Кіріспе

Нью-Йорктегі джаз клубы

The Cotton Club – 1923 жылдан 1940 жылға дейін Нью-Йоркте болған түнгі клуб. Ол 142-ші көше мен Ленокс авенюінде (1923–1936) орналасқан, содан кейін қысқа мерзімге қала орталығындағы Театр ауданында (1936–1940) болды. Клуб АҚШ-та тыйым салу және Джим Кроу заманындағы нәсілдік сегрегация кезінде жұмыс істеді. Бастапқыда қара нәсілді адамдар Cotton Club-қа баруға мүмкіндік алған жоқ, бірақ бұл орында сол дәуірдегі ең танымал қара өнерпаздары көптеп өнер көрсетті, олардың ішінде музыканттар: Флетчер Хендерсон, Дьюк Эллингтон, Джимми Лансфорд, Чик Уэбб, Луи Армстронг, Каунт Бейси, Фэтс Уоллер, Вилли Брайант; вокалистер: Аделаида Холл, Этель Уотерс, Кэб Каллоуэй, Бесси Смит, Лилли Дельк Кристиан, Аида Уорд, Авон Лонг, Дандридж сестері, Уилл Водери хоры, Миллс ағайындылары, Нина Мэй МакКинни, Билли Холидей, Мидж Уильямс, Лена Хорн, сондай-ақ Кэтрин Данхам, Билл Робинсон, Николас ағайындылары, Чарльз "Хони" Коулз, Леонард Рид, Степпин Фетчит, Берри ағайындылары, Төрт қадам ағайындылары, Джени Ле Гон және Эрл Снейкхипс Такер сияқты бишілер. Клуб өркендеген кезінде әйгілілердің бас қосып кездесетін орыны болды, сонымен қатар жексенбі күндері "Селебрити кештері" тұрақты түрде өткізіліп, Джимми Дюранте, Джордж Гершвин, Софи Такер, Пол Робсон, Ал Джолсон, Мэй Уэст, Ричард Роджерс, Ирвинг Берлин, Эдди Кантор, Фанни Брайс, Лэнгстон Хьюз, Джуди Гарланд, Мосс Харт және Джимми Уокер сияқты қонақтарды қабылдады.

Тарих

1920 жылы ауыр салмақтағы бокс чемпионы Джек Джонсон Гарлемнің жүрегінде, 142-ші көше мен Ленокс даңғылының бұрышындағы ғимараттың жоғарғы қабатын жалға алып, Club Deluxe деп аталатын жақын қарым-қатынастағы кешкі клуб ашты. 1923 жылы Синг-Сингтен босатылғаннан кейін Оуни Мэдден клубты иелігіне алып, оның атын Cotton Club деп өзгертті. Екеуі де Джонсонға клубтың менеджері болып қалуға рұқсат беретін келісімге келді. Мэдден "Cotton Club-ты өзінің №1 сырасын тыйым салу кезеңіндегі клиенттерге сату үшін пайдаланды". 1925 жылы клуб ішімдік сату фактісі үшін уақытша жабылғаннан кейін, полицияның араласуынсыз қайта ашылды. Ол сол дәуірдің нәсілшілдік бейнелерін көрсетіп, қара нәсілді адамдарды экзотикалық джунглидегі жабайылар немесе Оңтүстіктегі плантациялардағы "қаралар" ретінде бейнеледі. 1938 жылғы мәзірде Джулиан Харрисон салған суреттер болды, онда жалаңаш қара ерлер мен әйелдер джунглиде барабан төгіп билеп тұрды. Мәзірдің шекарасында тайпалық маскалар бейнеленген. Клуб хор қыздарына да көзге көрінбейтін түс айырмашылығын енгізді, оларды аздап киіммен көрсетті. Олар кем дегенде 1,75 метр бойында, ақшыл терілі және 21 жасқа толмаған болуы керек еді, яғни "ұзын, күңгірт және керемет" болуы керек еді. Бишілер, Cotton Club Boys-дың терісінің түсі әртүрлі болды. "Қара орындаушылар клуб клиенттерімен араласпады, ал көптегендері шоудан кейін 646 Ленокс көшесіндегі директордың жертөлесіне барып, жүгері арағы, шабдалы брендісі және марихуана ішті". Эллингтоннан ақ нәсілді көрермендерге арналған "джунгли музыкасын" жазу күтілді; Эллингтонның Cotton Club-қа қосқан үлесі құнды болды, 1937 жылғы New York Times-тың мына сөзінде көрсетілгендей: "Емпирикалық герцог пен оның музыка жасайтын әтештері мәңгілік билік етсін, және Cotton Club Харлемнен келгенін есінде сақтасын". Клубқа кіру бағасы қымбат болды, апта ішінде тамақ пен сусынға ең төмені 2 доллар төленді, сондықтан орындаушылар жақсы төленді. Ревюлерде бишілер, әншілер, комедия актерлары, әртүрлі қойылымдар және үй оркестрі болды. Эллингтон оркестрінің алғашқы ревюі "Креол ревюі" деп аталды және Аделаида Холл қатысты. Холл Эллингтонмен бірнеше ән жазған, соның ішінде "Creole Love Call" әні де дүниежүзілік хит болды. Клуб Эллингтонға радио хабарларын тарату арқылы ұлттық деңгейде танымал болды, алдымен WHN, содан кейін WEAF арқылы, ал 1929 жылдың қыркүйегінен бастап жұма күндері NBC Red Network арқылы, WEAF жетекші станциясы болды. Клуб оған репертуарын дамытуға, шоулар үшін би күйлерін, сондай-ақ увертюраларды, ауысуларды, сүйемелдеулерді және "джунгли" эффектілерін жазуға мүмкіндік берді, бұл оған гастрольдік топтардың сирек кездесетін оркестрлік аранжировкалармен тәжірибе жасау еркіндігін берді. Эллингтон осы кезеңде 100-ден астам композиция жазды. Ақырында, Эллингтонның өтінішіне жауап ретінде клуб өзінің сегрегациялық саясатын сәл жеңілдетті. Клуб ақ нәсілділердің халықтық мәдениетінен де шабыт алды. Бродвейдегі "Shuffle Along" шоуын сәтті өндірген Уолтер Брукс клубтың номиналды иесі болды. Дороти Филдс және Джимми МакХью, сол дәуірдің ең танымал ән жазушыларының бірі, және Гарольд Арлен ревюлар үшін әндер жазды, соның ішінде Аделаида Холл қатысқан 1928 жылғы "Blackbirds" ревюінде "I Can't Give You Anything But Love" және "Diga Diga Doo" әндері болды, оны Бродвейде Лью Лесли өндірді. Жаңа Cotton Club үшін таңдалған орын Бродвей мен жетінші даңғылдың қиылысындағы ғимараттың жоғарғы қабатындағы үлкен зал болды, бұл Ұлы ақ жолдың ортасындағы маңызды орталық, Бродвей театр ауданы. Старк пен клубтың иелері клубтың жаңа орында табысқа жететініне сенімді болды, бірақ олар табыстың танымал ашылу шоуына байланысты екенін түсінді. 1937 жылғы New York Times газетінде: "Cotton Club Бродвейдің күйіне көтерілді, бұл шоу клиенттерге ақшасына лайықты дыбыс пен түс беруге есептелген және ол солай етеді" делінген. Клубтың 13 жылдық тарихындағы ең әсем ревю 1936 жылдың 24 қыркүйегінде ашылды, Робинсон мен Каллоуэй шамамен 130 орындаушының тізімін басқарды. Старк Билл "Bojangles" Робинсонға аптасына 3500 доллар төледі, бұл Бродвей қойылымында қара нәсілді ойыншыға төленетін ең жоғары жалақы және түнгі клубтың ойыншысына төленетін ең жоғары жалақы. 1935 жылдың маусымында Cotton Club қара нәсілді меценаттарға есігін ашты. Джо Луис жекпе-жегіне дайындық барысында клуб гала-кеш ұйымдастырып, "Сепиандарға ашық шақыру жариялады". 1940 жылы Cotton Club жабылды, себебі жалдау бағасының өсуі, талғамның өзгеруі және Манхэттен түнгі клубтарының иелерінің салықтан қашуын зерттеуге байланысты. Оның орнында Latin Quarter түнгі клубы ашылды, ал ғимарат 1989 жылы қонақүй салу үшін бұзылды. Бродвейдегі Cotton Club ескі мен жаңаның үйлесімін жасады; орын жаңа болды және интерьері сәл өзгеше болды, бірақ клиент отырғаннан кейін бұл оларға таныс орын сияқты сезілді.

