Сирек кездесетін Сорель ағашы (Oxydendrum arboreum) – Солтүстік Америкаға тән, Эрика тұқымдасының жалғыз өкілі. Сипаттамасы, таралуы мен өсу ортасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағаштар туысы
Genus of trees
Oxydendrum arboreum, /ɒksɪˈdɛndrəm ɑrˈbɔəriəm/ – қышқыл ағаш немесе щавель ағашы, Ericaceae тұқымдасының Oxydendrum туысының жалғыз түрі. Ол Солтүстік Американың шығысында, Пенсильванияның оңтүстігінен Флоридаға дейін және батыстан Оңтүстік Иллинойсқа дейін таралған; ең көп Аппалачи тауларының төменгі тізбегінде кездеседі. Ағаш көбінесе еменді бұталы ормандардың құрамдас бөлігі ретінде кездеседі.
Oxydendrum arboreum, ,/ɒ//k//s//ᵻ/'/d//ɛ//n//d//r//ə//m// //ɑr/'/b//ɔər//i//ə//m/ the sourwood or sorrel tree, is the sole species in the genus Oxydendrum, in the family Ericaceae. It is native to eastern North America, from southern Pennsylvania south to northwest Florida and west to southern Illinois; it is most common in the lower chain of the Appalachian Mountains. The tree is frequently seen as a component of oak heath forests.
Өсу
Қызылжапырақ – биіктігіне дейін, діңінің диаметріне дейін жететін кішкентай ағаш немесе ірі бұта. Өте өнімді жерлерде бұл түрдің биіктігі 30 метрден асып, диаметрі 60 см-ге жетуі мүмкін. Жапырақтары кезектесіп орналасқан, жапырақты, ұзындығы және ені, жиегі ұсақ тісті; олар жазда қара-жасыл, ал күзде жарқын қызыл түске боялады. Гүлдері ақ, қоңырау пішіндес, 6–9 мм (1/4 - 1/3 дюйм) ұзындықтық, ұзын шашақ гүлшоғырында орналасқан. Жемісі – кішкентай ағаш қабықшасы. Тамырлары беткі, ағаш тамырлардың бәсекесі аз болғанда жақсы өседі; сонымен қатар, өсуі үшін қышқыл топырақ қажет. Жапырақтарын шайнауға болады (бірақ жұтуға болмайды), ол ауыздың құрғау сезімін жеңілдетуге көмектеседі.
Sourwood is a small tree or large shrub, growing to tall with a trunk up to diameter. Occasionally on extremely productive sites, this species can reach heights in excess of 30 meters and 60 cm diameter. The leaves are alternately arranged, deciduous, long and broad, with a finely serrated margin; they are dark green in summer, but turn vivid red in fall. The flowers are white, bell shaped, 6–9 mm ( 1/4 to 1/3 inch) long, produced on long panicles. The fruit is a small woody capsule. The roots are shallow, and the tree grows best when there is little root competition; it also requires acidic soils for successful growth. The leaves can be chewed (but should not be swallowed) to help alleviate a dry feeling mouth.
