Кіріспе

Оатли – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Оңтүстік Сиднейдегі шағын қала. Ол Сиднейдің орталық бизнес ауданынан оңтүстікке қарай орналасқан және Сент-Джордж аймағының құрамына кіреді. Оатли Жоржс өзені кеңесінің жергілікті басқару аймағында жатыр. Ол Жорж өзенінің таяз су айдынының солтүстік жағында орналасқан, ал оның жағалауы Оатли шығанағы мен Лайм Килн шығанағының бір бөлігін, сондай-ақ Неверфейл шығанағы, Гунгх шығанағы және Джуфиш шығанағының барлығын қамтиды.

Түпкүлгілік тарихы

Қазіргі Оатли деп аталатын аймақ, Даруг халқының немесе ортақ тілде сөйлейтін жағажайлық Эора халқының дәстүрлі жерлерінде жатыр. Бұл аймақ Таравал халқының жерлеріне жақын, өзеннің оңтүстік жағалауында орналасқан. Жорж өзені кеңесі, Эора халқының Бидегал/Биджигал/Бедегал руының Жорж өзені аймағындағы жер мен судың түпкілікті тұрғындары және қорғаушылары екенін мойындайды. Қазір Оатли деп аталатын жерді аборигендер мекендегенін көрсететін дәлелдер ретінде, Жорж өзенінің жағалауында көптеген қабық үйінділері мен жартас үңірлері сақталған. Лайм-Килн шығанағында бұрын жергілікті халық ғасырлар бойы жинаған, кеңірек қабық үйінділері болған.

