Исаак Израэль Хейс: Арктиканы зерттеуші және дәрігердің өмірі мен саяхаттары
Isaac Israel Hayes
Исаак Израиль Хейс (1832-1881): америкалық саяхатшы, дәрігер, саяси қайраткер. Солтүк Мұхиты экспедициясы, Азамат соғысы, "Ашық поляр теңізі" кітабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық зерттеуші және дәрігер (1832-1881) американдық соул музыканты.
American explorer and physician (1832 1881)
the American soul musician
Исаак Израиль Хейс (5 наурыз 1832 – 17 желтоқсан 1881) – американдық Арктика зерттеушісі, дәрігер және саясаткер. Американдық Азамат соғысы кезінде Саттерли бас ауруханасының бас офицері болып тағайындалды, ал соғыстан кейін Нью-Йорк штатының Ассамблеясына сайланды. Оның 1867 жылы жарық көрген "Ашық поляр теңізі: Солтүстік полюске қарай саяхат: «Америка Құрама Штаттары» шкунерімен жасалған ашылу сапарының баяны" атты кітабы бар.
Isaac Israel Hayes (March 5, 1832 – December 17, 1881) was an American Arctic explorer, physician, and politician, who was appointed as the commanding officer at Satterlee General Hospital during the American Civil War, and was then elected, after the war, to the New York State Assembly. His book, The Open Polar Sea: A Narrative of a Voyage of Discovery towards the North Pole, in the Schooner United States, was published in 1867.
Құрылыс жылдары және Арктиканы зерттеу
Исаак Израиль Хейс 1832 жылдың 5 наурызында Пенсильвания штатының Честер округінде Бенджамин Хейстің отбасында дүниеге келді. Ол отбасының шаруашылығында өсіп, кейін 1799 жылы Честер округінде Діни достар қоғамы (Квакерлер) құрған Westtown мектебіне жіберілді. Бітіргеннен кейін екі жыл мектепте қалып, азаматтық инженерия және математика пәндерінен көмекші оқытушы болды. 1851 жылы Пенсильвания университетінің медицина мектебіне түсуге өтініш берді және қабылданды. Пенн университетін жоспарланған мерзімнен бір жыл бұрын бітірген соң, 1853–1855 жылдардағы екінші Гриннелл экспедициясына кеме хирургы ретінде қатысты. Элиша Кейннің басшылығымен экспедиция мүшелері 1853 жылдың маусымында Франклиннің жоғалған экспедициясын іздеу үшін Нью-Йорк портынан шықты. Кейннің экспедициясымен әлі айналысып жүрген кезде, Хейс және тағы бір топ мүшесі 79-шы параллельдің (79° солтүстік) солтүстігіндегі Эльсмир аралының шығыс жағалауын айналып келіп зерттеуге қол жеткізді. Сан салмамен жүріп, бұрын картаға түсірілмеген 322 километрлік (200 миль) жағалау сызығының ерекшеліктерін сипаттап, аймақтың картасын жақсартты. Бұл болашақ Арктика зерттеушілеріне көмектесті және Хейсті Эльсмирді алғаш зерттеген абориген емес саяхатшы етті. Кейн экспедицияны екінші қысқа дейін ұзартуды жоспарлағанда, топтың азық-түлігі мен отыны азайып кеткеніне қарамастан, Хейс және тағы жеті топ мүшесі қауіпсіздік үшін оңтүстікке қарай бет бұрды. Бірақ олар тамақтан қалды және жалғыз қолжетімді тағам – лишайникті жеуге мәжбүр болды. Содан кейін Кайннің негізгі тобына қайта оралуға тура келді, онда Хейске үш саусағын ампутациялауға шара қолданылды. Кейін Кайн топқа шүйгіш пен қайықпен Гренландияға баруға бұйрық берді. 1855 жылдың қазан айында Нью-Йоркке жеткеннен кейін, Хейс лекциялық турға шықты, Америка географиялық қоғамы мен Смитсонов институтында сөз сөйледі және биограф Дуглас Вэмслинің сөзіне сәйкес, "он тоғызыншы ғасырдағы Арктика туралы ең көп жазған және лекция оқыған адам" атанды.
