Кіріспе

Нью-Йорк штатының округі, АҚШ. Джефферсон округі – АҚШ-тың Нью-Йорк штатының солтүстік шекарасында орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 116 721 адамды құрады. Округ Америка Құрама Штаттарының үшінші президенті Томас Джефферсонның құрметіне аталған. Ол Онтарио көліне жақын орналасқан және Канада-АҚШ шекарасынан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Округ штаттың Солтүстік аймағының бөлігі болып табылады. Джефферсон округі Уотертаун-Форт Драм, Нью-Йорк қалалық статистикалық аймағын құрайды. Аймақтың жазғы туристік орын ретінде танымал болуы осы маусымда халықтың күрт өсуіне себеп болады. 2014 жылы Коллин М. О'Нилл штат тарихындағы алғашқы әйел округ шерифі болып сайланды. Ол Нью-Йорк штатының полициясында 32 жыл қызмет еткен. АҚШ армиясының 10-шы тау дивизиясы Форт Драмда орналасқан. 2010 жылғы халық санауы бойынша базаның жалпы саны шамамен 13 000 адамды құрады.

Тарих

1683 жылы Нью-Йорк провинциясында округтер құрылған кезде, қазіргі Джефферсон округі Олбани округінің бір бөлігі болды. Бұл өте кең округ болды, оған Нью-Йорк штатының солтүстік бөлігі, сондай-ақ қазіргі Вермонт штатының барлығы кірді және теория бойынша батысқа қарай Тынық мұхитына дейін созылды. 1766 жылдың 3 шілдесінде Камберленд округі құрылуымен, ал 1770 жылдың 16 наурызында Глостер округі құрылуымен бұл округтің аумағы кішіретілді. 1772 жылдың 12 наурызында Олбани округінің қалған бөлігі үш бөлікке бөлінді, олардың бірі Олбани округі деп аталды. Басқа бөлігі, Трион округі, батыс бөлігін қамтыды (және батыс шекарасы нақты көрсетілмегендіктен, теориялық тұрғыдан батысқа қарай Тынық мұхитына дейін созылды). Трион округінің шығыс шекарасы қазіргі Скенектади қаласынан шамамен 5 миль (8 км) батысқа қарай орналасқан, ал округке Адриондак тауларының батыс бөлігі және Делавэр өзенінің батыс саласының арасындағы аймақ кірді. Сол кездегі Трион округі деп белгіленген аймаққа қазіргі Нью-Йорк штатының 37 округі кіреді. Округ Нью-Йорк колониялық губернаторы Уильям Трионның құрметіне аталған. 1776 жылдан кейін Трион округінің көптеген лоялистері Канадаға қашып кетті. 1784 жылы, Американ революциялық соғысын аяқтаған бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін, Трион округінің атауы Монтгомери округіне өзгертілді. Бұл генерал Ричард Монтгомериге құрмет көрсету мақсатында жасалды, ол Канадада бірнеше жерді басып алған және Квебек қаласын басып алуға тырысқанда қаза тапқан. 1789 жылы Монтгомери округінен Онтарио округін бөліп шығару арқылы Монтгомери округінің аумағы кішіретілді. Монтгомери округінен бөлінген аймақ қазіргі округтен әлдеқайда үлкен болды, себебі ол кейіннен қазіргі Алегани, Каттараугус, Чаутауква, Эри, Дженниси, Ливингстон, Монро, Ниагара, Орлеанс, Стьюбен, Вайоминг, Йейтс және Скайлер мен Уэйн округтерінің бір бөлігін құру үшін бөлінді. Джефферсон округі 1791 жылғы Макомбтың сатып алуының бір бөлігі болып табылады. 1791 жылы Геркимер округі Монтгомериден бөлінген үш округтің бірі болды (қалған екеуі – Отсего және Тиога округтері). Бұл қазіргі округтен әлдеқайда үлкен болды және кейіннен бірнеше бөліністер арқылы кішіретілді. Олардың алғашқысы 1794 жылы Онондага округін құрды. Бұл округ қазіргі Онондага округінен, сондай-ақ қазіргі Кайуга және Кортленд округтерінен, және Освего округінің бір бөлігінен үлкен болды. Oneida округі (сондай-ақ Чененго округінің бір бөлігі) 1798 жылы Геркимер округінен бөлінді. Джефферсон округі 1805 жылы Онида округінен бөлінді. 1817 жылы 1812 жылғы соғыста британдықтардан басып алынған Карлтон аралы округке қосылды. Он сегізінші және тоғызыншы ғасырлардың соңында округ негізінен ауыл шаруашылығын дамытуға бағытталды. 