Ликуд – ізраилдік оңшыл саяси партия, 1973 ж. құрылған. Израиль тарихындағы маңызды өзгерістерге себепкер болды. Саяси тарихы, көшбасшылары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Израильдің ірі оңшыл саяси партиясы
Major Israeli right wing political party
Ликуд (הַלִּיכּוּד), ресми түрде Ликуд – Ұлттық либералды қозғалысы (הַלִּיכּוּד – תנועה לאומית ליברלית) деп танылады. Ол 1973 жылы Менахим Бегин мен Ариэль Шарон бірнеше оңшыл партиялармен одақтасып құрды. 1977 жылғы сайлауда Ликудтың күшті жеңісі елдің саяси тарихында маңызды бетбұрыс болды, солшылдар билікті алғаш рет жоғалтты. Бұл Израильде оңшыл партияның дауыстардың көпшілігін алғаш рет жеңіп алуы болды. 1980-жылдардың көп бөлігінде елді басқарғаннан кейін, партия 1992 жылы Кнессет сайлауында жеңіліске ұшырады. Ликуд үміткері Бенжамин Нетаньяху 1996 жылы премьер-министр сайлауында жеңіске жетті және 1996 жылғы сайлаудан кейін үкімет құру жұмысын атқарды. Нетаньяхудың үкіметі 1999 жылы сенімсіздік дауысынан кейін құлап, осыдан кейін сайлау шақырылып, Ликуд билікті Эхуд Барак басқаратын «Бір Израиль» коалициясына жоғалтты. 2001 жылы Ликудтың 1999 жылғы сайлаудан кейін Нетаньяхудың орнына келген Ариэль Шарон, премьер-министрдің отставкасынан кейін тағайындалған сайлауда Баракты жеңіп шықты. 2003 жылғы сайлауда партияның сенімді жеңісінен кейін, 2005 жылы Шарон Кадима партиясын құру үшін кеткенде Ликуд үлкен дағдарысқа ұшырады. Осының салдарынан 2006 жылғы сайлауда Ликуд төртінші орынға түсіп, Кнессетте 28 орыннан айырылды. 2009 жылғы сайлаудан кейін Ликуд 15 орынға ие болды және Нетаньяху партияны қайта басқарғаннан кейін, оңшыл партиялар «Исраэль Бейтейнү» және «Шас» партияларымен коалиция құрып, Кадимадан үкіметті басып алды, ол көпшілік дауысқа ие болды, бірақ көпшілікке жетпеді. Нетаньяху сол кезден бастап 2021 жылға дейін премьер-министр болып қызмет етті. Ликуд 2019 жылдың сәуір айына дейін барлық сайлауда ең көп дауыс жинаған партия болды, онда Ликуд «Көк және Ақ» партиясымен теңесті, ал 2019 жылдың қыркүйегінде «Көк және Ақ» Ликудтен бір орынға артық жеңіске жетті. Ликуд 2020 және 2021 жылғы сайлауда ең көп орынға ие болды, бірақ 2021 жылдың маусым айында Яир Лапид пен Нафтали Беннет басқаратын бесұстаздық коалиция Нетаньяхуды биліктен ығыстырды. Ол 2022 жылғы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін премьер-министр лауазымына қайта оралды. Партия мүшелері Ликудник деп аталады, ал партияның сайлау символы מחל (מחל) болып табылады, бұл партияның бірнеше бұрынғы партиялардың сайлау тізімі ретіндегі бастауын көрсетеді, оның ішінде м, ח және ל әріптерін символ ретінде қолданған партиялар да бар.
Likud (הַלִּיכּוּד), officially known as Likud – National Liberal Movement (הַלִּיכּוּד – תנועה לאומית ליברלית), is a major right wing political party in Israel. It was founded in 1973 by Menachem Begin and Ariel Sharon in an alliance with several right wing parties. Likud's landslide victory in the 1977 elections was a major turning point in the country's political history, marking the first time the left had lost power. In addition, it was the first time in Israel that a right wing party won the plurality of the votes. After ruling the country for most of the 1980s, the party lost the Knesset election in 1992. Likud's candidate Benjamin Netanyahu won the vote for Prime Minister in 1996 and was given the task of forming a government after the 1996 elections. Netanyahu's government fell apart after a vote of no confidence, which led to elections being called in 1999 and Likud losing power to the One Israel coalition led by Ehud Barak. In 2001 Likud's Ariel Sharon, who replaced Netanyahu following the 1999 election, defeated Barak in an election called by the Prime Minister following his resignation. After the party recorded a convincing win in the 2003 elections, Likud saw a major split in 2005 when Sharon left to form the Kadima party. This resulted in Likud slumping to fourth place in the 2006 elections and losing 28 seats in the Knesset. Following the 2009 elections, Likud was able to gain 15 seats, and, with Netanyahu back in control of the party, formed a coalition with fellow right wing parties Yisrael Beiteinu and Shas to take control of the government from Kadima, which earned a plurality, but not a majority. Netanyahu served as prime minister from then until 2021. Likud had been the leading vote getter in each subsequent election until April 2019, when Likud tied with Blue and White and September 2019, when Blue and White won one more seat than the Likud. Likud won the most seats at the 2020 and 2021 elections, but Netanyahu was removed from power in June 2021 by an unprecedented coalition led by Yair Lapid and Naftali Bennett. He subsequently returned to the office of Prime Minister after winning the 2022 election. A member of the party is called a Likudnik and the party's election symbol is מחל (محل), reflecting the party's origins as an electoral list of several pre existing parties, including those who used the symbols מ, ח and ל.
