Кіріспе

Құс түрі. Жаңғақ минасы (Acridotheres fuscus) – миналар тұқымдасына жататын құс. Ол Үндістан субконтинентінің құрлық бөлігінде кеңінен, бірақ Үндістанның шөлейтті аймақтарында кездеспейді. Оны маңдайындағы қауырсындардан құралған маңдай төбесі арқылы оңай тануға болады, бұл белгі жақын туыс жаван минасы мен бұрынғыда кіші түрі саналған аққұрсақ минасында да кездеседі. Көздері солтүстік аймақтарына байланысты ақшыл сары немесе көк түсті болады, ал сары түсті мұнықтың табаны қара болып келеді. Бұл түр сондай-ақ Фиджи, Тайвань, Андаман аралдары және Жапонияның бір бөлігіне қасақана немесе кездейсоқ түрде әкелінген. Бұл түрдің таралу аймағы Тынық мұхитындағы кейбір аралдарға өздігінен де кеңейген.

Сипаттама

Жаңғақ миналары ұзын, сұр реңді, басы мен қанаттары қараңғырақ. Еркек және ұрғашыларын қауырсындарынан ажырату мүмкін емес. Ұшу кезінде басты қауырсындарындағы үлкен ақ қанатты жаңқалар көзге түседі, ал құйрық қауырсындарының ұштары кеңінен ақ түсті. Томсығының тамырында қауырсын шоғыры бар. Мұрын және аяқтары ашық сары түсті, ал қарапайым мина мен жағалау минасындағыдай көздің айналасында жалаңаш тері жоқ. Ересектерде мұрын түбінде көк түс, ал төменгі жақ сүйегінің тамырында қара түс байқалады. Оңтүстік Үндістан популяциясының көзі көк түсті. Солтүстік-шығыс Үндістан популяциясының құрсағы мен клоакасы қара түтінді. Жастар қоңыр түсті, мойнының алдыңғы бөлігі мен ішкі жағы ақшыл. Аномальды лейцистік қауырсын жағдайлары тіркелген. Жаңғақ минасының дауысы қарапайым минадан жоғарырақ. 1950 жылы Сидни Диллон Рипли бұл түрді сипаттаған, бірақ сол кездегі басым көзқарас бойынша оны кристателлустың кіші түрі деп санаған. Оның құрсағы қара түтінді сұр реңді, синтопиялық үлкен минаға ұқсас, бірақ соңғысы қараңғырақ және көзі сарғыш емес. 1832 жылы В. Х. Сайкс сипаттаған Үндістан түбегіндегі мараттенсис популяциясын көк көздерінен тануға болады. 1892 жылы В. Р. Дэвисон сипаттаған Малай түбегіндегі торкватус популяциясының мойны ақ, ал мойнының айналасында жартылай жаға бар. Бұл түрдің диплоидты хромосома саны 74 (қарапайым минада 80).

Таралуы және мекендейтін ортасы

Жаңғақ минасы - Непал, Бангладеш, Үндістанның тропикалық Оңтүстік Азиясында кең таралған, көбейетін тұрақты түр. Фускус түршесі Солтүстік Үндістанның Абу тауынан батысқа қарай, Ориссадағы Пуриге дейін шығысқа қарай таралған. Сондай-ақ, 1890 жылдары қант қамызындағы жәндіктерге қарсы күресу үшін енгізілген Андаман аралдары мен Фиджиге де әкелінген. Олар өздігінен Тынық мұхиты аралдарында, мысалы Ниуфоу аралында таралып, лорилер (Vini) сияқты жергілікті құс түрлеріне қауіп туғызып, әсіресе ұя орындары үшін бәсекелеседі. Азияның көптеген аймақтарында оларды үй жануарлары ретінде ұстайды және Тайвань сияқты көптеген жерлерде жабайы популяциялары қалыптасқан. Жапония мен Батыс Самоада көбейетін популяциялар орналасқан. Малайзияның торкватус популяциясы азайып барады және оны Яван минасымен шағылысып, олардан бәсекеге түсіп жатыр.

Мінез-құлық және экология

Джунгли миналары – бәсекелес жемді жейтін құстар, негізінен жәндіктермен, жемістермен және тұқымдармен қоректенеді, оларды іздеу кезінде көбінесе жерде, басқа мина түрлерімен бірге кездеседі. Олар Lantana сияқты төменгі бұталардан жидектерді, ал Erythrina сияқты ағаштардың ірі гүлдерінен нектарды сорып алады (мүмкін, осы гүлдерді қауырсындары щетка қызметін атқарып тозаңдандары да бар), сондай-ақ Spathodea campanulata сияқты әкелінген ағаштардың гүлдерінен жиналған суды ішеді. Олар ірі малдарға қонып, денелерінен эктопаразиттерді жояды, сондай-ақ өсімдіктерден қозғалысқа келген жәндіктерді аулайды. Олар егіс алқаптарында жыртылған жерлерге де ілесіп жүреді. Қалаларда ас үй қалдықтарымен де қоректенеді. Балаларын тамақтандыру үшін кішкентай тышқандар сияқты ірі жемді де жей алады. Фиджиде олардың мыңжақтарды пайдаланып, денелерін тазалап жатқаны байқалған. Көбейтін маусымы жаз және жаңбырға дейінгі кезеңде болады, Оңтүстік Үндістанда ақпаннан мамырға дейін, ал Солтүстік Үндістанда сәуірден шілдеге дейін. Олар екіншілік қуыс ұя салушылар, ағаштардағы және адам жасаған құрылыстардағы (қабырғалар, бөгеттер, үйлер) 2-6 метр биіктіктегі тесіктерді пайдаланады. Екіншілік ағаш қуысындары ұя салатындықтан, басқа ұя салушылармен бәсекелеседі. Малайзияда пальма жапырақтарының қойнауларын ұя салу үшін қолданатындары да тіркелген. Кейде ұяның ішкі жағын жылан терісімен қаптайды. Гималай етегінде ұяларын құрғақ қарағай игнелерімен төсейді. Әдетте, 4-6 көкшіл жұмыртқадан тұрады. Екі жыныстың да ұя салуға, жұмыртқаны күтіп жатуға және балаларды тамақтандыруға қатысады. Haemoproteus түрлері миналардың қанынан белгілі, ал зертханада жасанды түрде жұқтырылғанда Plasmodium circumflexum табылды. Джунгли миналарында табылған басқа паразиттерге ішектегі Dorisa aethiopsaris жатады.