Сипаттама
Қабығы сұр, қызғылт реңі бар, терең ойылып, қабыршақты. Бұтақшалары бастапқыда ашық сары-жасыл, бірақ кейін қызғылт қоңыр түске айналады. Ағашы қызғылт қоңыр, ал шөптесі бөлігі ақшыл; ауыр, қатты, тығыз талшықты және жақсы жылтыратады. Оның нақты салмағы 0,7458, ал тығыздығы – 46,48 фунт/куб. фуд. Қысқы бүршіктері бұтақтың қойнауында орналасқан, өте кішкентай, қою қызыл түсті және қабыққа жартылай батып кеткен. Көктемгі өсім басталганда ішкі қабықшалары үлкейеді. Жапырақтары кезектесіп орналасқан, 4-7 см ұзындықта, 1,5-2,5 см енінде, сопақ немесе кері сопақ пішіндес, негізі үшбұрышты, тісті қабырғалы және сүйір немесе ұштарлы. Жапырақ тамырлары қауырсын тәрізді, орталық тамыры айқын көрінеді. Бүрден шыққанда олар иілген, қола жасыл, жылтыр және тегіс болады; толық өскенде жоғарғы жағы қара жасыл, жылтыр, ал төменгі жағы ақшыл және көгілдір реңді. Күзде олар ашық қызыл түске боялады. Сабақтары ұзын және жұқа, жапырақ сағақтары жоқ. Олардың құрамында қышқыл көп. Маусым және шілде айларында 7-8 см ұзындығындағы тік шоғыр гүлшоғырларында кремді ақ гүлдер гүлдейді; гүлшоғыр осі мен қысқа гүлсабақтары жұмсақ. Гүл қапшығы бес бөлікке бөлінген және түсіп қалмайды; жапырақшалары бүршік жабық күйінде қабаттасқан. Гүлдің түйіншесі жұмыртқа тәрізді цилиндрлі, тамырына қарай тарылады, кремді ақ және бес тісті. 10 аталық тоқпаншасы түйіншеге бекітілген; жіпшелері тоқпаншалардан кең; тоқпаншалары екі ұялы. Аналық тоқпаншасы жоғары орналасқан, жұмыртқа тәрізді және бес ұялы; стилі бағана тәрізді; мойынтірегі қарапайым; диск он тісті, ал ұрықтары көп. Жемісі – қабықша, жұмсақ, бес қақпақты, бес қырлы және аналық тоқпаншасымен ұшталған; гүлсабақтары иілген.
The bark is gray with a reddish tinge, deeply furrowed and scaly. Branchlets at first are light yellow green, but later turn reddish brown. The wood is reddish brown, with paler sapwood; it is heavy, hard, and close grained, and will take a high polish. Its specific gravity is 0.7458, with a density of 46.48 lb/cu ft. The winter buds are axillary, minute, dark red, and partly immersed in the bark. Inner scales enlarge when spring growth begins. Leaves are alternate, four to seven inches long, 1.5 to 2.5 inches wide, oblong to oblanceolate, wedge shaped at the base, serrate, and acute or acuminate. Leaf veins are feather veined, the midrib is conspicuous. They emerge from the bud revolute, bronze green and shining, and smooth; when full grown, they are dark green, shining above, and pale and glaucous below. In autumn, they turn bright scarlet. Petioles are long and slender, with stipules wanting. They are heavily laden with acid. In June and July, cream white flowers are borne in terminal panicles of secund racemes seven to eight inches long; rachis and short pedicels are downy. The calyx is five parted and persistent; lobes are valvate in bud. The corolla is ovoid cylindric, narrowed at the throat, cream white, and five toothed. The 10 stamens are inserted on the corolla; filaments are wider than the anthers; anthers are two celled. The pistil is ovary superior, ovoid, and five celled; the style is columnar; the stigma is simple; the disk is ten toothed, and ovules are many. The fruit is a capsule, downy, five valved, five angled, and tipped by the persistent style; the pedicels are curving.
Өсіру және пайдалану
Қызылжапырақ солтүстікте қысқа төзімді және газон мен саябақтарда әсемдік үшін өсіріледі. Оның кеш гүлдеуі оны бағалы етеді, ал күзгі түсі әсіресе әдемі және жарқыраған. Жапырақтары қышқылға толы, және біраз жағынан шабдалы жапырақтарының сымбатына ие. Қызылжапырақ гүлдерінің нектарынан аралар шығаратын балға әйгілі. Оның гүлдерінен шырын алып, қызылжапырақ желісі жасалады. Шероки және Катавба тайпалары оның бұтақтарын жебе сағасы жасау үшін пайдаланған.
The sourwood is hardy in the north and a worthy ornamental tree in lawns and parks. Its late bloom makes it desirable, and its autumnal coloring is particularly beautiful and brilliant. The leaves are heavily charged with acid, and to some extent have the poise of those of the peach. Sourwood is renowned for the honey that bees produce from the nectar of its flowers. Juice from its blooms is used to make sourwood jelly. The shoots were used by the Cherokee and the Catawba to make arrowshafts.
Аппалач мәдениеті
Соурууд Маунтин – Америка Құрама Штаттарының Аппалачи аймағында кең таралған ежелгі ән.
Sourwood Mountain is a popular old time tune in the Appalachian region of the United States.