Begin-тің құрылуы мен басшылығы
Ликуд 1973 жылдың 13 қыркүйегінде бірнеше оңшыл партиялардың одағы арқылы құрылды. 1948 жылы «Иргун» партиясынан бөлініп шыққаннан бері «Херут» елдің ең ірі оңшыл партиясы болды. Ол 1965 жылдан бері либералдармен «Гахал» коалициясында болды, онда «Херут» аға серіктес болды. «Херут» жаңа топтастықтың аға серіктесі болып қала берді, оған «Ликуд» деген ат берілді, яғни «Бірігу», себебі ол Израильдің оңшыл күштерінің бірігуін білдірді. 1988 жылға дейін «Херут» басшылығымен коалиция ретінде жұмыс істеді, содан кейін партиялар «Ликуд» атауымен бірігіп, жалғыз партия құрды. 1973 жылы құрылғаннан бастап «Ликуд» жұмысшы табының сефардтарының үлкен қолдауын алды. Алғашқы сайлауда «Ликуд» 39 орын жеңіп алып, «Тізілімнің» басымдығын 12 орынға дейін төмендетті. Партия 1977 жылғы сайлауда 43 орын алып, «Тізілімнен» 11 орынға алға шықты. Менахем Бегин діни партиялардың қолдауымен үкімет құрып, солшылдарды тәуелсіздік алғаннан бергі алғаш рет оппозицияға жіберді. Бұрынғы «Иргун» әскери ұйымының басшысы Бегин 1978 жылғы Кемп-Дэвид келісімдеріне және 1979 жылғы Египет-Израиль бейбіт шартына қол қойды. 1981 жылғы сайлауда «Ликуд» 48 орын жеңіп алды, бірақ 1977 жылғыдан қарағанда тар коалиция құрды. «Ликуд» ұзақ уақыт бойы әртүрлі, кейде қарама-қарсы саясатты және идеологияны ұстанатын саясаткерлердің еркін одағы болды. 1981 жылғы сайлау «Ликудтың» популистік қанаты, оның төрағасы «Херуттан» Дэвид Леви, және секулярлық буржуазияның саяси бағдарламасын ұсынатын либералдық қанаты арасындағы айырмашылықты көрсетті. Оның орнына «Лехи» жер асты ұйымының бұрынғы қолбасшысы, вице-премьер Дэвид Левиді жеңіп, «Херуттың» орталық комитетінің сайлауында жеңіске жеткен Ицхак Шамир келді. Шамир Кемп-Дэвид келісімдеріне және Израильдің Оңтүстік Ливаннан шығуына қарсы тұрған қатал саясаткер ретінде танылды. Партия 1984 жылғы сайлауда 41 орын жеңіп алды, ал «Тізілім» 44 орын жеңіп алды. «Тізілім» өз күшімен үкімет құра алмады, нәтижесінде «Тізілім» мен «Ликудтың» бірлескен басшылығымен ротациялық үкімет құрылды. Шимон Перес премьер-министр, ал Шамир сыртқы істер министрі болды. 1986 жылдың қазан айында олар лауазымдарын ауыстырды. «Ликуд» 1988 жылғы сайлауда жеңіске жетіп, «Тізілімді» бір орынмен жеңді. Екі партия тағы бір үкімет құрды, онда Шамир ротациясыз премьер-министр болды. 1990 жылы Перес үкіметтен шығып, оған қарсы сенімсіздік білдіруді ұйымдастырды, бұл «жалаң амал» деп аталды. Шамир 1992 жылғы сайлауға дейін оңшыл партиялармен жаңа үкімет құрды, онда «Ликудты» Ицхак Рабиннің Еңбек партиясы жеңді. Шамир 1993 жылдың наурыз айында өткен сайлауда жеңілгеннен кейін «Ликудтың» басшысы лауазымынан кетті. Оның орнына партия алғашқы алғашқы сайлауын өткізді, онда Біріккен Ұлттар Ұйымының бұрынғы елшісі Беньямин Нетаньяху Дэвид Левиді, Бенни Бегинді және Моше Катсавты жеңіп, оппозицияның басшысы болды. 1995 жылы Ицхак Рабинның қазасынан кейін, оның уақытша орнын басқан Шимон Перес үкіметке бейбіт процесті ілгерілетуге мандат беру үшін мерзімінен бұрын сайлау өткізуді шешті. Сайлау 1996 жылдың мамыр айында өтті, онда премьер-министрге тікелей дауыс беру болды, онда Нетаньяху Пересті аздап жеңіп, жаңа премьер-министр болды. 1998 жылы Нетаньяху Уай өзенінің меморандумында аумақтарды беруге келісті, бұл Бени Бегин (Менахем Бегиннің ұлы), Майкл Клейнер және Дэвид Рием бастаған «Ликуд» депутаттарының біразының бөлініп кетуіне және «Херут – Ұлттық қозғалыс» деген жаңа партия құруына әкелді. Жаңа партияны Нетаньяху басшылығына көңілі толмаған Ицхак Шамир қолдады. Қалған серіктестерінің кеткенінен кейін Нетаньяхудың коалициясы 1998 жылдың желтоқсанында құлдырап, 1999 жылғы сайлауға әкелді, онда Еңбек партиясының Эхуд Барак Нетаньяхуды соңғы мәртебе мәселелерін шешуді ұсынатын бағдарламасымен жеңді. Жеңілгеннен кейін Нетаньяху «Ликуд» партиясының басшысы лауазымынан кетіп қалды. Сол жылдың қыркүйек айында бұрынғы қорғаныс министрі Ариэль Шарон Нетаньяхудың орнына сайлауда жеңіске жетіп, Иерусалимнің мэрі Эхуд Ольмертті және бұрынғы қаржы министрі Мейр Шетритті жеңді. Барактың үкіметі 2000 жылдың желтоқсанында, Кемп-Дэвид саммиті келісімсіз аяқталғаннан кейін бірнеше ай өткен соң құлдырады, ал 2001 жылдың ақпанында премьер-министр үшін мерзімінен бұрын сайлаулар жарияланды, онда Шарон Баракты жеңіске ұшыратты. 2002 жылы Нетаньяху Шаронға басшылыққа үміткер ретінде қарсы шықты, бірақ жеңілді. Шаронның биліктегі кезінде «Ликуд» Газадан және Батыс жағалаудың бір бөлігінен бір жақты түрде кету саясатына байланысты ішкі бөлінуге тап болды, бұл партия ішінде үлкен дау тудырды.
