Психиатрияға қарсы қозғалыс және сын

Психиатрияға қарсы қозғалыс: емдеудің зияны, диагноздың дұрыстығы, құқықтық мәселелер талқыланады. Психикалық денсаулық сақтау туралы пікірлер.

31 мин оқу

100%

Дереккөз: Anti-psychiatry — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Психиатриялық емге қарсы қозғалыс

Психиатрияға қарсы, кейде дефиссіз антипсихиатрия деп те жазылады, – психиатриялық емдеу пациенттерге көмектесуден гөрі көбінесе зиян келтіреді деген тұжырымға негізделген қозғалыс. Ол психиатрияға қатысты дауларды көрсетеді. Наразылықтарға психиатриялық диагноздың дұрыстығы, психиатриялық препараттардың күмәнді тиімділігі мен зияны, психиатрияның психиатриялық препараттардың әсер ету механизмін дәлелдей алмауы және диагноз қою арқылы тең адам құқықтары мен азаматтық бостандықтарды жоятын заңдық алаңдаушылықтар жатады. Психиатрияға қатысты тарихи сын-ескертпелер электроконвульсивті терапия немесе инсулин шок терапиясымен байланысты ауыр зиянға назар аударғаннан кейін айқындалды. "Психиатрияға қарсы" термині даулы және психиатрияны сынағандардың барлығын жоққа шығару үшін жиі қолданылады. Олардың көпшілігі эмоционалдық қиындыққа тап болған адамдарға көмектесуші маманның рөлі кейде орынды екенімен және емдеу туралы шешімдерді жеке таңдау мүмкіндігімен келіседі. Психотерапия мен психоактивті препараттардың философиялық және этикалық негіздеріне күмән келтіретін антипсихиатрия, оларды жеке адамның дербестігі мен тұтастығынан гөрі әлеуметтік және саяси мәселелермен қалыптасқан деп қарастыруы мүмкін. Олар "ақыл-ес мәселелеріне қатысты сот шешімдері философиялық ойдың құзырында болуы керек" және ақыл-ес медициналық мәселе болмауы керек деп сенуі мүмкін. Кейбір белсенділер психиатриялық ауру туралы ұғымды қабылдамайды. Антипсихиатрия қозғалысына Тимоти Лири, Р.Д. Лэйн, Франко Басалья, Теодор Лидз, Сильвано Ариети және Дэвид Купер кірді. Сондай-ақ Мишель Фуко, Жиль Делез, Феликс Гуатари және Эрвинг Гоффман да қатысты. Купер 1967 жылы "антипсихиатрия" терминін қолданды және 1971 жылы "Психиатрия және антипсихиатрия" кітабын жазды. "Антипсихиатрия" сөзі 1904 жылы Германияда қолданылған. Томас Сзац "Психикалық аурудың мифі" (1961) кітабында психикалық ауру ұғымын миф ретінде енгізді. Алайда, оның еңбектерін оқығаннан кейін ол Дэвид Купер (1931-1986) басқарған қозғалыс өте күшті әсер еткенін және Купер психиатрияны өзінің жеке түрімен алмастыруға тырысқанын анық айтты. Психологиялық қиындықтарға психиатриялық емес көзқараспен қарауды жақтаған Джорджио Антонуччи өзін антипсихиатриялық қозғалыстың бір бөлігі деп санамады. Оның позициясы "психиатрияны ғылыми мазмұны жоқ идеология деп санайтын психиатрия емес ойлау, оның мақсаты – өмірдің қиындықтарын түсінуге тырысудың орнына адамдарды жою, жеке және әлеуметтік, содан кейін адамдарды қорғау, қоғамды өзгерту және жаңа мәдениет құру" болып табылады. Антонуччи психиатрияны "предубеждение" деп атауды "I pregiudizi e la conoscenza critica alla psichiatria" (1986) кітабында енгізді. Бұл қозғалыс психиатрия мен психология туралы ойлауға әсер етуді жалғастыруда, бұл салалардың ішінде де, сыртында да, әсіресе емдеуді ұсынатын және оны қабылдайтын адамдар арасындағы қарым-қатынас тұрғысынан. Психиатрияның ішіндегі антипсихиатрияны сынға алатындар психиатрия зиянды деген негізгі қағидаға қарсылық білдіреді, бірақ олар шешілуі керек мәселелер бар екенін мойындайды.

Anti psychiatry, sometimes spelled antipsychiatry without the hyphen, is a movement based on the view that psychiatric treatment is often more damaging than helpful to patients, highlighting controversies about psychiatry. Objections include the reliability of psychiatric diagnosis, the questionable effectiveness and harm associated with psychiatric medications, the failure of psychiatry to demonstrate any disease treatment mechanism for psychiatric medication effects, and legal concerns about equal human rights and civil freedom being nullified by the presence of diagnosis. Historical critiques of psychiatry came to light after focus on the extreme harms associated with electroconvulsive therapy or insulin shock therapy. The term "anti psychiatry" is in dispute and often used to dismiss all critics of psychiatry, many of whom agree that a specialized role of helper for people in emotional distress may at times be appropriate, and allow for individual choice around treatment decisions. Beyond concerns about effectiveness, anti psychiatry might question the philosophical and ethical underpinnings of psychotherapy and psychoactive medication, seeing them as shaped by social and political concerns rather than the autonomy and integrity of the individual mind. They may believe that "judgements on matters of sanity should be the prerogative of the philosophical mind", and that the mind should not be a medical concern. Some activists reject the psychiatric notion of mental illness. Psychiatrists identified with the anti psychiatry movement included Timothy Leary, R. D. Laing, Franco Basaglia, Theodore Lidz, Silvano Arieti, and David Cooper. Others involved were Michel Foucault, Gilles Deleuze, Félix Guattari, and Erving Goffman. Cooper used the term "anti psychiatry" in 1967, and wrote the book Psychiatry and Anti psychiatry in 1971. The word Antipsychiatrie was already used in Germany in 1904. Thomas Szasz introduced the definition of mental illness as a myth in the book The Myth of Mental Illness (1961). However upon reading his literature he very clearly states that he was directly undermined by the movement led by David Cooper (1931 1986) and that Cooper sought to replace psychiatry with his own brand of it. Giorgio Antonucci, who advocated a non psychiatric approach to psychological suffering, did not consider himself to be part of the antipsychiatric movement. His position is represented by "the non psychiatric thinking, which considers psychiatry an ideology devoid of scientific content, a non knowledge, whose aim is to annihilate people instead of trying to understand the difficulties of life, both individual and social, and then to defend people, change society, and create a truly new culture". Antonucci introduced the definition of psychiatry as a prejudice in the book I pregiudizi e la conoscenza critica alla psichiatria (1986). The movement continues to influence thinking about psychiatry and psychology, both within and outside of those fields, particularly in terms of the relationship between providers of treatment and those receiving it. Critics of antipsychiatry from within psychiatry itself object to the underlying principle that psychiatry is harmful, although they usually accept that there are issues that need addressing.

Алдын ала өнімдер

Батыс елдерінде медициналық көзқарасқа кең тараған алғашқы қарсылық 18 ғасырдың соңында болды. Фуко, оған дейін дәрігерлер көбінесе саяхаттау, демалыс, серуендеу, зейнеткерлікке шығу және жалпы табиғатпен араласуды – шындықтың көрінетін нысаны ретінде әлемнің жасандылығын (демек, қате түсініктерді) жою құралы ретінде қарастырғанын айтты. Емдеудің тағы бір түрі табиғаттың қарсысы – театр болды, онда науқастың ақылсыздығы оның өзі үшін ойнатылып, осы арқылы қате түсінік науқасқа ашылатын еді. Сөйтіп, ең басты емдеу тәсілі – науқастарды салауатты ниетпен және дәстүрлі құштарлықтармен кездестіруге айналды, дәрігер осының бейнесі болды. «Емдеу» науқастың қиын ниетін дәрігердің салауатты ниетімен күрестіру, бағындыру процесін қамтыды. Қарсыласу ауруды ашыққа шығаруға, сондай-ақ салауатты ниеттің жеңісіне және бұзылған ниеттен бас тартуға көмектеседі деп есептелді. Біз кейбір науқастардың мінез-құлқын бағындыруымыз керек, олардың көңілін түсіруіміз керек, олардың мақтанышын жоюымыз керек, ал басқаларын ынталандырып, қолдауымыз керек (Эскирол, J. E. D., 1816). Фуко сондай-ақ «ақыл-санасы бұзылғандарды» көбірек жабу (көптеген және үлкен панаханалардың пайда болуы) тек диагноз қою және жіктеу үшін ғана емес, сонымен қатар жабық орын қазіргі кезде ерік-жігердің күресі, бағыну және жеңіс мәселесі ретінде түсінілетін емдеудің қажетті шарты болды деп мәлімдеді. Бұл кездегі панаханалардың әдістері мен процедураларына «жеке немесе қоғамдық сұрақтар, суық душ сияқты жазалау тәсілдері, моральдық әңгімелер (өтініштер немесе сөгіс), қатаң тәртіп, міндетті жұмыс, сыйлықтар, дәрігер мен науқасы арасындағы ерекше қарым-қатынастар, вассалдық, иелік, үй шаруасы, тіпті кейде науқас пен дәрігер арасындағы құлдық қарым-қатынастар» кірді. Басқа да талдаулар панаханалардың көбеюіне индустрияландыру мен капитализм, соның ішінде дәстүрлі отбасылық құрылымдардың ыдырауы себеп болғанын көрсетеді. 19 ғасырдың соңында психиатрлардың көптеген жағдайларда адамдар толы панахана жүйесінде билігі шектеулі болды, олар терапиялық идеалдар институционалдық күнделіктілікке айналған жүйеде науқастарға сирек көңіл бөлген әкімшілер ретінде әрекет етті. Жалпы, сыншылар «адамгершілік ем» деп аталатын өзгерістің жағымсыз аспектілерін, сондай-ақ психиатрияға қарсы қозғалыстың дамуында маңызды рөл атқарған панаханалардың, медициналық биліктің және еріксіз ауруханаға жатқызу заңдарының кеңінен таралуын атап көрсетеді. Психиатрияның жаңадан пайда болған саласына қатысты 19 ғасырдың әртүрлі сын-ескертпелері 20 ғасырдың антипсихиатриясымен тақырыптық жағынан сәйкес келеді, мысалы, «аяңдықтың» медициналық сипатына қатысты сұрақтар қойылады. Бұл сын дәрігерлер психиатрия арқылы гегемонияға әлі қол жеткізбеген кезде болды, сондықтан қарсы тұру үшін бірыңғай күш болған жоқ. Кейін ол күйеулердің мойынсұнбаған әйелдерін панаханаға жапқанын, ал кейінірек жарық көрген кітапшада әйелдердің тіпті күйеулеріне де солай істегенін айтты. Сондай-ақ, панахана басшысының рөлін дәрігерден бөлу ұсынылды. Дәрігерлердің проблемаларды медициналық тұрғыдан қарастырып, олар ғана сарапшы екенін мәлімдеп, психикалық аурулар физикалық және тұқым қуалайтын екенін айту арқылы жеке тұлғаны әлсіретіп жатқанына көпшілік алаңдады. «Ақыл-санасы бұзылғандардың досы» қоғамы 19 ғасырдың ортасында Англияда пайда болды. АҚШ-та Элизабет Паккард Иллинойс штатындағы ессіздер үйінде күйеуінің өтініші бойынша ұсталған оқиғаларын сипаттайтын бірнеше кітаптар мен кітапшалар жариялады. Психиатриялық ауруханалардың таптық сипаты және олардың бақылау агенттіктері ретінде атқаратын рөлі жақсы танылды. Жаңа психиатрияға екі күшті әлеуметтік институт – шіркеу мен заң жүйесі қарсы болды. Бұл тенденциялар кейінірек 20 ғасырдың антипсихиатрия қозғалысымен байланысты. Психиатрия 19 ғасырда кәсіби тұрғыдан нығайып (терминнің өзі 1808 жылы Германияда Иоганн Кристиан Рейль «Psychiaterie» деп атады) және көбірек инвазивті емдеу әдістерін дамыта бастаған кезде қарсылық күшейді. АҚШ-тың оңтүстігінде қара нәсілді құлдар мен құлдықтан бас тартушылар драпетоманиямен кездесті, бұл псевдоғылыми диагноз құлдардың қожайындарынан қашуға деген ықыласын патологияның белгісі ретінде көрсетті. 1870 жылдардың соңында Нью-Йорктегі мемлекеттік ессіздер панаханаларын бақылауға бағытталған жаңа неврология саласынан психиатрияға қарсы ұйымдасқан қарсылық болды. Мамандар психиатриялық ауруханаларды ғылыми зерттеулер жүргізбегені үшін және шектеусіз емдеу сияқты қазіргі заманғы емдеу әдістерін қабылдамағаны үшін сынады. Неврологтар, әлеуметтік реформаторлар мен әлеуметтік жұмыскерлермен бірге «Ессіздерді қорғау және ессіздіктің алдын алу жөніндегі ұлттық қауымдастықты» құрды. Бірақ, қауымдастықтың мүшелері панахана дәрігерлерінің тіпті дұрыс күтім беруге де қабілетсіздігіне күмән келтіргенде, неврологтар қолдауын кері тартып алып, қауымдастық күйреп қалды. Бирс бастапқыда психиатрларды науқастарға қатысты жамандыққа жол бергені үшін айыптаған және қозғалысқа науқастардың көбірек қатысуын көзделгенімен, ол Адольф Мейердің және психиатриялық қауымдастықтың ықпалына түсіп, реформаларға қолдау үшін олардың қолдауына мұқтаж болғандықтан наразылығын басып қалдырды. Германияда осы кезеңде «Antipsychiatrie» термині қолданылған ұқсас күш-жігер жұргізілді. Бирс бай демеушілерге тәуелділігі мен сарапшылардың мақұлдауына мұқтаждығы оны ұйымды, ол құруға көмектескен Ұлттық Психикалық Гигиена Комитетін психиатрларға беруге мәжбүр етті, ол ақырында Ұлттық Психикалық Денсаулық Қауымдастығына айналды. 1922 жылы бұрынғы науқас Рейчел Грант Смит өзінің басынан өткен қиналыстар мен зәбір-зекетер туралы «Панахана науқасының тәжірибесі» атты кітабын жариялап, жүйеде реформа жасауға шақырды. АҚШ-та «Біз жалғыз емеспіз» (WANA) тобы Нью-Йорктегі Рокленд штатындағы ауруханадағы науқастар тобымен құрылды және бұрынғы науқастар тобы ретінде кездесуін жалғастырды. Француз сюрреалисі Антони Арто «сыртқы» идентификация ретінде ешбір науқасты «ақыл-санасы бұзылған» деп белгілеуге болмайды деп ашық сынады, ол 1925 жылғы «L'Ombilic des limbes» еңбегінде айтқандай, сондай-ақ Франциядағы есірткіге шектеу қоюға қарсы шықты. Күннің дада және сюрреалистік ынталарына көп әсер еткен ол армандарды, ойларды және көрістерді «сыртқы» әлемнен кем емес деп санады. Пенициллин ашылғанға дейінгі осы дәуірде евгеника танымал болды. Адамдар мидың аурулары тұқым қуалайтынына сенеді, сондықтан көптеген елдерде ақыл-санасы бұзылғандарды міндетті түрде стерилизациялау жүзеге асырылды.