Лэнгстон Хьюздің сын-пікірлері

Мэдденнің «Коттон Клуб» клубының мақсаты «бай, ақ нәсілді көрермендерге нағыз қара ойын-сауық ұсыну» болды. Харлем Ренессансының көрнекті өкілі Лэнгстон Хьюз, «Коттон Клубқа» сирек кездесетін қара нәсілді клиент ретінде келді. Сапарынан кейін Хьюз клубтың нәсілдік бөлінушілік атмосферасын сынап, оны «бандиттер мен бай ақтарға арналған Джим Кроу клубы» деп атады. «Жангал музыкасы» мен плантация стиліндегі интерьерден өзге, Хьюз Мэдденнің «нағыз қара ойын-сауық» идеясы зоопарқтағы көрсетілімге ұқсас деп есептеді, ал ақ «жандарға бейтаныс адамдарға зоопарктағы көңілді жануарларға қарағандай, қара клиенттерді тамашалауға ең жақсы орындар берілді». Хьюз сондай-ақ, «Коттон Клубтың» бәсекесінен көршілес кабарелердің, әсіресе қара кабарелердің көпшілігі жабылуға мәжбүр болғанын айтты. Бұл кішігірім клубтарда үлкен зал немесе Эллингтон сияқты танымал артистердің музыкасы болған жоқ. Джеймс Хаскинс сол кезде былай деп жазды: «Бүгінде Манхэттенвиллдің алып виадугының астында, 125-ші көшенің батыс шетінде «Коттон Клубтың» жаңа нұсқасы бар. Терезесі жоқ ғимараттың сыртқы жағы бұрынғыдай әсерлі емес, бірақ жексенбі күндері джаз бранчтарына туристердің көп келуіне байланысты танымал болып көрінеді». Чикагодағы «Коттон Клубтың» филиалын Ральф Капоне басқарды, ал Калифорниядағы филиал 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында Калвер-Ситиде орналасқан, онда Армстронг, Кэллоуэй және Эллингтон сияқты бастапқы «Коттон Клубтың» артистері өнер көрсетті. Лас-Вегас, Портленд (Орегон) және Техас штатының Лаббок қалаларындағы «Коттон Клубтар» – басқа «Коттон Клубтардың» әртүрлі филиалдары болды. Лаббок клубы 1938 жылдың 11 қарашасында Томми Хэнкокпен ашылды және Чикаго клубы сияқты, нәсілдік интеграцияланған клуб болды. Дегенмен, Лаббок клубында Харлем клубына қарағанда ақ артистер көп болды. Портлендтегі «Коттон Клубты» Пол Кнаулс 1963 жылы ашты. Лас-Вегастағы клубты Мо Тауб 1944 жылы ашты. Бұл клубтың ерекшелігі – ол казино болды. Тауб осы клубты қара терілі әскерилерге арнады.