The Likud was formed on 13 September 1973 as a secular party by an alliance of several right wing parties prior to that year's legislative election—Herut, the Liberal Party, the Free Centre, the National List, and the Movement for Greater Israel. Herut had been the nation's largest right wing party since growing out of the Irgun in 1948. It had already been in coalition with the Liberals since 1965 as Gahal, with Herut as the senior partner. Herut remained the senior partner in the new grouping, which was given the name Likud, meaning "Consolidation", as it represented the consolidation of the Israeli right. It worked as a coalition under Herut's leadership until 1988, when the member parties merged into a single party under the Likud name. From its establishment in 1973, Likud enjoyed great support from blue collar Sephardim. In its first election Likud won 39 seats, reducing the Alignment's lead to 12. The party went on to win the 1977 election with 43 seats, finishing 11 seats ahead of the Alignment. Menachem Begin formed a government with the support of the religious parties, consigning the left wing to opposition for the first time since independence. A former leader of the hard line paramilitary Irgun, Begin signed the 1978 Camp David Accords and the 1979 Egypt–Israel peace treaty. In the 1981 election, the Likud won 48 seats, but formed a narrower government than in 1977. Likud has long been a loose alliance between politicians committed to different and sometimes opposing policy preferences and ideologies. The 1981 election highlighted divisions that existed between the populist wing of Likud, headed by David Levy of Herut, and the Liberal wing, who represented a policy agenda of the secular bourgeoisie. He was replaced by Yitzhak Shamir, a former commander of the Lehi underground, who defeated Deputy Prime Minister David Levy in a leadership election held by Herut's central committee. Shamir was seen as a hard liner, who opposed the Camp David accords and Israel's withdrawal from Southern Lebanon. The party won 41 seats in the 1984 election, less than the Alignment's 44. The Alignment was unable to form a government on its own, leading to the formation of a rotation government, led jointly by the Alignment and Likud. Shimon Peres became the Prime Minister, with Shamir becoming the Foreign Minister. In October 1986, the two switched posts. The Likud won the 1988 election, defeating the Alignment by a one seat Margin. The two parties formed another government, in which Shamir served as Prime Minister without a rotation. In 1990, Peres withdrew from the government and led a successful vote of no confidence against it, in what became known as the dirty trick. Shamir formed a new government with right wing parties, which served until the 1992 election, in which the Likud was defeated by Yitzhak Rabin's Labor Party. Shamir stepped down as Likud leader after losing the election in March 1993. To replace him, the party held its first primary election, in which former United Nations Ambassador Benjamin Netanyahu defeated David Levy, Benny Begin and Moshe Katsav, becoming the Leader of the Opposition. In 1995, following the assassination of Yitzhak Rabin, Shimon Peres, his temporary successor, decided to call early elections in order to give the government a mandate to advance the peace process. The election was held in May 1996, and included a direct vote for the Prime Minister in which Netanyahu narrowly defeated Peres, becoming the new Prime Minister. In 1998 Netanyahu agreed to cede territory in the Wye River Memorandum, which led some Likud MKs, led by Benny Begin (Menachem Begin's son), Michael Kleiner and David Re'em, to break away and form a new party, named Herut – The National Movement. The new party was endorsed by Yitzhak Shamir, who expressed disappointment in Netanyahu's leadership. Following the withdrawal of his remaining partners, Netanyahu's coalition collapsed in December 1998, resulting in the 1999 election, where Labor's Ehud Barak defeated Netanyahu on a platform promoting the settlement of final status issues. Following his defeat, Netanyahu stepped down as leader of Likud. That September, former Defense Minister Ariel Sharon won a leadership election to replace Netanyahu, defeating Jerusalem Mayor Ehud Olmert and former Finance Minister Meir Sheetrit. Barak's government collapsed in December 2000, several months after the Camp David Summit ended without an agreement, and early elections for Prime Minister were called for February 2001, in which Sharon decisively defeated Barak. In 2002, Netanyahu challenged Sharon in a leadership election, but was defeated. Unreliable source: reason=There is consensus that Fox News is an [[WP:RS/P During Sharon's tenure, Likud faced an internal split due to Sharon's policy of unilateral disengagement from Gaza and parts of the West Bank, which proved extremely divisive within the party.
Шарон мен Кадиманың аралары үзілді
Шаронның «Тарау жоспары» оны Ликудтың бірқатар қолдаушыларынан алшақтатты және партияны ыдыратты. Ол кетер алдында өкіметіне бірнеше күрделі сын-қатерлер тап болды. Біріншісі 2005 жылдың наурыз айында болды, ол кездегі қаржы министрі Нетаньяхумен бірге ұсынған бюджеттік жоспар оппозиция мен Ликудтың оңшыл партияларының күшті қарсылығына ұшырады. Бұл жоспар Кнессеттің қаржы комитетінде бір дауыс айырмасымен қабылданды, ал сол айдың соңында Кнессетте үлкенірек айырмамен бекітілді. Екіншісі 2005 жылдың қыркүйек айында болды, Ликудтағы Шаронның сыншылары, Нетаньяхудың жетекшілігімен, Ликудтың орталық комитетінде мерзімінен бұрын басшы сайлау өткізу туралы ұсынысқа дауыс беруге мәжбүр етті, ол 52 пайызға 48 пайызбен жеңіліске ұшырады. Қараша айында Шаронның Ликуд ішіндегі қарсыластары оппозициямен бірігіп, оның үш жақын серігінің министрлік тағайындалуына кедергі келтірді, нәтижесінде екеуінің тағайындалуына жол берілмеді. 20 қарашада 2005 жылы Лейбористер партиясы солшыл Әмір Перецтің жетекші болып сайлануынан кейін Шаронның үкіметтік коалициясынан шықты. 21 қарашада 2005 жылы Шарон Ликуд партиясынан кететінін және жаңа орталықшыл партия – Кадиманы құратынын жариялады. Жаңа партияға Ликуд пен Лейбористер партиясының бір жақты тарауды қолдаған топтары кірді. Шарон сондай-ақ 2006 жылдың басында сайлау өтетінін хабарлады. Шаронның орнын басатын жеті үміткер өзін жариялады: Нетаньяху, Узи Ландау, Шаул Мофаз, Исраэль Кац, Сильван Шалом және Моше Фейглин. Кейін Ландау мен Мофаз үміттіліктен бас тартты, біріншісі Нетаньяхуды қолдады, ал екіншісі Кадимаға қосылды.