The first widespread challenge to the prevailing medical approach in Western countries occurred in the late 18th century. Foucault argued that, prior to this, doctors could often prescribe travel, rest, walking, retirement and generally engaging with nature, seen as the visible form of truth, as a means to break with artificialities of the world (and therefore delusions). Another form of treatment involved nature's opposite, the theatre, where the patient's madness was acted out for him or her in such a way that the delusion would reveal itself to the patient. Thus the most prominent therapeutic technique became to confront patients with a healthy sound will and orthodox passions, ideally embodied by the physician The "cure" involved a process of opposition, of struggle and domination, of the patient's troubled will by the healthy will of the physician. It was thought the confrontation would lead not only to bring the illness into broad daylight by its resistance, but also to the victory of the sound will and the renunciation of the disturbed will. We must apply a perturbing method, to break the spasm by means of the spasm We must subjugate the whole character of some patients, subdue their transports, break their pride, while we must stimulate and encourage the others (Esquirol, J. E. D., 1816). Foucault also argued that the increasing internment of the "mentally ill" (the development of more and bigger asylums) had become necessary not just for diagnosis and classification but because an enclosed place became a requirement for a treatment that was now understood as primarily the contest of wills, a question of submission and victory. The techniques and procedures of the asylums at this time included "isolation, private or public interrogations, punishment techniques such as cold showers, moral talks (encouragements or reprimands), strict discipline, compulsory work, rewards, preferential relations between the physician and his patients, relations of vassalage, of possession, of domesticity, even of servitude between patient and physician at times". Other analyses suggest that the rise of asylums was primarily driven by industrialization and capitalism, including the breakdown of traditional family structures. By the end of the 19th century, psychiatrists often had little power in the overcrowded asylum system, acting mainly as administrators who rarely attended to patients in a system where therapeutic ideals had turned into institutional routines. In general, critics point to negative aspects of the shift toward so called "moral treatments", and the concurrent widespread expansion of asylums, medical power and involuntary hospitalization laws, that played an important part in the development of the anti psychiatry movement. Various 19th century critiques of the newly emerging field of psychiatry overlap thematically with 20th century anti psychiatry, for example in their questioning of the medicalisation of "madness". Those critiques occurred at a time when physicians had not yet achieved hegemony through psychiatry, however, so there was no single, unified force to oppose. He later argued that husbands used asylum hospitals to incarcerate their disobedient wives, and in a subsequent pamphlet that wives even did the same to their husbands. It was also proposed that the role of asylum keeper be separated from doctor, to discourage exploitation of patients. There was general concern that physicians were undermining personhood by medicalizing problems, by claiming they alone had the expertise to judge, and by arguing that mental disorder was physical and hereditary. The Alleged Lunatics' Friend Society arose in England in the mid 19th century to challenge the system and campaign for rights and reforms. In the United States, Elizabeth Packard published a series of books and pamphlets describing her experiences in the Illinois insane asylum, to which she had been committed at the request of her husband. Throughout, the class nature of mental hospitals and their role as agencies of control were well recognized. The new psychiatry was partially challenged by two powerful social institutions – the church and the legal system. These trends have been thematically linked to the later 20th century anti psychiatry movement. As psychiatry became more professionally established during the nineteenth century (the term itself was coined in 1808 in Germany by Johann Christian Reil, as "Psychiaterie") and developed allegedly more invasive treatments, opposition increased. In the Southern US, black slaves and abolitionists encountered drapetomania, a pseudo scientific diagnosis that presented the desire of slaves to run away from their masters as a symptom of pathology. There was some organized challenge to psychiatry in the late 1870s from the new speciality of neurology, largely centered around control of state insane asylums in New York. Practitioners criticized mental hospitals for failure to conduct scientific research and adopt the modern therapeutic methods such as nonrestraint. Together with lay reformers and social workers, neurologists formed the National Association for the Protection of the Insane and the Prevention of Insanity. However, when the lay members questioned the competence of asylum physicians to even provide proper care at all, the neurologists withdrew their support and the association floundered. While Beers initially condemned psychiatrists for tolerating mistreatment of patients, and envisioned more ex patient involvement in the movement, he was influenced by Adolf Meyer and the psychiatric establishment, and toned down his hostility since he needed their support for reforms. In Germany during this time were similar efforts which used the term "Antipsychiatrie". Beers' reliance on rich donors and his need for approval from experts led him to hand over to psychiatrists the organization he helped found, the National Committee for Mental Hygiene, which eventually became the National Mental Health Association. In 1922, ex patient Rachel Grant Smith added to calls for reform of the system of neglect and abuse she had suffered by publishing "The Experiences of an Asylum Patient". In the US, We Are Not Alone (WANA) was founded by a group of patients at Rockland State Hospital in New York, and continued to meet as an ex patient group. French surrealist Antonin Artaud would also openly criticize that no patient should be labeled as "mentally ill" as an exterior identification, as he notes in his 1925 L'Ombilic des limbes, as well as arguing against narcotic's restriction laws in France. Much influenced by the Dada and surrealist enthusiasms of the day, he considered dreams, thoughts and visions no less real than the "outside" world. In this era before penicillin was discovered, eugenics was popular. People believed diseases of the mind could be passed on so compulsory sterilization of the mentally ill was enacted in many countries.

1930 жылдар

1930 жылдары психикалық ауруларға "ем" ретінде бірнеше даулы медициналық тәжірибелер енгізілді, оның ішінде ұстап алулар (электрошок, инсулин немесе басқа да препараттар арқылы) және психохирургия (лоботомия) болды. АҚШ-та 1939 жылдан 1951 жылға дейін психиатриялық ауруханаларда 50 000-нан астам лоботомия операциясы жасалды, бұл процедура кейіннен адамгершілікке сыймас деп есептелді. Холокост тарихшылары 1930 жылдардағы неміс психиатриялық мекемелеріндегі әлеуметтік бағдарламалардың медициналық сипатқа ие болуы және адамдарды жүйелі түрде эвтаназиялау 1940 жылдардағы жаппай қырғынның институционалдық, процедуралық және доктриналық бастауын қалыптастырды деп санайды. Нацистердің бағдарламалары "T4 әрекеті" және "14f13 әрекеті" деп аталды. Нюрнберг процесінде нацистік режимдегі маңызды лауазымдарды атқарған бірнеше психиатрлар сотталды. Швейцариялық бір психиатр былай деді: "Жауап беру оңай емес сұрақ – өмір сүруге лайық емес деп объективті түрде танылған өмірді, оның иесінің тікелей өтініші болмаса, жоюға рұқсат ету керек пе? ( ) Ең ауыр халде, галлюцинациялар мен меланхолиялық депрессиядан зардап шегіп, әрекет ете алмайтын, тіпті жазылмайтын психикалық науқастарға да, мен әріптесім – дәрігер ретінде, олардың азапты жылдар бойы қысқарту құқығын және ауыр жағдайларда міндетін жүктеуге болады" (Блеулер, Юген, 1936: "Die naturwissenschaftliche Grundlage der Ethik". Schweizer Archiv Neurologie und Psychiatrie, 38-том, №2, 206-бет).