Елді мекен

Британдық қоныс жайлаушылар мен аборигендер арасындағы ең алғашқы қарым-қатынас 1788 жылғы 20 қаңтарда Оатлидің батысында болды. Артур Филип және Филип Гидли Кинг, Бірінші флоттан екі ашық қайықпен теңізшілер тобын бастап, «Ботани шығанағының оңтүстік-батыс саласы» (қазіргі Жорж өзені) арқылы саяхат жасады. Олар қазір Лайм-Килн шығанағына дейін жеткен, онда қазіргі Оатлидің батыс жағында орналасқан екі жерге қонған деп есептеледі. Ботани шығанағы мен оның екі «қолының» маңында жеткілікті тұщы су таба алмағандықтан, қоныс жайлаушылар Порт-Джексонға көшіп, алты күннен кейін Сидней қаласын құруға кірісті. Лайм-Килн шығанағына атын ертедегі қоныс жайлаушылар берген, олар бұл жердегі кең ауқымды аборигендердің қоқыс ордаларынан жиналған қабықтарды жағып, әк өндірген. Отын өндіру орындары қазіргі Оатли саябағында орналасқан. Жеті жыл өткен соң, 1821 жылы губернатор Лаклан Маккуори Оатлиге шартты түрде кешірім берді және оның Гайд-парктегі казармаға сағат орнатудағы еңбегі үшін Қала сағатының бақылаушысы етіп тағайындады. Джеймс Оатли 1833 жылы қазіргі Оатлидегі жерді алды, бірақ онда тұрмады. Ол жерін Нидвуд орманы деп атады. Оатлидің жері Гунгах шығанағынан солтүстікке қарай, кейін Хёрствилл және Боундери жолдары болып аталған жерлерге дейін созылған. Ол жері ең үлкен ұлы Фредерик Оатлиге өтті, ол 1881 жылы оны жаңа теміржол бойындағы жерді сатып алып жатқан Чарльз Сесил Гриффитс пен оның ағасы Фредерик Гриффитске сатты. Джеймс Оатлидің екінші ұлы, сондай-ақ Джеймс Оатли, Сиднейдің ертедегі мэрі және Жаңа Оңтүстік Уэльс Заңнамалық жиналысының мүшесі болды. Оатлиден өтетін теміржол желісі 1885 жылғы желтоқсанда Сазерлендке дейін ашылды. Ол Оатлиден Комоға дейінгі Жорж өзенінің үлкен көпірін қамтыды. 1886 жылы алғашқы Оатли теміржол станциясы ашылды, оның салынуы Чарльз Гриффитстен теміржол үшін жер беру шарты болды. Теміржолдың пайда болуы алғашқы жер учаскесінің аумағында тұрғын үйлердің алғашқы бөлімшелерінің құрылуына әкелді. Көбінесе қала маңындағы көшелер осы бөлімшелерде жоспарланған. Теміржолдың шығысындағы Оатлидің көшелерінің көпшілігі Виктория дәуіріндегі Гриффитс отбасының мүшелерінің есімдерін алып жүр. Уайонг көшесінің жоғарғы бөлігі, ол Неверфейл шығанағына дейін созылмастан бұрын, Сесил көшесі деп аталды – бұл острица өсіретін отбасылардың бірінің есімі. 1898 жылғы 17 тамызда Оатлиде полиция тобы мен Джордж Пейсли (немесе Пейсли) атты қашқын мал ұрлығымен күдіктелген адамды ұстауға тырысқанда атыс болды. Пейсли тұтқындалудан қашып құтылды, бірақ келесі күні Арнклифте ұсталды және ақырында төрт жылға қатаң еңбекке сотталды. Рус-жапон соғысы кезінде басып кіру қаупінен сақтану үшін 1905 жылы Комо теміржол көпіріне жақын Неверфейл шығанағындағы жер әскери мақсаттар үшін резервтелді. Воронора тоғанының салынуынан кейін 1942 жылдан бастап ескі Комо теміржол көпірі мен бұрынғы теміржол резервациясы тоғаннан Пеншёрстке дейінгі негізгі су құбыры үшін пайдаланылды. Құбыр желісі Оатли ескеретін бағында жер астында жатыр, бірақ Невилл көшесінің оңтүстігіндегі ескі теміржолдың тілімінде көрінеді. 1946 жылғы қаңтарда Оатли шығанағының жағалауында, Рассел көшесіне жақын жерде, жаяу судағы қорқынышты акула шабуылы болды. Жылдар бойы жағалауда үлкен акулалар көп рет байқалды, сондай-ақ иттер де шабуылға ұшырады. Оатли саябағы мен Оатли ойын-сауық алаңындағы жүзушілер акуладан қорғалған қоршаулармен қорғалады. Оатли Сиднейлік острицаның өсірілуімен және тұтынуымен тығыз байланысты болды. 1953 жылғы қарашада Оатлиден келген бір адам 30 минутта 26 дужина острица жеп, Н.С.У. острица жеу чемпионы атанды. Жарысқа 3000 адам қатысты. 1949 жылы Оатли әйелінің 90 дужина острицаны бір жарым сағатта ашқаны туралы хабарланды – бұл бір минутта он екі острица ашу деңгейі. 1959 жылғы желтоқсанда Оатли саябағында боулинг клубын құру үшін жиналған топ клубтың эмблемасы ретінде сағатты таңдады. Сағаттың тілі сағат 10-нан 15 минут өткенде қойылды, бұл Оатли боулинг клубының алғашқы кездесуінің басталу уақыты. Клуб жабылды, бірақ жасыл және клуб ғимараты сақталды. Александр Макки жоғары білім беру колледжінің Оатли кампусы 1981 жылы бұрынғы Джаддтың кірпіш зауыты мен карьерінің орнында ашылды. 1981 жылы көптеген мұғалімдер колледждері біріктіріліп, ол Сидней жоғары білім беру колледжінің бөлігіне, кейіннен Жаңа Оңтүстік Уэльс университетінің кампусына айналды. Қазір ол орта мектеп – Жорж өзені колледжінің Оатли аға кампусы. 2016 жылы Жорж өзені кеңесі құрылғанға дейін Оатлидің теміржолдың батысындағы бөлігі Хёрствилл қаласына, ал теміржолдың шығысындағы бөлігі Когарах қаласына қарасты.

Жергілікті өнеркәсіптер

Қазір толығымен тұрғын үйлерден тұратын маң болса да, Оатлиде бұрын түрлі салалар орналасқан.

