Кіріспе

1984 жылы түсірілген Марк Райделлдің фильмі

"The River" – Марк Райделлдің режиссерлік жұмысы, Роберт Диллон мен Джулиан Барридің сценарийімен, Сисси Спейсек, Мел Гибсон және Скотт Гленннің басты рөлдерде ойнаған 1984 жылғы американдық драмалық фильмі. Фильм Теннесси өзенінің жағасындағы шаруа отбасының қиын жағдайдағы күресін көрсетеді. Олар банк ипотекасы мен су тасқынына қарсы тұрып, фермаларын сақтап қалуға тырысады. Әкесі отбасылық фермасын жоғалтудан құтқару үшін болат зауытында ереуіл бұзушы ретінде жұмыс істеуге мәжбүр болады. Бұл оқиға жаңбырдан егістері қираған шаруалардың болат зауытында ереуіл бұзушылар болып жұмыс істеуіне негізделген нағыз оқиғадан алынған. "The River" фильмі 19 желтоқсан 1984 жылы Universal Pictures кинопрокатына шықты. Фильмге сыншылар әртүрлі баға берді, Спейсектің актерлік шеберлігі мен түсірілім сапасын жоғары бағалап, сценарийді, режиссураны және Гибсонның рөлін сынға түсті. Көптегендер оның рөлге сай емес екенін айтты. Бюджеті 18 миллион доллар болса да, фильм кассада 11,5 миллион доллар ғана жинады. Дегенмен, ол 57-ші «Оскар» сыйлықтарында төрт номинацияға ие болды: «Ең үздік әйел актрисасы» (Спейсек үшін), «Ең үздік түпнұсқа музыкасы», «Ең жақсы дыбыс режиссурасы», «Ең жақсы операторлық жұмысы» және «Арнайы жетістік» сыйлығын жеңіп алды.

Сюжет

Том мен Мэй Гарви – екі баласымен бірге Томның отбасы ұрпақтан ұрпаққа жеткен шығыс Теннесси фермасында тұратын еңбекқор жұп. Соңғы кезде олар мен олардың көршілері қиын жағдайға түсті. Экономиканың төмендеуі жер бағасының арзандауына әкеп соқты. Ең үлкен мәселелері – егістік жерлерінің суға шалынуға бейімділігі, себебі олардың жері өзенге жақын орналасқан. Билік иелерін манипуляциялауға жергілікті сенатор Нейсвиндер мен жергілікті банк қатысты. Джо Уэйд, ол да осы өңірде өскен және қазір жергілікті ұн тартатын компанияны басқарады, ол аймақтағы астық бағасын белгілейді, өзен бойындағы жерлерді сатып алуға тығырықтан жұмыс істеп жатыр, содан кейін бөгет салады. Бөгет электр энергиясын өндіретін еді, бірақ Уэйд үшін одан да маңыздысы – өзеннен алыс жатқан фермаларға суару мүмкіндігін ұсынар еді, мысалы, өзінікі сияқты. Уэйдтің амалдары мен көптеген басқа шаруашылық проблемалары Том мен Мэйге фермаларын сақтап қалуды күрделендіреді. Том – әкесінің жерінде кез келген құнмен қалуға бекінген. Туысы арқылы Том фермасының кепілге алынуын болдырмау үшін болат зауытында жұмыс істей бастайды, бірақ олар пикет жолын кесіп өткенде, ол еңбекке қарсы күрескендердің бірі екенін біледі. Зауыттағы жұмыс өте қиын, жағдайлар ауыр, ал жалақысы аз. Том жұмыста болғанда Гарви отбасының қалған бөлігі жалғыз қалады. Мэй фермада апатқа ұшырап, көп қан жоғалтады және дерлік қолынан айрылады. Біраз уақыттан кейін Том отбасын қалаға шақырып, қазір бөлек өткізіп жатқан күнделікті өмірлері туралы әңгімелеседі. Ереуіл аяқталады, бірақ жұмысқа оралу шартының бір бөлігі ретінде, ереуілге қарсы шыққандар зауыттан қорғаусыз шығуы керек. Жұмысшылар мен еңбекке қарсы күрескендер арасында төбелес болған жоқ, олар бір-біріне мұңдылықпен қарады, жұмысшылар еңбекке қарсы күрескендерді ұяттамай тұрып, бір-бірінің қиын жағдайын түсінді. Том фермаға оралады және егінге қуанышты, бірақ Уэйд Томның жүгерісін тексеруді ұйымдастырады. Уэйд Томның егінге салған шығысынан кем төлейді, бұл Уэйдтің гидроэлектр станциясы және Томның жерін қайта дамыту жоспарларын ашатын жанжалға әкеледі. Том фермаға оралады, онда оның техникасы бұзылады және фермаға тағы бір су тасқыны қауіп төндіреді. Шаршаған Мэй, Томмен оның жаңалыспайтын тікелейлігі туралы сөйлейді, өйткені ол Уэйд пен өзенмен ұтылып жатқан шайқасын жалғастыруда. Шаруалар қауымы бірлесіп бөгет салып, біршама көмек көрсетеді. Уэйд банкрот болған фермерлерді толы жүк көлігімен әкеліп, ақшаға бөгетті бұзуға ниеттенді. Уэйд Томның жағындағы фермерлерге бөгетті бұзса, қосымша ақы төлейді. Том екі тарапқа да шақырып, олардың көптегені Томның орнында болған, бірақ фермаларын жоғалтқан, алайда бөгет бұзылып, су тасқыны басталады. Осының бәріне қарамастан, Том бөгетті жөндеу үшін бір өзі құм қаптарын жинауды бастайды. Оның құлшынысынан шабыттанған отбасы және соңынан көрермендер Томға бөгетті жөндеуге көмектеседі. Уэйд шайқаста жеңілгенін түсінеді және Томның табандылығына таңғалады, бірақ ерте ме, кеш пе табиғат Томның фермасын қиратады және Уэйд күтіп отырады. Гарви отбасы сәтті егін жинайды.

