Кіріспе

X COM: Apocalypse – 1997 жылы шыққан ғылыми фантастикалық тактикалық стратегиялық ойын. Бұл X COM бейне ойындары сериясының үшінші ойыны. Оны Mythos Games (түпнұсқа X COM ойынын жасаған компания) әзірледі, ал 1997 жылы MicroProse компаниясы DOS және Microsoft Windows платформалары үшін жариялады.

Ойын процесі

X COM-ның алғашқы екі ойынына ұқсас, Apocalypse карта сияқты басқару режиміне (Cityscape) және изометриялық ұрыс режиміне (Battlescape) ие. Басқару режимі бұрынғы ойындардағыдай бүкіл Жер планетасына таралудың орнына Mega Primus деп аталатын жалғыз қалада өтеді. Сонымен қатар, Apocalypse – X COM сериясындағы нақты уақыт ұрыс опциясымен қатар дәстүрлі кезектік режимді де қамтитын алғашқы ойын болды. Apocalypse бұрынғы екі X COM ойынымен салыстырғанда жаңа графикалық интерфейске ие. Ол күрделірек, ал X COM ұйымының қаржыландыруын сақтау және арттыру міндеті енді тек НЛО-ларды ұстаумен ғана шектелмейді, сонымен қатар жанама зиянды азайту, жат елдің басып алуын болдырмау және тіпті Mega Primus қаласындағы көптеген басқа ұйымдардың ғимараттарына шабуыл жасауды да қамтиды. X COM: Apocalypse өзін-өзі оқытатын AI модуліне ие екенін мәлімдейді, бірақ бұл тиімді жүзеге асырылмаған. Ойын өзін-өзі реттейтін қиындық деңгейін қолданады, онда ойыншының өнімділігі болашақ ұрыс алаңдарындағы қолдағы қару-жарақтардың жат елдердің технологиялық дамуына әсер етеді. Апталық жоғары нәтижелер дамуды үдетсе, ал Battlescape ұрысындағы X COM-ның нашар өнімділігі жат технологияны тежейді және тіпті бұрынғы жетістіктерінен кері қайтарады. Бұл ойыншыға қателіктерін түзетуге және стратегиясын қайта қарауға мүмкіндік береді. Mega Primus қаласындағы әуедегі НЛО ұрыстары болашақта НЛО кемелеріндегі технологияны анықтайды. Battlescape ұрысындағыдай, қалада пайда болған барлық НЛО-ларды жою арқылы тұрақты түрде жоғары бағалау болашақ НЛО-лардың жақсырақ жабдықталғанын қамтамасыз етеді. Қысқасы, ойыншы жақсы ойнаса қол жетімді бес қиындық деңгейін өзгерте алады, бұл жақын арада қиын ойынға немесе қасақана нашар ойнаса, оңай ойынға әкеледі.