1940-шы және 1950-ші жылдар

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі онжылдықтарда психиатрияның зор өркендеуі байқалды; көптеген американдықтар психиатрия мен психология, әсіресе психоанализдің бақытқа апаратын кілт екеніне көз жеткізді. Алайда, ауруханаға жатқан психикалық науқастардың көпшілігі ең жақсы жағдайда лайықты күтім алды, ал ең жаман жағдайда зорлық-зомбылық пен немқұрайлылыққа ұшырады. Психоаналитик Жак Лакан Ұлыбританиядағы антипсихиатриялық теорияға ықпал еткен және 1940-50 жылдары психоанализдің негізгі ұғымдарын қайта қарастыруға және психозды түсінікті деп бағалауға кәсіби тұрғыдан алғашқы болып шақыру жасады. Лаканға поэзия және сюрреализм қозғалысы, соның ішінде науқастардың өмірлік тәжірибесінің поэтикалық күші де әсер етті. Сынаушылар бұған қарсы шығып, оның сипаттамаларының практикалық жұмысына қалай байланысты екеніне күмән келтірді. Антипсихиатриялық қозғалыспен байланысты болған тұлғалар Лаканды білген және оның үлесін мойындады, тіпті оның барлық пікірімен келіспесе де. Психоаналитик Эрих Фромм 1950 жылдары болашақ антипсихиатриялық қозғалыстың секулярлық гуманистік алаңдаушылығын білдірді. "Саналы қоғам" (1955) еңбегінде Фромм былай деп жазды: "Денсаулықсыз қоғам – өзара жеккөрушілік пен сенімсіздік тудыратын, адамды басқаларды пайдалану мен қанау құралына айналдыратын, оны өзінің ешқандай сезімінен айырып, тек басқаларға бағыну немесе автоматқа айналудан басқа ештеңе қалдырмайтын қоғам". Олардың пікірінше, қоғамдағы психикалық денсаулық мәселесі тек "бейімделе алмаған" адамдардың санымен ғана емес, мәдениеттің өзінің бейімделуімен де байланысты. 1950 жылдары жаңа психиатриялық препараттар, әсіресе антипсихотик хлорпромазин қолданыла бастады. Көп жағдайда бұл үлкен жетістік ретінде қабылданып, кейпірек дискинезия сияқты ауыр жағымсыз әсерлеріне және "химиялық қысымшы" әсеріне, сондай-ақ пациенттерді бақылау және қорқыту үшін қолданылуына байланысты қарсылық тудырды. Психология саласы кейде психиатриямен қақтығысты. Мінезшілдер психикалық бұзылудың медицина емес, оқу мәселесі екенін айтты; мысалы, Ханс Эйзенк психиатрияның "ешқандай рөлі жоқ" деп мәлімдеді. Әсіресе клиникалық психологияның дамуы психиатриямен тығыз байланысқа түсті, көбінесе оның әдістерімен, теорияларымен және құзыретімен қарама-қайшы болды. 1960 жылдары жаңа дауыстар психиатрияның ғылым ретіндегі мақтаныштарына және психикалық денсаулық жүйесінің табысты гуманитарлық кәсіпорын ретіндегі беделіне жаңаша сынға алды. Бұл дауыстарға Эрнест Бекер, Эрвинг Гоффман, Р. Д. Лейнг; Лейнг және Аарон Эстерсон, Томас Шефф және Томас Сзац кірді. Олардың жазбалары, сондай-ақ "Радикалды терапевт" журналындағы мақалалар сияқты, философиялық тұрғыдан үлкен айырмашылықтарға қарамастан, "антипсихиатрия" деген жалпы атаумен біріктірілді. Бұл сындық әдебиет, белсенді қозғалыспен бірлесіп, медициналық модель психиатриясының үстемдігін, оның жалған билік көздерін, адам проблемаларын мистификациялауын және психикалық денсаулық жүйесінің еріксіз ауруханаға жатқызу, есірткі және электрошок сияқты қысымшылық тәжірибелерін атап көрсетті. Психиатрлар Р. Д. Лайнг (Шотландиядан), Теодор Лидз (Америкадан), Сильвано Ариети (Италиядан) және басқалар "шизофрения" мен психозды түсіндірілуге болатын және психологиялық тұрғыдан жарақаттандыратын "шизофреногендік" ата-аналар немесе басқалардың ішкі жанға келтірген жараларынан туындайтынын айтты. Кейде бұл ауырып жатқан қоғаммен күресуге тырысатын трансформациялық күй ретінде қарастырылды. Алайда, Лейнг өзінің әріптесі Купердің "антипсихиатрия" терминінен бөлінді. Лейнг әлеуметтік құрылымдар мен радикалды солшыл саясатқа Куперге қарағанда аз көңіл бөлді және романтикалық немесе мистикалық көзқарастарды дамытты (диагностика, дәрі-дәрмектер мен міндеттемелерді қолдану туралы түсініксіздік те болды). Антипсихиатрия деп сипатталған қозғалыс 1960 жылдардағы жалпы қарсы мәдениет қозғалысымен байланысты болса да, Лидз бен Ариети соңғысына қатыспады. Франко Басалья Италияда антипсихиатрияны насихаттап, психикалық денсаулық саласындағы заңнамалық реформаны жүзеге асырды. 1965 жылы Купермен бірге құрылған Филадельфия қауымдастығы арқылы Лейнг 20-дан астам терапиялық қауымдастықтар құрды, соның ішінде Кингсли Холл, онда қызметкерлер мен тұрғындар теориялық тұрғыдан тең мәртебеге ие болды және қолданылатын кез-келген дәрі-дәрмектер ерікті болды. АҚШ-та басталған психиатриялық емес Сотерия үйлері, сондай-ақ пациенттердің бастамасымен құрылған түрлі қызметтер де дамыды. Психиатр Томас Сзац "психикалық ауру" ұғымының өзінің медициналық және психологиялық тұжырымдамалардың үйлеспейтін комбинациясы екенін айтты. Ол психиатрияны адамның қоғамдық нормалардан немесе моральдық мінез-құлықтан бұрғысы келген жағдайларды күштеп ұстауға, емдеуге немесе ақтауға қолдануға қарсы болды. Либертариан ретінде Сзац мұндай қолдану жеке құқықтар мен моральдық жауапкершілікті жоққа шығарады деп алаңдады. Оның көзқарастарының жақтастары Сзацтың 1961 жылы жарық көрген осы аттас кітабынан кейін ("психикалық аурудың мифі") "психикалық аурудың мифіне" сілтеме жасады (Сзац 1957 жылы жазған және психиатриялық журналдардан бірнеше рет қабылданбағаннан кейін 1960 жылы American Psychologist журналында жарияланған мақаланың негізінде). Көптеген жағдайларда антипсихиатриялық қозғалыстың бір бөлігі ретінде сипатталған Сзац бұл термин мен оның жақтастарынан белсенді түрде бас тартты, орнына 1969 жылы Scientology ұйымымен бірлесіп Citizens Commission on Human Rights құрды. Француз социологы және философы Фуко 1961 жылы жарық көрген "Жындық және өркениет: Ақыл дәуіріндегі жындықтың тарихы" еңбегінде "жынды" деп саналған адамдарға қатысты көзқарастың әлеуметтік құндылықтардың өзгеруі нәтижесінде қалай өзгергенін талдады. Ол психиатрияның негізінен әлеуметтік бақылау құралы екенін, тарихи тұрғыдан жындыларды жаппай қамау және физикалық жазалауға негізделгенін, кейіннен моральдық емдеу дәуірінде психологиялық қысымға және ішкі тежелуге алмастырылғанын айтты. Американдық социолог Томас Шефф 1966 жылы "Жынымызды білу" еңбегінде психиатрияға таңбалау теориясын қолданды. Шефф қоғамның белгілі бір әрекеттерді бұрмаланған деп санайтынын және осы әрекеттерді түсіну үшін оларға психикалық ауру таңбасын қоятынын айтты. Содан кейін бұл адамдарға белгілі бір талаптар қойылады және уақыт өте келе олар оларды орындау үшін өзінің мінез-құлқын бейсана түрде өзгертеді. Совет Одағындағы психиатрияның зорлық-зомбылыққа ұшырауы, атап айтқанда "Психушка" ауруханаларындағы жағдайлар, Батыста психиатрияның дұрыстығына күмән тудырды. Әсіресе, көптеген саяси диссиденттерге шизофрения диагнозы қойылғандығы кейбір адамдарды шизофрения диагнозының жалпылығына және оның жазалау мақсатында қолданылуына күмән келтірді. Бұл Батыста да осы шизофрения таңбасы мен одан туындайтын міндетті психиатриялық емдеу отбасылық жанжалдар кезінде наразылық білдірген жастарды басып тастау үшін қолданылуы мүмкін бе деген сұрақтарды тудырды. Сенімді емес дереккөз: date=2014 қаңтар.

The post World War II decades saw an enormous growth in psychiatry; many Americans were persuaded that psychiatry and psychology, particularly psychoanalysis, were a key to happiness. Meanwhile, most hospitalized mental patients received at best decent custodial care, and at worst, abuse and neglect. The psychoanalyst Jacques Lacan has been identified as an influence on later anti psychiatry theory in the UK, and as being the first, in the 1940s and 50s, to professionally challenge psychoanalysis to reexamine its concepts and to appreciate psychosis as understandable. Other influences on Lacan included poetry and the surrealist movement, including the poetic power of patients' experiences. Critics disputed this and questioned how his descriptions linked to his practical work. The names that came to be associated with the anti psychiatry movement knew of Lacan and acknowledged his contribution even if they did not entirely agree. The psychoanalyst Erich Fromm is also said to have articulated, in the 1950s, the secular humanistic concern of the coming anti psychiatry movement. In The Sane Society (1955), Fromm wrote "An unhealthy society is one which creates mutual hostility [and] distrust, which transforms man into an instrument of use and exploitation for others, which deprives him of a sense of self, except inasmuch as he submits to others or becomes an automaton" "Yet many psychiatrists and psychologists refuse to entertain the idea that society as a whole may be lacking in sanity. They hold that the problem of mental health in a society is only that of the number of 'unadjusted' individuals, and not of a possible unadjustment of the culture itself". In the 1950s new psychiatric drugs, notably the antipsychotic chlorpromazine, slowly came into use. Although often accepted as an advance in some ways, there was opposition, partly due to serious adverse effects such as tardive dyskinesia, and partly due their "chemical straitjacket" effect and their alleged use to control and intimidate patients. The field of psychology sometimes came into opposition with psychiatry. Behaviorists argued that mental disorder was a matter of learning not medicine; for example, Hans Eysenck argued that psychiatry "really has no role to play". The developing field of clinical psychology in particular came into close contact with psychiatry, often in opposition to its methods, theories and territories. In the 1960s fresh voices mounted a new challenge to the pretensions of psychiatry as a science and the mental health system as a successful humanitarian enterprise. These voices included: Ernest Becker, Erving Goffman, R. D. Laing; Laing and Aaron Esterson, Thomas Scheff, and Thomas Szasz. Their writings, along with others such as articles in the journal The Radical Therapist, were given the umbrella label "antipsychiatry" despite wide divergences in philosophy. This critical literature, in concert with an activist movement, emphasized the hegemony of medical model psychiatry, its spurious sources of authority, its mystification of human problems, and the more oppressive practices of the mental health system, such as involuntary hospitalisation, drugging, and electroshock. The psychiatrists R D Laing (from Scotland), Theodore Lidz (from America), Silvano Arieti (from Italy) and others, argued that "schizophrenia" and psychosis were understandable, and resulted from injuries to the inner self inflicted by psychologically invasive "schizophrenogenic" parents or others. It was sometimes seen as a transformative state involving an attempt to cope with a sick society. Laing, however, partially dissociated himself from his colleague Cooper's term "anti psychiatry". Laing had already become a media icon through bestselling books (such as The Divided Self and The Politics of Experience) discussing mental distress in an interpersonal existential context; Laing was somewhat less focused than his colleague Cooper on wider social structures and radical left wing politics, and went on to develop more romanticized or mystical views (as well as equivocating over the use of diagnosis, drugs and commitment). Although the movement originally described as anti psychiatry became associated with the general counter culture movement of the 1960s, Lidz and Arieti never became involved in the latter. Franco Basaglia promoted anti psychiatry in Italy and secured reforms to mental health law there. Laing, through the Philadelphia Association founded with Cooper in 1965, set up over 20 therapeutic communities including Kingsley Hall, where staff and residents theoretically assumed equal status and any medication used was voluntary. Non psychiatric Soteria houses, starting in the United States, were also developed as were various ex patient led services. Psychiatrist Thomas Szasz argued that "mental illness" is an inherently incoherent combination of a medical and a psychological concept. He opposed the use of psychiatry to forcibly detain, treat, or excuse what he saw as mere deviance from societal norms or moral conduct. As a libertarian, Szasz was concerned that such usage undermined personal rights and moral responsibility. Adherents of his views referred to "the myth of mental illness", after Szasz's controversial 1961 book of that name (based on a paper of the same name that Szasz had written in 1957 that, following repeated rejections from psychiatric journals, had been published in the American Psychologist in 1960). Although widely described as part of the main anti psychiatry movement, Szasz actively rejected the term and its adherents; instead, in 1969, he collaborated with Scientology to form the Citizens Commission on Human Rights. The French sociologist and philosopher Foucault, in his 1961 publication Madness and Civilization: A History of Insanity in the Age of Reason, analyzed how attitudes towards those deemed "insane" had changed as a result of changes in social values. He argued that psychiatry was primarily a tool of social control, based historically on a "great confinement" of the insane and physical punishment and chains, later exchanged in the moral treatment era for psychological oppression and internalized restraint. American sociologist Thomas Scheff applied labeling theory to psychiatry in 1966 in "Being Mentally Ill". Scheff argued that society views certain actions as deviant and, in order to come to terms with and understand these actions, often places the label of mental illness on those who exhibit them. Certain expectations are then placed on these individuals and, over time, they unconsciously change their behavior to fulfill them. Observation of the abuses of psychiatry in the Soviet Union in the so called Psikhushka hospitals also led to questioning the validity of the practice of psychiatry in the West. In particular, the diagnosis of many political dissidents with schizophrenia led some to question the general diagnosis and punitive usage of the label schizophrenia. This raised questions as to whether the schizophrenia label and resulting involuntary psychiatric treatment could not have been similarly used in the West to subdue rebellious young people during family conflicts. Unreliable source: date=January 2014