Острица өсіру

Бір ғасырдан астам уақыт бойы Сиднейлік тас острицасы Оатлиде, Жорж өзенінің жағалауында коммерциялық мақсатта өсірілді. Оатлидің қарсы жағындағы Жорж өзеніне құятын Воронора өзенінен келген тұщы су, тез өсетін, етті тас острицалары үшін қолайлы өсу жағдайларын – таза су мен аздап төмендеген тұздылықты – қамтамасыз етті. Жорж өзенінің ағысында маңызды тұщы су компоненті бар; кейде Жорж өзенінің ағысы келіп тұрған тасқын сумен кездескенде, өзен сағасының тар бөлігінде, Jewfish Point (Оатли) мен қарсы оңтүстік жағалауы (Illawong) арасында шағын тұрақтанған толқын пайда болады. Өзеннің тұздылығы төмен ағысқа қарай артады және Лугарнодағы Soily Bottom Point маңында острица өсіруге қолайлы. Жалпы алғанда, Жорж өзеніндегі жағдай бір кезде острица шаруашылығы үшін өте қолайлы болған. Өзеннің тағы бір артықшылығы – ол ең ірі нарықтың қалалық аймағындағы жалғыз острица өсіру аймағы болды және тіпті ертерек жылдары көлікке де жақын орналасқан. Алты острица шаруасы Neverfail Bay шығанағының басында, Комо теміржол көпірінің шығысында жұмыс істеді. Neverfail Bay шығанағы Жорж өзенінің жоғары және төмен ағысындағы острица жалдаулары үшін негіз болды. Ол жерде Оатли паркінің шығыс шекарасының сыртында, Jewfish Bay шығанағының басында кішкентай острица шаруашылық алаңы болды. 2021 жылы осы жерлерде қазіргі кездегі острица қабықтарының "миддендері" және острица шаруашылығының шіріп бара жатқан қалдықтары табылды. Острицалар тіреулерде немесе жасанды түрде жасалған қабық немесе тас төсектерінде өсірілді, олар өзеннің лайлы жағалауына орнатылды және Комо теміржол көпірінің батысында жағалау жалдауларының тастарында орналастырылды. Көп жылдар бойы острицалар 100-ге жуық острицадан тұратын жұқа қан бағаналарында Оатли теміржол станциясынан электрлік посылка вагондарымен нарыққа жөнелтілді. Сондай-ақ, острицаларды жалдап алып, ұрлап алумен байланысты ұзақ жылдар бойы пайдалы қылмыстық әрекеттер болды. 1934 жылдың соңында полиция жалдау маңында патруілдеу кезінде острица браконьерлеріне оқ атты. Острица шаруалары кейде түнде кішкентай іздеу шамдарымен жабдықталған қайықтарды пайдаланып өз жалдауларын өзі бақылап отыратын.

Острица өсірудің құлдырауы мен аяқталуы

Жорж өзеніндегі өнеркәсіп 1970-ші жылдары өнімділік шыңына жетті. 1976–1977 қаржы жылында өзен 2563 тонна устрица өндірді, бұл штат бойынша жалпы өндірілген 9375 тоннаның төрттен бір бөлігінен асты. Жергілікті устрица шаруашылығы «Жорж өзені устрицаларын жалға алуға қарсылық таныту қауымдастығы» (GROLPA) қарсылығын жеңіп, сондай-ақ, аз дәрежеде Хёрствилл кеңесінің қарсылығын, Воронора өзенінен азайтқан тұщы су ағынын, Неверфейл шығанағындағы шағын кооперативтік кәсіпорнында сақтап қалды. Кәріз жүйесіне де өзгерістер енгізілді, Гленфилд және Ливерпульдегі кәріздік станциялардан шығарылатын сулар Малабардағы мұхитқа бағытталды. Бір кезеңге сатуға тыйым салынды. Бұл уақыт нашар болды, себебі сәуірден тамызға дейін нарықта Жорж өзенінің устрицалары басымдық құйды. Мұндай оқиғалар өзеннен алынған устрицалардың беделін түсірді, нәтижесінде тұтынушылар Жорж өзенінің устрицаларынан бас тартты. Ойтлидегі устрица шаруашылығы 1990-жылдардың ортасында «QX ауруының» таралуына байланысты тоқтатылды. QX – Сиднейдің тас устрицаларына әсер ететін *Marteilia sydneyi* протозойлық паразитінен туындайды. 1994 жылы өзенде алғаш рет пайда болған кезде ол өсірілген устрицалардың 90%-ын жойды. QX әсері өзеннің тұздылығы төмен бөліктерінде күштірек болды. QX-қа төзімді устрица штамдары Жорж өзеніндегі шаруашылықты сақтап қалу үшін кеш келді. Бірақ ол ұзаққа соқпады. Қазір Ойтлиде немесе оның жанында устрицаға жалға берілген жерлер жоқ. Ескі әулеттердің бірі кейіннен Вулуоуэр шығанағында устрица өсірді, бірақ 2013 жылы ол жалға алу құқығын сатты. Жорж өзенінің сағасындағы соңғы устрица өсіру орнының болашағы белгісіз.

