Кіріспе

Ағылшын журналисі, жазушы және крикет комментаторы Лесли Томас Джон Арлотт (25 ақпан 1914 – 14 желтоқсан 1991) – BBC радиосының "Test Match Special" бағдарламасы үшін жұмыс істеген ағылшын журналисі, жазушы және крикет комментаторы. Ол сонымен қатар ақын және шарап сарқыны болған. BBC оның поэтикалық тілімен крикет сәттерін суреттеудегі ерекше қабілеті үшін танымал болды.

Ерте өмір

Джон Арлот 1914 жылы Хэмпшир графтығындағы Басингстоук қаласындағы Чапел-Хиллдегі зират үйінде, зират тіркеушісі Уильям Джон Арлот пен Нелли (туған тегі Дженви Кларк) отбасында дүниеге келді. 1926 жылы ол Англия мен Австралия командаларының "Овал" стадионындағы ойынын тамашалады, сол кезде Джек Хоббстың жанкүйеріне айналды, кейіннен Суссекс пен Ланкашир командаларының ойынын көрді. Оның досы Дэвид Рейверн Алленнің айтуынша, ол сол жерде "адамдықты көбінесе шашыраңқы жағдайларда таныды, [ол] оның жеке дамуының негізі болды". Ол сонымен қатар Саутгемптон университетінің кітапханасында орыс тілін және әскери тарихты оқыды, бас полицейіне есептер дайындады, студенттерге лекция оқыды, өлеңдер жазды және бокспен айналысты, онда ол өте жақсы нәтижелер көрсетті.

Теледидарлық түсіндірме

Арлот 1964 және 1968 жылдар аралығында BBC телеарнасында крикеттен комментарийлер берді, оның ішінде әртүрлі графтықтар мен Халықаралық Кавалерлер командасы арасындағы матчтар болды. Бұл матчтар жексенбі күндері, әр командаға 25 оверден ойналса, 1969 жылдан 1980 жылға дейін Жексенбі лигасы аясында өткізілді. Бұл Джон Плейер Жексенбі лигасының лимитті оверлік ойындары әр командаға 40 оверден тұратын және әдетте сағат 14:00-ден 18:30-ға дейін ойналатын. Арлот әр иннингтің алғашқы 20 оверін комментарийледі, ал Джим Лейкер көбінесе соңғы 20 оверді жабатын. Ол сонымен қатар 1960-шы жылдары BBC үшін "Оңтүстіктің ABC" деп аталатын жергілікті тақырыптық серияны жазып, режиссерлік етіп, баяндады, бірақ радио – оның нағыз шеберлігі болды.

Комментарий жазу стилі

"Қазір ауланың төменгі жағында ерекше бір адам жатыр, денесі келмейді, еркектей. Оның бүгін тағы да крикет ойнамайтынын айтуға болады. Оны сары шашты полицей құшақтап тұр, бұл оның соңғы қоғамдық көрінісі болуы мүмкін, бірақ қандай керемет көрініс! Оның өте ерекше даусы болған. Фрэнк Китинг оның «айқын, салмақты, жайлы ауылдық акценті» бар екенін жазды. Китинг оның радиожурналист ретіндегі беделін Ричард Димблби мен Алистер Кукпен салыстырды."

Соңғы сынақ матчы

Арлоттың соңғы тест комментарийі 1980 жылы Лордста Англия мен Австралия арасындағы 100 жылдық тест матчы болды. Соңғы күннің соңғы сессиясының аяғында (2 қыркүйек), ол әдеттегі сөздерімен аяқтады: "бір оверден тоғыз реңк – 28 Бойкотт, 15 Гоуэр, 69/2 – және Тревор Бейлиден кейін Кристофер Мартин Дженкинс". Келесі овердің соңында Арлоттың соңғы комментарий сессиясын аяқтағаны туралы хабарлама көпшілікті Арлотты құрметпен қарсы алуға итермеледі. Ойын алаңындағы Австралия командасының барлық ойыншылары мен Англияның екі батсмені де осыға қосылды, Джеффри Бойкотт қолғаптарын шешіп, қол соқты. Кейін сол күні, матч тең аяқталғаннан кейін, ол Лордс балконына шығып, «Үздік ойыншы» сыйлығын табыс етті. Ол пайда болған кезде, төмендегі көпшілік қайтадан бірнеше минутқа созылған спонтанды қол шапалақтармен қарсы алды, соңында ол сөйлеп, Ким Хьюзге сыйлықты тапсыра алды.