1970 жылдан бастап

Психиатрияға балама немесе реформалық толықтыру ретінде жаңа кәсіби тәсілдер әзірленді. 1971 жылы Солтүстік Дакотада Майкл Гленн, Дэвид Брайан, Линда Брайан, Майкл Галан және Сара Гленн құрған «Радикалды терапевт» журналы психотерапиялық қауымдастыққа бірнеше жолмен қарсы шығып, «Терапия – өзгеріс, бейімделу емес» деген ұранды көтерді. Онда кәсіби делдалдық тәсілге қарсы тұратын мақалалар жарияланды, оның орнына революциялық саясат пен нағыз қоғамдық бірлестік құруды жақтады. Әлеуметтік жұмыс, гуманистік немесе экзистенциалистік терапия, отбасылық терапия, кеңес беру, өзін-өзі қолдау және клиникалық психология дамыды және кейде психиатрияға қарсы болды. Психоанализ ғылыми емес немесе зиянды деп жиі сынға ұшырады. Көпшілік пікірге қайшы, Фрейдтің сыншылары мен зерттеушілері, мысалы, Элис Миллер, Джеффри Массон және Луи Брегер, Фрейд психологиялық жарақаттың мәнін түсінбегенін айтты. Медициналық емес бірлескен қызметтер дамыды, мысалы, терапиялық қауымдастықтар немесе «Soteria» үйлері. Психоаналитикалық білімі бар психиатр Сзац, ол медикализация деп санайтын нәрсеге және «диагноз қоюға» және «емдеуге» мәжбүрлеуге немесе ақтауға қарсы болса да, психиатрияның басқа аспектілеріне қарсы болмады (мысалы, «жандарды емдеу» әрекетіне қарсы емес, бірақ ол мұны медициналық емес деп сипаттайды). Басқалар оны жалпы алғанда психиатрияға қарсы деп санаса да, ол өзін радикалды солшылдармен байланысты қозғалыстан және терминнен саяси жағынан ажыратуға тырысты. 1976 жылы жарық көрген «Психиатрияға қарсы: тоналған сананың парадигмасы» атты еңбек, көптеген адамдардың ашық саяси айыпталуы ретінде сипатталды, онда Сзац Лэйнг, Купер және барлық антипсихиатриялық қозғалыстың «өзін-өзі жариялаған социалистер, коммунистер, анархистер немесе кем дегенде антикапиталистер және коллективистерден» тұратынын мәлімдеді. Психиатриялық жүйеге қатысты олардың кейбір сын-пікірлерін бөлісе отырып, Сзац олардың әлеуметтік себептерге қатысты пікірлерін антикапиталистік антиколониалистердің пікірлерімен салыстырды, олар Чилидің кедейлігі американдық компаниялардың тонауынан туындағанын айтты. Бұл пікірді Сзац ЦРУ қолдаған төңкеріс демократиялық жолмен сайланған Чили президентімен алмасып, оның орнына Пиночетті қойғаннан кейін айтты. Сзац қайғы-қасіреттің/ауытқудың себебі адамдардың өмірдегі күресіндегі кемшіліктері мен сәтсіздіктері екенін дәлелдеді. Психиатрияға қарсы қозғалысты психиатриялық қызметтерден жағымсыз тәжірибе алған адамдар да қолға алды. Бұл психиатриядан зардап шеккендерді немесе басқа тәсілдер арқылы көбірек көмек алуға болатындығын сезінгендерді, соның ішінде психиатриялық мекемелерге мәжбүрлеп (соның ішінде физикалық күш арқылы) жатқызылғандарды және міндетті дәрі-дәрмектер немесе процедураларға ұшырағандарды қамтиды. 1970 жылдары психиатрияға қарсы қозғалыстар психиатриялық құқық бұзушылық ретінде қаралатын көптеген тәжірибелерден бас тартуды насихаттауға қатысты. Гей-құқық қозғалысы гомосексуализмді психикалық ауру ретінде жіктеуді күреспен жалғастырды және 1974 жылы дау-дамай мен белсенділік жағдайында Америка психиатриялық қауымдастығы (құтқарушылардың 1973 жылғы бір ауыздан дауыс беруінен кейін) оны ауру санаты ретінде DSM-ден алып тастауға аз көпшілікпен (58%) дауыс берді, оны «жыныстық бағдардың бұзылуы» және кейін «эго-дистониялық гомосексуализм» санатымен алмастырды, ол 1986 жылы жойылған, бірақ «парафилиялардың» әртүрлі түрі сақталған. 1970 және 1980 жылдары гей-активистердің психиатриялық жүйеге қарсы Сзастың көптеген аргументтерін қабылдағаны, сонымен қатар Сзац 1965 жылы былай деп жазғаны айтылды: «Менің ойымша, гомосексуализм, шын мәнінде, екінші мағынадағы ауру [психосексуалдық жетілмегендіктің көрінісі] және кейде тіпті қатаң мағынада [әдеттегі органикалық ауруларға ұқсас жағдай, мүмкін генетикалық қате немесе эндокриндік тепе-теңдіктің бұзылуынан туындаған]. Алайда гомосексуализмді ауру деп санап, оны адамгершілік нормалардан алып тастадық деп ойласақ, қателесеміз». Диагностикалық белгі гендерлік сәйкестік бұзылуы (GID) DSM-де 2013 жылы гендерлік дисфория ретінде қайта жіктелгенге дейін, DSM 5 шығарылғанға дейін қолданылған. Диагноз аурудың медициналық түсінігіне сай болуы және ауру терминімен байланысты стигманы жою үшін қайта жіктелді. DSM 5 басылымын шығарған Америка психиатриялық қауымдастығы гендерлік сәйкестіксіздік гендерлік дисфория емес екенін, және «гендерлік сәйкестіксіздік өзінің ішінде психикалық ауру емес. Гендерлік дисфорияның маңызды элементі – жағдаймен байланысты клиникалық мағынадағы қайғы-қасіреттің болуы». Кейбір трансгендер адамдары мен зерттеушілер жағдайды жіктеуден бас тартуды қолдайды, өйткені олар диагноз гендерлік айырмашылықты патологияландырады және гендердің бинарлық моделін күшейтеді дейді. Сзац сонымен қатар Жанис Рэймондтың трансмизогиндық еңбегін жария түрде қолдады. 1979 жылы «New York Times» газетінде Рэймондтың «Транссексуалдық империя» кітабына жазған рецензиясында Сзац өзінің психиатриялық диагнозға қатысты жалғасып келе жатқан сыны мен Рэймондтың транс әйелдерге қатысты феминистік сыны арасындағы байланысты көрсетті. Құқықтық және кәсіби қорғаудың күшеюі, сондай-ақ адам құқықтары және мүгедектік құқықтары қозғалыстарымен бірігу, психиатрияға қарсы теория мен практикаға үлкен үлес қосты. Психиатрияға қарсы қозғалыс психиатрияның «биомедициналық» бағытына (генетика, нейрохимия және фармацевтикалық препараттар деп анықталған) қарсы шықты. Психиатрия мен фармацевтикалық компаниялар арасындағы байланыстың күшеюіне де қарсылық болды, олардың күші артып, психиатриялық зерттеулер мен практикаға артық, негірсіз және жасырын ықпал ететіні айтылды. Психиатриялық диагноздарды нұсқаулықтарға кодификациялауға және оларды теріс пайдалануға да қарсылық болды, әсіресе Америка психиатриялық қауымдастығы, «Психикалық аурулардың диагностикалық және статистикалық нұсқаулығын» жариялайды. Психиатрияға қарсы қозғалыс психиатриялық пессимизмді және психикалық ауру деп саналғандарға қатысты институционалдық бөтендікті сынға алды. Жаңадан пайда болған тұтынушылар/құрбан болғандар қозғалысы көбінесе толық қалпына келтіруді, күш беруді, өзін-өзі басқаруды және тіпті толық азаттықты жақтады. Стигма мен кемсітуге қарсы күресу үшін схемалар әзірленді, көбінесе мүгедектіктің әлеуметтік моделіне негізделген; психикалық денсаулық мәселелері бар адамдарға жұмыс істеуге және қоғамға толыққанды қатысуға көмектесу немесе ынталандыру (мысалы, әлеуметтік фирмалар арқылы) және психикалық денсаулық қызметтерін жеткізуге және бағалауға қызмет алушыларды тарту. Алайда, негізгі этика мен психиатриялық практиканың тиімділігіне ашық және белсенді түрде қарсы шығушылар психиатрия ішінде, және аз дәрежеде кеңірек психикалық денсаулық саласында маргиналданды. Психиатрияға қарсы қозғалыстың үш авторы бейнеледі, олардың екеуі психиатрлар болды. Олардың бастапқы және ең ықпалдысы Томас Сзац болды, ол «Психикалық аурудың мифы» кітабымен танымал болды, бірақ Сзац өзінің антипсихиатр екенін мойындамады. Өте құрметті Р.Д. Лэйнг «Бөлінген өзі» сияқты бірнеше бестселлерлер жазды. Интеллектуал философ Мишель Фуко психиатриялық практиканың өзіне қарсы шығып, оны репрессивті және бақылаушы деп сипаттады. «Психиатрияға қарсы» термині 1967 жылы Дэвид Купермен қолданылды.

