Кіріспе

Борнвилл (['/b//ɔːr//n//v//ɪ//l/']) – Англияның Бирмингем қаласының оңтүстік-батысында орналасқан үлгілі ауыл. Оны квакер Кэдбери отбасы Cadbury фабрикасының қызметкерлері үшін құрған. Алкоголь сатуға тыйым салынған «бақша» (немесе «үлгілі») ауыл ретінде жобаланған. Cadbury шоколад өнімдерімен әйгілі, соның ішінде Bournville таңбалы қара шоколады да бар. Тарихи тұрғыдан қарастырылғанда, солтүстік Вустерширде орналасқан, сонымен қатар Селли Оук сайлау округінің бір бөлігі және Борнвилл бейнелеу өнері орталығы мен Cadbury шоколад фабрикасына үйі. Борнвилл Ұлыбританияда өмір сүруге ең ыңғайлы аймақтардың бірі ретінде танымал; 2003 жылы жасалған Джозеф Роунтри қорының зерттеуі оның «Британияда өмір сүруге ең жақсы жерлердің бірі» екенін көрсетті.

Тарих

Бастапқыда Борнвиллге айналатын аймақ, шашыраңқы фермалар мен коттедждерден тұратын, қияңдау елді жолдармен байланысқан, жалғыз көзге түсетін жері – грузин дәуірінде салынған Борнбрук сарайы еді. Сток Вудтың көк нарғиса гүлдері Арден орманының қалдығы деп есептелген, ал жақын жерде римдік ортағасырлық іздер табылады. Селли Манор мен Минворт Гривс 14 ғасырға дейін немесе одан да ертерек салынған, бірақ олар 20 ғасырда Борнвиллге көшіріліп, қазір мұражай ретінде жұмыс істейді.