Sharon's Disengagement Plan alienated him from some Likud supporters and fragmented the party. He faced several serious challenges to his authority shortly before his departure. The first was in March 2005, when he and Netanyahu, then his finance minister, proposed a budget plan that met fierce opposition from the opposition and parties to the Likud's right. The plan passed the Knesset's finance committee by a one vote margin, before being approved by the Knesset by a wider margin later that month. The second was in September 2005, when Sharon's critics in the Likud, led by Netanyahu, forced a vote in the Likud's central committee on a proposal for an early leadership election, which was defeated by 52% to 48%. In November, Sharon's opponents within the Likud joined with the opposition to prevent the appointment of three of his associates to the Cabinet, successfully preventing the appointment of two. On 20 November 2005 Labor announced its withdrawal from Sharon's governing coalition following the election of the left wing Amir Peretz as its leader. On 21 November 2005, Sharon announced he would be leaving the Likud and forming a new centrist party, Kadima. The new party included both Likud and Labor supporters of unilateral disengagement. Sharon also announced that an election would take place in early 2006. Seven candidates had declared themselves as contenders to replace Sharon as leader: Netanyahu, Uzi Landau, Shaul Mofaz, Yisrael Katz, Silvan Shalom and Moshe Feiglin. Landau and Mofaz later withdrew, the former in favour of Netanyahu and the latter to join Kadima.
Нетаньяхудың екінші өкілеттігі
Нетаньяху желтоқсанда Шаронның орнын басатын көшбасшылық сайлауда 44,4% дауыс алып жеңіске жетті. Шалом 33% дауыспен екінші орынды иеленді, ал оңшыл кандидат Моше Фейглин 12,4% дауыс жинады. Шаломның көрсеткен нәтижесіне байланысты Нетаньяху оған партияның Кнессетке үміткерлер тізімінде екінші орынды берді. 2006 жылғы сайлауға дейінгі сауалнамалар Ликудтың қолдауының күрт төмендегенін көрсетті, ал Кадима сайлауда үлкен артықшылыққа ие болды. 2006 жылдың қаңтарында Шарон инсульт алды, оның салдарынан вегетативтік күйде қалды. Оны Кадиманың көшбасшысы ретінде Эхуд Ольмерт ауыстырды, ол Кадиманы сайлауда жеңіске жеткізіп, 29 орынға ие болды. Ликуд қолдаудан айтарлықтай үлесін жоғалтты, төртінші орынға түсіп, тек 12 орын ғана жеңіп алды, ал басқа оңшыл ұлтшыл партиялар, мысалы, Ликудтан 116 дауысқа жуық айырмамен басып өткен «Исраэль Бейтейну» партиясы дауыс жинады. Сайлаудан кейін Нетаньяху 2007 жылы Ликудтың көшбасшысы болып қайта сайланды, Фейглин мен Ликудтың әлемдік төрағасы Дэнни Данонды жеңді. Олмертке қарсы бірнеше қылмыстық іс қозғалғаннан кейін, ол 2008 жылдың 21 қыркүйегінде премьер-министр лауазымынан кетіп, саясаттан шықты. Оның орнына 2009 жылы кезектен тыс сайлау өтті, онда Ликуд 27 орын жеңіп алды, бұл орын саны бойынша екінші орын еді және қазір Ципи Ливни басқаратын Кадимадан бір орын кем. Алайда, Ликудтың одақтастары Нетаньяхуға үкімет құруға жеткілікті орын берді, оған Ликуд, «Исраэль Бейтейну», Шас, Біріккен Тора Иудаизмі, «Яһуди үйі» және Еңбек партиясы кірді. Еңбек партиясы 2011 жылы партия басшысы Эхуд Барак жеке «Тәуелсіздік» партиясын құру үшін кеткен соң коалициядан шықты, бірақ бұл партия Нетаньяху үкіметінің құрамында қалды. Келесі жылы Нетаньяху Моше Фейглинды жеңіп, Ликудтың көшбасшысы болып қайта сайланды. Кадима 2012 жылдың мамыр айында коалицияға қосылды, бірақ шілде айында одан шығып кетті. Кадима үкіметтен кеткеннен кейін және 2013 жылғы бюджетке қатысты келіспеушіліктерге байланысты Кнессет 2012 жылдың қазан айында таратылды, ал 2013 жылдың қаңтарында кезектен тыс сайлау жарияланды.
Netanyahu went on to win a leadership election to replace Sharon in December, obtaining 44.4% of the vote. Shalom came in a second with 33%, while far right candidate Moshe Feiglin achieved 12.4% of the vote. Due to Shalom's performance, Netanyahu guaranteed him the second place on the party's list of Knesset candidates. Polls before the 2006 election showed a substantial reduction in the Likud's support, with Kadima achieving a dominant polling lead. In January 2006 Sharon suffered a stroke that left him in a vegetative state, leading to his replacement as Kadima leader by Ehud Olmert, who led Kadima to victory in the election, winning 29 seats. The Likud experienced a substantial loss in support, coming in fourth place and winning only 12, while other right wing nationalist parties such as Yisrael Beiteinu, which came within 116 votes of overtaking Likud, gained votes. After the election, Netanyahu was re elected Likud Leader in 2007, defeating Feiglin and World Likud Chairman Danny Danon. Following the opening of several criminal investigations against Olmert, he resigned as Prime Minister on 21 September 2008 and retired from politics. In the ensuing snap election, held in 2009, Likud won 27 seats, the second largest number of seats and one seat less than Kadima, now led by Tzipi Livni. However, Likud's allies won enough seats to allow Netanyahu to form a government, which included Likud, Yisrael Beiteinu, Shas, United Torah Judaism, The Jewish Home, and Labor. Labor left the coalition in 2011 after party leader Ehud Barak left to form his own party, Independence, that remained a member of Netanyahu's government. The next year, Netanyahu was re elected as Likud leader, defeating Moshe Feiglin. Kadima then joined the coalition in May 2012 before leaving in July. Following Kadima's withdrawal from the government and amid disagreements related to the 2013 budget, the Knesset was dissolved in October 2012 and a snap election was called for January 2013.