New professional approaches were developed as an alternative or reformist complement to psychiatry. The Radical Therapist, a journal begun in 1971 in North Dakota by Michael Glenn, David Bryan, Linda Bryan, Michael Galan and Sara Glenn, challenged the psychotherapy establishment in a number of ways, raising the slogan "Therapy means change, not adjustment." It contained articles that challenged the professional mediator approach, advocating instead revolutionary politics and authentic community making. Social work, humanistic or existentialist therapies, family therapy, counseling and self help and clinical psychology developed and sometimes opposed psychiatry. Psychoanalysis was increasingly criticized as unscientific or harmful. Contrary to the popular view, critics and biographers of Freud, such as Alice Miller, Jeffrey Masson and Louis Breger, argued that Freud did not grasp the nature of psychological trauma. Non medical collaborative services were developed, for example therapeutic communities or Soteria houses. The psychoanalytically trained psychiatrist Szasz, although professing fundamental opposition to what he perceives as medicalization and oppressive or excuse giving "diagnosis" and forced "treatment", was not opposed to other aspects of psychiatry (for example attempts to "cure heal souls", although he also characterizes this as non medical). Although generally considered anti psychiatry by others, he sought to dissociate himself politically from a movement and term associated with the radical left wing. In a 1976 publication "Anti psychiatry: The paradigm of a plundered mind", which has been described as an overtly political condemnation of a wide sweep of people, Szasz claimed Laing, Cooper and all of anti psychiatry consisted of "self declared socialists, communists, anarchists or at least anti capitalists and collectivists". While saying he shared some of their critique of the psychiatric system, Szasz compared their views on the social causes of distress/deviance to those of anti capitalist anti colonialists who claimed that Chilean poverty was due to plundering by American companies, a comment Szasz made not long after a CIA backed coup had deposed the democratically elected Chilean president and replaced him with Pinochet. Szasz argued instead that distress/deviance is due to the flaws or failures of individuals in their struggles in life. The anti psychiatry movement was also being driven by individuals with adverse experiences of psychiatric services. This included those who felt they had been harmed by psychiatry or who felt that they could have been helped more by other approaches, including those compulsorily (including via physical force) admitted to psychiatric institutions and subjected to compulsory medication or procedures. During the 1970s, the anti psychiatry movement was involved in promoting restraint from many practices seen as psychiatric abuses. The gay rights movement continued to challenge the classification of homosexuality as a mental illness and in 1974, in a climate of controversy and activism, the American Psychiatric Association membership (following a unanimous vote by the trustees in 1973) voted by a small majority (58%) to remove it as an illness category from the DSM, replacing it with a category of "sexual orientation disturbance" and then "ego dystonic homosexuality," which was deleted in 1986, although a wide variety of "paraphilias" remain. It has been noted that gay activists in the 1970s and 1980s adopted many of Szasz's arguments against the psychiatric system, but also that Szasz had written in 1965 that: "I believe it is very likely that homosexuality is, indeed, a disease in the second sense [expression of psychosexual immaturity] and perhaps sometimes even in the stricter sense [a condition somewhat similar to ordinary organic maladies perhaps caused by genetic error or endocrine imbalance]. Nevertheless, if we believe that by categorising homosexuality as a disease we have succeeded in removing it from the realm of moral judgement, we are in error." The diagnostic label gender identity disorder (GID) was used by the DSM until its reclassification as gender dysphoria in 2013, with the release of the DSM 5. The diagnosis was reclassified to better align it with medical understanding of the condition and to remove the stigma associated with the term disorder. The American Psychiatric Association, publisher of the DSM 5, stated that gender nonconformity is not the same thing as gender dysphoria, and that "gender nonconformity is not in itself a mental disorder. The critical element of gender dysphoria is the presence of clinically significant distress associated with the condition." Some transgender people and researchers support declassification of the condition because they say the diagnosis pathologizes gender variance and reinforces the binary model of gender. Szasz also publicly endorsed the transmisogynist work of Janice Raymond. In a 1979 New York Times book review of Raymond's The Transsexual Empire, Szasz drew connections between his ongoing critique of psychiatric diagnosis and Raymond's feminist critique of trans women. Increased legal and professional protections, and a merging with human rights and disability rights movements, added to anti psychiatry theory and action. Anti psychiatry came to challenge a "biomedical" focus of psychiatry (defined to mean genetics, neurochemicals and pharmaceutic drugs). There was also opposition to the increasing links between psychiatry and pharmaceutical companies, which were becoming more powerful and were increasingly claimed to have excessive, unjustified and underhand influence on psychiatric research and practice. There was also opposition to the codification of, and alleged misuse of, psychiatric diagnoses into manuals, in particular the American Psychiatric Association, which publishes the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Anti psychiatry increasingly challenged alleged psychiatric pessimism and institutionalized alienation regarding those categorized as mentally ill. An emerging consumer/survivor movement often argues for full recovery, empowerment, self management and even full liberation. Schemes were developed to challenge stigma and discrimination, often based on a social model of disability; to assist or encourage people with mental health issues to engage more fully in work and society (for example through social firms), and to involve service users in the delivery and evaluation of mental health services. However, those actively and openly challenging the fundamental ethics and efficacy of mainstream psychiatric practice remained marginalized within psychiatry, and to a lesser extent within the wider mental health community. Three authors came to personify the movement against psychiatry, and two of these were practising psychiatrists. The initial and most influential of these was Thomas Szasz who rose to fame with his book The Myth of Mental Illness, although Szasz himself did not identify as an anti psychiatrist. The well respected R D Laing wrote a series of best selling books, including The Divided Self. Intellectual philosopher Michel Foucault challenged the very basis of psychiatric practice and cast it as repressive and controlling. The term "anti psychiatry" was coined by David Cooper in 1967.

Цивилизация - қайғы-қасіреттің себебі

Соңғы жылдары психиатрияға қарсы қозғалыстың өкілдері саналатын психотерапевтер Дэвид Смайл мен Брюс Е. Левин қоғамның, мәдениеттің, саясаттың және психологияның өзара байланысы туралы көп жазды. Олар қоғамдағы жеке тұлғаның "денелігі" және тіпті терапевтердің қазіргі Батыс қоғамындағы билік пен қаржылық мүдделердің айқын рөлін мойындағысы келмеуі туралы кеңінен талқылады. Олардың пікірінше, сезімдер мен эмоциялар, қалай болса солай, жеке тұлғаның қасиеттері емес, оның орнына, қоғамдағы жағдайға жауап ретінде туындайды. Психотерапияның өзі де, олардың сөзіне сәйкес, адамның өміріне жақын ("проксималды") және алыс ("дисталды") әсерлерді өзгертуге көмектескенде ғана сезімдерді өзгерте алады, бұл отбасы мен достардан бастап жұмыс ортасы, әлеуметтік-экономикалық жағдай, саясат және мәдениетке дейін қамтиды. Р.Д.Лейнг жеке тұлғаның айналасындағылардың құрбаны болу механизмі ретінде отбасылық байланысты атап көрсетті және дисфункционалды қоғам туралы айтты.

"Ауруларды" диагностикалау үшін пайдаланылатын клиникалық сұхбаттардың жеткіліксіздігі

Психиатрлар психикалық ауруларды Крейпелин заманынан бері клиникалық әңгімелер негізінде ажыратуға тырысып келеді, бірақ қазір олардың диагностикалық критерийлерінің толық еместігін түсінеді. Тадафуми Като: "Біз психиатрлар "ауруларды" әңгіме арқылы ғана анықтай алмайтынымызды мойындауымыз керек. Қазіргі біздің ісіміз – қандағы қант деңгейін өлшемей-ақ қант диабетін анықтауға ұқсайды".

Қалыптылық және ауру туралы пікірлер

2013 жылы психиатр Аллен Фрэнсис «психиатриялық диагноз әлі күнге дейін объективті биологиялық тесттерден гөрі, тек қателікке ұшырауға бейім субъективті бағауларға сүйенеді» деді. Психикалық аурулардың онтологиялық статусына күмән тудыратын себептер келтірілді. Психикалық аурулар үш деңгейде онтологиялық күмәнділікке әкеледі: Психикалық аурулар – адам сезімдерімен тікелей немесе тікелей емес, макро немесе микроскопиялық объектілер сияқты бағалана алмайтын абстрактілі ұғымдар. Психикалық аурулар – бұл табиғи процестер емес, оларды анықтау құндылықтардың немесе адамның интерпретациясының ықпалынан тазаланбайды. Оларды оларды бастан кешіретін жеке тұлғалардан бөлек әлемде өмір сүретін абстракциялар ретінде қарастыру керек пе, және осылайша оларды іске асыру керек пе, әлі белгісіз. Көптеген гибридтік көзқарастар психикалық ауру ұғымы объективті, бірақ ешқашан нақты анықталмайтын «бұлыңғыр прототип» немесе ол ғылыми фактілер мен субъективті бағалаулардың араласуын сөзсіз қамтиды деп санайды. Психиатриялық диагноздың мәдени көзқарасты нығайту және наразылықты басу үшін қолданылуының көрнекті мысалы – драпетомания диагнозы. АҚШ-та Азамат соғысынан бұрын Сэмюэл Картрайт сияқты дәрігерлер кейбір құлдарға драпетомания диагнозын қойды, бұл құлдың бостандыққа ұмтылуының негіссіз қалауы және қашуға бейімділігі бар психикалық ауру. Мұндай наразылықты психикалық ерекшелікті аномалия және ауру деп жіктеу арқылы психиатрия қалыптылық, аномалия, денсаулық және ауру туралы мәдени көзқарасты қолдады. Бұл мысал мәдени көзқарасқа ғана емес, сонымен қатар психиатриялық диагноз және психиатриялық сенімдерде растауға бейімділік және көзқарас бұрмалануы мүмкіндігін көрсетеді. Фуко сияқты философтар «психикалық ауру» сипаттамаларының бұлыңғыр екенін және олардың «салауатты» сананы «ауру» санадан ажырататын нақты анықталған қасиеттерден гөрі пайда болған қоғамдардың иерархиялық құрылымдарын көрсететінін дәлелдеді. Сонымен қатар, егер өзін-өзі зиян келтіруге бейімділік психикалық аурудың негізгі белгісі ретінде қарастырылса, онда адамдар, түр ретінде, тарих бойы өздерінің қоршаған ортасын жоюға, бір-бірімен соғысуға және т.б. бейімділігімен есінен адасқан деуге болады.

In 2013, psychiatrist Allen Frances said that "psychiatric diagnosis still relies exclusively on fallible subjective judgments rather than objective biological tests". Reasons have been put forward to doubt the ontic status of mental disorders. Mental disorders engender ontological skepticism on three levels:
Mental disorders are abstract entities that cannot be directly appreciated with the human senses or indirectly, as one might with macro or microscopic objects. Mental disorders are not clearly natural processes whose detection is untarnished by the imposition of values, or human interpretation. It is unclear whether they should be conceived as abstractions that exist in the world apart from the individual persons who experience them, and thus instantiate them. Common hybrid views argue that the concept of mental disorder is objective but a "fuzzy prototype" that can never be precisely defined, or alternatively that it inevitably involves a mix of scientific facts and subjective value judgments. One remarkable example of psychiatric diagnosis being used to reinforce cultural bias and oppress dissidence is the diagnosis of drapetomania. In the US prior to the American Civil War, physicians such as Samuel A. Cartwright diagnosed some slaves with drapetomania, a mental illness in which the slave possessed an irrational desire for freedom and a tendency to try to escape. By classifying such a dissident mental trait as abnormal and a disease, psychiatry promoted cultural bias about normality, abnormality, health, and unhealth. This example indicates the probability for not only cultural bias but also confirmation bias and bias blind spot in psychiatric diagnosis and psychiatric beliefs. It has been argued by philosophers like Foucault that characterizations of "mental illness" are indeterminate and reflect the hierarchical structures of the societies from which they emerge rather than any precisely defined qualities that distinguish a "healthy" mind from a "sick" one. Furthermore, if a tendency toward self harm is taken as an elementary symptom of mental illness, then humans, as a species, are arguably insane in that they have tended throughout recorded history to destroy their own environments, to make war with one another, etc.

