Кіріспе

1986 жылғы Қорғаныс министрлігінде азаматтық билікті күшейтетін АҚШ заңы 1986 жылғы 4 қазандағы Голдвотер-Николс Қорғаныс министрлігін қайта ұйымдастыру туралы заң (президент Рональд Рейган қол қойған) АҚШ Қорғаныс министрлігі құрылғаннан бері, 1947 жылғы Ұлттық қауіпсіздік заңымен белгіленгеннен бері ең ауқымды өзгерістерді енгізді, осы арқылы АҚШ әскери құрылымы қайта жұмыс істеді. Ол Бірлескен штабтар төрағасының өкілеттіктерін арттырды және 1985 жылы президент Рейган тапсырған Паккард комиссиясының ұсынымдарының бір бөлігін іске асырды. Басқа өзгерістердің қатарында Голдвотер-Николс әскери басшылық тізбегін оңайлатты, ол қазір президенттен қорғаныс министрі арқылы тікелей жауынгерлік командирлерге (CCDR, барлық төрт жұлдызды генералдар немесе адмиралдар) бағынады, қызмет басшыларын айналып өтеді. Қызмет басшыларына президентке және қорғаныс министріне кеңес беру міндеті жүктелді, сондай-ақ бірыңғай жауынгерлік басқару үшін кадрларды даярлау және жабдықтау жауапкершілігі берілді. Сенатор Барри Голдвотер (Р Аризона) және өкіл Уильям Флинт "Билл" Николс (D Алабама) есімдерімен аталатын заң жобасы Өкілдер палатасымен 383–27, ал Сенатпен 95–0 дауыспен қабылданды. Оны президент Рейган 1986 жылғы 1 қазанда заңға қол қойды. Адмирал Уильям Дж. Кроу осы жаңа заң бойынша қызмет еткен алғашқы төраға болды.

Тарих

Голдвотер-Николс актісі – Вьетнам соғысы кезінде туындаған, 1980 жылы ирандық келімсектерді құтқару операциясының сәтсіз аяқталуына себеп болған және 1983 жылы Гренадаға жасалған шабуылда да көрініс тапқан, әртүрлі әскери түрлер арасындағы бәсекелестік тудырған мәселелерді шеуге бағытталған тытыс болды. Мұндай мәселелер Екінші дүниежүзілік соғыста да болған, онда президенттен екі тәуелсіз басқару тізбегі жүрді: біреуі Әскери-теңіз күштерінің хатшысы арқылы теңіз күштеріне, екіншісі – құрлық және әуе күштеріне әскери хатшы арқылы. 1947 жылы әскери реформа барлық әскери күштерді, соның ішінде жаңадан тәуелсіз Әуе күштерін, бір азаматтық қорғаныс министрінің басқаруына біріктірді. Дегенмен, АҚШ әскері әлі де өздерінің әскери түрлерінің басшыларына (Теңіз корпусының командирі, Армия және Әуе күштері Бас штабтарының басшылары, Әскери-теңіз операцияларының басшысы) есеп беретін басқару тізбегі бойынша ұйымдастырылды. Осы әскери түрлерінің басшылары Бірлескен штабтар басшыларын құрады. Бірлескен штабтар басшылары азаматтық үкіметпен байланыс үшін төраға сайлады. Бірлескен штабтар төрағасы қорғаныс министріне, яғни әскерилердің азаматтық басшысына есеп берді. Бірлескен штабтар төрағасы да, қорғаныс министрі де АҚШ Президентіне есеп берді, ол АҚШ Қарулы күштерінің Бас қолбасшысы (CINC) лауазымын атқарады. Бұл жүйе өнімсіз әртүрлі әскери түрлер арасындағы бәсекелестікке әкелді. Бейбіт уақыттағы іс-әрекеттер (мысалы, жабдықтау және доктрина құру сияқты) әр түр үшін жеке-жеке жасалатын. Сонымен қатар, әр түрдің соғыс уақытындағы іс-әрекеттері көбінесе дербес жоспарланып, орындалып және бағаланды. Бұл тәжірибелер күш-жігерді бөлуге, масштабты экономикадан пайда табу мүмкіндігінен айырылуға және қазіргі заманғы соғыс доктринасын дамытуға кедергі келтірді. 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында AirLand Battle доктринасының қалыптасуы әртүрлі әскери түрлер арасындағы күш-жігерді үйлестірудің қиындығын көрсетті. AirLand Battle әскери түрлердің барлық мүмкіндіктерін бірыңғай доктринаға біріктіруге тырысты. Бұл жүйеде құрлық, теңіз, әуе және ғарыш жүйелері қарсыласты тереңдетіп шабуылдап, жеңу үшін бірлесіп әрекет етеді. Қарулы күштердің құрылымы осы идеалды іске асыруға кедергі келтірді. 1983 жылы Гренадаға АҚШ-тың басып кіруі әскери басқару құрылымындағы мәселелерді одан әрі ашып көрсетті. АҚШ күштері жеңіске жеткенімен, олардың басшылары әртүрлі әскери түрлердің өзара үйлестіре алмауына және бір-бірімен байланыс орната алмауына, сондай-ақ олар қауіпті жаумен бетпе-бет келсе, үйлестірудің жетіспеушілігінің салдарына қатысты үлкен алаңдаушылық білдірді.

