Кіріспе

АҚШ, Пенсильвания штатындағы түпкілікті американдықтар жолы

Киттанинг жолы – Аппалачи тауларының жотасын кесіп өтіп, Пенсильвания штатының ортасындағы Сусквехана өзені аңғарларын Аппалачи жазығының биік жерлерімен, содан кейін Огайо өзені су алабындағы батыс жерлерге жалғастырған маңызды шығыс-батыс бағытты түпкілікті американдықтар жолы болды. Киттанинг ауылы – Аллегей платосынан төмен түсетін жердегі алғашқы ірі Делавэр (Ленапе) үнді қонысы.

Табиғат және жол

Жол "бірнеше балама жолдардан" тұрады, олар маусымдық немесе бағытқа қарай аз-көп қиындықпен өтетін тар жолдар арқылы өтеді. Бұл тар жолдар Жаңа Англияның батысындағы Аппалачи тауларын шығыстан батысқа жануарлардың күшімен кесіп өтуге болатын бес сирек орынның бірі болды. Киттани жолы (басқаша аталатын) алдымен голландтар, содан кейін ағылшын және британдық отаршыл тері саудагерлері, сондай-ақ француз және үнді соғысынан бұрын және кейін батысқа көшіп кеткен американдықтар, ал 1780 жылдан кейін Американдық революцияның соңғы жылдарында таудың батысына қоныс аударушылар пайдаланды. Ғасырлар бойы Киттани жолы, сондай-ақ оңтүстікке қарай созылатын Немаколин жолы сияқты, Американың түпкі халықтары үшін өте қиын аймақтар арқылы жүретін құрлықтағы басты жол болды. Оларға эри, сусквеханнок, ирокез конфедерациясының бес тайпасы, сондай-ақ алгонкин тілінде сөйлейтін ленапи, маями және сиуан шоуни тайпалары кірді. Еуропалық саяхатшылар мен қоныс аударушылар да Аллегей тауларының кедергісін еңсеру үшін үнді жолдарын пайдалануды үйренді. Жол Allegheny өзеніне құятын Джуниата өзенімен суға толы ағыстармен бірге жүретін Allegheny тауларының сирек кездесетін тар жолдарының бірін пайдаланды. Бұл өзен Питтсбургтің солтүстік-шығысындағы Allegheny өзенінде аяқталады. 1754 жылы басталған француз және үнді соғысы кезінде еуропалықтар Киттанинг ауылын Аллегей тауларының батысындағы Огайо аймағындағы ең ірі түпкі халық ауылы деп есептеді. Ол Пенсильванияның Уильям Пенн мен ленапи тайпасы арасындағы алғашқы келісімшарты бойынша ақ адамдардың қоныстануына тыйым салынған аймақта орналасқан. Шекаралық дауларды реттеу және үнді тайпалары арасындағы қақтығыстарды азайту мақсатында ағылшындар мен түпкі халықтар француз және үнді соғысынан кейін Стэнвикс форты туралы келісімге қол қойды. Бұл келісім Аллегей тауларының батысындағы Пенсильванияның бір бөлігін ақ адамдардың қоныстануына ашты. 1750 жылдары бұл аймақта түпкі халықтардың ақ адамдардың қоныстануына қарсы шабуылдары және британдықтардың кең ауқымды жазалау науқаны болды. Түпнұсқа жолдың бір бөлігі Камбрия округінің солтүстік-батысында сақталған.