Isaac Israel Hayes was born on March 5, 1832, in Chester County, Pennsylvania, to Benjamin Hayes. He was raised on his family's farm before being sent to the coeducational Westtown School, which had been founded in Chester County in 1799 by the Religious Society of Friends (Quakers). Electing to remain there for two years following his graduation, he became an assistant teacher of civil engineering and mathematics. In 1851, he sought and received admission to the University of Pennsylvania Medical School. After graduating from Penn a year ahead of schedule, he then signed on as ship's surgeon for the Second Grinnell Expedition of 1853–1855. Led by Elisha Kane, the project's members left New York harbor in June 1853 in search of Franklin's lost expedition. While still engaged with Kane's expedition, Hayes and another team member succeeded in making a round trip exploration of the east coast of Ellesmere Island north of the 79th parallel (79° north). Traveling by sledge, they were able to improve mapping of the area by documenting the features of 200 mile (322 km) of previously uncharted coastline, an effort which helped future Arctic explorers, and reportedly made Hayes the first non aboriginal explorer of Ellesmere. When Kane announced his plans to extend the expedition for a second winter even though the group's food and fuel were severely depleted, Hayes and seven other team members opted to head south for what they thought would be safety. Instead, they ran out of food and began to eat the only available food source – lichen – until forced to return to Kane's main group, where Hayes then underwent the amputation of three of his frostbitten toes before Kane ordered the group to head to Greenland via sledge and boat. After reaching New York in October 1855 and recuperating from the ordeal, Hayes then embarked on a lecture tour, speaking before audiences at the American Geographical Society and Smithsonian Institution and eventually becoming "the most prolific lecturer and writer on the Arctic in the nineteenth century," according to biographer Douglas Wamsley.
Американың Арктика экспедициясы
1860-1861 жылдары Хейз жеке Арктика экспедициясын жүргізіп, оған 30 000 доллар қаражат жинады. 1860 жылдың маусым айында «АҚШ» кемесімен сапарға шығып, Солтүстік полюске жетуді үміттенеді. Гренландияға келген соң, ол бірнеше эскимосты өзінің 20 адамдық тобына аңшы ретінде қосылуға шақырды, бұл оның экипажының бұрынғы экспедициялардағы аштық пен ашаршылыққа ұшырауына жол бермеуді мақсат етті. Хейс және оның серіктері Баффин шығанағы, Смит жоғалауы және Эльсмир аралы арқылы Ашық Поляр теңізіне бет алды, бірақ оның алдындағылар сияқты, қиын жер бедері, қатал климат және азайып бара жатқан азық-түлік көзі салдарынан кері қайтуға мәжбүр болды. Кері бұрылмас бұрын секстантымен өлшеу жасап, ол және оның адамдары 81°35' солтүстік, 70°30' батыс координатасына жеткенін тіркеді. Егер өлшеуі дұрыс болса, бұл олардың және олардың серіктерінің кез келген полярлық экспедицияның солтүстікке жеткен ең алыс нүктесі екенін білдіретін еді. Алайда, оның күнделік жазбалары суықта жазылған координаталармен сәйкес келмеді, соның салдарынан кейінгі зерттеушілер оның 161 км-ден астам қашықтықты шамадан тыс бағалағанын және Хейз күннің секстантпен байқауларын түскі уақытта жасалған деп жаңылысқан болуы мүмкін деген қорытындыға келді, немесе ол топтың ең алыс жердегі төменгі мүшесінің координатасының екінші цифрын кері аудартып, 59°52' орнына 56°52' деп жазған болуы мүмкін. Зерттеушілердің пікірінше, Хейз жеткен ең алыс нүкте – Коллинсон мүйісі, 80° солтүстік, 70°30' батыс бойламынан солтүстікке қарай 16 км-ден аз қашықтықта орналасқан. Мақсаттарының кем дегенде бір бөлігіне жеткенін сенген Хейз және оның командасы Гренландияға келді, бірақ олардың елі Азамат соғысына батқан екенін білді.
Hayes led his own Arctic expedition from 1860 to 1861 and was able to raise $30,000 for his venture. Departing in June 1860 aboard the United States, he ultimately hoped to reach the North Pole. After arriving in Greenland, he encouraged several Eskimos to join his 20 man party as hunters to ensure that his crew would not be forced to endure the hunger and starvation experienced by previous expeditions. Hayes and his men then set out for Baffin Bay, Smith Sound and Ellesmere Island en route to the Open Polar Sea but, like others before him, was eventually forced by the terrain, harsh climate and dwindling food supplies to turn back. Taking a measurement with his sextant before making the turnaround, he recorded that he and his men had reached 81°35' north, 70°30' west — which, if his measurement was accurate, would have meant that he and his men had reached the farthest point north to date of any polar expedition. His journal entries did not match the position he had written down in the frigid cold, however, leading subsequent researchers to conclude that he had overestimated his reach by more than 100 mile (161 km), and to speculate that Hayes may have mistakenly noted that his sextant observations of the sun had been taken at noon when they hadn't or that he had inverted the second digit of the group's farthest lone lower limb to read 56°52′ instead of the true observation 59°52′. According to researchers, the farthest point reached by Hayes was Cape Collinson, less than 10 mile (16 km) north of 80° north, longitude 70°30′ west. Believing that they had achieved at least part of their objectives, Hayes and his team reached Greenland only to learn that their nation had descended into Civil War.
