клиникасында жұмыс істеместен бұрын Каннер Германияда және Оңтүстік Дакотада дәрігер болып жұмыс істеді. 1943 жылы Каннер өзінің маңызды еңбегін – «Эмоционалды байланыстың аутистік бұзылыстары» деген тақырыпта жариялады, онда ол «жекеленіп қалуға күшті ұмтылыс» және «тұрақты бірқалыптылыққа міндетті түрде талап ету» сипаттарын көрсеткен 11 баладан айтты. Ол олардың жағдайын «ерте балалық аутизм» деп атады. Каннер АҚШ-тағы алғашқы балалар психиатриясы клиникасын құруға жауапты болды және кейін Джонс Хопкинс ауруханасының балалар психиатриясы бөлімінің басшысы болды. Ол The Children's Guild коммерциялық емес ұйымының негісқоюшыларының бірі, ол Мэриленд және Вашингтон, округ Колумбия бойынша балаларға, отбасыларға және балаларға көмек көрсететін ұйымдарға қызмет етеді және «Американың балалар мен жастарға қалай қамқорлық жасауын және білім беруін өзгертуге» арналған. Ол 20 ғасырдың ең ықпалды американдық психиатрларының бірі деп саналады.
Leo Kanner ('/k//æ//n//ər/; born Chaskel Leib Kanner; June 13, 1894 – April 3, 1981) was an Austrian American psychiatrist, physician, and social activist best known for his work related to infantile autism. Before working at the Henry Phipps Psychiatric Clinic at the Johns Hopkins Hospital, Kanner practiced as a physician in Germany and South Dakota. In 1943, Kanner published his landmark paper Autistic Disturbances of Affective Contact, describing 11 children who displayed "a powerful desire for aloneness" and "an obsessive insistence on persistent sameness." He named their condition "early infantile autism". Kanner was in charge of developing the first child psychiatry clinic in the United States and later served as the Chief of Child Psychiatry at the Johns Hopkins Hospital. He is one of the co founders of The Children's Guild, a nonprofit organization serving children, families and child serving organizations throughout Maryland and Washington, D. C., and dedicated to "Transforming how America Cares for and Educates its Children and Youth." He is widely considered one of the most influential American psychiatrists of the 20th century.
Ерте өмір
Лео Каннер 1894 жылғы 13 маусымда Австрия-Мажарстан империясының Клекотов қаласында (қазіргі Клекотив, Украина) Абрахам Каннер мен Клара Рейсфельд Каннер отбасында Часкель Лейб Каннер ретінде дүниеге келді. Осы аймақтағы халықтың шамамен 70 пайызы еврей тегінен шыққан. Каннер өзінің "Езекиел" еврейше нұсқасы "Часкель" және "Лейб" есімдерін ұнатпады, оның орнына "Лео" деп танылуды қалаған. Дәстүрлі еврей отбасында өскен Каннер діни және әлемдік білім алды. Каннер өмірінің алғашқы жылдарын Клекотовте отбасымен бірге өткізіп, еврей дәстүрі мен әдет-ғұрыптары бойынша тәрбиеленді. Соғыстан кейін Каннер Берлиндегі медицина институтына қайта оқуға түсіп, 1921 жылы медицина ғылымының докторы атағын алды. Егер ол Германияда қалған болса, оның тағдыры соғыс кезінде қаза тапқан басқа еврей мамандықтарына ұқсас болуы мүмкін еді. Ол былай деді: "Егер Германияда қалып қойсам, Гитлер мені Холокост кезінде жоқ қылар еді деп ойламағанмын". 1924 жылы Америка Құрама Штаттарына эмиграциялағаннан кейін, ол Оңтүстік Дакота штатының Янктон қаласындағы мемлекеттік ауруханада жұмыс істеді, онда педиатрия және психиатрия саласындағы зерттеулерін бастады. Янктон мемлекеттік ауруханасына келгеннен кейін Каннер дәрігердің көмекшісі болып тағайындалды. Оңтүстік Дакотада болған кезінде Каннер өзінің алғашқы еңбектерін жариялады, олар жалпы паралич және сифилис туралы болды. Каннер сондай-ақ адреналиннің функционалдық параличпен ауырған науқастардың қан қысымына тигізетін әсерін зерттеді.
Джонс Хопкинс университетінде және Джонс Хопкинс ауруханасында еңбек жолы
Оңтүстік Дакотада төрт жыл қызметтенгеннен кейін, Каннер 1928 жылы Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Джонс Хопкинс ауруханасындағы Генри Фиппс психиатриялық клиникасында ғылыми шәкірттік позициясын иеленді, бұл оның психиатр-басшы және психиатриялық клиника директоры болған Адольф Мейердің назарын аударғаннан кейін болды. 1930 жылы Мейси және Рокфеллер қорынан қаржылық қолдау алған Мейер мен Эдвард А. Парк Джонс Хопкинс университетінің Гарриет Лейн үйінде балалар психиатриясы қызметін құрды, бұл АҚШ-тағы алғашқы балалар психиатриясы клиникасы болды, және Каннерді бағдарламаны дамытуға тағайындады. Бұл оның 1943 жылы жарық көрген "Эмоционалды байланыстың аутистік бұзылыстары" атты маңызды еңбегіне әкелді. Осы мақалада Каннер он бір жағдайды сипаттайды, оның ішінде 3 қыз және 8 ұл, ал кейіннен оның байқауларын "аутизм" деп атады.
