Кіріспе

Чарльз Родман Кэмпбелл (21 қазан 1954 – 27 мамыр 1994) – американдық қанқорлық жасаған кісі өлтіруші. 1982 жылы Клервьюде үш адамды өлтіргені үшін 1994 жылы Вашингтон штатында дарға асылды. Кейіннен ДНК арқылы оның 1975 жылы жасалған тағы бір кісі өлтірумен байланысы анықталды.

Қылмыстар

1974 жылдың желтоқсан айында Кэмпбелл 23 жасар Рене Уиклундқа Вашингтонның Клервью қаласында үйінің жанында аула жұмысында жүрген кезінде шабуыл жасады. Ол қызға пышақпен қыспақтай отырып, аналық жыныстық қатынас жасауын талап етті. Виклунд оның талаптарымен келісіп, кеткеннен кейін полиция шақырды. Кемпбелл 1976 жылға дейін ұсталмай, оны полициядан алып шықты. Жергілікті полиция таңғалдырмады, өйткені олар Кемпбеллмен бала кезінен таныс еді. Кейінгі сот процесінде Уиклунд пен оның көршісі Барбара Хендрикссон шабуыл туралы егжей-тегжейлі куәлік берді, ал Кемпбелл бірінші дәрежелі зорлау үшін 40 жылға бас бостандығынан айырылды. Уиклунд Кэмпбелдің жазасы бір-бірімен емес, бір мезгілде созылатынын білген жоқ. Бұл оның теориялық тұрғыдан жеті жылдан кейін шартты түрде босатылуы мүмкін дегенді білдірді. Ақырында, Кэмпбелл 1981 жылы жақсы мінез-құлық үшін босатылды. Оның босатылғаны туралы құрбандарына хабарланбаған. Осы аралықта Уиклунд күйеуі Джектен, соғыс кезінде болған зорлық-зомбылықтан кейін, ажырасып, қызын өсіруге, өзін және Шэннаны жергілікті сұлулық салондарында бухгалтер ретінде үй бизнесімен қамтамасыз етуге, сондай-ақ студенттерге косметолог мектебіне несие алуға көмектесуге арнады. Осы арада Джек Уиклунд 1977 жылдың желтоқсан айында сирек кездесетін оқиғаның құрбаны болды. Ол Сиэтлдің батыс жағындағы үйінде үлкен үшінші дәрежелі күйілуден қашалып, креслоға байланған күйі табылды. Ем-домға түскеннен кейін, ол үйіне бөтен кісі келіп, оны байлап, бензин құйып, өртеп жібергенін айтады. Виклунд өзінің зақымдалған терісін қорғау үшін резеңке костюм киюге мәжбүр болды. Бес айдан кейін ол ағашқа соқтығысып, қайтыс болды. Жек Виклундтің өліміне қатысты нақты жағдайлар белгісіз, ал полиция оның өлтірілгенін немесе өзін-өзі өлтіргенін анықтай алмады. 1982 жылы 14 сәуірде Барбара Хендрикссонның күйеуі Дон Уиклундтың үйіне барып, Рене, оның тоғыз жасар қызы Шана және оның әйелі Барбара Хендрикссонның барлығының кебінін кесіп тастағанын көрді. Чарльз Кэмпбелл, сол кезде жартылай үйде тұратын, келесі аптада тұтқындалып, бірінші дәрежелі кісі өлтіру және екінші дәрежелі ұрлықпен айыпталды (ол Рена Виклундтің зергерлік бұйымдарын өлтіргеннен бірнеше сағат өткен соң ғана сатуға тырысты). Полиция қылмыс орнын "қаза болғандай" деп сипаттады. Виклундтің денесі жалаңаш, оны қатты ұрып-соғып, ұрлап, оның мойнын кесумен қатар, тұншы құралмен зорлап тастаған (қазалау құралы мен оны зорлауға арналған зат ешқашан табылмаған). Оның бет-жүзін көкжиектер басып, мұрны, жақ сүйегі мен қабырғалары сынған, бұл оның шабуылшысының агрессиясына дәлел. Виклундтің саусақтарында қорғаныс жарақаты бар дегенге меңзейтін көкжиектер бар. Барбара Хендрикссонға шабуыл жасалып, оның мойны кесілді, ол үйге барып, Уиклундты тексерді, ол сол аптада тұмаумен ауырып қалған еді. Шана да мектептен келгенде осындай жағдайға ұшырады. Ол өліп, тұншығып, оның мойны қатты кесіліп, басы қағылып қалған. Оның құлағының бір жапырағы да жыртылған, өйткені кісі өлтіруші сол күні киген құлақ сырғаларын алып кетті. Қылмыстар болған күні Кемпбелл тағы бір әйелді зорлауға тырысты. Полицияға көрші қыздың айтуынша, ол Кэмпбеллдің сол күні таңертең Виклундтың ауласында пышақпен тығылып жүргенін көрген, ал басқа көршілер оның қолында үлкен кілем орамасымен үйге қарай келе жатқанын байқаған. Сонымен қатар, Кэмпбеллдің қылмыс орныннан қашып кетуі өте шалаакылықпен, ештеңе жасырмаумен жасалғаны анық болды. Виклендтердің ас үйіндегі стаканда оның саусағының іздерімен сәйкес келетін қанды қолтаңба табылды. Рене Виклендтің зергерлік бұйымдары үйдің есігінен төмен қарай жүріп жатты. Кемпбеллдің машинасында есіктің тұтқасында қан бар еді, ал Шананың жоғарыда аталған құлақшасы артқы орындықта табылды. Ренеге тиесілі бір жұп құлақ сырғалары Кемпбеллдің қалтасынан табылды. Сонымен қатар, жұмысшы босатылған тұрғындардың бірі полиция қызметкерлерін Снохомиш өзенінің жағалауындағы жерге жіберді, онда ол және Кэмпбелл 14 сәуір күні кешке болған. Суға түсушілер Уиклундтардың үйінен тағы да зергерлік бұйымдар мен қолөнер бұйымдарын алып шықты. Полиция тергеген кезде Хендрикссон "сегіз жыл бұрын Ренеге шабуыл жасаған адам" оның ойына келетін жалғыз қылмыскер екенін айтты. Кемпбелл 19 сәуірде Монроның түзеу мекемесінде тұтқындалып, бірінші дәрежелі кісі өлтірумен айыпталды. Снохомиш округінің түрмесінде ұсталған ол бала өлтіргендіктен және оның қылм...