Әсерлер

Голдвотер-Николз актісі АҚШ әскери күштерінің ұйымдастырылуына ауқымды өзгерістер енгізді. Голдвотер-Николз актісінің алғашқы сәтті сынағы 1989 жылы АҚШ-тың Панамаға басып кіруі кезінде (кодтық атауы – Operation Just Cause) болды, онда ол жоспарланғандай жұмыс істеді. Бұл АҚШ қолбасшысы, армия генералы Максвелл Рид Турманға жеке әскер түрлерімен келісімдерге отырмай, теңіз күштерінің, әскердің, әуе күштерінің және әскери-теңіз күштерінің күштерін толық бақылауға мүмкіндік берді.

Қызметтердің өзара әрекеттесуі

Голдвотер-Николс әскер түрлерінің өзара әрекеттесуін өзгертті. Әскер түрлері өздері "ұйымдастырады, оқытады және жауынгерлік қолбасшылардың (CCDR) пайдалануы үшін қаруландырады", ал әскер басшылары өз күштеріне енді операциялық бақылау жүргізбейді. Әскер бөлімдері әскер басшысына операциялық есеп берудің орнына, белгілі бір функцияға (арнайы операциялар, стратегиялық, көлік, кибер қауіпсіздік) немесе әлемнің географиялық аймағына (Солтүстік, Орталық, Еуропа, Тынық мұхиты, Оңтүстік және Африка қолбасшылықтары) жауапты қолбасшыға қолдау көрсетеді. Соғыс қолбасшылары содан кейін барлық қолдағы ресурстарды пайдаланып, біріктірілген әрекет жоспары бойынша әуе-жер шабуылы доктринасын (немесе оның кейінгі нұсқаларын) қолдана алатын күштерді құрайды, оған әскерилер, АҚШ үкіметінің агенттіктер аралық ұйымдары, мысалы USAID және Мемлекеттік департамент, сондай-ақ барлау органдары кіреді. Бұл қайта құру күш-жігерін біріктіруге, кешенді жоспарлауға, бірлескен сатып алуға және әскер түрлері арасындағы бәсекелестікті азайтуға немесе жоюға мүмкіндік берді. Бұл сонымен қатар, әскери ғылымының алдың қатарлы деңгейіне сәйкес, қолбасшылықтың біртінделігін қамтамасыз етті. Жеке әскер түрлері бұрынғы дербес соғыс жүргізуші ұйымдардан ұйымдастыру және оқыту бөлімдеріне айналды, олар интеграцияланған күштің құрамдас бөлігі ретінде сатып алу, жаңарту, күштерді дамыту және жайғастыру үшін жауапты. Мысалы, USCENTCOM (АҚШ Орталық қолбасшылығы) мақсаттарына жету үшін әуе, жер, теңіз, теңіз жаяу әскері және арнайы операциялар күштері тағайындалады, бұл бұрынғыдан гөрі тиімді емес әдіс еді, онда әскер түрлері жеке жоспарлап, қолдап, бір соғысқа қатысатын. Бұл 1991 жылы «Шөлдегі дауыл» операциясы кезінде сәтті көрсетілді.