Америка Азаматтық соғысы
Құрама Штаттарға оралғаннан кейін Хейз Одақ армиясына хирург ретінде қабылданды. 1862 жылы ол Филадельфиядағы 4500 төсектік Саттерли әскери ауруханасының басшысы болып тағайындалды. Бұл аурухана Екінші Булл-Ран шайқасынан және Геттисберг шайқасынан кейін науқастардың саны күрт өскен кездерді көрді, соңғысы 1863 жылдың жазында "аурухана халқының саны 6000-нан асып кеткеніне" себеп болды, өйткені сол жылы "бір ай ішінде ең көп жараланғандар ауруханаға түсті". Аурухана ашық болған кезеңде 50 мыңға дейін науқастар мен жараланғандарға көмек көрсеткен Хейздің дәрігерлері мен медбикелері аурухана ашылғаннан бастап жабылғанға дейін 260 науқасты жоғалтты, бұл олар кездескен қиындықтарды ескере отырып, маңызды жетістік болды. Олар өңдеуге тиіс науқастардың үлкен көлемімен ғана емес, сонымен қатар салыстырмалы түрде қарапайым медициналық процедуралар мен санитария талаптарын қолдана отырып, осы қиындықтарды жеңіп шықты.
After returning to the United States, Hayes enrolled as a surgeon with the Union Army. In 1862, he was placed in command of the Satterlee General Hospital, a sprawling 4,500 bed military hospital in Philadelphia which saw spikes in patients following the Second Battle of Bull Run and Battle of Gettysburg, the latter of which was responsible for "swelling the hospital population to more than 6,000" after "the greatest number of wounded were admitted to the hospital in a single month" during the summer of 1863. Rendering care to as many as 50,000 sick and wounded during the time this hospital was open, the physicians and nurses under Hayes lost only 260 patients between the time of the hospital's opening and closure, a significant achievement when considering the challenges they faced in treating not only the sheer volume of patients they were required to process, but in doing so while employing relatively rudimentary medical care procedures and sanitation practices.
Соғыстан кейінгі өмір
Соғыстан кейін Хейс экспедициялық күндері туралы «Ашық поляр теңізі: «Құрама Штаттар» шхунасында Солтүстік полюске ашылу саяхатының баяны» атты кітап жазды. Одан кейін ол 1869 жылғы «Суықта қалу» және басқа да еңбектерін жариялады. 1874 жылғы 23 қарашада Аркадиан клубында Хейстің құрметіне қабылдау өтті, онда генерал Рой Стоун Хейстің жетістіктері туралы сөз сөйледі. 1863 жылы Хейс Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.
After the war, Hayes penned a book about his expedition days, The Open Polar Sea: A Narrative of a Voyage of Discovery towards the North Pole, in the Schooner United States. He then followed up with the publication of other work, including 1869's Cast Away in the Cold. On November 23, 1874, a reception was held in Hayes' honor at the Arcadian Club during which General Roy Stone spoke about Hayes' accomplishments. In 1863, Hayes was elected as a member to the American Philosophical Society.
Жарияланымдар
Хейз, Айзек Исраэль. Ашық поляр теңізі: «United States» шкунерімен Солтүстік полюске жасалған зерттеу сапарының баяны". Кембридж, Ұлыбритания: Кембридж университетінің баспасы, 2013 (алғашқы жариялану жылы: 1867). Хейз, И. И. Суықта қалып қойған. Глостер, Глостершир, Ұлыбритания: Dodo Press, 2009 (алғашқы жариялану жылы: 1869).
Hayes, Isaac Israel. The Open Polar Sea: A Narrative of a Voyage of Discovery towards the North Pole, in the Schooner United States." Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press, 2013 (original publication year: 1867). Hayes, I. I. Cast Away in the Cold. Gloucester, Gloucestershire, United Kingdom: Dodo Press, 2009 (original publication year: 1869).