Жазушы

Арлотт – көркем стильде жазатын жазушы, ол журналист ретінде тұрақты түрде еңбек етіп, сонымен қатар кейде ән-ғибраттар жазатын. Оның ең танымал әні – "Құдай, бүкіл жаратылыс – Оның шаруашылығы", ол егін шілдесінде орындалады. Тағы екі әні: "Егін егу күніндегі соқпақ жолдармен жүреміз" және "Рогация күні қыс арқасын бұрғанын көрдік". Оның шарапқа деген қызығушылығы артып, ол осы тақырыпта екі кітап жазды; ол сондай-ақ өлеңдер жазды, ал Сэр Джек Хоббстің 70 жылдық мерейтойына арналған өлеңін өзінің ең жақсы туындысы деп санайтын. Крикет тарихына жақсы білген Арлотт көбінесе ойын әдебиеті саласындағы жетекші сарапшы ретінде қарастырылды. Ол 1950 жылдан 1992 жылға дейін, 1979 және 1980 жылдарды қоспағанда, Wisden журналы үшін жыл сайынғы крикет кітаптарына шолу жазды. Ол сондай-ақ 1965 жылғы басылымда Невилл Кардусқа арналған мақаласын жазды, ол жақсы қабылданып, бағаланды.

Арлот туралы өмірбаяндық жазбалар

Басингстоук жігіті: Джон Арлоттың автобиографиясы, 1992 жылы жарық көрді. 1993 жылы жарық көрген Дэвид Рейверн Алленнің "Арлот: Авторизацияланған өмірбаяны" Криккет қоғамының мерекелік әдеби сыйлығын жеңіп алды. Джон Арлоттың ұлы Тим Арлот жазған "Джон Арлот, естеліктер" 1994 жылы жарық көрді. Стивен Фэй мен Дэвид Кинастонның "Арлот, Суонтон және ағылшын крикетінің руы" кітабы 2018 жылы жарық көрді. Бұл сол дәуірдегі тағы бір көрнекті ағылшын крикет жазушысы Э. В. Свантонмен бірлескен өмірбаяны. Онда олардың крикетке және оның әлемдегі орнына қатысты түрлі пікірлері салыстырылып, қарама-қарсы қойылады.

Журналистика

Журналистік мансабын 1950 жылы "Evening News" газетінде бастады. 1955 жылы ол "News Chronicle" газетіне ауысты, газет 1960 жылы жабылғанға дейін онда жұмыс істеді. 1958 жылы "The Observer" газеті үшін футбол матчтары туралы репортаждар жасай бастады. Сонымен қатар, ол "The Times" газетіне мерзімімен мақалалар да жазатын. Арлот 1968 жылы "The Guardian" газетіне бас крикет тілшісі болып келді, ол 1980 жылға дейін сонда қызмет етті. Арлот 1977 жылы хулиган жанкүйерлерімен болған бірнеше зорлық-зомбылық оқиғаларынан кейін футбол туралы хабарлауды тоқтатты.

Крикет жазушылар клубы

1947 жылы құрылған Крикет жазушылар клубының алғашқы мүшесі болды, сол кездегі кешкі ас тойлармен безендірілген және көбінесе ливрейлі залдарда өткізілетін. 1965 жылы төраға болған Базил Истербрук, жыл сайынғы кешкі асқа дейін әдеттегі жылдық жиналыстан кейін ғана ішімдік ішуге тыйым салуға жасалған әрекетті еске алды. "Көп шу болды, тәртіп сақтауға шақырулар мен "Розенвотердің есігі алдында, Лейтонстоун жолында" әні "Ана Келли" әуенімен әнтелді. Ирвинг Розенвотер сол кезде клубтың белгілі бір мүшесі болды және клубтың кейбір ересек мүшелері осыдан ашуланып, кездесуді қалдырып кетті. Джон Арлот сол кездесуде төрағалық етті және әдетінше, аздап шарап ішкен еді. Джон процедураға тәртіп келтіру үшін қасықпен үстелге соғып тырысты, бірақ үстелге тигізе алмады."