Кадбери

1861 жылы әкесі Джон Кэдберидің кеңейіп жатқан бизнесін басқаруға кіріскен квакерлер Джордж және Ричард Кэдбери какао және шоколад фабрикасын Бирмингем қаласының орталығындағы Бридж-стриттен кеңейтуге мүмкіндік беретін жасыл алаңға көшіру қажеттігін сезінді. Cadbury сүт жеткізу үшін каналдарға, ал Лондон мен Саутгемптон порттарынан какао жеткізу үшін теміржолға тәуелді болды. Сондықтан оларға канал мен теміржолға оңай қол жеткізе алатын, дамытылмаған жер қажет еді. Ағайындылар Вустер және Бирмингем каналының бағытымен Бирмингемнің оңтүстігінен оңтүстікке қарай созылатын, сол кездегі Бирмингемнің жасыл далалары мен Солтүстік Вустерширдің ауылдарына дейін жететін Бирмингемнің батыс қала маңындағы теміржолдың жоспарланған дамуына назар аударды. 1879 жылы олар бизнесін Бирмингемнің оңтүстігіне 6 шақырым жердегі Борнбрук Холлға көшірді. Бұл жер таза, денсаулыққа пайдалы және ұзақ мерзімді кеңейту жоспарларына қолайлы деп есептелді. Ауылдық болғанымен, ол жаңа Стирчли-стрит теміржол станциясының жанында орналасқан, ал станция өз кезегінде каналдың қасында болды. Кэдберилер аймақты жергілікті өзеннің атымен – Бурн (Bourn Brook өзенімен шатастырмау керек, ол Bournbrook ауданының атымен аталған) – «Бурнвилл» деп атады; «ville» француз тілінде «қала» дегенді білдіреді, бұл Борнвиллді жергілікті аймақтан ерекшелендірді. Содан кейін Кэдберилер жаңа қала маңындағы зауытын дамытуға кірісті. Адал және еңбекқор жұмысшыларға үлкен құрметпен, салыстырмалы түрде жоғары жалақымен және жақсы жұмыс жағдайларымен қарады; Cadbury зейнетақы схемаларын, бірлескен комиссияларды және толық штаттық медициналық қызметті де алғашқылардың бірі болып енгізді. 1893 жылы Джордж Кэдбери зауытқа жақын 120 акр (0,5 км²) жер сатып алып, өз қаражаты есебінен «қазіргі тығыз өмір сүру жағдайларының зиянын жеңілдететін» үлгілі ауылды жоспарлады. 1900 жылға қарай, иелікте 313 коттедж мен үй болды, ал Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары одан да көп мүліктер салынды, ал 20 ғасырдың соңында кішігірім дамулар болды. Бұл «Өнер және қолөнер» стиліндегі үйлер дизайнында дәстүрлі, бірақ үлкен бақтары мен заманауи интерьерлері бар, оларды резидент сәулетші Уильям Александр Харви жобалаған. Бұл жобалар Ұлыбританиядағы көптеген басқа үлгілі ауылдардың жоспарына үлгі болды. Сондай-ақ, Джордж Кэдбери тыныш өмір сүретін квакер болғандықтан, Борнвиллде ешқандай қоғамдық мейрамханалар салынбағаны да атап өту керек; алайда, 1940 жылдардың соңынан бастап Роухит павильонында лицензияланған мүшелер клубы ашылды. Кэдберилер британдық жұмыс күшінің денсаулығы мен дене шынықтыруына ерекше мән берді, Борнвилл ауылының жоспарларына саябақтар мен демалыс аймақтарын қосып, жүзуді, серуендеуді және ашық ауадағы спорттың барлық түрлерін ынталандырды. 