Нью-Йорк штатының конгресінде қызмет ету
Кейін Хейз Нью-Йорк штатының Ассамблеясына сайланды. 1876 жылдан 1881 жылға дейін Нью-Йорк қаласын республикашыл ретінде өкілдік етіп, ол қоғамның мұқтаж және психикалық аурулары бар мүшелерінің өмір сапасын жақсартуға жұмыстанды, сондай-ақ құрметті Мемлекеттік Ассамблея мүшелері Харви Дж. Хард (Эри) және Томас Дж. Алворд (Онондага) сияқты әріптестерімен бірге 1878 жылдың 27 ақпанында Нью-Йорк штатының Конституциясына түзету ұсынысын енгізді, мақсаты – арна төлемақысын жойып, аймақтағы бизнес өсуін және жалпы өркендеуді жеңілдету болды. "Таммани Холлға қарсы республикашыл" болғандықтан, ол сондай-ақ Хадсон өзенінің астындағы туннель құрылысын қаржыландыру үшін әріптестерінің қолдауын алды. Бұл туннель шамамен он жылдан кейін аяқталып, Хадсон өзенінің туннелі ретінде танылды және Манхэттенді Нью-Джерсимен байланыстыру арқылы Шығыс жағалауындағы көлік жүйесінің тиімділігін едәуір арттырды.
Hayes then ran for, and was elected to the New York State Assembly. Representing New York City as a Republican from 1876 until 1881, he worked to improve the quality of life for poor and mentally ill members of society, and joined his fellow State Assembly members, the Hon. Harvey J. Hurd of Erie, and the Hon. Thomas J. Alvord of Onondaga, in proposing an amendment to the New York State Constitution on February 27, 1878, to abolish canal tolls as a way of facilitating business growth and general prosperity in the region. An "anti Tammany Hall Republican," he also secured the support of his colleagues in funding construction of a tunnel beneath the Hudson River which, when completed roughly a decade later as the Hudson River Tunnel, significantly improved the efficiency of East Coast transportation by linking Manhattan to New Jersey.
Өлім және жерлеу
1881 жылдың 18 желтоқсаны, жұма күні кешке, әлі штаттық жиналыстың мүшесі болып отырған 49 жастағы Хейс Нью-Йорк қаласындағы үйінде жүрек талмасынан зардап шекті. Ол ертесіне таңда қайтыс болды.
On Friday evening, December 18, 1881, while still a sitting member of the State Assembly, the 49 year old Hayes suffered a heart attack at his home in New York City. He died the following morning.
Құрметтер
1865 жылы Хейз экспедициясы Фредерик Эдвин Черчтің "Аврора Бореалис" картинасында бейнеленді. Экспедиция барысында Хейз 81°16'N, 65°35'W координаталарында орналасқан 2540 фут (774 м) биіктіктегі шыңға досы Черчтің құрметіне "Черч шыңы" деп ат қойды және суретшіге оның эскизін (қазір Олана мемлекеттік тарихи орнының қорында сақтаулы) табыстады; Черч оны "Аврора Бореалис" картинасындағы шыңды салу үшін пайдаланды және Хейздің "United States" кемесін алдыңғы планға түсірді. Сондай-ақ, Черч 1861 жылы Хейздің басты мұз шана иті Оосисоактың май бояумен салған портреттік эскизін жасады (қазір жеке коллекцияда). Хейз экспедициясын еске алу мақсатында Канаданың Эльсмир аралындағы тау қатарына өзінің кемесінің атын, "United States" деп бергені сияқты, Ресейдің Франц-Иосиф Лэнд аралдарының біріне де, Хейс аралы (неміс картографының Хейс аралының транслитерациясы) деп оның құрметіне ат қойылды.
In 1865, Hayes' expedition was memorialized in Frederic Edwin Church's painting Aurora Borealis. During his expedition, Hayes had named a 2,540 feet (774 m) peak at 81°16'N, 65°35'W "Church's Peak" after his friend Church, and gave his own sketch of it (now in the collection of Olana State Historic Site) to the artist; Church used it as a reference for the peak that appears in his Aurora Borealis, and painted Hayes' ship United States in the foreground. Church also produced a portrait oil sketch of Oosisoak, Hayes' lead sled dog, in 1861 (now in a private collection). In addition to Hayes' commemoration of his expedition by naming the range on Canada's Ellesmere Island after his ship, the United States, one of Russia's Franz Josef Land's islands, Heiss Island (a German cartographer's transliteration of Hayes Island) was also named in his honor.