Сот

1982 жылы қарашада Кэмпбеллдің сотында ол өзінің қорғанысында куәлік беруден немесе кісі өлтіру туралы талқылаудан бас тартты. Прокуратурада оны 14 сәуір күні түстен кейін үйдің айналасында жүріп жүргенін көрген көршілері және оның әйелі Джуди Диркс куәлік етті. Оның айтуынша, қылмыс болған күні таңертең ол оның үйінде болған, онда ол алты құтысын сыра ішкен. Келесі күні ол бір пышағының жоғалғанын байқады. Диркс Кэмпбеллдің Рене Уиклундке "қалай да реніш" болғанын және жұмыстан босаған кезде бірнеше рет үйінен өтіп кеткенін айтты. Кемпбелл өзінің қызын өзі тергеп, оған Рене Уиклундке зиян келтіргісі келетінін ешқашан айтпағанын мойындатты. Қорғау тарапы куәгерлерді шақырмады, сот ісі әділетсіздікке ұшырағанынан басқа дәлел келтірмеді, өйткені тергеушілер дереу Кемпбеллге назар аударды және басқа да күдіктілерді іздемеді. Көптеген Клирвью тұрғындары оған өлім жазасын талап етіп, петицияға қол қойды, ал алқабилер оған келісті, өйткені ол Уиклендтер мен Барбара Хендрикссонды өлтіргеніне өкінгенін білдірмейді. Сот барысында Кемпбелл көбінесе оқшауланып, аз сөйледі. Тіпті қылмыс орнындағы және өлтірілген адамның суреттері (төменде қараңыз) оның көңіл-күйін қатты қозғаған жоқ. Солтүстік Дакотада тұратын Рене Уиклундтің анасы мен әпкесі, әсіресе, қаза тапқандары үшін қатты шошыды, өйткені ол сегіз жыл бұрын зорланғандығы туралы ешқашан айтпаған. Сот барысында Кэмпбеллдің адвокаттары оны зорлауда айыптау мүмкін емес деп дәлелдеді, өйткені Рене Уиклундтың жыныстық белдеуіндегі жарақаты қан кетпеген, өлімнен кейінгі жарақат болды. Снохомиш округінің коронері, доктор Клейтон Хаберман, ол өлтіруді жүргізді, ми өлімі қан айналымы тоқтағаннан кейін бірнеше минут өткенге дейін пайда болмайтынын атап өтті, және ол шабуыл болған кезде техникалық тұрғыдан әлі де тірі болуы мүмкін еді, бірақ ол бірнеше сағаттан кейін де болуы мүмкін. Сондай-ақ, ол Шаннаның қан жоғалтуынан оның үлгісін алу қиынға соққанын айтты. Сотталушы Денис Бритт қазылар алқасына зорлау туралы айыпты елемеуге бұйырды. Қорғаушы сонымен қатар прокуратураның Виклендтер мен Барбара Хендрикссонның фотосуреттерін көрсетуіне наразылық білдірді. Сотшы Бритт бұған рұқсат берді, бірақ қазылар алқасы өздерінің қанды киімдерін көргілері келетінін өздері шеше алады деді. Қылмыстың жалғыз көзі тірі куәгері болған оқиға туралы сөйлеуге немесе айтып беруге келмей, тергеушілер 14 сәуірдегі оқиғалардың ретін шамамен бір-біріне қосуға мәжбүр болды. Рене Уиклундке бірінші шабуыл жасалғаны анық. Шананың жанына жатқан бөлмеден табылған, және Кемпбелл қыздың анасының жансыз денесін көрсеткен болуы мүмкін деп сенді. Барбара Хендрикссон үйге кіргенде екеуі де өліп қалған болар. Қонақ бөлмесіндегі жиһаздың құлап кетуі оның Кэмпбеллге тап болып, қашып кетуді қалап жүргенін, бірақ ұсталғанын көрсетеді. Мәйіттер "көрген адамды аң-таң қалдыратын" тәсілмен орналастырылған.