"Исраел Бейтену" партиясымен серіктестік және 2015 жылғы сайлау
2012 жылдың 25 қазанында сайлау жарияланғаннан кейін бірнеше күн өткен соң Нетаньяху және "Исраел Бейтену" партиясының лидері Авигдор Либерман өздерінің саяси партиялары "Ликуд – Исраел Бейтену" деген атпен бір тізімде сайлауға түсетінін мәлімдеді. Бұл қадам Либерманның "Премьер-министр болғым келеді" деген мәлімдемесінен кейін, ол Ликудтың төрағасы болуға тырысады деген болжамдарға әкелді. Сайлауға бірнеше күн қалғанда Либерман партиялар бірікпейтінін, ал сайлаудан кейін олардың тікелей серіктестігі аяқталады деп мәлімдеді. Аталған серіктестік 2014 жылдың шілдесіне дейін сақталды, содан кейін ресми түрде таратылды. 2013 жылғы сайлауда "Ликуд – Исраел Бейтену" альянсы 31 мандат жеңіп алды, оның 20-сы Ликуд мүшелеріне бөлді. Екінші ірі партия, Яир Лапидтің "Еш Атид" партиясы 19 мандатқа ие болды. Нетаньяху "Еврей үйі" және "Хатнуа" партияларымен коалиция құрғаннан кейін премьер-министр қызметін жалғастырды. 2014 жылдың желтоқсан айында бюджет және ұлттық мемлекет туралы заң жобасы бойынша келіспеушіліктерге байланысты үкімет құлап, келесі жылы мерзімінен бұрын сайлау өтті. Ликуд 2015 жылғы сайлауда жеңіске жетіп, Еңбек және "Хатнуа" партияларының альянсы – "Сионистік одақтан" басым түсті, 30 мандатқа қарсы 24 мандатты жеңіп алды. Партия кейіннен Біріккен Торалық Яһудилік, "Шас", "Кулану" және "Еврей үйі" партияларымен үкімет құрды. 2016 жылдың мамырында "Исраел Бейтену" үкіметке қосылды, бірақ 2018 жылдың желтоқсанында үкіметтен шығып кетті, нәтижесінде Нетаньяху 2019 жылдың сәуірінде мерзімінен бұрын сайлау шақыруға мәжбүр болды.
Several days after the election was called on 25 October 2012, Netanyahu and Yisrael Beitenu leader Avigdor Lieberman announced that their respective political parties would run together on a single ballot in the election under the name Likud Yisrael Beiteinu. The move led to speculation that Lieberman would eventually seek the leadership of Likud after he stated that he "wanted to become the Prime Minister". Several days before the election, Lieberman said the parties would not merge, and that their direct partnership would end after the election. The partnership ultimately lasted until July 2014, when it officially dissolved. In the 2013 elections the Likud–Yisrael Beiteinu alliance won 31 seats, 20 of which were Likud members. The second largest party, Yair Lapid's Yesh Atid, won 19. Netanyahu continued as prime minister after forming a coalition with Yesh Atid, the Jewish Home, and Hatnuah. The government collapsed in December 2014 due to disagreements over the budget and the proposed Nation state bill, triggering a snap election the next year. Likud won the 2015 election, defeating the Zionist Union, an alliance of Labor and Hatnuah, winning 30 seats to the Zionist Union's 24. The party subsequently formed a government with United Torah Judaism, Shas, Kulanu, and the Jewish Home. In May 2016, Yisrael Beitenu joined the government, before leaving in December 2018, causing Netanyahu to call a snap election for April 2019.
2019-2022 жылғы сайлау
2019 жылғы сәуірдегі Израильдің заңнамалық сайлау науқаны барысында Ликуд, Еврейлік үйдің кандидаты Ели Бен Даханға өзінің сайлау тізімінде орын беру арқылы Еврейлік үй, Ткума және Отзма Йехудит арасындағы Оңшыл партиялар одағының құрылуына көмектесті. Сайлаудан кейін Кулану Ликудқа бірікті. 2019 жылғы қыркүйектегі Израильдің заң шығарушы сайлау науқаны кезінде Ликуд Зехутпен келісім жасады, соған сәйкес Зехут сайлаудан шығып, Ликудты қолдады, ал оның басшысы Моше Фейглин министрлік лауазым алды, сондай-ақ саяси жеңілдіктерге ие болды. 2020 жылғы Израильдің заң шығарушы сайлауына дейін Гидеон Саар Ликуд төрағалығына Нетаньяхуға қарсы күресте жеңіліске ұшырады. Сол жылдың желтоқсан айында Саар төрт басқа Ликуд депутатымен бірге «Жаңа үміт» партиясын құрды. 2021 жылғы Израильдің заң шығарушы сайлауына дейін Гешер Ликудқа қосылып, оның сайлау тізімінде орын алды. 2021 жылы Ликуд алғаш рет мұсылманды тізіміне енгізіп, мұсылман мектебінің директоры Наил Зоабиді 39-шы орынға қойды. Ликуд сонымен қатар Діни сионисттік партия, Отзма Йехудит және Ноам арасындағы бірлескен тізімнің құрылуына көмектесті, Діни сионисттік партияға Ликуд тізімінде орын берді. 14 маусымда 36-шы үкімет ант бергеннен кейін, Офир Софер Ликуд фракциясынан бөлініп, Діни сионисттік партияға қайтып оралып, Ликуд фракциясының Кнессеттегі өкілдер санын 29-ға дейін азайтты. Ликуд 2022 жылғы Израильдің заң шығарушы сайлауында ең көп мандатты жеңіп алды.