Аутистік эмоциялық байланыс бұзылуы (1943)
"Нервті бала" журналында жарияланған "Аутистік әсерге қатысты бұзылыстар" мақаласы, жиырмасыншы ғасырда аутизм туралы ең көп сілтеме жасалған еңбектердің бірі болды. Каннер өзінің маңызды зерттемесінде, Эуген Блюлер бұрын ересектердегі шизофрениямен ауыратын науқастарда байқалатын ішкі, терең ойға шоғырланған белгілерге жатқызған "аутизм" терминін пайдаланды және зерттеуіндегі он бір баланы "балалық аутизммен" ауыратын деп атады. Алайда, Каннер өзінің байқауларын шизофрениямен ауыратын ересектердегі қасиеттер мен симптомдармен байланыстырмай, "аутизм" сипаттамасын шизофренияның психоздық бұзылысынан тәуелсіз деп жіктеді. Ол аутизмнің шизофренияның алғы құбылысы емес екенін түсіндірді және аутизм белгілерінің туғаннан бастап немесе өмірдің ерте кезеңінде айқын болатынын көрсетті. "Каннер синдромы" туралы бұл мақала кейіннен Каннер және басқа зерттеушілер жүргізген, балалық аутизм спектрінің бұзылуы деп белгілі болған зерттеулердің негізін қалады. Екі бұзылыстың симптомдарын ажырата отырып, Каннер шизофрениямен ауыратын адамның өзінің әлемінен шығып, қалыптасқан қарым-қатынастардан алшақтататынын, ал ол сипаттаған балалардың мұндай қарым-қатынастарды ешқашан құрмағанын, өте ерте жастан өте жалғыздық сезімін бастан өткергенін түсіндірді. Сонымен қатар, Каннер балалардың мінез-құлқының тұрақтылыққа және өзгеріссіздікке ұмтылыспен басқарылатынын, осының нәтижесінде олардың әрекеттерін, тіпті сөздерін қайталайтынын және спонтандылықтың шектеулі екенін байқады. Балалардың отбасыларын зерттеген Каннер, ата-аналар мен туыстардың жоғары интеллектуалдық қабілеттерін атап өтті, бірақ сонымен бірге ол бақылаған отбасыларда жылы жүректі ата-аналардың азын байқады. 1949 жылы Каннер тағы бір маңызды зерттеме жариялады: "Ерте балалық аутизмнің нозологиясы және психодинамикасының мәселелері". Каннер "ерте балалық аутизмнің" анықталған симптомдарынан психиатриялық нозологияда орын алуға дайындыққа қарай қалай өзгеретінін зерттеді. Каннер ерте балалық аутизмнің деменция инфантилис және балалық шизофрения сияқты басқа жағдайлардың "ішкі табиғатымен" байланысы мен байланыспауына назар аударды. Ерте балалық аутизм мен балалық шизофренияның симптомдары шамамен бірдей болғанымен, Каннер олардың пайда болу уақытында айырмашылық бар екенін айтты. Балалық шизофренияның пайда болуына дейін қалыпты психикалық жағдайдың кезеңі болады. Алайда, ерте балалық аутизм негізінен туғаннан кейін көрінеді. Каннер ерте балалық аутизммен ауыратын нәрестелердің әдетте бейжай екенін, адамдарға қалыпты жауап бермейтінін, оларды көтеріп алуға қолайлы позаны алмастайтынын, олардың оқшаулануын бұзатын кез келген нәрседен сескенетінін және жауап беру қабілетінің жоқтығын хабарлады. Каннер балалық аутизмді шизофрениядан толық ажырату қажеттігіне күмән келтірді, өйткені оны "балалық шизофренияның ең ерте көрінісі" деп қарастыруға болады. Басқа зерттеулерінен айырмашылығы, Каннер балалардың ересек ата-аналарына ерекше назар аударды және қызықты үлгіні анықтады. Көптеген ата-аналардың өте табысты мансаптары болды: ғалымдар, колледж профессорлары, суретшілер, дін қызметкерлері және бизнес басшылары. Шындығында, Каннерге қарапайым ата-аналары бар аутистік балаларды табу қиын болды. Бұл Каннердің ата-аналардың көзқарасы және ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынас динамикасы туралы қызығушылығын оятты. Ол көптеген ата-аналардың аутистік балаларымен жылы емес, механикалық қарым-қатынаста екенін және оларды жиі мүлдем елемегенін анықтады. Каннердің қорытындысы бойынша, мұндай жылы емес қарым-қатынас аутистік балаларды кері кетуге және "жалғыздықтан жұбаныш іздеуге" итермелейді. Ол балалардың үнемі ойланып жүретіні және керемет жад қабілетінің "ата-аналық мақұлдауға ұмтылыс" екенін де айтты.
Өлім және мұра
1981 жылы 3 сәуірде Каннер Мэриленд штатының Сайксвилл қаласында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Өмірі бойы Каннер психиатрия, педиатрия, психология және медицина тарихы салаларында 250-ден астам мақала мен сегіз кітап жариялады. Бүгінде АҚШ-та да, шетелде де Лео Каннерді құрметтейтін көптеген ғимараттар, мектептер мен институттар бар. (1928) Балалар психиатриясы. (1935) Аналарды қорғау. Зейінтірек психологтарға қарамастан балаларды қалай тәрбиелеу керек. (1941) Балалық шақтағы психоз: алғашқы зерттеулер және жаңа көзқарастар. (1973)
Child Psychiatry. (1935). In Defense of Mothers. How to Bring Up Children In Spite of the More Zealous Psychologists (1941)
Childhood Psychosis: Initial Studies and New Insights. (1973).