Психиатриялық таңбалау

Психикалық аурулар алғаш рет 1949 жылы Халықаралық аурулар жіктемесінің (ХАЖ 6) алтыншы редакциясына енгізілді. Үш жылдан кейін Америка Психиатриялық қауымдастығы өз жіктеу жүйесін жасады, DSM I. Зерттеу барысында психопатология тарихы жоқ сегіз адам психиатриялық ауруханаға түсуге тырысты. Олардың арасында аспирант, психологтар, суретші, үй шаруасындағы әйел және екі дәрігер, оның ішінде бір психиатр болды. Барлық сегіз адам шизофрения немесе екіполярлық бұзылыс диагнозымен қабылданып, психиатрлар оларды психиатриялық препараттармен емдеуге тырысты. Барлығы 7-52 күн ішінде шығарылды. Зерттеудің келесі бөлімінде психиатриялық қызметкерлерге жалған науқастар жіберілуі мүмкін екені ескертілді, бірақ ешкім жіберілген жоқ. Дегенмен, 193 науқастың 83-і кем дегенде бір қызметкердің ойынша, актерлер еді. Зерттеудің қорытындысы бойынша психикалық ауруы жоқ адамдар мен психикалық ауруы бар адамдарды ажырату мүмкін емес екені анықталды. Диагностикалық санаттардың дұрыстығы мен сенімділігі арасындағы күрес диагностикалық жүйелерді қиындатады. Нейробиолог Тадафуми Като әр психикалық аурудың нейробиологиялық ерекшеліктеріне негізделген аурулардың жаңа жіктемесін жақтады, әсіресе күнделікті клиникалық тәжірибеде (McGorry et al 1995). Басты диагностикалық нұсқаулықтардағы, яғни DSM және ХАЖ-дағы критерийлер екі нұсқаулық арасында үйлесімсіз. Диагностикалық критерийлерді сынға алған психиатрлар, бір адам екі немесе одан көп аурудың критерийлеріне сәйкес келгенде, бірмезгілікті аурудың ереже екенін, санаттардың ерекшелігіне күмән тудыратынын, олардың арасында үлкен және шамалы анықталмаған немесе өзгермелі шекаралар бар екенін атап көрсетеді. Басқа да алаңдаушылықтарға әртүрлі елдерде, мәдениеттерде, гендерлерде немесе этникалық топтарда стандартты диагностикалық критерийлерді қолдану жатады. Сыншылар батыстық, ақ нәсілді, еркектер басым психиатриялық тәжірибелер мен диагноздар басқа топтардан келгендерге зиян келтіріп, оларды дұрыс түсінбейтінін айтады. Мысалы, бірнеше зерттеулер көрсеткендей, афроамерикандықтарға шизофрения диагнозы ақ нәсілділерге қарағанда жиі қойылады, ал еркектерге әйелдерге қарағанда көбірек. Антипсихиатриялық қозғалыстың өкілдері диагноз қоюды мүлдем сынға алады, өйткені ол биомедициналық модельге сәйкес келеді, оны заңсыз деп санайды.

Mental disorders were first included in the sixth revision of the International Classification of Diseases (ICD 6) in 1949. Three years later, the American Psychiatric Association created its own classification system, DSM I. The study arranged for eight individuals with no history of psychopathology to attempt admission into psychiatric hospitals. The individuals included a graduate student, psychologists, an artist, a housewife, and two physicians, including one psychiatrist. All eight individuals were admitted with a diagnosis of schizophrenia or bipolar disorder. Psychiatrists then attempted to treat the individuals using psychiatric medication. All eight were discharged within 7 to 52 days. In a later part of the study, psychiatric staff were warned that pseudo patients might be sent to their institutions, but none were actually sent. Nevertheless, a total of 83 patients out of 193 were believed by at least one staff member to be actors. The study concluded that individuals without mental disorders were indistinguishable from those with mental disorders. The challenge of the validity versus the reliability of diagnostic categories continues to plague diagnostic systems. Neuroscientist Tadafumi Kato advocates for a new classification of diseases based on the neurobiological features of each mental disorder. and even more so in routine clinical practice (McGorry et al 1995). Criteria in the principal diagnostic manuals, the DSM and ICD, are not consistent between the two manuals. Some psychiatrists in critiquing diagnostic criteria point out that comorbidity, when an individual meets criteria for two or more disorders, is the rule rather than the exception, casting doubt on the distinctness of the categories, with overlap and vaguely defined or changeable boundaries between what are asserted to be distinct disorders. Other concerns raised include using standard diagnostic criteria in different countries, cultures, genders or ethnic groups. Critics contend that Westernized, white, male dominated psychiatric practices and diagnoses disadvantage and misunderstand those from other groups. For example, several studies have shown that African Americans are more often diagnosed with schizophrenia than white people, and men more than women. Some within the anti psychiatry movement are critical of the use of diagnosis at all as it conforms with the biomedical model, seen as illegitimate.

Әлеуметтік бақылау құралы

Франко Басалья, Джорджио Антонуччи және Брюс Е. Левиннің айтуынша, психиатриялық мекемелердің девиантты мінез-құлық пен әлеуметтік проблемаларды бақылау мен медициналықтандырудағы рөлін көрсеткен психиатрия, қазіргі билікке әлеуметтік бақылау үшін ғылыми негіз беруші ретінде қолданылады, ал девианттық және қалыптылық стандарттары дискретті әлеуметтік топтарға қатысты жарысқа толы көзқарастарға әкелді. Майк Фицпатриктің сөзіне қарағанда, 1970 жылдардағы гомосексуалдық бостандық, антипсихиатрия және феминистік қозғалыстардың ортақ тақырыбы – медициналықтандыруға қарсылық болды, бірақ қазір қоғамдық денсаулық тұрғысынан негізделген жағдайда өмір салтына үкіметтің араласуына қарсылық байқалмайды. Майк Фицпатриктің пікірінше, медициналықтандыруға қысымның көзі – қоғамның өзі. Мысалы, Фицпатрик бұрын мемлекеттік араласуды қанаушылық және патриархалдық деп қараған феминистер, енді балаларға жасалатын зорлық-зомбылық пен отбасылық мәселелерді шешу үшін күш қолдануға және белсенді араласуға шақырады деп мәлімдейді. Осы бағдарламалардың мақсаты – ерекше мінез-құлық пен ойлау үлгілері бар балалар мен жастарды анықтап, олардың күмәнді психикалық аурулары дамитынға дейін емдеуге жіберу. Психиатриялық зерттеулер дәрі-дәрмектер, психотерапия немесе олардың үйлесімі арқылы бірқатар психикалық ауруларды жақсарту немесе басқарудың түрлі деңгейдегі тиімділігін көрсетті. Типик психиатриялық дәрілерге стимуляторлар, антидепрессанттар, транквилизаторлар және антипсихотиктер (нейролептиктер) жатады. Алайда, MindFreedom International және Психиатрия қолданушылары мен қоршағандардың әлемдік желісі сияқты ұйымдар психиатрлар дәрі-дәрмектердің тиімділігін асыра көрсетіп, олардың қолайсыз әсерлерін азайтады деп санайды. Олар және басқа да белсенділер адамдарға толыққанды ақпарат берілмейді және қазіргі психиатриялық дәрілер негізгі психиатрияның айтуынша, нақты бұзылыстарға тән емес; сонымен қатар, психиатриялық дәрілер мидағы өлшенетін химиялық тепе-теңсіздіктерді түзетпейді, керісінше, жағымсыз жанама әсерлерді тудырады. Мысалы, Риталин және басқа да психостимуляторларды қабылдаған балалар ата-аналары мен ұстаздарына көбірек бағынатын болса да, сыншылар оларда тікпе, спазмдар және басқа да еріксіз қозғалыстар сияқты қалыптан тыс қозғалыстар да пайда болуы мүмкін екенін атап өтеді. Бұл стимуляторлардың терапиялық қолданысымен тікелей байланысты емес, бірақ нейролептиктермен байланысты. Зейін тапшылығы мен гиперактивтілік синдромының диагнозы, міндетті білім беруге қатысты назарсыздануға негізделген жағдайда, балаларды әділетсіз әлеуметтік бақылау құралы ретінде психоактивті дәрілерді қолдану туралы сыншылардың алаңдаушылығын тудырады. Зерттеу нәтижелері мен дәрі-дәрмектерді тағайындауға осының әсер ететіндігіне дәлелдер бар. 2005 жылы Ұлыбританиядағы фармацевтикалық индустрияның ықпалына қатысты партияаралық парламенттік сауал барысында: «Фармацевтикалық индустрияның ықпалы клиникалық тәжірибеге үстемдік етеді» және «дәрілерді қауіпсіз емес қолдану мен қоғамның медицинаға деген көзқарасының артуына» әкелетін нормативтік-құқықтық кемшіліктер бар екені айтылды. No Free Lunch атты науқан ұйымы медицина қызметкерлерінің дәрі-дәрмек компанияларынан тегін сыйлықтарды қабылдауы мен оның психиатриялық практикаға тигізетін әсері туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтіреді. Сондай-ақ, фармацевтикалық компаниялардың қызметкерлері жазған мақалаларды құрметті психиатрлар ұсынғандығы да белгілі болды. Жүйелі түрде жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, фармацевтикалық қаржыландырумен жүргізілген психиатриялық дәрі-дәрмектерді зерттеулер, мұндай қаржысы жоқ зерттеулерге қарағанда оң нәтижелерге көбірек қол жеткізеді. 1950 жылдан бері психиатриялық дәрі-дәрмектерді тағайындау көрсеткіштері өте жоғары қарқынмен өсіп келеді және оның азаятын белгілері байқалмайды.

According to Franco Basaglia, Giorgio Antonucci, and Bruce E. Levine, whose approach pointed out the role of psychiatric institutions in the control and medicalization of deviant behaviors and social problems, psychiatry is used as the provider of scientific support for social control to the existing establishment, and the ensuing standards of deviance and normality brought about repressive views of discrete social groups. According to Mike Fitzpatrick, resistance to medicalization was a common theme of the gay liberation, anti psychiatry, and feminist movements of the 1970s, but now there is actually no resistance to the advance of government intrusion in lifestyle if it is thought to be justified in terms of public health. In the opinion of Mike Fitzpatrick, the pressure for medicalization also comes from society itself. As one example, Fitzpatrick claims that feminists who once opposed state intervention as oppressive and patriarchal, now demand more coercive and intrusive measures to deal with child abuse and domestic violence. These programmes are intended to identify children and young people with divergent behavioral patterns and thinking and send them to treatment before their supposed mental diseases develop. Psychiatric research has demonstrated varying degrees of efficacy for improving or managing a number of mental health disorders through either medications, psychotherapy, or a combination of the two. Typical psychiatric medications include stimulants, antidepressants, anxiolytics, and antipsychotics (neuroleptics). On the other hand, organizations such as MindFreedom International and World Network of Users and Survivors of Psychiatry maintain that psychiatrists exaggerate the evidence of medication and minimize the evidence of adverse drug reaction. They and other activists believe individuals are not given balanced information, and that current psychiatric medications do not appear to be specific to particular disorders in the way mainstream psychiatry asserts; and psychiatric drugs not only fail to correct measurable chemical imbalances in the brain, but rather induce undesirable side effects. For example, though children on Ritalin and other psycho stimulants become more obedient to parents and teachers, critics have noted that they can also develop abnormal movements such as tics, spasms and other involuntary movements. This has not been shown to be directly related to the therapeutic use of stimulants, but to neuroleptics. The diagnosis of attention deficit hyperactivity disorder on the basis of inattention to compulsory schooling also raises critics' concerns regarding the use of psychoactive drugs as a means of unjust social control of children. There is evidence that research findings and the prescribing of drugs are influenced as a result. A United Kingdom cross party parliamentary inquiry into the influence of the pharmaceutical industry in 2005 concludes: "The influence of the pharmaceutical industry is such that it dominates clinical practice" and that there are serious regulatory failings resulting in "the unsafe use of drugs; and the increasing medicalization of society". The campaign organization No Free Lunch details the prevalent acceptance by medical professionals of free gifts from pharmaceutical companies and the effect on psychiatric practice. The ghostwriting of articles by pharmaceutical company officials, which are then presented by esteemed psychiatrists, has also been highlighted. Systematic reviews have found that trials of psychiatric drugs that are conducted with pharmaceutical funding are several times more likely to report positive findings than studies without such funding. The number of psychiatric drug prescriptions have been increasing at an extremely high rate since the 1950s and show no sign of abating.