Өндіріс

Режиссер Марк Райделл бұл драмадағы кейіпкерлерді американдық мәдениеттің символы ретінде қарастырды және ол Сисси Спейске ферма әйелі рөлін беруге ынталанды, себебі ол "Көмір шахтердің қызы" фильміндегі өнері мен Вирджиния штатының Шарлоттсвилл маңындағы фермасының әсері болды. "Ол – күшті, жігерлі, жарқын қасиеттері бар, нағыз американдық ауыл қызының үлгісі" деді Райделл. Мел Гибсон Райделлден оған әкесін еске түсіретін Теннесси фермерінің рөлін ойнауға рұқсат беруін өтінді, бірақ режиссер Гибсонның австралиялық акцентіне байланысты тартынды. Гибсон "Баунти" фильмін түсіру үшін Англияға аттанғанша, Райделлден рөлді әлі бермеуін жалбарысты. Райделл еске алады: "Ол Лос-Анджелестегі үйіме келіп, сценарийді оқып, сөйлеп, газет оқыды, мінсіз Теннесси акцентімен. Ол тіпті акценттерді сезінетін Сиссидің жанында тұрғанда да маған үлкен әсер етті, ол акцентті тамаша орындады." "Өзен" фильмі Теннесси штатының Чёрч-Хилл ауданындағы Холстон аңғарында түсірілді. Фильм жасаушылар ферма декорациясы үшін Холстон өзенінің жағасында жер сатып алып, жүгері екті. Түсірілімнің көп бөлігі Гошен аңғары жолы мен Гошен аңғары саябағы аумағында өтті. Гошен аңғары жолы Теннесси штатының Черч-Хилл қаласындағы 11W тас жолынан оңтүстікке қарай созылады. Актерлер мен олардың отбасылары түсірілім басталар алдында бір ай бұрын осы аймаққа көшіп келді, жергілікті халықпен араласып, шаруашылыққа үйренді. Фильмдегі су тасқынына Теннесси алқабының басқармасы мен Армия инженерлік корпусы Форт Патрик Генри бөгетінен су берді. Банк және қала орталығындағы көріністер Вирджиния штатының Гейт-Сити қаласында түсірілді. Шатыр қаласы және тағы бірнеше көріністер Кингспортта, Теннесси штатында, ал кейбір фабрика көріністері Бирмингемде, Алабама штатында түсірілді. Теннесси штатының Джонсборо қаласындағы Дабл Спрингс баптист шіркеуінде түсірілген көріністер фильмнің соңғы нұсқасына енбеді. Фильмнің құны 18 миллион доллардан аспады.

Музыка

Музыкалық партитураны Джон Уильямс жазды және дирижерлік етті, сонымен қатар Джордж Стрейт сияқты кантри әртістерінің әндері де кірді. Intrada Records компаниясы Уильямстың кеңейтілген және жаңадан өңделген партитурасын 2020 жылдың 5 мамырында жариялайтынын хабарлады. Жаңа шығарылымда толық партитура (бұрын жарияланған және жаңа мазмұнмен) және түпнұсқа саундтрек альбомы болады.

Қабылдау

"Өзен" 1984 жылы түсірілген үш фильмнің соңғысы болды, оның ішінде "Ауыл" және "Жүректегі орындар" фильмдері де бар. Бұл фильмдер отбасының шаруашылығына деген берілгендігі, табиғаттың құрылыс күші, бейжай бюрократия және отбасын біріктіретін нығайып тұрған әйел туралы ортақ тақырыптарды көтерді. Фильмге көбінесе жағымсыз пікірлер айтылды, бірақ Сисси Спейсек өнер көрсеткені ерекше мақтауға ие болды. Rotten Tomatoes сайтында 21 сыншының бағалауынша, фильмге 24% қолдау көрсетілді. Мел Гибсон кейіннен Том Гарви рөлін тым қатал сомдағанына өкініп, көрермендердің оған деген құрметі азайғанын айтты, сондай-ақ ол рөлге жас және сол кезде "сұлу" болғандықтан дұрыс таңдалмағанын мәлімдеді. Фильм 1984 жылдың 19 желтоқсанында 3 кинотеатрда көрсетіліп, алғашқы жеті күнінде Рождествоға дейін 40 540 доллар табалдырыс жинады, ал АҚШ және Канада бойынша жалпы сомасы 11,5 миллион долларды құрады. Сонымен қатар, фильм дыбыс эффектілерін өңдеудегі ерекше еңбегі үшін (Кей Роуз) арнайы "Оскар" сыйлығына ие болды.