Шетелде жұмыс істеу

Рамчандра Гуха Арлоттың Виджай Мерчантпен болған әрекеттесуін жазды; ол Арлоттың "дәстүрлі британдық тәрбиесінің алдын ала пікірлерімен" өскенін сипаттады. 1946 жылы Арлот Мерчанттан "ағымдағы діни зорлық-зомбылықты ескеретін болсақ, Үндістан тәуелсіздікке лайық па?" деп сұрады. Ол "ақ адамдар бейбітшілікті сақтау үшін қалуға тиіс емес пе?" деді. Гуха "Мерчантпен достық оның әлеуметтік және саяси көзқарасын кеңейтті" деп жазды. 1948 жылы ол Англия крикет командасының Оңтүстік Африкаға сапарын BBC үшін жабу үшін барды және елдің апартеид саясатына деген наразылығын ашық білдірді.

Д'Оливейра ісі

Базил Д’Оливейра – апартеид режимі кезінде «Кап түлісі» деп саналған оңтүстік африкалық болды, сол себепті бірінші сыныпты крикетке қатысуға құқығы болмады. 1950 жылдардың соңында ол Арлотқа радиодағы түсіндірулерін естігеннен кейін хат жазды, себебі «оның дауысы мен айтқан сөздері оның мейірімді, жаны ашық адам екеніне көз жеткізді». Ол Англияда кәсіби крикет ойнау мүмкіндігі табуға көмек сұрады. Арлот 1960 жылы оған Орталық Ланкашир крикет лигасының «Миддлтон» крикет клубымен жазғы келісімшарт жасауға көмектесті. Арлот кейін бұл өміріндегі ең маңызды жетістігі болғанын айтты. Алғашқы маусымда Орталық Ланкашир лигасының ең көп ұпай жинаған ойыншысы болғаннан кейін, 1964 жылы «Ворчестершир» командасымен бірінші сыныптық турнирлерге қатысты. Д’Оливейра келесі жылы британ азаматтығын алды және Англия құрамасына шақырылды. 1966 жылдың маусымында Лордстағы «Вест-Индия» командасына қарсы өткен матчта тұңғыш рет Англия құрамасы сапындағы ойынға шықты. 1968 жылғы «Пепел» (Ashes) сериясы аясында Д’Оливейра Англия құрамасына қайта шақырылып, «Овал» стадионында өткен 5-ші сынақ матчында 158 ұпай жинады, бұл оның Оңтүстік Африкаға қысқы турға қатысуына жол ашты. Алайда, тур құрамы жарияланғанда, іріктеу комиссиясына Оңтүстік Африка тарапынан саяси ықпал ету фактілеріне байланысты оның кандидатурасы күрт жойылды. Арлот бұған қатты ашуланып, баспасөз беттерінде іріктеу комиссиясының шешімін сынады және 1970 жылы Англияға жоспарланған тур кезінде Оңтүстік Африка командасының кез келген матчына түсіндіру бермейтінін мәлімдеді. Арлотқа болашақ Англия капитаны Майк Брирли, барлық Оңтүстік Африка турларын тоқтатуға шақырған, сондай-ақ 1960 жылғы Оңтүстік Африка командасына қарсы ойнаудан бас тартқан және апартеидке қарсы күрескен алғашқы ойыншылардың бірі болған пастор Дэвид Шеппард сияқты көптеген адамдар қолдау көрсетті. Алайда, Арлоттың бұл позициясы ағылшын крикетінің басшылығынан күтпеген сынға ұшырады, әсіресе бұрынғы Англия капитаны Питер Мей, тесттік іріктеу комиссиясының мүшесі, тікелей оған хат жолдап, оның қабылдаған ұстанымын айыптады. Кейін Том Картрайт жарақат алғандықтан турдан шығуға мәжбүр болғанда, Д’Оливейра оның орнына алынды, бұл Оңтүстік Африка үкіметінің турды тоқтатуына себеп болды. 1970 жылы Оңтүстік Африканың Англияға жасаған сапары да тоқтатылды, содан кейін олар басқа тесттік ойыншы елдерден шеттетілді. Оңтүстік Африка 21 жыл бойы тесттік крикеттен ресми түрде шеттетілді, содан кейін 1991 жылы Оңтүстік Африка үкіметі АҰК-ны заңдастырғаннан және Нельсон Мандела босатылғаннан кейін ICC оларды қайта қабылдады.

