Кіріспе

АҚШ, Нью-Йорк штатының округі

Геркимер округі – АҚШ-тың Нью-Йорк штатындағы округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халық саны 60 139 адамды құрайды. Округтың орталығы – Геркимер қаласы. Округ 1791 жылы Монтгомери округінің бір бөлігінен Мохок өзенінің солтүстігінде құрылған. Ол Американ революциясы кезінде Орискани шайқасына қатысып, 1777 жылы жараланғаннан кейін қайтыс болған генерал Николас Геркимердің құрметіне аталған. Геркимер округі Утика-Рим қалалық статистикалық аймағының және Мохок аймағының бір бөлігі болып табылады.

Тарих

1791 жылы Геркимер округі Монтгомери округінен бөлінген үш округтің бірі ретінде құрылды (қалған екеуі – Отсего және Тиога округтері), Американ революциялық соғысынан кейін Нью-Йорк штаты дамыған кезде. Оның аумағы қазіргі округтен әлдеқайда үлкен болды, бірақ жаңа округтер құрылғанда кейіннен қысқартылды. Геркимер округінің бір бөлігі 1791 жылғы Макомбтың сатып алуына кірді, соғыста британдықтармен одақтасқан ирокез тайпаларын өз жерлерін беруге мәжбүрлегеннен кейін мемлекеттік жерлерді кең ауқымды сату кезінде. Кенеттен штаттың солтүстігінде, орталық және батыс Нью-Йоркте 5 миллион акр (2,023,430 км²) жер сатылымға қойылды. 1794 жылы Онондага округі Геркимер округінен бөлінді. Бұл округ қазіргі Онондага округінен үлкен болды және қазіргі Кайуга, Кортланд және Освего округтерінің бір бөлігін қамтыды. 1798 жылы Геркимер және Тиога округтерінің бөліктерінен Ченанго округі құрылды. Геркимердің тағы бір бөлігі Онида округін құру үшін бөлінді. Ол кездегі Онида округі қазіргі Джефферсон, Льюис және Освего округтерінің бір бөлігін қоса, қазіргі округтан үлкен болды. 1802 жылы Геркимер, Клинтон және Монтгомери округтерінің бөліктері біріктіріліп, жаңа Сент-Лоуренс округі құрылды. Ауыл шаруашылығының алғашқы негізі жалпы ауыл шаруашылығы және бидай болды, бірақ Эри каналы ашылғаннан кейін Геркимер фермерлері батыстағы астық өндірушілермен бәсекелесе алмайтынын түсінді. 19 ғасырдың ортасына қарай олар сүт шаруашылығына маманданған және Нью-Йорк қаласын және басқа да аймақтарды қамтамасыз ететін ірімшік өнеркәсібін құрды. Американ Азамат соғысы кезінде Геркимер 34-ші Нью-Йорк ерікті жаяу әскер полкіне бес рота жіберді, соның нәтижесінде полк "Геркимер полкі" деп аталды. 1834 жылы салынған Геркимер округінің түрмесі кісі өлтіруші Честер Жилеттің Геркимер округінің сотындағы сот процесі алдында ұстауға пайдаланылды. Қазір түрме қолданылмайды, тек Геркимер округінің тарихи қоғамы жүргізетін экскурсиялар үшін ғана қолданылады. 2013 жылы Геркимер округінде болған атыс салдарынан бес адам қаза тапты.

География

АҚШ халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 1458 шаршы миль (3776 км²), оның ішінде 1411 шаршы миль (3654 км²) құрлық, ал 46 шаршы миль (119 км²) (3,2%) су алабын құрайды.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша округте 64 427 адам, 25 734 үй шаруашылығы және 17 113 отбасы тұратын. Халық тығыздығы 32 026 тұрғын үй бірлігін құрады. Ауданның нәсілдік құрамы: 97,83% ақ нәсілді, 0,51% қара немесе афроамерикалық, 0,22% американдық индейлер, 0,41% азиялық, 0,02% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,18% басқа нәсілдер және 0,84% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 0,90% испаниялық немесе латын американдықтар. 2000 жылғы санақ мәліметтері бойынша, 20,6% итальяндық, 16,3% неміс, 13,9% ирланд, 9,3% ағылшын, 7,7% поляк, 6,2% американдық және 5,2% француз тегінен шыққан. 95,2% ағылшын, 1,2% испан және 1,1% итальян тілдерін ана тілі ретінде қолданады. 25 734 үй шаруашылығының ішінде 30,60% 18 жасқа дейінгі балалары бар, 51,20% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 10,30% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 33,50% отбасы емес. Барлық үй шаруашылығының 27,60% жеке тұлғалардан тұрады, ал 13,70% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,46 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,99 адамды құрайды. Округтегі халықтың жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер – 24,40%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер – 8,30%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер – 26,60%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер – 24,00%, ал 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер – 16,80%. Медианалық жас – 39 жас. Әр 100 әйелге 94,20 еркек, ал 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 91,70 еркек шалысады. Округтағы үй шаруашылығының орташа табысы 32 924 доллар, ал отбасының орташа табысы 40 570 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 29 908 доллар, ал әйелдердің 21 518 доллар. Округтағы жан басына шаққандағы орташа табыс 16 141 доллар. Отбасылардың 8,90% және халықтың 12,50% кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 15,60% және 65 жастан асқандардың 10,40% кіреді.

Экономика

Геркимер округі ерекше айқын, екі ұшты кварц кристалдарын өндіруімен белгілі, олар Геркимер алмастары деп сатылады. Геркимер округіндегі Илион қаласында Remington Arms Company компаниясының екі өндіріс орнының бірі орналасқан, онда компанияның көптеген қарулары жасалады.

Білім

Геркимер округінің қоғамдық колледжі Геркимер ауылында орналасқан.

Темір жол

Амтрак жолаушылар темір жолы қызметі округтің батысына жақын орналасқан Утика қаласында қолжетімді. 1950 жылдардың соңына дейін Нью-Йорк Орталық темір жолының «Солтүстік жағалау шектеусіз» (Нью-Йорк – Чикаго) сияқты пойыздары Литтл Фоллс қаласында тоқтаған. 1965 жылға дейін Нью-Йорк Орталық темір жолы округтің жоғарғы бөлігіндегі Тендара арқылы жолаушылар пойыздарын қатынатқан.

Жолдар

90-шы тас жолы, Нью-Йорк штатының ақылы магистральдық жолының бір бөлігі ретінде, округтің оңтүстік жағынан шығыстан батысқа қарай өтеді, сондай-ақ Нью-Йорк штатының 5-ші тас жолы да осылай өтеді. 28-ші мемлекеттік тас жолы округтің солтүстігінен оңтүстігіне қарай өтеді.