During the course of the April 2019 Israeli legislative election campaign, Likud facilitated the formation of the Union of Right Wing Parties between the Jewish Home, Tkuma and Otzma Yehudit by providing a slot on its own electoral list to Jewish Home candidate Eli Ben Dahan. In the aftermath of the election, Kulanu merged into Likud. During the September 2019 Israeli legislative election campaign, Likud agreed to a deal with Zehut, whereby the latter party would drop out of the election and endorse Likud in exchange for a ministerial post for its leader, Moshe Feiglin, as well as policy concessions. Prior to the 2020 Israeli legislative election Gideon Sa'ar unsuccessfully challenged Netanyahu for the Likud leadership. In December of that year, Sa'ar left Likud, along with four other Likud MKs, to form New Hope. Prior to the 2021 Israeli legislative election, Gesher merged into Likud, receiving a slot on its electoral list. 2021 marked the first time that Likud put a Muslim on its slate, choosing Muslim school principal Nail Zoabi for 39th on its slate. Likud also facilitated the formation of a joint list between the Religious Zionist Party, Otzma Yehudit and Noam by providing the Religious Zionist Party a slot on the Likud list. On 14 June, after the swearing in of the 36th government, Ofir Sofer who held the slot, split from the Likud faction and returned to the Religious Zionist Party, decreasing the Likud faction by one to 29 seats in the Knesset. Likud won the most seats in the 2022 Israeli legislative election.
Идеологиялық ұстанымдар
Ликуд Израильге қарсы жаулық күшейген кезде, күшті әскери күшке негізделген ұлттық қауіпсіздік саясатын басты назарға алады. Еврей мемлекетін жоюды көздейтініне сенетін көршілерімен келіссөздер жүргізуге көңілі толмайды, бұл партияның негізін қалаушы Менахем Бегиннің Израиль мемлекетіне жасалатын кез келген шабуылды алдын алу саясатының қағидасына негізделген. Дегенмен, көршілес араб елдерінің ниетіне күдікпен қарауы партияның Израильдің көршілерімен келісімдерге қол жеткізуіне бөгет болған жоқ, мысалы, 1979 жылғы Мысырмен бейбіт келісім. Ликудтың көршілес елдермен өзара қабылданатын келісімдерге дайындығы басқа оңшыл партиялардың құрылуымен байланысты. Израильдегі басқа оңшыл партиялар сияқты, Ликуд саясаткерлері кейде Жоғарғы Соттың шешімдерін сынағанмен, заң үстемдігі қағидаларына адал және оны жазбаша конституцияға енгізуді үміттенеді. Ликуд Израиль саясатындағы ұлттық лагерьдің жетекші партиясы саналады.
Likud emphasizes national security policy based on a strong military force when threatened with continued enmity against Israel. It has shown reluctance to negotiate with its neighbors whom it believes continue to seek the destruction of the Jewish state, that based on the principle of the party founder Menachem Begin concerning the preventive policy to any potential attacks on State of Israel. Its suspicion of neighboring Arab nations' intentions, however, has not prevented the party from reaching agreements with Israel's neighbors, such as the 1979 peace treaty with Egypt. Likud's willingness to enter mutually accepted agreements with neighboring countries over the years is related to the formation of other right wing parties. Like other right wing parties in Israel, Likud politicians have sometimes criticized particular Supreme Court decisions, but it remains committed to rule of law principles that it hopes to entrench in a written constitution. Likud is considered to be the leading party in the national camp in Israeli politics.
Экономика
Ликуд партиясы еркін нарықтық капиталистік және либералды бағдарламаны қолдайтынын мәлімдейді, бірақ іс жүзінде көбінесе аралас экономикалық саясатты қабылдады. Қаржы министрі және қазіргі партия төрағасы Беньямин Нетаньяхудың басшылығымен Ликуд қосылған құн салығын (ҚҚС), табыс салығы мен корпоративтік салықтарды, сондай-ақ кедендік баж салығын айтарлықтай төмендететін заңдарды қабылдады. Сонымен қатар, ол еркін сауданы (әсіресе Еуропалық Одақ пен АҚШ-пен) жүзеге асырды және кейбір монополияларды (Безек пен теңіз порттарын) таратып жіберді. Бұған қоса, ол көптеген мемлекеттік компанияларды жекешелендірді (мысалы, El Al және Bank Leumi) және Израильдегі жерді жекешелендіруді бастады, бұл жерге дейін еврей халқының атынан мемлекет символдық түрде иелік етіп келген. Нетаньяху – бүгінгі күнге дейін Израильдің ең жақтас еркін нарықтық қаржы министрі. Ол Израильдің ең ірі кәсіподақ ұйымы – «Хистадрут» Израиль экономикасын тоқтата алатын күшке ие екенін, ал жұмыссыздықтың басты себептері – жалқаулық және жұмыссыздарға артық төлемдер екенін айтты. Нетаньяху басшылығымен Ликуд салыстырмалы түрде консервативті экономикалық саясатты ұстанады және оны сақтап қалуы мүмкін. Дегенмен, партияның экономикалық саясаты мүшелері арасында кең ауқымды, кейбір Ликуд депутаттары халықтың пікіріне сәйкес келетін солшыл экономикалық ұстанымдарды қолдайды.
The Likud party claims to support a free market capitalist and liberal agenda, though, in practice, it has mostly adopted mixed economic policies. Under the guidance of Finance minister and current party leader Benjamin Netanyahu, Likud pushed through legislation reducing value added tax (VAT), income and corporate taxes significantly, as well as customs duty. Likewise, it has instituted free trade (especially with the European Union and the United States) and dismantled certain monopolies (Bezeq and the seaports). Additionally, it has privatized numerous government owned companies (e. g. El Al and Bank Leumi), and has moved to privatize land in Israel, which until now has been held symbolically by the state in the name of the Jewish people. Netanyahu was the most ardent free market Israeli finance minister to date. He argued that Israel's largest labor union, the Histadrut, has so much power as to be capable of paralyzing the Israeli economy, and claimed that the main causes of unemployment are laziness and excessive benefits to the unemployed. Under Netanyahu, Likud has and is likely to maintain a comparatively fiscally conservative economic stance. However, the party's economic policies vary widely among members, with some Likud MKs supporting more leftist economic positions that are more in line with popular preferences.