Мега-Примус

Қала 13 сайланған сенаторлармен басқарылады. Ірі корпорациялар қаланың экологиялық, әлеуметтік және экономикалық құрылымын ұстап тұрады, ал халық салыстырмалы түрде жайлы өмір сүреді. Мега Примустың өзінің шеттетуге ұшыраған азшылықтары бар, олар сектоид адам гибридтері мен андроидтардан тұрады, екеуі де бұрынғы соғыстардың нәтижесі. Бұл азшылықтар өздерінің саяси ықпал топтарын құрды. Шеттен келгендер шабуыл жасағанда, қала әкімшілігі X COM-ды қайта құрады. Бұл жолы әлемдік/қалалық үкіметтердің толық қолдауы жоқ. Мега Примустың өзінің басқару органы бар, ол X COM-ның кірісінің басым бөлігін қамтамасыз етеді. X COM миссиялардан алынған шетелдік артефактілерді сату және өз шеберханаларында жасалған заттар арқылы табысын қамтамасыз етуі керек. X COM қаладағы басқа ұйымдармен жақсы қарым-қатынас сақтауы тиіс. Егер X COM олардың біреуін ашуландырса немесе шетелдіктердің шабуылын тоқтатуға сәтсіздікке ұшыраса, ұйымдар өтемақы талап етеді немесе тіпті X COM күштеріне қарсы шабуыл жасайды. Олар сондай-ақ X COM жобасына қолдауын кері тартады (бар болса). Мысалы, Трансжұлдыздық ұйым агенттер мен ғылыми қызметкерлердің қалада еркін жүріп-тұруына кедергі келтіруі мүмкін. Корпорациялар мен саяси ұйымдар пайда табады, сатуға арналған заттарды өндіреді және тіпті ойыншыдан тәуелсіз бір-бірімен құпия шайқастар жүргізеді. Бұл ұйымдардың бірі – Сириус культі – шетелдіктерге табынатын діни фанатиктер тобы және X COM-ға қарсы. Шетелдіктер түрлі корпорациялармен жай ғана бейбіт келісімге қол қоюдың орнына, олардың корпорацияларын жұқтыруға және ұйымдарды өз бақылауына алуға тырысады, бұл Мега Примустың көп бөлігінде жұқпаға алып келуі мүмкін. Егер Үкімет кез келген себеппен, мысалы, шетелдіктердің араласуы немесе мемлекеттік мүлікке келтірілген зиянға байланысты X COM-ға қарсы болса, X COM жобасы одан әрі қаржыландырылмайды. Бұл ойыншы үшін қауіпті жағдайға алып келуі және X COM-ның қаржылық қиындықтарын тудыруы мүмкін. Мүмкін болатын шешімдердің бірі – компанияға шабуыл жасап, пайдалануға немесе сатуға арналған заттарды ұрлау. Рейдтер – X COM Apocalypse-те қалаған кезде басталатын қосымша ұрыс миссиясы. Зор әскери өнімділік пен тиімді басқару арқасында X COM Мега Примусты және сонымен қатар қаланың әскери үстемдігіне алып келетін НЛО қауіпін жеңе алады, сондай-ақ шетелдіктердің туған жеріне де үстемдік ете алады.

Сюжет

Екінші X COM науқаны аяқталғаннан кейін жарты ғасыр өткен соң, Т'леттің соңғы шайқасы Жердің биосферасына ауыр зиян келтірді. Осының салдарынан, адамзатқа тұру үшін бірнеше дербес Мегаполис типті қалалар ұсынылды. Ойын, Канаданың Торонто қаласының қираған жеріне салынған, осы қалалардың алғашқысы – Mega Primus туралы баяндайды. Сол уақытта, Марс планетасының сыртқы колониясын Элериум кенін өндіретін Solmine корпорациясы пайдаланады және MarSec (MARs SECurity) қанаушылыққа ұшыратады. Ойындағы шетелдік қауіпті жаңа түрдегі органикалық, басқа өлшемнен келген жандар ұсынады, олар бастапқыда алдыңғы екі ойындағы жандармен байланысы жоқ сияқты көрінеді, бірақ кейінірек, жандардың туған жеріне жасалған шабуылдар олардың Сектоидтардың қалғандарын құлдыққа алғанын көрсетеді. Бұл жаңа жандар қалаға төртбұрышты телепорт қақпалары арқылы шабуыл жасайды. Ойыншы өз ұшақтарын, X COM агенттерімен бірге осы қақпалар арқылы қалай жіберу керектігін және соғысты жандарға қалай жеткізу керектігін анықтауы керек. Apocalypse ойынында 14 түрлі жандар кездеседі, олардың ішінде Антроподар, Миды жұтатындар, Гиперқұрттар, Мега-ұрпақтар және Микроноидтар бар. Әр түрдің өз күшті және әлсіз жақтары бар, ал кейбір түрлер басқа түрлерге тәуелді. Ойынның маңызды бөлігі – "жандардың тіршілік циклі". Ойыншы бұл "тіршілік циклімен" зерттеулер арқылы және, ең бастысы, үлгілерді жинау кезіндегі төменгі деңгейдегі жандардың шабуылдары арқылы танысады. Атап айтқанда, қаруланған жандардың шабуылы – Миды жұтатын жандардың шабуылы, олар жаяу әскерлер қолданатын модульден құлағаннан кейін адамдарға шабуыл жасайды. Миды жұтатын жандар жұмыртқадан шығып, ең жақын адамға секіріп, аузынан бірдеңе енгізеді және әрекеттен кейін бірден өледі. Тіршілік циклі кейіннен түсініксіз өзгереді, себебі төменгі және жоғары деңгейдегі жандар арасында ешқандай байланыс байқалмайды. Бірақ, ақырында, шабуылдың басшылары Микроноидтар екені анықталады – басқа жандардың қан тамырларында өмір сүретін, саналы, бір жасушалы организмдер. Шабуылдың басты мақсаты – маңызды тұлғалардың қан тамырларына Микроноидтарды енгізіп, оларға Mega Primus-ті псионикалық күшпен бақылауға мүмкіндік беру. Ойыншы ақырында жандардың туған жеріне басып кіруді және Микроноидтардың таралуын тоқтату үшін қақпаның жандар тарапын жоюды тапсырады.