Сипаттама (шығыстан батысқа қарай)

Ол Альтунаның оңтүстік-шығысында, Джуниата өзені бойындағы Франкстауннан басталды. Батысқа қарай бағытталған жол, Альтунадан шамамен 8 км батыстағы Киттанинг Gap тұсында Аллегени қырқасын кесіп өтті, бұл жер кейіннен Horseshoe Curve теміржол учаскесі орналасқан аймаққа айналды. Жол Камбрия округі арқылы солтүстік-батысқа қарай жүріп, Кароллтаун қаласының шығысынан өтті. Ол Индиана округіне шамамен 1,6 км оңтүстікке қарай, "Canoe Place" деген жерде кірді – бұл Сускеханна өзенінің батыс саласындағы ежелгі халықтардың қайықтарын тасымалдаған ең жоғары орналасқан жер. Содан кейін жол оңтүстік-батысқа қарай Yellow Creek мемлекеттік паркі арқылы, одан кейін Two Lick Creek өзенінің бастауы бойымен, шамамен Uniontown (қазіргі Uniontown емес), Кукпорт және Даймондвилл қалаларынан өтіп, 422-ші АҚШ тас жолына жетті. Ол Индиана арқылы Шлоктаға дейін қазіргі тас жолдың бағытымен батыс және солтүстік-шығысқа қарай созылды. Ол Армстронг округіне Эльдертон маңында өтіп, Аллегейни өзенінің шығыс жағалауындағы Киттанинг ауылында аяқталды.

Тарих

Жол 1721 жылдан бері қолданыста болды. 1744 жылы ағылшын саудагері Джон Харт колониялық билік өкілдерінен батыс Пенсильвания жерлерінде, ақ адамдардың қоныстануына тыйым салынған аймақта, индейлермен сауда жасауға лицензия алды. Харт Камбрия округіндегі континенттік бөлініске жақын жерде «Харттың ұйықтайтын орны» деп аталатын жол станциясы лагерін құрды. Бұл жол станциясы колониялық карталарда көрсетілген және 1752 жылы губернатор Джеймс Гамильтон, ал 1754 жылы Харрисбургтің негізін қалаушы Джон Харрис пайдаланды. Соңғы түпкілікті американдық лагерь 1781 жылы тіркелген. 1750 жылдары бұл жол Ленапе тайпасының шабуылдарына қолданылатын бағытқа айналды. Пенсильванияның батысындағы жерлерінен айырылған келісімге наразы болғандықтан, олар Пенсильванияның орталық аймандарындағы ақ адамдардың қоныстарын шабуылдады. 1755 жылы Ленапе басшысы Шингас Юниата өзені бойындағы британдық елді мекендеріне шабуыл жасау үшін осы жолды пайдаланды және тұтқындармен Киттанинг ауылына оралды. 1756 жылдың тамыз айының басында Ленапе қазіргі Льюистаун қаласының жанындағы Гранвилл бекінісін өртеп жіберу үшін жолды пайдаланды, сонымен қатар тұтқындарды да алып кетті. Бекініс өртелгеннен кейін британдықтар лейтенант-полковник Джон Армстронгты жазалау шараларын жүргізу үшін жіберді. Ол Ленапе тайпасын жол бойымен қуды және қыркүйек айының басында Каноэ-Плейс орнында лагерь құрды; ол 8 қыркүйекте қиратылған Киттанинг ауылына жетті. Армстронг британдық отаршылдар арасында шабуыл үшін «Киттанинг батыры» деген құрметті атаққа ие болды. Кейіннен ол Америка Құрама Штаттарының Тәуелсіздік соғысында генерал-майор болып қызмет етті және Екінші Континенттік Конгресске сайланды. Бұл жолға Бенджамин Франклиннің ұлы Уильям Франклинмен бірге ертедегі неміс пионері Конрад Вайзер де сапар шекті. Вайзер осы саяхатын күнделігіне жазып қалдырды. Киттанинг жолын 1779 жылы американдық көтерілісшілер салған Киттанинг жолымен шатастыруға болмайды. Киттанинг жолы Киттанингтен қазіргі Олеан қаласына дейін, Нью-Йорк штатына қарай солтүстік бағытта жүрді.

Сақтау

Тарихшылар Камбрия округы арқылы бұл жолды зерттеді. Түпнұсқа жолдың нағыз бөлігі Кароллтауннан шығысқа қарай Экенрод Миллдің жанында сақталған.