Палестиналықтар
Ликуд тарихи тұрғыдан Палестина мемлекетінің құрылуына қарсылық білдіріп, Батыс жағалау мен Газа секторындағы Израиль қоныстарын қолдады. Алайда, ол араб мемлекеттерімен алғашқы бейбіт келісімдерді жүзеге асырған партия болды. Мысалы, 1979 жылы Ликуд премьер-министрі Менахем Бегин Мысыр президенті Анвар әл-Садатпен Кемп-Дэвид келісімдеріне қол қойды, бұл екі ел арасындағы бейбітшілікке алмасу үшін Синай түбегін (Израильдің 1967 жылғы алты күндік соғыста басып алған жері) Мысырға қайтарып берді. Ицхак Шамир 1991 жылы Парсы шығанағындағы соғыстан кейін Мадрид конференциясында палестиналық басшылармен кездескен алғашқы Израиль премьер-министрі болды. Алайда Шамир Палестина мемлекетінің идеясын қабылдаудан бас тартты, нәтижесінде кейбір адамдар (соның ішінде АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джеймс Бейкер) оны саммит сәтсіз аяқталуына кінәлады. 2009 жылдың 14 маусымында премьер-министр Нетаньяху Бар-Илан университетінде сөйлеген сөзінде "демилитаризацияланған Палестина мемлекетін" қолдады, бірақ Иерусалим Израильдің біріккен астанасы болып қалуы керек екенін айтты. 2002 жылы Екінші интифада кезінде Израильдің Ликуд басқаратын үкіметі Батыс жағалаудағы палестиналық қалалар мен босқындар лагерьлерін қайта басып алды. 2005 жылы Ариэль Шарон Ликудтың соңғы тенденцияларына қарсы шығып, Батыс жағалау мен Газаға қоныстану саясатынан бас тартты. Шарон бір жақты әскерлерді кері қайтарып алмау платформасы бойынша премьер-министр болып сайланғанымен, Газадан, сондай-ақ Батыс жағалаудағы төрт елді мекеннен бас тарту жоспарын жүзеге асырды. Ликудта тіркелген сайлаушылар арасында референдумда жеңіліп қалғанымен, Шарон бұл саясатты дауыс беру алдында жоспарға қарсы шыққан кабинет мүшелерінің көпшілігін жұмыстан босату арқылы үкімет мақұлдауына қол жеткізді. Шарон мен оның келісімнен шығу ұсыныстарын қолдаған фракция келісімнен кейін Ликуд партиясынан шығып, жаңа Кадима партиясын құрды. Бұл жаңа партия Батыс жағалаудың басым бөлігінен бір жақты түрде бас тартуды және Израильдің Батыс жағалаудағы шекарасын бекітуді қолдады. Бұл саясаттың негізгі тұжырымы - Израильдің Палестина тарапынан келіссөз жүргізуде тиімді серіктесі жоқ, ал олар Батыс жағалау мен Газаны белгісіз мерзімге басып алуды жалғастыра алмайтындықтан, Израиль бір жақты түрде кері шегінуі керек. Нетаньяху, Кадима құрылғаннан кейін Ликудтың жаңа басшысы болып сайланды, және Сильван Шалом, екінші орын алған, екеуі де келісімнен шығу жоспарын қолдады; алайда Нетаньяху жоспар орындалмас бұрын министрлік қызметінен кетті. Ликудтың қазіргі мүшелерінің көпшілігі Батыс жағалаудағы еврей қоныстарын қолдайды және Палестина мемлекетінің құрылуына және Газадан шығуға қарсы. Ликуд үкіметтері кезінде қоныс аудару қызметі жалғасып жатса да, негізгі қоныс аудару блоктарынан тыс қызметтің көп бөлігі коалициялық серіктес «Еврей үйіне» арналған; Ликуд ішінде блоктардан тыс құрылыс салуға қолдау айрықша күшті емес. Нетаньяхудың басшылығымен Ликуд Газадағы Хамас билігін қасақана қолдап, палестиналықтарды саяси жағынан бөлу және палестиналық экстремизмді екі мемлекеттік шешімнен бейбіт процестің жолынан бұру үшін пайдаланды деп айыпталады.
Likud has historically espoused opposition to Palestinian statehood and support of Israeli settlements in the West Bank and Gaza Strip. However, it has also been the party that carried out the first peace agreements with Arab states. For instance, in 1979, Likud Prime Minister Menachem Begin signed the Camp David Accords with Egyptian President Anwar al Sadat, which returned the Sinai Peninsula (occupied by Israel in the Six Day War of 1967) to Egypt in return for peace between the two countries. Yitzhak Shamir was the first Israeli Prime Minister to meet Palestinian leaders at the Madrid Conference following the Persian Gulf War in 1991. However, Shamir refused to concede the idea of a Palestinian state, and as a result was blamed by some (including United States Secretary of State James Baker) for the failure of the summit. On 14 June 2009, as Prime Minister Netanyahu gave a speech at Bar Ilan University in which he endorsed a "Demilitarized Palestinian State", though said that Jerusalem must remain the unified capital of Israel. In 2002 during the Second Intifada, Israel's Likud led government reoccupied Palestinian towns and refugee camps in the West Bank. In 2005, Ariel Sharon defied the recent tendencies of Likud and abandoned the policy of seeking to settle in the West Bank and Gaza. Though re elected Prime Minister on a platform of no unilateral withdrawals, Sharon carried out the Gaza disengagement plan, withdrawing from the Gaza Strip, as well as four settlements in the northern West Bank. Though losing a referendum among Likud registered voters, Sharon achieved government approval of this policy by firing most of the cabinet members who opposed the plan before the vote. Sharon and the faction who supported his disengagement proposals left the Likud party after the disengagement and created the new Kadima party. This new party supported unilateral disengagement from most of the West Bank and the fixing of borders by the Israeli West Bank barrier. The basic premise of the policy was that the Israelis have no viable negotiating partner on the Palestinian side, and since they cannot remain in indefinite occupation of the West Bank and Gaza, Israel should unilaterally withdraw. Netanyahu, who was elected as the new leader of Likud after Kadima's creation, and Silvan Shalom, the runner up, both supported the disengagement plan; however, Netanyahu resigned his ministerial post before the plan was executed. Most current Likud members support the Jewish settlements in the West Bank and oppose Palestinian statehood and the disengagement from Gaza. Although settlement activity has continued under recent Likud governments, much of the activity outside the major settlement blocs has been to accommodate the Jewish Home, a coalition partner; support within Likud to build outside the blocs is not particularly strong. Likud, under Netanyahu, is alleged to have intentionally propped up the rule of Hamas in Gaza as a means of dividing the Palestinians politically and using Palestinian extremism drawing the peace process away from a two state solution.