Психиатрияны саяси мақсатта пайдалану

Әлемдегі психиатрлар жеке құқықтарды мемлекеттердің жоққа шығаруына қатысып келеді, онда психикалық аурудың анықтамасы саяси қарсылықты қамтиды. Бүгінде көптеген елдерде саяси тұтқындар психиатриялық мекемелерде ұсталып, зорлық-зомбылыққа ұшырайды. Психиатрияның басқа медицина салаларына қарағанда зұлымдыққа бейімділігі артық. Психикалық ауру диагнозы әлеуметтік диссиденттерді анықтаудың құралы ретінде пайдаланылуы мүмкін, бұл мемлекетке адамдарды өз еркіне қарсы ұстауға және идеологиялық тұрғыдан үйлесімділікке, сондай-ақ қоғамның жалпы мүддесіне қызмет ететін емдеуді талап етуге мүмкіндік береді. Осындай тәжірибелер нацистер басып алған аумақтарда (әсіресе Шығыс Еуропада) жалғасты, мыңдаған адамдарға әсер етті. 1960 жылдардан 1986 жылға дейін психиатрияның саяси мақсатта қолданылуы Кеңес Одағында жүйелі болғаны, ал Румыния, Венгрия, Чехословакия және Югославия сияқты Шығыс Еуропа елдерінде де кездескені хабарланды. Оңтүстік Африкадағы апартеид кезеңіндегі қанаушылық тарихында нацистердің қиянаттарын еске түсіретін "психикалық денсаулықты геноциді" анықталды. Бұл тәжірибелердің теріс пайдаланылуы кейіннен Қытай Халық Республикасына байланысты болды. К. Фулфорд, А. Смирнов және Э. Сноу былай деді: "Сондықтан психиатрияны зұлымдыққа пайдаланудың маңызды себебі – қазіргі психиатриялық диагноз қою үшін қолданылатын бақылаулардың субъективті сипаты". 1994 жылы "Journal of Medical Ethics" журналында жарияланған мақаласында американдық психиатр Томас Саз: "Құл иелері мен құл саудагерлерінің белгілі бір адамдарды "негрлер" деп жіктеуі ғылыми болды, себебі ақ адамдарды қаралар деп жіктеу сирек кездесетін. Бірақ бұл мұндай нәсілдік жіктелудің "зорлық-зомбылыққа" ұшырауына кедергі болмады, өйткені (біз оны) оның зұлымдығы, шын мәнінде, оның қолданылуы болды" деді. Ол психиатриялық зұлымдық, әсіресе бұрынғы КСРО-дағы тәжірибемен байланысты жағдайлар, психиатриялық диагноздардың теріс пайдаланылуымен емес, демократиялық және тоталитарлық қоғамдардағы психиатрдың әлеуметтік рөліне енгізілген саяси билікпен байланысты екенін айтты. Осы процесте дәрігерлер мақұлданбаған жағдайды "ауру" деп диагноз қояды және олар құрбанға тигізген әрекетті "емдеу" деп жариялайды, ал заң шығарушылар мен судьялар осы жіктемелерді заңды етеді. Гитлер саяси мансабының басынан бастап "мемлекет жауына" қарсы күресін медициналық риторикаға айналдырды. Бүкіл неміс халқы және оның ұлттық-социалистік саясаткерлері осындай тұрғыда ойлауға және сөйлеуге үйренді.

Psychiatrists around the world have been involved in the suppression of individual rights by states in which the definitions of mental disease have been expanded to include political disobedience. Nowadays, in many countries, political prisoners are sometimes confined and abused in mental institutions. Psychiatry possesses a built in capacity for abuse which is greater than in other areas of medicine. The diagnosis of mental disease can serve as proxy for the designation of social dissidents, allowing the state to hold persons against their will and to insist upon therapies that work in favour of ideological conformity and in the broader interests of society. These practices continued in territories occupied by the Nazis further afield (mainly in eastern Europe), affecting thousands more. From the 1960s up to 1986, political abuse of psychiatry was reported to be systematic in the Soviet Union, and to surface on occasion in other Eastern European countries such as Romania, Hungary, Czechoslovakia, and Yugoslavia, A "mental health genocide" reminiscent of the Nazi aberrations has been located in the history of South African oppression during the apartheid era. A continued misappropriation of the discipline was later attributed to the People's Republic of China. K. Fulford, A. Smirnov, and E. Snow state: "An important vulnerability factor, therefore, for the abuse of psychiatry, is the subjective nature of the observations on which psychiatric diagnosis currently depends." In an article published in 1994 by the Journal of Medical Ethics, American psychiatrist Thomas Szasz stated that "the classification by slave owners and slave traders of certain individuals as Negroes was scientific, in the sense that whites were rarely classified as blacks. But that did not prevent the 'abuse' of such racial classification, because (what we call) its abuse was, in fact, its use." He stated that psychiatric abuse, such as people usually associated with practices in the former USSR, was connected not with the misuse of psychiatric diagnoses, but with the political power built into the social role of the psychiatrist in democratic and totalitarian societies alike. In this process, physicians diagnose a disapproved condition as an "illness" and declare the intervention they impose on the victim a "treatment," and legislators and judges legitimate these categorizations. From the commencement of his political career, Hitler put his struggle against "enemies of the state" in medical rhetoric. The entire German nation and its National Socialist politicians learned to think and speak in such terms.

Емдеу жағдайы

"Дәрігерлік мемлекет" терминін 1963 жылы Сзас енгізген. Психиатрия мен үкімет арасындағы ынтымақтастық Сзастың "дәрігерлік мемлекет" деп атаған құбылысқа алып келеді, бұл – мақұлданбаған әрекеттер, ойлар мен сезімдерді жалған медициналық шаралар арқылы басуға ("емдеуге") ұмтылатын жүйе. Осылайша, өзіне-өзі қол жұмсау, дәстүрден тыс діни сенімдер, нәсілшілдік, бақытсыздық, алаңдау, ұялу, еркіндік, дүкеннен ұрлау, құмар ойындар, шектен тыс тамақтану, темекі шегу және заңсыз есірткі қолдану – барлығы дерлік емдеуді қажет ететін симптомдар немесе аурулар деп есептеледі. Дін мен мемлекеттің бөлінуі сияқты, Сзас психиатрия мен мемлекет арасында мызғымас қабырға болуы керек деп санайды. Гоффман психиатриялық ауруханаларды концлагерьдер, түрмелер, әскери ұйымдар, жетімдер үйлері және монастырлармен бір санатқа қойды. "Asylums" кітабында Гоффман институционализация процесінің адамдарды "жарқын емес, зиянсыз және көзге түспейтін" жақсы науқас рөліне қалай бейімдейтінін, осылайша ауыр психикалық аурулардың созылмалылығы туралы түсініктерді күшейтетінін сипаттайды.

Заң

АҚШ-та психиатрияны сынға алатындар заң мен психиатрияның қақтығысы қосымша құқықтық мәртебелерді тудырады деп есептейді. Мысалы, "ақыл-естің жоқтығынан" қорғану, психиатриялық мекемеде ұстауға алып келуі мүмкін. Кейбір сыншылардың пікірінше, мұндай жағдай қылмыстық түрмеге қамалудан да жаман болуы мүмкін, себебі бұл нейролептиктермен міндетті түрде дәрі-дәрмек беру немесе электрошокты терапия қолдану қаупін білдіреді. Сенімсіз дереккөз: 2014 жылғы қаңтар. Қылмыстық жазаның мерзімі алдын ала белгілі және мәлім болса, пациенттер әдетте психиатриялық ауруханаларға белгісіз мерзімге жатқызылады, бұл негізгі құқықтарды бұзушылық ретінде қарастырылады. Осындай белгісіздік психикалық тұрақсыздықты күшейте түсуі мүмкін, сондай-ақ, жазылуға кедері келтіретін үмітсіздік пен жағдайға мойынұруға ұрындырады деп саналады.

Ерікті емес ауруханаға жатқызу

Сыншылар еріксіз міндеттемеде заңмен санкцияланған күшті қолдануды еркін немесе ашық қоғамдардың негізгі принциптерін бұзу деп санайды. Саяси философ Джон Стюарт Милл және басқалар қоғамның, егер ол өзгелерге зиян келтірмесе, жеке адамды бағындыру үшін мәжбүрлеуді қолдануға құқығы жоқ екенін дәлелдеді. Психикалық аурулары бар адамдардың зорлық-зомбылық әрекеттері туралы зерттеулер көптеген жағдайларда тікелей байланысты растамайды. Біріккен Корольдікте және басқа елдерде қауымдастықтағы күтімді дамыту тәжірибесі ішінара осындай алаңдаушылықтарға жауап ретінде енгізілді. Ерікті емес жатаққа жатқызудың баламалары ретінде қоғамда медициналық емес дағдарыс көмегін дамыту қарастырылады. Американдық "Сотерия" жобасын психиатр Лорен Мошер психиатриялық симптомдарды немесе қиын жағдайларды бастан кешіретін адамдарды қолдау мақсатындағы тұрғын үй моделі ретінде әзірледі. "Сотерия" үйлері 1983 жылы АҚШ-та қаржылық қолдаудың жетіспеуіне байланысты жабылды. Ұқсас бағдарламалар Еуропада, соның ішінде Швецияда және басқа Солтүстік Еуропа елдерінде құрылды. Жақында АҚШ-тың Вермонт штатында "Сотерия" үйі ашылды. Дәрігер Джорджио Антонуччи 1979 жылдан 1996 жылға дейін Италиядағы Имола қаласындағы Ospedale Psichiatrico Osservanza директоры болып жұмыс істеген кезінде, психиатрияның өзінің негіздеріне күмән келтіре отырып, мәжбүрлеудің кез келген түрінен және еркіндіктің негізгі принциптерін бұзудан бас тартты.