1920 жылдардың басында Роухитта кең ауқымды ашық жерлер сатып алынып, футбол және хоккей алаңдары мен шөпті жүгіру жолы салынды. Роухит павильоны Джордж Кэдберидің нұсқауларына сәйкес жобаланып, 1924 жылдың шілдесінде ашылды. Ол кезде ол клуб үйі және спорт алаңдарының, бірнеше боулинг алаңдарының, балық аулау көлі мен ашық ауада жүзуге арналған лидоның, лидоның пайдалы суының көзін құрайтын табиғи минералды бұлақ ретінде қызмет етті. Роухит павильонының өзі әлі де бар, ол кешкі ас пен банкеттерге пайдаланылды және бүкіл аймақ Cadbury қызметкерлері мен олардың отбасыларының игілігі үшін арнайы болды, Cadbury қызметкерлері немесе олардың отбасылары спорттық нысандарды пайдаланғаны үшін ешқандай ақы алынбады. Лидо 1970 жылдары жаңа салынған Oak Farm иелігінің тұрғындары шуға шағымданғаннан кейін жабылды, сонымен қатар ашық ауада жүзуге арналған қоғамдық бассейндерге қатысты жаңа және қатаң денсаулық сақтау және қауіпсіздік ережелері енгізілді. Cadbury сонымен қатар Bournville Lane-де Bournville жабық су моншаларын (қыздар мен ерлерге арналған бөлек ғимараттар), Valley бассейнінің қайық көлі мен фабриканың маңындағы суретті крикет алаңын салдырды, ол 1950-ші және 1960-шы жылдардағы сүт тәрелкі шоколадтарының қорапшаларындағы сурет ретінде танымал болды. 1900 жылы Джордж Кэдбери немесе Cadbury компаниясынан тәуелсіз түрде иемденуді дамытуды ресми түрде бақылау үшін Борнвилл ауылының қоры құрылды. Элизабет Кэдбери 1922 жылы күйеуінің орнын басып, Борнвилл ауылының қорының төрағасы болды. Қор мектептер, ауруханалар, мұражайлар, қоғамдық моншалар мен оқу бөлмелерін құруға бағытталды. Борнвилл қорғалатын аймақ болғандықтан, Борнвилл ауылының қорының тағы бір жұмысы – ғимаратты кеңейту және өзгерту жоспарларын қабылдау немесе қабылдамау. Үшбұрышты ауыл алаңы, бастауыш және орта мектептер, Сурет мектебі және күндізгі білім беру мектебі (бастапқыда жас Cadbury қызметкерлері үшін арналған) және мерекелер мен майполы билері сияқты көптеген шаралармен шақырылған кампус атмосферасы қалыптасты. Ауыл алаңының жанында карильон мен квакерлердің үйі де орналасқан. Қор тұрғын үй және қала құрылысы саласындағы халықаралық ықпалын жалғастыруда. Қазір 1,000 акр (4 км²) жерде 7,800 үй және 100 акр (0,4 км²) саябақтар мен ашық кеңістіктер бар, Борнвилл Бирмингемнің танымал тұрғын ауданы болып табылады. Cadbury әлі де Бирмингемнің негізгі жұмыс берушілерінің бірі болып табылады және шоколад өнімдерін шығаруды жалғастыруда. Қара шоколад Борнвилл Плейн қазір Францияда өндіріліп, Ұлыбританияда сатылуда. Cadbury сонымен қатар сүттен жасалған сусындарын Борнвита деп атады. Cadbury World қазір осы жерде орналасқан.