Джаддың Хёрствилл кірпіш комбинаты

Джадтың Хёрствилл кірпіш зауыты Хёрствилл жолының солтүстік жағында орналасқан; оның 13 гектар жері Оатлидің және көршілес Мортдейлдің солтүстік шекарасын аралап жатты. Оны Уильям Джордж Джад (1847—1929) құрған. Зауыт 1884 жылдан 1972 жылға дейін жұмыс істеді, Оатли жағындағы жердің көп бөлігін алып жатқан карьерден алынған тақтатас арқылы кірпіш шығарды. 1973 жылдың маусым айында екі биік кірпіш түтіні, кірпіш шығару цехы мен пештер бұзылды, содан кейін компания өз еркімен таратылды. Зауыттың бір кезде жеке теміржол желісі болған. Мортдейл мен Оатли шекарасының жанында, Джадд көшесінің батыс жағында зауыт қызметкерлеріне жалға берілген 15 кірпіш үй салынды; олардың кейбіреулері бүгінге дейін сақталған.

Зауыттар

Альберт Пейджке тиесілі фабрика, бұрын Роза көшесі мен Хёрствилл жолының оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан, 1935 жылдан 1950 жылдарға дейін көлік нөмірлерін өндірген. Кейіннен Quill қағаз өнімдері фабрикасы сол жерде салынды. Surelli Furniture Pty Ltd компаниясы 1980-ші жылдардың соңына дейін Хёрствилл жолымен қиылысқа жақын Ада көшесінің батыс жағында фабрикасын іске асырды. Қазір бұл екі фабрика орнында орташа тығыздықтағы тұрғын үйлер тұрғызылған. Кэтберсон отбасы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1959 жылға дейін 46-Роза көшесіндегі үйлерінің артында балалар мен нәрестелерге арналған аяқ киім шығаратын шағын фабриканы басқарды, содан кейін фабриканы Мортдейлге көшірді.

Жергілікті экологиялық белсенділік

Ол атақты табиғатты қорғаушылар Майлс және Мило Данфидің үйі болғандықтан, Оатлиде Сиднейдегі ең ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген жергілікті қорғау ұйымдарының бірі – Оатли флорасы және фаунасын қорғау қоғамы (OFF) бар. Ол 1955 жылы құрылған және бүгінге дейін қызмет етеді. 1970 жылға дейін Оатли шығанағы мен Лайм Килн шығанағының бастауларындағы жерлер мангр тоғайларында қайта құрылып, Жоғарғы Лайм Килн шығанағы қоқыс төгу полигоны ретінде пайдаланылды. Қайшылығы, Лайм Килн шығанағындағы (және Гунгх шығанағындағы) мангр өсімдігінің көп бөлігі бұрынғы экологиялық өзгерістердің белгісі болды, себебі 1930 және 1970 жылдар аралығында мангр тоғайларының құрлыққа қарай кеңеюі бұрын кең тұзды батпақтардың көп бөлігін жабады. OFF Оатли және Лайм Килн шығанақтарындағы жерді қайта құруды тоқтату бойынша сәтті науқандар жүргізді. Олар судың сапасына әсер ететін, полигондардан шыққан лас суларға алаңдайтын жергілікті острақ өсірушілермен және басқа да жергілікті қорғау қоғамдарымен бірігіп, осы нәтижеге қол жеткізді.