Түрлі жолдар

Сзас 2008 жылдан бері антипсихиатрия терминіне деген наразылығын қайталап, оның мұрасының «психиатриялық алаяқтық пен күш қолдануды сынағандарды антипсихиатр деп атау арқылы олардың сенімсіздігін тудыру және оларды жоққа шығару үшін қолданылатын» жалпылама термин болғанын айтты. Ол бұл терминнің төрт психиатрдың (Купер, Лэйнг, Берк және Редлер) кездесуінен пайда болғанын, олар оны ешқашан анықтамаған, бірақ «өз салаларын антипсихиатрия деп атады» және Лэйнгті оны танымал етуге ең жауапты деп санайды. Сзас қайтыс болған Лэйнгті (1989) қатты сынға алып, оны психиатриялық диагноз қоюда және күш қолдануда жауапсыз және екіұшты деп айыптады, сондай-ақ оның бұрынғы «қоғамдық мінез-құлқының» «әдептік бағалауға лайықты» екенін айтты, оны «жаман адам және кәсіби алаяқ» деп сипаттады. Алайда Дэниел Бурстон, Сзас пен Лэйнгтің жарияланған еңбектері, Сзас мойындағаннан гөрі, көптеген ортақ тұстар мен интеллектуалдық туыстықты көрсетеді, Сзас либертариан болса, Лэйнг экзистенциалист болғандықтан туындаған бірқатар мәселелердегі айырмашылықтарға қарамастан, деп мәлімдеді; Сзас Лэйнгтің жеке мінезін сынға алуда шамадан тыс және бұрмалаған, сондай-ақ Лэйнгтің жеке кемшіліктері мен отбасылық мәселелерін оның жұмысын және идеяларын жоққа шығару үшін әділетсіз пайдаланған; және Сзастың «нақты, айқын этикалық принциптері көптеген клиницистер өз жұмысының барысында жиі кездесетін күйзелісті және көбінесе шешімсіз ойларға барудан сақтауға арналған». Сзас өзінің көзқарастарының психиатриядағы тәжірибеден емес, жасөспірім кезінен бері ұстанатын либертариандық саясаттан туындағанын; өткендегі еріксіз психикалық науқастармен «сирек» байланыстарында оларды босатуға тырысқанын (егер олар қылмыс жасаған болмаса) немесе «айыптаушыға олардың айыпталуына көмектескенін» (егер олар қылмыс жасаған және кінәлі болып көрінсе); ол келісімді психиатрияға қарсы емес екенін және «дәстүрлі психиатрдың практикасына араласпайды» және ол 1948 жылдан 1996 жылға дейін ерікті түрде ақы төлеп келетін клиенттерге «тыңдау және әңгімелесу («психотерапия»))» қызметін ұсынғанын, бұл практиканы медициналық емес және психоаналитикалық білімі бар психиатр болуымен байланысты емес деп сипаттады. Клиникалық жағдайда психиатрияға қарсылықтың екі бағыты – психиатриялық білімді сынға алу және оның тәжірибесін реформалау – ешқашан толыққанды бөлек болған емес. Сонымен қатар, белгілі бір мағынада, антипсихиатрия психиатрияның аяқталуын талап ету емес, психиатрлар мен олардың әріптестерінің өздерінің шешімдеріне, болжамдарына және практикасына күмән келтіруін талап ету еді. Кейбір жағдайларда психиатрияға қатысты психиатриялық емес медицина қызметкерлерінің күмәндануы антипсихиатрия ретінде сипатталды, сондай-ақ «қатаң» психиатрлардың «жұмсақ» психиатрларға қатысты сын-пікірлері де болды. Психиатрияға қарсы күрестің жетекші тұлғаларының көпшілігі өздері психиатрлар болған және олар шынымен «психиатрияға қарсы» ма, әлде оның бір бөлігі ме деген мәселеде түсініксіздік тудырған. Психиатриядан тыс салада, мысалы, белсенділер мен психикалық денсаулық саласының дәрігер емес қызметкерлері, мысалы, әлеуметтік жұмыскерлер мен психологтар үшін «антипсихиатрия» сөзі әлдеқайда радикалды мағынаны білдірді. «Психиатрияға қарсы» деген түсініксіз термин осы радикалды үрдістермен байланысты болды, бірақ бұл жаңа құбылыс болды ма, кімді жақсы сипаттайды және ол шын мәнінде бірегей қозғалысты құрай ма деген пікірталас болды. Антипсихиатрия терминіне тән түсініксіздікті болдырмау үшін, психиатрияның негізін сынға алу ретінде анықталатын, радикалды және түсініксіз ой ағымы психиатрияны толық жоюға бағытталған. Психиатрия негіздерін сынға алудың басты өкілі – итальяндық дәрігер Джорджио Антонуччи, психологиялық азапқа психиатриялық емес көзқарастың негізін қалаушы, ол «психиатрияның мәні дискриминация идеологиясында жатыр» деп мәлімдеді. 1990 жылдары психиатрлар арасында антипсихиатриялық қозғалысты өткеннің бөлігі ретінде сипаттау және қарастыру үрдісі байқалды, ал оның идеологиялық тарихы ғылыми ой мен зерттеу есебінен радикалды саясаттың полемикасымен флирт ретінде қарастырылды. Сонымен қатар, бұл қозғалыстың бастауыш деңгейдегі қатысуға және адвокаттық топтарға сұраныс тудырғаны, сондай-ақ үлкен психикалық мекемелерден қоғамдық қызметтерге ауысуға ықпал еткендігі де айтылды. Сонымен қатар, қоғамдық орталықтар тәжірибеде психиатриялық/медициналық модельден алшақтауға бейімделген және психиатрияның билігіне қарсылық немесе оппозиция мәдениетін ұсынатынын сезінген. Жалпы алғанда, антипсихиатрия қозғалысы бұл кезеңде ескірген және енді көрнекті психиатрлармен басшылық етілмегенімен, оның психикалық денсаулық саласының негізгі практикасына енгені айтылды. Осы уақытта психиатриялық тұтынушылар/құрбандылар қозғалысының мүшелері реформа, күш беру және баламалар үшін күресін жалғастырды, көзқарастардың әртүрлілігі артып келеді. Топтар көбінесе қарсылыққа ұшыраған және әлсіретілген, әсіресе олар өздерін «антипсихиатрия» деп жариялағанда немесе олар осылай деп танылғанда. Алайда, 1990 жылдардың басында экс-науқастар тобының 60 пайыздан астамы антипсихиатриялық сенімдерді қолдайтынын және өздерін «психиатриялық құрбандылар» деп санайтынын хабарлады. Антипсихиатрия көбінесе психиатрия немесе академиядағы бірнеше танымал тұлғаларға жатқызылса да, тұтынушылар/құрбандылар/экс-науқастар тобы оған дейін болған, оны қозғаған және оны жалғастырғандығы айтылды.

Szasz has since (2008) re emphasized his disdain for the term anti psychiatry, arguing that its legacy has simply been a "catchall term used to delegitimize and dismiss critics of psychiatric fraud and force by labeling them antipsychiatrists". He points out that the term originated in a meeting of four psychiatrists (Cooper, Laing, Berke and Redler) who never defined it yet "counter label[ed] their discipline as anti psychiatry", and that he considers Laing most responsible for popularizing it despite also personally distancing himself. Szasz describes the deceased (1989) Laing in vitriolic terms, accusing him of being irresponsible and equivocal on psychiatric diagnosis and use of force, and detailing his past "public behavior" as "a fit subject for moral judgment" which he gives as "a bad person and a fraud as a professional". Daniel Burston, however, has argued that overall the published works of Szasz and Laing demonstrate far more points of convergence and intellectual kinship than Szasz admits, despite the divergence on a number of issues related to Szasz being a libertarian and Laing an existentialist; that Szasz employs a good deal of exaggeration and distortion in his criticism of Laing's personal character, and unfairly uses Laing's personal failings and family woes to discredit his work and ideas; and that Szasz's "clear cut, crystalline ethical principles are designed to spare us the agonizing and often inconclusive reflections that many clinicians face frequently in the course of their work". Szasz has indicated that his own views came from libertarian politics held since his teens, rather than through experience in psychiatry; that in his "rare" contacts with involuntary mental patients in the past he either sought to discharge them (if they were not charged with a crime) or "assisted the prosecution in securing [their] conviction" (if they were charged with a crime and appeared to be prima facie guilty); that he is not opposed to consensual psychiatry and "does not interfere with the practice of the conventional psychiatrist", and that he provided "listening and talking ("psychotherapy")" for voluntary fee paying clients from 1948 until 1996, a practice he characterizes as non medical and not associated with his being a psychoanalytically trained psychiatrist. In the clinical setting, the two strands of anti psychiatry—criticism of psychiatric knowledge and reform of its practices—were never entirely distinct. In addition, in a sense, anti psychiatry was not so much a demand for the end of psychiatry, as it was an often self directed demand for psychiatrists and allied professionals to question their own judgements, assumptions and practices. In some cases, the suspicion of non psychiatric medical professionals towards the validity of psychiatry was described as anti psychiatry, as well the criticism of "hard headed" psychiatrists towards "soft headed" psychiatrists. Most leading figures of anti psychiatry were themselves psychiatrists, and equivocated over whether they were really "against psychiatry", or parts thereof. Outside the field of psychiatry, however—e. g. for activists and non medical mental health professionals such as social workers and psychologists—'anti psychiatry' tended to mean something more radical. The ambiguous term "anti psychiatry" came to be associated with these more radical trends, but there was debate over whether it was a new phenomenon, whom it best described, and whether it constituted a genuinely singular movement. In order to avoid any ambiguity intrinsic to the term anti psychiatry, a current of thought that can be defined as critique of the basis of psychiatry, radical and unambiguous, aims for the complete elimination of psychiatry. The main representative of the critique of the basis of psychiatry is an Italian physician, Giorgio Antonucci, the founder of the non psychiatric approach to psychological suffering, who posited that the "essence of psychiatry lies in an ideology of discrimination". In the 1990s, a tendency was noted among psychiatrists to characterize and to regard the anti psychiatric movement as part of the past, and to view its ideological history as flirtation with the polemics of radical politics at the expense of scientific thought and enquiry. It was also argued, however, that the movement contributed towards generating demand for grassroots involvement in guidelines and advocacy groups, and to the shift from large mental institutions to community services. Additionally, community centers have tended in practice to distance themselves from the psychiatric/medical model and have continued to see themselves as representing a culture of resistance or opposition to psychiatry's authority. Overall, while antipsychiatry as a movement may have become an anachronism by this period and was no longer led by eminent psychiatrists, it has been argued that it became incorporated into the mainstream practice of mental health disciplines. In the meantime, members of the psychiatric consumer/survivor movement continued to campaign for reform, empowerment and alternatives, with an increasingly diverse representation of views. Groups often have been opposed and undermined, especially when they proclaim to be, or when they are labelled as being, "anti psychiatry". However, as of the 1990s, more than 60 percent of ex patient groups reportedly support anti psychiatry beliefs and consider themselves to be "psychiatric survivors". Although anti psychiatry is often attributed to a few famous figures in psychiatry or academia, it has been pointed out that consumer/survivor/ex patient individuals and groups preceded it, drove it and carried on through it.

Сын

Дәстүрлі психиатрияны сынға алатындар арасында радикалды аболиционистер мен одан да шалғай реформаторлар арасындағы қақтығыс бар. Лэйнг, Купер және психиатрияға қарсы қозғалыстың бастапқы кезеңімен байланысты басқалар мәжбүрлі психиатрияны жоюды толығымен қолдауға дейін бармады. Томас Сзас мансабының басынан-ақ мәжбүрлі психиатрияны жою үшін күресті. Бүгінде, мәжбүрлі психиатрияның зиянды, бақылаушы және зорлық-зомбылық әрекеттерімен адамдарды шеттетуге және қысым көрсетуге бейім екеніне сенетін, психиатрияға қарсы белсенді деп санайтындардың көпшілігі келісімсіз және мәжбүрлі психиатрияны толық жоюды жақтайды. Психиатрияның өзінен антипсихиатрияны сынға алатындар психиатрияның мәні бойынша зиянды екендігі туралы негізгі қағидатқа қарсы шығады. Көптеген психиатрлар проблемалар бар екенін мойындайды, бірақ психиатрияны жою зиянды екенін айтады. Нимеш Десай: "Көп салалы психикалық денсаулыққа сенуші және оны іске асырушы болу үшін психиатрияның негізгі қағидаларының бірі ретінде медициналық модельді қабылдамаудың қажеті жоқ" деген қорытындыға келеді және "психиатрияға төнген кейбір қиындықтар мен қауіптер психиатрияға ашық қарсылық білдіретін адамдардан емес, сонымен қатар осы салада адасқан жеке тұлғалар мен топтардан туындайды" деп мойындайды.