Катесетум: Орхидеялар туқымының ерекшеліктері

Кіріспе

Орхидеялар туысы
Автоматтық taxobox
| сурет = Catasetum saccatum.jpg
| сурет түсіндірмесі = Catasetum saccatum
| ата-аналарды көрсету = 3
| таксон = Catasetum
| авторы = Rich. ex Kunth
| түйін түрі авторы = Rich. ex Kunth
| түйін түрі = Catasetum macrocarpum
| синонимдер сілтемесі = олардың көптеген түрлері бау-бақша шаруашылығында өте бағалы. Catasetum туысына жататын түрлер Мексикадан Аргентинаға дейін, Орталық Американың көп бөлігі, Батыс Кариб аралдары және Оңтүстік Америкада таралған. Түрлердің ең көп саны Бразилияда кездеседі.

Биология

Олардың қалың, сигара тәрізді псевдобульбалары бар, олар топтасқан. Жапырақтары жоғарғы бөлігінде жиырылған және жапырақ түсетін. Жапырақтары түскеннен кейін псевдобульбалар тікенді болады. Гүлшоғы негізде орналасқан. Ол өте етті, бір жынысты гүлдерден тұрады, бұл орхидеялар үшін өте сирек кездесетін жағдай. Аталық гүлдері әдемі түсті, ал аналық гүлдері сары-жасыл түсті болып келеді және әдетте әртүрлі өсімдіктерде орналасқан, бұл диоэция деп аталатын құбылыс. Өсімдік қандай гүл шығаратыны оның өсу жағдайларына байланысты анықталады. Аталық және аналық гүлдер мөлшері мен түсі жағынан айқын ерекшеленеді. Бастапқыда таксономистер олармен әртүрлі түрлермен айналысып жатқандықтарын ойлады, бірақ Чарльз Дарвин «Орхидеялардың ұрықтандырылуы» еңбегінде бұл жұмбақты шешті. Сирек жағдайларда, аралық жағдайларда бір өсімдік бірдей еркек және әйел гүлдерін шығара алады. Аталық гүлдердің тозаң қоршақтарын шығару үшін ерекше әдісі бар. Сақ тәрізді Catasetum (Catasetum saccatum) – Дарвин талқылаған тропикалық Оңтүстік Америка түрі, жәндік сетаға тигенде жабысқақ тозаң қаптарын жарылыс күшімен шығарады. Осы туралы хабарлағаны үшін натуралист Томас Хаксли оны қысымға алған. Табиғатта бұл өсімдіктер көбінесе ылғалды ормандарда эпифиттер ретінде өседі. Бұл туыстың барлық түрлері ағаш жейтін микоризалық саңырауқұлақтармен қоректенеді, олар шіріген ағаштарды ыдырату арқылы өсімдіктердің қоректік заттарын толықтырады. Бұл түрлердің көпшілігі жапырақтары мен фотосинтездік белсенділікке ие болудан бұрын, шіріген ағаштарда сапрофиттік кезеңнен өтеді. Ағашты ыдырататын саңырауқұлақтарға азот көзі қажет, себебі ағаш негізінен гемицеллюлоза, целлюлоза және лигнинден тұрады және азотқа ие болмайды, ал бұл өсімдіктер әдетте азотқа зор қажеттілігі бар. Бұл түрлердің көпшілігі құмырсқа ұяларында өсіп, құмырсқалар колониясын қоныстандырады, олар өсімдіктерге азоттың мол мөлшерін қамтамасыз етеді, сондай-ақ олар жиі өсірілетін құмырсқаларды да қоныстандырады. Бұл түрлердің көпшілігі жылыжай немесе вардиандық жағдайсыз өсіруде қиын деп саналады, ал кейбіреулерін өсіру мүмкін емес. Олардың көпшілігі құрғақшылыққа төзбейді және кейбіреулеріне өте ерекше температура талаптары қойылады. Бұл түрлердің кейбіреулері құмырсқа өсімдіктері болып табылады және құмырсқалар колониясын тартады, соның салдарынан оларды өсіру қиын болуы мүмкін.

They have thick, cigar shaped pseudobulbs which are clustered. The leaves are pleated in the upper part and deciduous. The pseudobulbs become spiny after the leaves have dropped. The inflorescence is borne on the basis. It consists of very fleshy flowers that are unisexual, which is very unusual for orchids. The colorful male and yellowish green female flowers are typically situated on different plants, a phenomenon known as dioecy. Which type of flower a plant produces is determined by the conditions under which it grows. Male and female flowers are markedly different in size and color. At first, taxonomists even thought they were dealing with different species, a puzzle which Charles Darwin resolved when writing Fertilisation of Orchids. There are rare cases in which a single plant in intermediate conditions will produce both male and female flowers. The male flowers have a remarkable technique for the ejection of the pollinia. Sack Shaped Catasetum (Catasetum saccatum), a tropical South American species, discussed by Darwin, actually launches its viscid pollen sacs with explosive force, when an insect touches a seta. He was ridiculed for reporting this by the naturalist Thomas Huxley. In habitat, these plants predominantly grow as epiphytes in very wet forests. Species of this genus all host wood devouring mycorrhizal fungi which supplement the plants' nutrition by breaking down decomposing wood. Most of these species have a prolonged saprophytic stage in decomposing wood as seedlings before developing leaves and photosynthesis. Fungi which break down wood require a nitrogen source since wood is primarily composed solely of hemi cellulose, cellulose, and lignin and lacks nitrogen, and these plants are heavy feeders with high nitrogen requirements typically. Many of these species are known to germinate in ant nests high in the canopy and host ant colonies, which provide the plants with an abundant supply of nitrogen, and they also host ants in cultivation frequently. Most of these species are considered moderately difficult to maintain in cultivation without a greenhouse or Wardian case and some of them defy cultivation. Most of them cannot tolerate dryness and some of them have very specific temperature requirements. Some of these species are ant plants and attract ant colonies and can become a nuisance in cultivation.

Табиғи будандар

Catasetum × dunstervillei (= C. discolor × C. pileatum) (Венесуэла). Catasetum × guianense (= C. longifolium × C. macrocarpum) (Гуяналар). Catasetum × intermedium (Бразилия). Catasetum × issanensis (= C. longifolium × C. pileatum) (Бразилия). Catasetum × pohlianum (= C. hookeri × C. trulla) (Бразилия).
Catasetum × roseoalbum (Гуаиана). Catasetum × sodiroi (= C. expansum × C. macroglossum) (Эквадор). Catasetum × tapiriceps (Солтүстік Бразилия). Catasetum × violascens: Күлгілт Catasetum (Оңтүстік Америка). Catasetum × wendlingeri (Венесуэладан Гайанаға дейін).