Басқару

Бурнвилл және Котридж бөлімін екі кеңесші – Лиз Клементс (Еңбек партиясы) және Фред Гриндрод (Еңбек партиясы) басқарады. Бұл бөлім Бирмингем Селли Оук парламенттік округінің шегінде орналасқан. Қазіргі парламент депутаты – Стив МакКейб. Борнвиллде бөлімдік қолдау офицері тағайындалды, аталған лауазымды қазір Карен Стивенс атқарып тұр.

Демография

2011 жылғы Ұлыбритания халық санағы бойынша Борнвилл қаласында 21 866 адам тұрады, халық тығыздығы шамамен 4 217 адамға 1 км² жер аумағына шаққанда, ал Бірмингем қаласы бойынша бұл көрсеткіш 3 649 адамды құрайды. Борнвиллдің ауданы 639,8 гектарды алып жатыр, ал оның ішінде халық тығыздығы 1 гектарға 39,8 адамды құрайды. Халықтың 52,9% әйелдерді құрайды, бұл қалалық орташа көрсеткіштен (51,6%) жоғары. Бірмингем университетінің студенттері де Борнвиллде тұрады, бірақ олардың саны Селли Ок және Эджбастон аудандарына қарағанда аз. Борнвилл халқының 70,9% ақ нәсілді этностық топқа жатады. Азиялық этностық топ екінші орында тұр, олардың үлесі 15,4% құрайды. Нақтырақ айтқанда, ақ британиялықтар этностық топтардың ішінде ең көп санды (64,1%), қалалық орташа көрсеткіштен (48,5%) жоғары, бірақ ұлттық орташа көрсеткіштен (85,4%) төмен. Этникалық азшылықтар Борнвиллде халықтың 29,1% құрайды, ал Бірмингемде бұл көрсеткіш 59,6% жетеді. Аудан тұрғындарының 28,7% Ұлыбританиядан тыс жерде дүниеге келген, бұл қалалық орташа көрсеткіштен (16,5%) және ұлттық орташа көрсеткіштен (9,3%) төмен. Христиан діні бұл ауданда ең көп таралған дін, халықтың 70,6% өзін христиан деп жариялаған. Халықтың 16,6% дінге жатпайды. Тұрғындардың 98,3% үй шаруашылығында тұрады, бұл қалалық және ұлттық орташа көрсеткіштерге (0,1% айырмашылықпен) сәйкес келеді. Ал қалған 1,7% тұрғындары коммуналдық мекемелерде тұрады. Барлығы 11 032 үй шаруашылығы тіркелген, орташа есеппен бір үй шаруашылығында 2,3 адам тұрады. Бұл көрсеткіш қалалық (2,5) және ұлттық (2,4) орташа көрсеткіштерден төмен. 62,5% үй шаруашылығының иесі өз үйінің иесі, ал 15,4% тұрғын үй кооперативтерінен жалға алған. Ең көп таралған үйлер қабатты үйлер (38,9%), одан кейін жартылай жеке үйлер (32,9%) келеді. Ауданның ең үлкен жас тобы – 25-44 жас аралығындағылар, олар халықтың 30,1% құрайды, бұл қалалық орташа көрсеткіштен (28,3%) жоғары. Екінші үлкен жас тобы – 45-54 жас аралығындағылар, олар халықтың 17,9% құрайды. Халықтың 18,6% мемлекеттік зейнетақы алуға құқылы, бұл қалалық орташа көрсеткіштен (16,7%) және ұлттық орташа көрсеткіштен (18,4%) жоғары. Халықтың 60,7% еңбекке жарамды жаста, бұл қалалық орташа көрсеткіштен (59,8%) жоғары, бірақ ұлттық орташа көрсеткіштен (61,5%) төмен. Халықтың 68,4% экономикалық белсенділікке қатысады. Жұмыссыздық деңгейі 6,2% құрайды, оның ішінде 36,7% ұзақ мерзімді жұмыссыздықпен күреседі. Қалалық жұмыссыздық деңгейі 9,5% құрайды. Жұмыс істейтіндердің 18,2% қаржы, жылжымайтын мүлік және бизнес саласында жұмыс істейді. Ал 16,7% денсаулық сақтау саласында қызмет етеді. Аймақтағы ең ірі жұмыс беруші – Cadbury компаниясы, онда шамамен 6 500 адам жұмыс істейді. Serco Integrated Services – Борнвиллдегі екінші ірі жұмыс беруші, онда шамамен 1 800 адам жұмыс істейді. Борнвилл 20 ғасырдың басында Cadbury стилінде салынған үйлерімен танымал болғанымен, аймақта Cadbury компаниясы салған барлық үйлер емес, сонымен қатар қазіргі заманғы тұрғын үйлердің де көп бөлігі бар. Жергілікті билік Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын және кейін Борнвиллдің айналасында бірнеше үй салды. Bryant Homes 1970-ші жылдары Борнвиллдің батысында жоғары сапалы және көбінесе жеке тұрғын үйлерден тұратын ауданды салды.

Білім

Элизабет Кэдбери Борнвиллде білім беру және жастар жұмысына баса назар аударды. Деме Элизабет Кэдбери атындағы мектеп – Борнвиллдегі орта мектеп және жоғары сынып. 1955 жылы ашылған, Вудбрук жолында орналасқан. Мектептің таңбасы – екі жағында ағаштармен белгіленген Бёрн бұлағы. Борнвилл мектебі – Бирмингем жергілікті білім беру басқармасы аумағындағы орта мектеп. Бұл 4-16 жастағы оқушыларға арналған академиялық мәртебесі бар орта және бастауыш мектеп, Біріккен Корольдіктегі Бирмингем қаласында орналасқан. Борнвиллде жоғары сынып колледжі мен жоғары білім беру бағдарламаларын ұсынатын Борнвилл қосымша білім беру колледжі қызмет көрсетеді. Колледж 2011 жылдың қыркүйегінде Лонгбридждегі жаңа кампусқа көшірілді, бұл жобаға 66 миллион фунт стерлинг жұмсалды, соның арқасында 2005 жылы құлаған MG Rover автокөлік өндірушісінен кейін аймақтың жаңаруы басталды. Линден жолындағы Раскин залында орналасқан Борнвилл бейнелеу өнері орталығы 1988 жылдан бері Бирмингем қалалық университетінің Бирмингем өнер және дизайн институтының (BIAD) құрамында. Ол бакалавриат, дайындық және өзін-өзі дамыту курстарын ұсынады.

