Кіріспе

Жүзімшар сататын ойыншық немесе коммерциялық құрылғы. Жүзімшар машинасы – ақшаға жеке-жеке жүзімшарларды тарататын автоматтың бір түрі. Олар 20 ғасырдың басында ойлап табылды.

Тарих

Сақталған немесе блок пішіндес желімдерге арналған автоматтары 1888 жылға дейін көрінсе де, нағыз желім шарларын тасымалдайтын алғашқы автоматтары 1907 жылға дейін пайда болған жоқ (вероятно, АҚШ-тағы Томас Адамс Гам Ко компаниясы шығарған). 1923 жылы патенттелген Норрис Manufacturing Company компаниясы 1930 жылдары хромды желім шарларына арналған "Мастер" желісін өндірді. Бұл автоматтары бір пенни немесе никель қабылдайтын болды. 1934 жылы құрылған, Нью-Йорк штатының Акронындағы Ford Gum and Machine Company компаниясы АҚШ-та желім шарларына арналған желімнің ерте өндірушілерінің бірі болды. Ford желім шарлары автоматтары ерекше жылтыр хром түсімен көзге түсті; Ford автоматтарынан сатылған желімдер Lions Club және Kiwanis International сияқты жергілікті қоғамдық ұйымдарға берілді. 1909 жылы құрылған Northwestern Corporation бастапқыда асүйлік тұтынушылық жаққыштармен айналысып, кейін 1933 жылы Northwestern Model 33 (оның шыққан жылына байланысты осылай аталған) және соңында Model 60 және Model 80 модельдерін шығарды, олардың екеуі де бүгінге дейін сатылуда.

Құрылымы мен жұмыс істеуі

Жалпы, желімше машинасы металл негіздің үстіне орналасқан, желімшелермен толтырылған мөлдір шардан (алғашқыда шыныдан, қазір көбінесе пластиктен) тұрады. Оның жабық металл қақпағын алып тастап, ішіне желімшелерді салуға болады. Монетаны негізге салып, тұтқаны сағат тілімен 360 градусқа бұрады, монета машинаның негізіне түсіп, желімше немесе әшекей машинаның төменгі жағындағы металл жапқышпен жабылған түтікшеге түседі. Көптеген желімше машиналарында желімшені таратудың қарапайым механизмі бар, сондықтан тарату процесі көбінесе көрінбейді (тұтқаны бұрғаннан кейін желімше қақпақтың артына түседі). Дегенмен, кейбір желімше машиналарында күрделірек әдістер қолданылады. Олардың көпшілігі негізден жоғары орналасқан желімшенің потенциалдық энергиясын пайдаланады, мысалы, спиральды пандусқа немесе диагональды дискілер жиынтығына (әр дискісі алдыңғысына қарама-қарсы бағытта еңкейген) жіберіп, ең төменгі нүктесіндегі тесіктен түсіреді. Ең күрделі механизмдер электр қуатын түрлі көлік түрлеріне (мысалы, лифттер мен шкивтерге), сондай-ақ желімшені тарату үшін пандустар мен құлауларға пайдаланады.