Даму

Apocalypse ойынын жасау кезінде Mythos Games ойынды жасады, бірақ MicroProse графиканы жасағысы келді. Джулиан Голлоп бұл қарым-қатынасты "апатты" деп атады және ойын туралы: "Бұл апат аймағына айналды. Apocalypse өте күрделі және амбициялық ойын болды, бірақ біздің көзқарасымызша, бұл үлкен қателік еді. Енді ойлап қарасам, бастапқыда 6 айда жалғасын жасауға келісіп, олар сияқты бір жыл бойы оны жасауымыз керек еді! Онда әлдеқайда жақсы болар еді." Суретші Терри Грир еске алады: "Apocalypse туралы есімде қалғаны – бәріміз бастан өткерген қиындықтар. Бұл өте амбициялық жоба болды және әртүрлі графикалық стильдегі рендерленген және қолмен салынған суреттерді пайдаланды (бірақ бәрі бірге үйлеспеді, дегенмен жеке-жеке бөліктері керемет болды). Ең дұрыс таңдалмаған суретші, мүмкін, Тим Уайт болды (танымал ғылыми-фантастикалық суретші), оған кейіпкерлердің дизайнын жасау тапсырылған. Мен Тимнің жұмысын ұнатамын, бірақ оның модельдері тым көп бөлшектерге толы болды және осы типтегі изометриялық ойын үшін қажетті өлшемге дейін кішіреюге жарамсыз еді. Ол салған жаратылыстар толық экранда жақсы көрінген, бірақ ойын ішіндегі көлеміне келгенде көбінесе танымайтын дақтарға айналып кетті. Оны нелістен жұмысқа алғанын білмеймін, бірақ проблемалар көркемөнер бөліміндегі барлық адамға анық болды, мен олардан бас тартуды қалаған едім."

Пікірлер

Ойын жағымды пікірлер алды. Next Generation журналы: "Апокалипсис – дұрыс бағыттағы қадам, бірақ сәл теңсіз қадам. Егер қала көрінісін жақсырақ басқаруға болып, атмосферасы мен кейіпкерлері анығырақ болғанда, бұл үлкен табысқа ие болар еді. Қазіргі күйінде ол қызықты, ақша мен уақыт жұмсауға тұрарлық, бірақ одан да жақсырақ болуға мүмкіндігі болған."

Сатылымдар

Ойын 1997 жылғы шілде айында PC Data компаниясының компьютерлік ойындар сатылымы тізімінде 6-орынға тұңғыш рет енді. Келесі айда 18-орынды иеленді. 23 шілдеге дейін ойынның 120 000 данасы дүкендерге таратылды. Сауданы зерттеуші SofTrends компаниясы шілде айында ғана 32 812 дана сатылғанын бағалады.

Марапаттар

Ойын 1997 жылы PC PowerPlays Жыл ойыны сыйлығында "Кезекпен ойналатын стратегия" номинациясы бойынша жеңіске жетті.

Ашық бастапқы коды қайта жасалуы

2014 жылы C++ тілінде ойынды бастапқы кодтан қайта жасау мақсатымен OpenApoc деген атпен әзірлеушілер тобы құрылды. 2018 жылға қарай қайта жасалған ойын альфа нұсқасына жетті, оны басынан соңына дейін ойнау мүмкіндігі болды және әзірлеушілер мен ойыншылардың қауымдастығы кеңейді.