Мәдениет
Ликуд көбінесе еркін кәсіпкерлік пен ұлтшылдықты жақтайды, бірақ оның іс жүзінде, әсіресе сайлаушылар құрамының өзгеруіне байланысты, кейде осы идеалдардан бас тартады. Оның популистік экономикалық бағдарламаларды қолдауы еркін кәсіпкерлік дәстүрімен қарама-қайшы, бірақ шағын қалалар мен қалалық аудандардағы ұлтшыл көзқарастағы, төмен кірісті сайлаушыларға қызмет ету мақсатында жасалған. Дін мен мемлекет мәселесінде Ликуд орташа ұстанымды ұстанады, діни партиялар оны Лейбористерден гөрі ыңғайлы коалициялық серіктес деп санайды. Ликуд баспасөз бостандығын және жеке секторлық БАҚ-ты дамытуды қолдайды, және Ликуд басқарған үкіметтер кезінде ол айқын өсімді көрсетті. Алайда, Ариэль Шарон басқарған Ликуд үкіметі танымал оңшыл пират радиостанциясы «Аруц Шева» («7 арна») станциясын жапты. «Аруц Шева» еврей қоныстанған жерлерде танымал болды және үкіметке оңшыл көзқарас тұрғысынан сын айтты. Тарихи тұрғыдан алғанда, Ликуд және оның 1948 жылға дейінгі алдыңғысы – Ревизионист қозғалысы, секулярлық ұлтшылдықты жақтады. Алайда, Ликудтың бірінші премьер-министрі және ұзақ жылдар бойы басшысы болған Менахем Бегин, өзі секулярлы болғанымен, еврей дәстүріне жылы қарым-қатынас жасады және дәстүрлі діндар еврейлерді, әсіресе Солтүстік Африка мен Таяу Шығыстан келгендерді құрметтеді. Израиль халқының осы тобы 1977 жылы Ликудты билікке жеткізді. Көптеген ортодоксал ізраильдіктер Ликудты басқа негізгі партиялардан жақсы көреді, ал соңғы жылдары көптеген харедимдер, көбінесе заманауи харедимдер партияға қосылып, Ликудтың харедим фракциясын құрды.
Likud generally advocates free enterprise and nationalism, but it has sometimes compromised these ideals in practice, especially as its constituency has changed. Its support for populist economic programs are at odds with its free enterprise tradition, but are meant to serve its largely nationalistic, lower income voters in small towns and urban neighborhoods. On religion and state, Likud has a moderate stance, Religious parties have come to view it as a more comfortable coalition partner than Labor. Likud publicly endorses press freedom and promotion of private sector media, which has grown markedly under governments Likud has led. A Likud government headed by Ariel Sharon, however, closed the popular right wing pirate radio station Arutz Sheva ("Channel 7"). Arutz Sheva was popular with the Jewish settler movement and often criticised the government from a right wing perspective. Historically, the Likud and its pre 1948 predecessor, the Revisionist movement advocated secular nationalism. However, the Likud's first prime minister and long time leader Menachem Begin, though secular himself, cultivated a warm attitude to Jewish tradition and appreciation for traditionally religious Jews—especially from North Africa and the Middle East. This segment of the Israeli population first brought the Likud to power in 1977. Many Orthodox Israelis find the Likud a more congenial party than any other mainstream party, and in recent years also a large group of Haredim, mostly modern Haredim, joined the party and established the Haredi faction in the Likud.
Басшыны сайлау процесі
Бегиннің Херут/Ликуд партиясын басқарған кезінде оның басшылығына ешкім күдік келтірген жоқ. 1992 жылғы Ликуд басшылығына сайлау Ликуд біріңғай партия ретінде құрылғаннан кейін алғаш рет өткізілді. 1992 жылғы басшылық сайлауы Ликудтің Орталық Комитетінің дауыс беру арқылы жүзеге асырылды. Мақсат – партияның имиджін жақсарту болды, себебі Орталық Комитет сыбайлас жемқорлыққа бейім деп танылған еді.
During Begin's tenure as leader of Herut/Likud, his leadership was effectively unchallenged. The 1992 Likud leadership election was the first held after Likud became a unified party. The 1992 leadership election was held as a vote of the Likud Central Committee. The aim was to improve the party's reputation, as the central committee had gained a reputation for corruption.
Ликудтың Орталық комитеті
Орталық комитет партиялық конференциялар арасындағы барлық мәселелерді, басқа органға тиісті деп белгіленген мәселелерден басқа, шешеді. 2022 жылдан бастап Орталық комитет төрағасы Хайм Кац. Орталық комитетте көптеген мүшелер бар. Мысалы, 2005 жылы бір дауыс беруге 3050 мүше қатысты.
The Central Committee decides on all matters between party conferences, with the exceptions of matters designated to another organ. as of 2022, the Chairman of the Central Committee is Haim Katz. The Central Committee has a considerable number of members. For example, in one vote, 3,050 members took part in 2005.
Ликуд хатшылығы
Хатшылық – партияның бас директоры мен түрлі департаменттердің басшыларын сайлайтын орган. Ол олардың өкілеттіктерін анықтайды және олардың қызметін қадағалайды. 2022 жылғы мәлімет бойынша, Хатшылық төрағасы – Хайм Кац. 2022 жылғы мәлімет бойынша, Ликуд қозғалысының заң кеңесшісі – Ави Халеви.
The Secretariat is the body that elects the Director General of the part and the heads various departments. It defines their powers and supervises their activities. as of 2022 the Chairman of the Secretariat is Haim Katz. as of 2022 the Legal Advisor of the Likud Movement is Avi Halevy.