Кіріспе

Цомет (ц., сөзбе-сөз, Қайырымды торап) - Израильдегі шағын, оңшыл саяси партия.

Тарих

Партияны генерал Рафаэль Эйтан 1982 жылы штаб бастығы лауазымынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін 1983 жылы құрды. Ол оны өзінің рухымен құрған және оны күшті ауыл шаруашылығы саласы бар, зайырлы, оңшыл партия ретінде қалыптастырған. Цомет мүшелері мен депутаттарының көпшілігі Тель-Адашимдегі (кішкентай мошав) Эйтанның көршілері болды. 1984 жылы Цомет партиясы Техия партиясымен біріккен тізімде сайлауға қатысып, Эйтан Кнессеттегі жалғыз мүшесі болды. Цомет пен Техия 1987 жылы бөлініп кетті, ал Цомет 1988 жылғы сайлауда тәуелсіз түсіп, екі орын жеңіп алды. Партия 1990 жылы Ицхак Шамирдің үкіметіне қосылды, ал Эйтан Ауыл шаруашылығы министрі болып тағайындалды. Алайда, партия 1991 жылғы желтоқсанда Шамирдің Мадрид конференциясына қатысуына наразылық білдіріп, коалициядан шықты. 1992 жылғы сайлауда Цомет зайырлылыққа бейімділіктің толқынына мініп, көптеген жас израильдіктердің қолдауын алды, нәтижесінде күтпеген жеті орын жеңіп алды. Үшеуі партиядан кетті, себебі Сегевке Ицхак Рабин Осло келісімдеріне дауыс берсе, Энергетика министрі лауазымын ұсынды, ал Цомет осы келісімдерге қарсы болды және оның дауысы болмаса, келісімдер қабылданбас еді. Партияның ыдырауы мен ішкі тартыстар оның танымалдығын төмендетті, бірақ 1996 жылғы сайлау алдында Эйтан премьер-министрлікке үміткер ретінде танылды. Ақырында Цомет «Ликуд» және «Гешер» партияларымен бірігіп «Ұлттық лагерь тізімі» деген атпен сайлауға қатысуды шешті. Цометке біріктірілген тізімде бірнеше жоғары орын берілді, ішінара Ликудтың өз кандидаттары Бенжамин Нетаньяху үшін бәсекелес болуынан қауіптенгендіктен, Эйтанның премьер-министрліктен бас тартуының сыйақысы ретінде. 1996 жылғы сайлау Израильдегі Кнессетке және премьер-министрге тікелей дауыс берудің алғашқы сайлауы болды. Біріккен тізімнің құрамында Цомет өзінің барлық бес Кнессет мүшесін Кнессетке қайтаруға қол жеткізді. Бірақ келесі бірнеше жылда Цомет тағы да бөлінді: Пини Бадаш жергілікті саясатқа қатысу үшін кетті, Моше Пелед Моледтпен біріккенге дейін өзінің Мехора фракциясын құру үшін бөлінді, ал Элиезер Сандберг Орталық партияны құру үшін кетті. Ликудтың алғашқы сайлауында сәтсіздікке ұшырағаннан кейін Орен Хазан Ликудтан кететінін және ұзақ уақыттан бері тоқтатылған Цомет партиясын басқаратынын мәлімдеді. Хазан партияны реформалады, Эйтанның зайырлылығынан және мемлекеттік саясаткерлік мінез-құлқынан бас тартып, Хазанның оңшыл популистік саясаты мен риторикасын қабылдады. Хазан басшылығымен Цомет Эйтан кеткеннен бергі ең жақсы нәтижені көрсетті, 2417 дауыс жинады. Хазанның шамалы жетістігіне қарамастан, бұл нәтиже сайлау шегіне жетпейді, және Орен Хазан Кнессеттегі мандатын жоғалтты. Хазанның партияны жаңғыртуға сәтті болмауынан кейін, ол Моше Гериннің қолына қайта оралды, ол партияны оның бастапқы түріне қайтарды, ауыл шаруашылығы мен қоныстануға баса назар аударды. Партия 2019 жылғы қыркүйектегі сайлауда одан да жақсы нәтиже көрсетті, 14 805 дауыс (жалпы дауыс берудің 0,33%) жинады.

Сайлау нәтижелері

СайлауЛидерДауыс%Орын+/–Статус1984Рафаэль ЭйтанТехияменЖаңа198845,4892.0 (#10) 11992166,3666.4 (#4) 61996Ликуд пен Гешермен 319994,1280.1 52003Моше Герин2,0230.0620061,3420.0420091,5200.05Сәуір 2019Орен Хазан2,4170.06Қыркүйек 2019Моше Герин14,6270.332020Қатыспаған20216630.0220223770.01