Сауда аймағы

Негізгі сауда орталығы Оатли даңғылы мен Фредерик көшесінде, теміржол станциясының жанында орналасқан. Дүкендер тобы мен Coles супермаркеті Mulga Road-тің оңтүстік жағында, Waratah және Myall көшелерінің арасында орналасқан, бұл жер Oatley West дүкендері деп аталады. Бейкер көшесі мен Лансдоун Парадтың қиылысындағы үшінші дүкендер тобы қазір көбінесе сауда емес кәсіпорындарға айналдырылған.

Көлік

Бастапқыда темір жол қазіргі Мортдейл темір жол депосының шығысынан және Оатли даңғылының батыс жағымен, қазіргі Оатли еске алу бағының орнында жүрген. Алғашқы станция алаңы Фредерик көшесінің батыс соңында орналасқан және солтүстікке қарай, қазіргі Оатли қонақ үйінің тұрақ орнына қарсы созылған. Темір жол жаңа бағытқа бұрылды және қазіргі станция 1905 жылы ашылды. Сиднейдің Орталық станциясы мен Оатли арасында алғашқы қалалық электр пойыздары іске қосылды.

Оатли саябағы

Оатли паркі – ағаштармен қапталған, дерлік толығымен Жорж өзенімен қоршалған мүйіс. Оның ауданы шамамен 4 км² және ол Сент-Джордж аймағында сақталған бұталы жерлердің маңызды бөліктерінің бірі. Оатли паркі 1887 жылдың 25 наурызында халыққа ашық демалыс орны болып жарияланды. 1893 жылдың қазанында, жақын жердегі тұрғын үй учаскесі сатылған кезде, ол Пикхерст паркі деп аталды. 1922 жылдың наурызында Оатли паркі деп қайта аталды. Парк, оның ішінде кездесетін табиғи ортаның маңызды мысалдарына қорғаныш береді. Бұдан басқа, мұнда жүзуге арналған аймақ, ескі бу машинасы бар ойын алаңы, қарау тұрақтары, барбекю алаңдары, футбол/крикет ойналатын алаң және "қамал" бар. Оатли паркіне іргелес жатқан Лайм Килн шығанағының жасалма жабық жерлері шаштаң үйрек, Тынық мұхитының қара үйрегі, қара мойнақ және қызғылт батпақ үйректері сияқты құс түрлеріне пана болады. Аймақта сирек кездесетін жергілікті сүтқоректілер, оның ішінде қысқа мүңкілікті эхидна және батпақты валлаби паркте табылуы мүмкін.

Оатли ойын-сауық алаңы

Оатлидің ойын-сауық алаңы – Аннет көшесінде орналасқан бұталы паркі. Ол белгілі бір аумақты қамтиды және 1934 жылға дейін Гарри Линмарк салған. Бұрын паркте көптеген өнерлестірулер өткізілген, сондай-ақ шарап бары салынған. Кейін шу шағымдарына байланысты бар жабылды.

Демография

Оатли қаласында 10 486 адам тұрады. Адамдардың 71,8%-ы Австралияда туған. Ең көп кездесетін туған елдердің арасында Қытай 6,0%, Англия 2,9%, Гонконг 1,3% және Жаңа Зеландия 1,0% болды. 72,1% адамдар үйде тек ағылшын тілінде сөйлейді. Үйде сөйлейтін басқа тілдерге мандарин 6,9%, кантон 3,4%, грек 3,1%, хорват 1,6% және македон 1,3% кіреді. Дінге жататын ең көп таралған жауаптар: католиктер 27,0%, діні жоқтар 25,4%, англикандықтар 16,6% және шығыс православиеліктері 6,6%. Джон О'Грейди – юморист және «Олар - ерекше топ» кітабының авторы.