Қамауға алу және шағымдар

Кемпбеллдің түрмедегі жазбалары оның салыстырмалы түрде ұсақ-кене құқық бұзушылықтардан басқа ештеңе жасаған жоқ екенін көрсетті, бірақ түрмеде айнымас ретінде танылудан қорқып, өзінің кім екенін жасырған бір тұтқын, ол басқа тұтқындарды сексуалдық зорлыққа ұшыратуға және оған есірткі әкелуге мәжбүрлегенін куәландырды. Монро түзеу мекемесінің бірнеше күзетшісі де одан қорқып, оны Уолла-Валла мемлекеттік түрмесіне ауыстыру туралы өтініш білдірген, бірақ бұл өтініш қабылданбады. Кемпбеллдің бұрынғы әйелі полицияға 1981 жылғы Рождество күні және одан кейін екі рет үйіне барып зорлағанын айтты. Полиция оған Кемпбеллке қарсы айыптау үшін жеткілікті дәлел жоқ екенін мәлімдеді. Кемпбеллдің анасы оның асырап алған итімен сексуалдық қатынаста болғанын айтты және оның бірінші дәрежелі кісі өлтіру қылмысы үшін тұтқындалғанын білгеннен кейін тергеушілерге: "Бұл сөзсіз болды. Оның электр орындығында өлімін көретінімді ешқашан ойламаған едім", - деді. Оның әкесі мен қарындастары табылмады. Шартты түрде босату шарты ретінде ол зорлау кеңес беру сеанстарына қатысуға міндетті болды, бірақ ол кеңесшісімен романдық қарым-қатынасқа түсіп, терапия тоқтатылды (кеңесшісі жүкті болып, Кемпбеллдің екінші баласын дүниеге әкелді). Кемпбеллдің анасы оның өлім жазасын орындауын көрмей қайтыс болды. Соттан кейін көптеген сот процестері болды. Оның бұрынғы әйелі жұмыстан босатылып, екі рет зорлағаны үшін Вашингтон штатын немқұрайлылықта айыптады. Хильда Ахлерс қызы мен немересінің өліміне себеп болған сол немқұрайлылық үшін өтемақы талап етіп сотқа жүгінді. Штат сондай-ақ Дон Хендрикссонға 950 000 доллар өтемақы төлеуге келісті. 1985 жылы Монро түзеу мекемесінің қызметкерлері Кемпбеллдің қылмыстарын жасырып қана қоймай, оған тікелей көмектескенін көрсеткен тағы бір құжат пайда болды. Тұтқын кеңесшісі Роджер Баттон белгілі бір тұтқындарды "жалақы тізімінде" ұстады, соның ішінде Чарльз Кемпбелл де болды. Тұтқындар Баттонға түрмедегі бұзушылықтарын жасыру үшін сексуалдық қызметтер көрсетті; сонымен қатар, ол оларды өзі ұнатпаған тұтқындарды ұрып-сапалауға, қарыздарды өндіруге немесе өзі ұнатқан тұтқындарды қорғауға қолданды. Баттон барлық айыптауларды жоққа шығарды. 1984 жылдың 17 желтоқсанында судья Кемпбеллге өлім жазасын берді. 1989 жылға қарай іс штаттың барлық сот жүйесінен өтті. Кемпбеллдің адвокаттары оның айыбы мен жазасына 12 жыл бойы (барлығы үш шағым) шағымданып өтті. Вашингтон Жоғарғы Соты айыбы мен жазаны бекітті. Штат тұтқындарға өлім жазасын таңдауға мүмкіндік берді: өлім инъекциясы немесе асылу. Егер тұтқын таңдамаса, асылу арқылы өлім жазасы орындалады. Кемпбелл өлімге қалай келу керектігі туралы шешімге қатысу – өзіне-өзі қол жұмсауға тең деп, өлімге қалай келу керектігін таңдаудан бас тартты, бұл Вашингтонның мемлекеттік саясатын бұзу болар деген пікірде болды. Оның ісі апелляцияның әртүрлі кезеңдерінде болған кезде ол келесі он жыл бойы Уолла-Валланың өлім жазасын күтіп отырғандар арасында қорқынышты тұлға болып қала берді, тіпті сол кездегі губернатор Бут Гарднер оның камерасына қарағанда оған түкірді. 1988 жылдың 7 қарашасында Кемпбелл АҚШ Жоғарғы Сотына өз ісін қайта қарау туралы өтініш білдірді. Жоғарғы Сот оның өтінішін қабылдамады, бірақ бұл шағымдарды тоқтатқан жоқ. Енді Кемпбеллдің семіздігіне байланысты бас кесуден қорқып, асылу қатыгез және ерекше жаза болып табыла ма, солай болса, конституцияға қайшы ма, жоқ па деген пікірталас туды. Бұл жолы Вашингтон штаты 1993 жылы Жоғарғы Сотқа шағымданды, себебі штат істі жылдар бойы созудың орнына аяқтағысы келді. Кемпбеллдің қайталап шағымдануы оның өлім жазасына кесілуден гөрі өмірінің қалған бөлігін түрмеде өткізуді қалағанын көрсетті. Кемпбеллмен түрме психологтары сұхбаттасқанда ол басқа адамдарға "мүлдем эмпатияның болмауымен" сипатталды және ол өмір сүруге және қалағанын істеуге құқылы екенін, сондай-ақ оны ашуландырған кез келген адамды жоюға құқылы екенін айтты. Ол: "Әлем мені жаратты, мен қалағанымды істеуге еріктімін. Дұрыс немесе бұрыс деген жоқ, мені не істеу керектігін айтатын ешкім де жоқ", - деді.