Қызметкерлерді басқару

Заңның тағы бір маңызды әсері – ол әскери офицерлердің кадрлық басқаруын күрт өзгертті. Көптеген офицерлер бірлескен қызметке тағайындалады (кейде бірнеше рет), ал олардың мансаптық дамуы мен өсуінің аясында Қорғаныс министрлігінің Бірлескен кәсіби әскери білім беру (JPME) мектептерінде оқытылады. Мысалы, генерал немесе флаг-офицер (адмирал) (ақы төлеу класы O-7 немесе жоғары/НАТО OF-6) шеніне ілікпеу үшін, активті құрамдағы полковниктер (ақы төлеу класы O-6/НАТО OF-5) (Армия, Теңіз жаяу әскерлері және Әуе күштері) немесе Әскери-теңіз күштерінің капитандары кем дегенде бір бірлескен қызмет міндетін орындаулары, сондай-ақ JPME II деңгейін беретін JPME мектебін бітірулері (немесе қазіргі уақытта оқуда болулары) қажет.

Ортақ сатып алу

Ортақ сатып алу түрлі салаларға жасырын және ақылды қарулар сияқты технологиялық жетістіктерді жылдам бөлісуге мүмкіндік берді, сондай-ақ қосымша пайдалар (мысалы, бөлімшелер мен түрлі қызметтердің мүшелері арасындағы радио және байланыс жүйелерінің өзара үйлесімділігінің жақсаруы) қамтамасыз етті. Жаңа технологияны бірлесіп енгізу, қолдау доктринасын бірлесіп әзірлеуге жағдай жасады. Голдвотер-Николз актісі қазіргі әскери істердегі революцияның (RMA) бастапқы қадамы ретінде қарастырылуы мүмкін, оның түйінді ұғымы – Желіге бағытталған соғыс (NCW).

1986 жылдан бері өзгерген

2002 жылғы 24 қазанда Қорғаныс министрі Дональд Рамсфелд функционалдық және өңірлік қолбасшыларды "CINC" деп атамай, "біртұтас" өңірлік ұйымдарға (мысалы, USCENTCOM) қатысты "аймақтық қолбасшы", ал "US Strategic Command (USSTRATCOM)" сияқты "белгіленген" құрамаларға қатысты "қолбасшы" деп атауға бұйрық берді. Рамсфелд "CINC" термині ондаған жылдар бойы қолданылып келгеніне қарамастан, орынсыз екенін айтты, себебі АҚШ Конституциясына сәйкес, елдің жалғыз Бас қолбасшысы – Президент. Оның бұл шешімі әскерилердің азаматтық үкіметке бағыныстылығын нақтылау және күшейту мақсатында жасалды. 2015 жылғы 10 қарашада сенатор Джон Маккейн Сенаттың Қарулы Күштер Комитетінің отырысында Голдвотер-Николсты "қайта қарастыру және, мүмкін, жаңарту" жөніндегі жаңа бастама басталғанын жариялады. 2016 жылғы 4 қаңтарда қорғаныс министрінің орынбасары Голдвотер-Николс бойынша 30 жылдық тәжірибеге негізделген "ұйымдық қатынастар мен өкілеттіктерді жаңарту немесе түзету туралы ұсынымдар дайындау" мақсатымен ішкі тексеру жүргізу туралы меморандум шығарды. 2016 жылғы 5 сәуірде Қорғаныс министрі Эш Картер Стратегиялық және халықаралық саясатты зерттеу орталығында сөйлеген сөзінде реформалардың негізгі қағидаларын ұсынды.