Кембридж одағының пікірталасы

Оңтүстік Африка үкіметі 1968 жылғы Англияға гастрольдік сапарын жойғаннан кейін, Кембридж одағы «Сәйясат спорттық байланыстарға араласпауы керек» деген мәселе бойынша пікірсайыс өткізуге шешім қабылдады. Бұрынғы Англия капитаны Тед Декстерді ұсыныс жасауға шақырды, ал 1948 жылы Гламорганды тұңғыш рет округтік чемпионатқа жеңіске жеткізген тәжірибелі спортшы Уилф Вуллер оған қолдау көрсетті. Бұл екі бұрынғы ойыншы да Арлоттың достары болған. Ұсынысқа қарсы, қолдауын білдірген спорт министрі Денис Хауэлл және Арлот өнер көрсетті. Арлот ұсынысқа қарсы шығып, «Саяси міндеттеме мен саяси сенім ғана адамды қарсыласының көзқарастары осыншалықты жағымсыз деп ойлауға итермелейді, осылайша ол қарсыласының сенімдеріне наразылық ретінде онымен кез келген ойын ойнаудан бас тартады. Адамның саяси міндеттемесі, егер ол жеткілікті терең болса, оның жеке философиясы болып табылады және ол оның өмір салтын, сенімдерін анықтайды, әрине, ол кіммен араласатынын да шешеді» деді. Ұсыныс 334–160 дауыспен қабылданбады. Мәселеге қатысты олардың қарама-қарсы пікірлеріне қарамастан, Арлотт пікірсайыс аяқталғаннан кейін көп ұзамай Кембридж одағының барында Вуллермен бірге отырып, әңгімелесті. Арлотт мәселе бойынша өз ұстанымын сақтап, екі жылдан кейін BBC-мен келісімге келді. Ол Оңтүстік Африкаға қарсы Англияда өтетін кезеңдік серияға түсініктеме беруден босатылды, бірақ болашақта басқа командаларға қарсы кезеңдік матчтарға түсініктеме беру мүмкіндігіне кедерес келтірмеді. Алайда, британ үкіметі кейіннен қоғамдық тәртіпті сақтау туралы алаңдаушылықтарға байланысты турнеден бас тартты. Гари Соберс басқарған және Оңтүстік Африка командасының бес ойыншысын қамтитын «Әлем құрамасы» командасы бес ойындық «кезеңдік» серия өткізді, ал Арлотт TMS түсіндіру тобына қосылып, осы матчтарды жариялады.

Иан Ботаммен достық

Иан Ботам: "Мен Джонмен 17 жасымда таныстым, оның пикник себетін комментаторлар кабинасына апарып бердім. Сол себетте төрт бөтелке божоле шарабы болды. Мен сидр ішетінмін, сондықтан шарапты әлсіз сусын деп ойладым. Бірақ Джон маған, қарапайым адамға, шарап туралы айта бастағанда, мен қатты қызығушылық таныттым. Оның ағылшын тілін меңгеруі таң қалдырды. Ол ірімшік алып, осы шарапқа жақсы үйлеседі деді. "Кел, - дейтін ол, - дәмін татып көрші". Осылай керемет достығымыз басталды, ол менің ұстазым болды. Бүгінде оларды өмірге бағыт берушілер немесе басқа да осындай нәрселер деп атайды". Ботэмнің Альдерниде демалыс үйі болды, және Арлоттың соңғы жеті жылында ол аралда болғанда, олар күніне екі рет бірге тамақтанатын. "Әр таңда сағат тоғыздың алты минутынан кейін телефон қоңырау шалатын. Джон: "Кел, шөлдеуіңді әкел" дейтін. Соңында, емфизема күшейгенде, ол сөйлеуге қиналғанда, оттегі маскасын тағып жүрді, мен көбінесе оның баллонын босатуға көмектесетінмін. Бірақ ол менің қасында болуымды жақсы көретін, себебі мен оның сөйлемдерін аяқтауын күте білетінмін, тыныс алған сайын. Мен оның орнына сөйлеуге тырыспадым, себебі оның сөздері қаншалықты маңызды екенін білдім. Мен үшін шыдамдылық пен үнсіздік бұрынғыдан өзгеше болды. Бірақ мен Джонды тыңдағым келетін". Джон Арлотты қарастыру: Крикеттің радикалдық дауысы, оның қайтысының жиырма жылдығына арнап BBC Radio 4 арнасында көрсетілді, Джиллиан Рейнольдс Daily Telegraph газетінде "Арлоттың тәуелсіздігі, оның ағылшындығы, әділдік және заңдылық сезімі, әлсіздерге деген қайырымдылығы және әдемілік пен жақсылыққа құштарлығы" туралы жазды.