Атқару

1994 жылдың 14 сәуірінде АҚШ-тың Тоғызыншы апелляциялық соты өлім жазасын орындауға қабылданған тыйымды алып тастады. 1994 жылдың 3 мамырында Кэмпбелл АҚШ Жоғарғы сотынан өлім жазасын орындауды тағы да тоқтатуды және асылудың конституцияға қайшы екенін қарауды сұрады, бірақ оның өтінішіне жауап келмеді. Оның өлімі 27 мамырға белгіленді. Сол кездегі губернатор Майк Лоури өлім жазасына қарсы болғанмен, Кэмпбеллдің жасаған қылмыстарының мән-жайларын естіген соң, оның жазасын өмір бойына бас бостандығынан айыруға алмастырудан бас тартты. Өлім жазасын орындауға 24 сағат қалғанда Кэмпбеллге соңғы рет душ қабылдатуға рұқсат берілді. Оның соңғы тамағы асылудан екі сағат бұрын берілді, бірақ ол оның көп бөлігін жеуден бас тартты. Құрбандардың отбасы мүшелері өлім жазасын орындауды көруге рұқсат сұрады, бірақ олардың өтініші қабылданбады. Өлім жазасын орындау күніне дейін, Кэмпбеллді өлім жазасын орындау камерасына жақын ұстау камерасына жеткізуге келген қызметкерлерге қарсылық көрсетті. Қызметкерлер оны есінен айнып, камера еденінде жатқан күйінде тапты және оны бұрыштан шығаруға газ қолданды. Кэмпбелл соңғы сағаттарын достары мен туыстарымен, соның ішінде бұрынғы кеңесшісі мен ұлымен өткізді. Кэмпбеллге көрсетілген жаза – балаларды сериялық өлтіруші Уэстли Аллан Доддтан кейін екі жыл ішіндегі екінші асылу болды. Асылу алаңында Кэмпбелл тұрудан бас тартты. Түзету мекемесінің қызметкерлері оны күшпен тақтаға байлап тастады. Содан кейін Кэмпбелл басын бірнеше рет қозғап, шапан мен арқанды оңай киюге мүмкіндік бермеді. Түрме қызметкерлері оның басына капюшон кигізіп, арқанды бекітуге 90 секунд жұмсады. Өлім жазасы орындалды және Кэмпбелл екі минуттан кейін қайтыс болды. Денсаулық сақтау органдарының сараптамасы оның мойын омыртқасының сынуынан қайтыс болғанын және өлімі жылдам болғанын растады. Кейіннен Кэмпбеллдің ұстау камерасын тазалау кезінде, билік оның пышаққа айналдырған төрт дюймдік металл бөлігін тапты.