Көлік

Борнвилл A4040 тас жолында орналасқан, бұл 1920 жылдары салынған айналма жол және 11A және 11C Бірмингем сыртқы айналымы автобус бағыттарымен қызмет көрсетеді. 27 (Хокслиден Мейполге) және 84 (Хокслиден Королева Елизавета ауруханасына) автобус қызметтері де осы аймаққа қызмет етеді. Бірмингем қала орталығына жолмен жету Бристоль жолы (A38) арқылы мүмкін, оған X61 (Бирмингемнен Фрэнклиге), 63 (Бирмингемнен Фрэнклиге), 98 (Бирмингемнен Рубери Грейт Паркке) және 144 (Бирмингемнен Ворчестерге) автобус бағыттары қызмет көрсетеді, немесе Першор жолы (A441) арқылы, оған 45 және 47 (Бирмингемнен Лонгбриджге) автобустары қызмет көрсетеді. Бұл бағыттарда 1952 жылға дейін трамвайлар жүрген. Борнвилл Крос-Сити желісіндегі Борнвилл теміржол станциясы арқылы Бирмингем Нью-стрит, Личфилд және Реддитч қалаларымен байланысады. Бірмингемнің басқа қала маңындағы теміржол станциялары Network West Midlands компаниясының қара және жасыл корпоративтік түстерімен боялған, ал Борнвилл теміржол станциясы Кадберидің күлгін түсімен боялған. Ұлттық велосипед желісінің бесінші бағыты Борнвиллдің жанынан өтіп (карта), қала орталығындағы Херст көшесіне қарай саяхаттайды. Вустер және Бирмингем каналының жағалау жолы теміржол станциясынан басталып, Бриндлиплейске дейін велосипед жолы ретінде пайдаланылуы мүмкін.

Дін

Борнвиллдегі христиан шіркеулерінің қатарында Ассизидің Әйгілі Франциск шіркеуі бар, ол сонымен қатар Англия шіркеуінің приход шіркеуі болып табылады. Бұдан басқа, Англия шіркеуі мен методистердің бірлескен жобасы – Әйгілі Эндрю және Емен ағашы шіркеуі Деме Элизабет залында жиналады. Роухит павильонындағы шіркеу Роухит павильонында өткізіледі. Мозлидегі орнынан бөлек, Риверсайд шіркеуі Боурнвиллде, Деме Элизабет Кэдбери мектебінде де жиналады. Коб Лэйнде орналасқан, мүшелері Лазарица деп білетін Сербиялық Православие шіркеуі, ресми түрде Әйгілі Принц Лазарь шіркеуі болып табылады. Шіркеу Балқанның дәстүрлі Византия стилінде салынған және танымал үлгілерге ұқсату үшін арнайы жобаланған. Ішкі кеңістігі православие дәстүрінің толық схемасына сәйкес фрескалармен әсемделген. Бұл парафия Сербия Православие шіркеуіне бағынатын Ұлыбритания және Скандинавия Сербия Православие епархиясының құрамына кіреді. Боурнвилл квакерлердің негізінде құрылғандықтан, жиналыс үйі салынды. Ол басқа христиан діндеріне де қызмет ету үшін арналғандықтан, Британиядағы квакерлер жиналыс үйінде әдетте кездеспейтін органмен жабдықталды. Борнвилл Достарының жиналыс үйі Линден жолында орналасқан және 1924 жылы орнатылған Фрэнсис Вудтың Джордж Кэдбери бюстін қамтиды. Уильям Александр Харви жобалаған ғимарат 1905 жылы салынған. Осы квакер дәстүрінің аясында Борнвилл алкоголь сатуға тыйым салынған құрғақ қала болып табылады, алкогольді тарихи егістік шекараларында сатуға рұқсат жоқ.

Басқа үлгілі ауылдар

Википедиядағы үлгі ауылдар тізімін қараңыз.