Зейнетақы және кейінгі өмір

1980 жылғы маусымның соңында ол крикет комментаторы қызметінен кетті. "Бұл шешім ерікті түрде қабылданды, және бұл оңай болмаса да, бір күні кетіп қалуын естігеннен жақсырақ болды." Лордс стадионында өткен 100 жылдық сынақ тең аяқталғаннан кейін төрт күн өткен соң Арлот соңғы рет комментарий жасады, ол BBC Radio 3 үшін Суррей және Миддлсекстің арасындағы Гиллетт кубогы финалын тікелей эфирде баяндады. Ол арал зиратында жерленді. Оның қабір тасына өзінің өлеңдерінен (алғашқыда Эндрю Янгқа арналған) екі шумақ жазылған: "Осы уақыттан тыс нәрселерді осылай анық көресің, құс сияқты, көрініс ән салады".

Мемориалдық қор

Корольдік ханшайым, Ауылдық тұрғын үй қорының президенті ретінде, 1993 жылғы 10 ақпанда Букингем сарайында Ұлттық ойын алаңдары қауымдастығымен бірлесіп Джон Арлот еске алу қорын іске қосу үшін қабылдау өткізді. Бұл қор Арлоттың естелігіне құрылған, Англияның 8000 ауылының кейбірінде қолжетімді ауылдық тұрғын үйлер мен демалыс аймақтарын ұсыну мақсатындағы қаражатты қамтамасыз етеді. Қазір бұл бұрынғы жаңалықтар оқырманшысы сэр Тревор Макдональд төрағалық ететін ұлттық қайырымдылық ұйымы. Жыл сайынғы қайырымдылық кешін Риожа шарап экспорттаушылар тобы демеушілік етеді, бұл оның осы шарапқа деген шексіз құмарлығын көрсетеді.

Жаңа Алресфорд ескерткіші

Арлот 1961 жылы Нью-Элресфордтағы бұрынғы пабты сатып алған. Ол 1958 жылы жабылар алдында «The Sun Inn» деп аталған, бірақ ол оны «The Old Sun» деп қайта атады. Ол интерьерді, әсіресе, өзінің құнды шараптар жинағы үшін үлкен подвалды толығымен жаңартты. Сондай-ақ ол жергілікті қоғамдық өмірге белсенді қатысып, 1966 жылы құрылған Алресфорд тарихи және әдеби қоғамының президенті болды және 15 жыл өткен соң ол Алдерниге көшіп кеткенге дейін қызмет етті. Кейіннен, 2009 жылдың 21 маусымында өткен салтанатта оның ұлдары Тим мен Роберт Арлотт 1961 мен 1981 жылдар аралығында «The Old Sun» пабында өткізген 20 жылын еске алу үшін тақта ашты. Тақтаға шығындарды «The Cricket Society» төледі, ал салтанатты тортты кескен арнаулы қонақ – оның ең жақын досы Лео Харрисон (сол кезде 87 жаста) болды. Одан кейін Тичборн, Олд Алресфорд, Ропли және Черитон командаларының қатысуымен жылдық Джон Арлот кубогы үшін алғашқы ауылдық крикет турнирі өтті.

Арлот туралы есте қаларлық сөздер

"Крикеттің өзінің символы". Премьер-министр Джон Мейджор, 1991

"Ол – крикеттің мәні, оған тең келген комментатор болған да жоқ, бола да қоймас". Иан Ботам, Англияның бұрынғы капитаны, 1991

"Менің ойымша, ол крикет туралы жақсы жаңалықты әлемге ең көп таратқан адам болды". Брайан Джонстон, әріптесі, 1991

"Өте терең адамгершілікке ие адам". Дэвид Фрит, Wisden Cricket Monthly редакторы, 1992

"Ол достарымен бірге өткізген уақытына жомарт болды. Бірде Джонмен, оның отбасымен және бірнеше достарымен сағат екіде түскі асқа отырдық, ал біз кешкі онға дейін үстелден тұрмадық". Майк Брирли, 1992

"Жоханстон өмірді сыйлады, Арлот – жанды". Пол Купар TMS тарихының 50 жылдығына арналған жазбасында, 2007

Өмірбаяндары

1993 жылы Дэвид Рейверн Алленнің "Арлот: Рұхсат етілген өмірбаяны" атты кітабы Крикет қоғамының мерекелік әдеби сыйлығына ие болды. Ал 1994 жылы оның ұлы Тим Арлоттың жазған "Джон Арлот: Естеліктер" атты екінші өмірбаяны жарық көрді.