20 ғасырдың басында Уотертаун АҚШ-тағы адам басына шаққандағы миллионерлер саны ең көп қала болды. Жергілікті өнеркәсіпшілер су энергиясын пайдаланатын өнеркәсіптер арқылы ерте кезде байлық жинаған. Қара өзеннің сарқып ағатын жерлерінде XIX ғасырдың бірінші жартысынан бастап диірмендер салынды. 2019 жылы Джефферсон округі және Солтүстік елдің көп бөлігі PredictWise талдауларына сәйкес Америкадағы саяси төзімді қауымдастықтардың бірі ретінде анықталды.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің ауданы 1857 шаршы миль (4810 км²), оның ішінде 1269 шаршы миль (3287 км²) құрлық, ал 589 шаршы миль (1526 км²) (32%) су құрайды. Бұл Нью-Йорк штатындағы аумағы бойынша төртінші үлкен округ. Джефферсон округі Нью-Йорк штатының солтүстік бөлігінде, Сент-Лоуренс өзенінің Онтарио көліне құятын жеріне жақын орналасқан. Ол Сиракузадан солтүстік-шығысқа қарай, ал Утикадан солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Округ Канадамен халықаралық шекарада жатыр. Онтарио көліне құятын Қара өзен округтың маңызды су жолы болып табылады. Тюг-Хилл платосының бір бөлігі округтің оңтүстік бөлігінде орналасқан. Округ Сент-Лоуренс өзеніндегі Мың аралдың бір бөлігін қамтиды, соның ішінде Карлтон аралы, Гриндстон аралы және Уэлсли аралы сияқты ірі аралдар бар.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша округте 111 738 адам, 40 068 үй шаруашылығы және 28 127 отбасы тұратын. Халық тығыздығы анықталмаған. 54 070 тұрғын үй бірлігі болды. Ауданның нәсілдік құрамы: 88,71% ақ, 5,83% қара немесе афроамерикандық, 0,53% американдық үндістер, 0,92% азиялық, 0,14% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 2,05% басқа нәсілдер және 1,82% екі немесе одан көп нәсілдердің өкілдері. Халықтың 4,19% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 93,2% ағылшын тілін, ал 3,5% испан тілін ана тілі ретінде меңгерген. 2010 жылғы АҚШ халық санауына сәйкес, 21,9% ағылшын, 14,1% ирланд, 12,8% неміс, 8,5% француз және 8,5% итальян текке жатады. 40 068 үй шаруашылығының 37,20% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 55,60% заңды некеде тұрған жұбайлар, 10,40% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 29,80% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 24,40% жеке адамдардан тұрады, ал 10,10% 65 жастан асқан жалғыз адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,58 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,07 адамды құрайды. Округ халқының 26,50% 18 жасқа дейінгілер, 11,80% 18-24 жас аралығындағылар, 31,30% 25-44 жас аралығындағылар, 19,10% 45-64 жас аралығындағылар және 11,30% 65 жастан асқандарды құрайды. Орташа жас 32 жас. Әр 100 әйелге 107,30 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 108,50 еркек келеді. Округтың орташа үй шаруашылығының табысы 34 006 доллар, ал орташа отбасы табысы 39 296 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 28 727 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 21 787 доллар. Округтың жан басына шаққандағы табысы 16 202 долларды құрайды. Отбасылардың 10,00% және халықтың 13,30% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 16,80% және 65 жастан асқандардың 9,20% кедейлікте өмір сүреді.

Білім

Уотертаун қаласындағы Джефферсон қауымдастық колледжі аймақ бойынша жоғары білім ұсынады.

Құқық қорғау органдары

2021 жылдан бастап шериф Колин М. О'Нилл. О'Нилл штатта сайланған тұңғыш әйел шериф, алғаш рет 2014 жылы сайланды. 2012 жылы Шериф кеңсесі әйел қанағаткер және тағы екі әйел тарапынан жыныстық қысым көрсету туралы үш жеке шағымға қатысты болды.