Кіріспе

1978 жылғы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Ливан азаматтық соғысы кезінде Ливанға Израильдің басып кіруіне қатысты резолюциясы.

Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 19 наурыз 1978 жылы қабылданған 425-резолюциясы, Ливанның оңтүстігіндегі палестиналық қарсылық қозғалысы мен Ливан азаматтық соғысы аясында Ливанға Израильдің басып кіруінен бес күн өткен соң қабылданды. Резолюция Израильді Ливаннан өз әскерін дереу шығаруға шақырды және Ливандағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Уақытша күштерін (UNIFIL) құрды. Ол 12 дауыспен қабылданды, Чехословакия мен КСРО қалыс қалды, ал Қытай қатыспады.

Өмірбаян

1978 жылдың 11 наурызында Палестина Азат ету Ұйымының (ПАҰ) Далал Муграби басқарған әрекетшілері Израиль аумағында Жағалау жолындағы қырғынды жасады, нәтижесінде 37 израильдік, оның ішінде 13 бала қаза тауып, 76 адам жараланды. Жауап ретінде Израиль әскерлері Ливанның оңтүстігіне басып кірді, онда ПАҰ 1970 жылдары тұрақты түрде әрекет еткен. 14-15 наурыз түнде басталып, бірнеше күннен кейін аяқталған операцияда Израиль қорғаныс күштерінің (ИҚК) әскерлері елдің оңтүстік бөлігін, Тир қаласы мен оның айналасын қоспағанда, толығымен басып алды. Бұл операция Израильде «Литани операциясы» деп аталады, оның мақсаты Литани өзенінің оңтүстігіндегі Ливандағы ПАҰ базаларын тазарту, Солтүстік Израильдің қауіпсіздігін арттыру және Ливан азамат соғысы барысында христиан ливандық милицияларын, әсіресе Ливанның бос армиясын қолдау болды. 1978 жылдың 15 наурызында Ливан үкіметі БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне Израильдің басып кіруіне қарсы наразылық білдіріп, бұл палестиналық операциямен байланысы жоқ екенін мәлімдеді. 1978 жылдың 19 наурызында БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі 425-ші қаулыны қабылдады, онда Израильге әскери әрекетін дереу тоқтатуға және Ливан аумағынан күштерін шығаруға шақырды. Сондай-ақ, Ливанға Біріккен Ұлттар Ұйымының Уақытша күштері (БҰҰУК) құрылды, оның мақсаты Израиль әскерлерінің шығарылуын қамтамасыз ету және растау, халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті қалпына келтіру, сондай-ақ Ливан үкіметіне Ливанның оңтүстігіндегі тиімді билігін қайта орнатуға көмектесу еді.

Іске асыру

UNIFIL-дің алғашқы әскерлері Ливанға 1978 жылғы 23 наурызда, қарар қабылданғаннан кейін небәрі төрт күн өткен соң жетті, ал Израиль 1978 жылдың маусымына дейін әскерін шығарып алды. Израиль өзінің Оңтүстік Ливан армиясы деген өкілі арқылы елдегі үлесін сақтап қалды.

Салдары

ПЛО-ның Оңтүстік Ливаннан жасаған шабуылдары жалғасты, ал Израиль 1982 жылдың маусым айында кең ауқымды басып кіруді бастады, оның барысында Израиль және Ливанның христиандық күштері 1982 жылғы Ливан соғысында Ливанның астанасы Бейрутті басып алды. ИДҰ-ның (IDF) Оңтүстікке шегінуінен кейін Израиль Ливан ішінде қауіпсіздік аймағын сақтап қалды. 2000 жылдың мамыр айында Израиль Оңтүстік Ливаннан әскерін шығарды. Шығаруға дейін Израильдің ішкі оппозициясы үкіметке қысым көрсетті, себебі Ливанның шабуылдарын тоқтатуға ешқандай себеп көрілмеді. БҰҰ Бас хатшысы 2000 жылдың 16 маусымынан бастап Израильдің 425 (1978) қарарына сәйкес Ливаннан күштерін шығарғанын растады. БҰҰ мойындаған шекара "Көк сызық" деп аталады. Бірақ, кейбір ливандық тараптар (әсіресе Иранның қолдауындағы Хезболла) Израиль әлі де Ливан жерін, әсіресе Шеба фермаларын басып алып отыр деп мәлімдейді. Израиль мен БҰҰ Шеба фермалары Голанның бөлігі екендігіне келіседі (Израильдің пікірінше, ол қосып алынған, ал БҰҰ көзқарасы бойынша – басып алынған), сондықтан ол 425-ші қарарға кірмейді. Резолюция қабылданғаннан және Израильдің Оңтүстік Ливаннан шығуыннан бері бірнеше шекаралық инциденттер орын алды. 2021 жылдың тамызында Ливан 1978 жылдан бері талап етіліп келе жатқан және 2002 жылғы БҰҰ-ның 1391 қарарымен, 2003 жылғы БҰҰ-ның 1496 қарарымен және 2006 жылғы екінші Ливан соғысынан кейін БҰҰ-ның 1701 қарарымен қайталанған Оңтүстік Ливанға тиімді бақылауды кеңейте алмады. Хезболла Ливаннан Израильге үнемі шабуылдар жасап келеді. Израиль Ливанның Оңтүстік Ливанды бақылауға алмауына қатысты бірнеше рет шағымданып келді.