Кіріспе

Көпсалалы командалық спорт

Экспедициялық жарыс (әрине, жарыстар) әдетте, белгіленбеген жабайы жерлерде навигацияны қажет ететін, екі сағаттан екі аптаға дейін созылатын көпсалалы командалық спорт түрі. Кейбір жарыстарда жекелей жарыстар да ұйымдастырылады. Экспедициялық жарыстың негізгі түрлері – жаяу жүру, тау велосипедімен жүру және қайықпен жүзу, бірақ жарыстарға альпинизм, тростеймен түсу, атпен жүру, шаңғы және тау өзенінде рафтинг сияқты көптеген басқа да түрлер енгізілуі мүмкін. Командалардың құрамы әртүрлі болуы мүмкін, олар әйелдер мен ерлердің араласуымен және екіден беске дейін қатысушылардан тұруы мүмкін, алайда, ең бағалы формат – төрт қатысушыдан тұратын аралас командалар саналады. Жарыстардың ұзақтығына қарамастан, уақыт тоқтатылмайды; өткен жарыс уақыты нақты уақытпен бірге жүреді, ал қатысушылар демалу керек пе, әлде қашан демалу керектігін өзі шешеді.

Шығу тегі

Оқиғалық жарыстардың тамыры тереңге сіңген, ал қазіргі заманғы оқиғалық жарыстың бастауы туралы пікірлер әртүрлі. Кейбіреулер 1968 жылы алғаш рет өткізілген екі күндік Карримор халықаралық тау марафонын қазіргі заманғы оқиғалық жарыстардың тууы деп санайды. Карримор марафоны екі адамнан тұратын командалардан екі есе ұзын марафондық қашықтықты жүгіру үшін қажетті барлық жабдықтарын алып жүріп, таулы жерлерді басып өтуді талап етті. 1980 жылы Жаңа Зеландияда Альпілік Ironman жарысы өтті. Жеке қатысушылар жүгіріп, каноэмен жүзіп, шаңғы тебіп финиш сызығына жетті. Сол жылы Альпілік Ironman-нің авторы Робин Джадкинс қазіргі заманғы оқиғалық жарыстардың көптеген элементтерін қамтитын, жағалаудан жағалауға жарысты ұйымдастырды: жолдан жүгіру, велосипедпен жүгіру және каноэмен жүзу. Австралияның 2 күндік WildTrek жарысы 1981 жылдан 2005 жылға дейін жалғасты. Ал 1982 жылы тәуелсіз түрде, Аляска таулық далалық классикасы деп аталған, апталық экспедициялық оқиғалық жарыс Солтүстік Америкада өтті. Бұл жарыста жол, жүк тасуға арналған жануарлар және бастапқы нүктеден финиш сызығына дейін азық-түлік пен жабдықты тасымалдауға көмектесетін команда болмады. Жарыс трассасының 150 милінің 50 милінен азы жолмен өтті. Ол бүгінге дейін жалғасып, әр 3 жыл сайын бағытын өзгертеді.

Ұзындығы

12 сағат: 6-12 сағатқа созылатын жарыс, қарапайым бағдарлау және ориентациялаумен. 24 сағат: 18-30+ сағатқа созылатын жарыс, көбінесе UTM (Universal Transverse Mercator) жүйесіне негіделген навигация қолданылады. Көбінесе қарапайым арқанмен жұмыс (мысалы, көпірлер немесе түсірулер) қажет болады. 24 сағаттық және одан ұзақ жарыстарда бұрын қатысушылар жабдықтарын тасымалдау үшін көмекші топты пайдалану қажеттілігі болды. Бүгінгі таңда жарыстардың көпшілігі көмекші топтарға рұқсат бермейді, жарыс ұйымдастырушылары жабдықтарды жарыскерлерге арналған белгіленген бақылау пункттеріне жеткізеді. Экспедиция: Үш-он бір күндік (немесе одан да ұзақ) жарыс, көп күндік жарыстың барлық қиындықтарын қамтиды, бірақ көбінесе қосымша жаттығулармен (мысалы, атпен жүру, ерекше қайық шашу, кең ауқымды тау шаруашылығы және арқанмен жұмыс). Көп күндік: 36-48+ сағатқа созылатын жарыс, жоғары деңгейдегі навигация және бағытты таңдау; ұйқының жетіспеуі маңызды факторға айналады. Спринт: әдетте екі-алты сағатқа созылатын жарыс, минималды навигациямен және кейде ойындар немесе ептілік пен тапқырлықты сынаулармен. Көп күндік кезеңдер: Ұзындығы әр түрлі 2-5 күндік жарыстар, бірақ әр түн сайын жарыс тоқтатылып, қатысушылар демалып, ұйықтай алады.