Кіріспе

Американдық бөлшек физигі және жолдар теориясының маманы, физик

Дэвид Джонатан Гросс (/g//r//oʊ//s/; 19 ақпан 1941 жылы туған) – американдық теориялық физик және жолдар теориясының маманы. Фрэнк Вилчек пен Дэвид Политцермен бірге асимптотикалық еркіндіктің ашылуы үшін 2004 жылғы Физика бойынша Нобель сыйлығымен марапатталды. Гросс Санта-Барбарадағы Калифорния университетінің Кавли теориялық физика институтының (KITP) теориялық физика кафедрасының профессоры, бұрын KITP директоры және олардың Фредерик В. Глюк теориялық физика кафедрасының иесі болды. Ол сонымен қатар UCSB физика кафедрасының оқытушысы және Калифорниядағы Чапман университетінің кванттық зерттеулер институтымен байланысты. Қытай ғылым академиясының шетелдік мүшесі.

Ерте өмір және білім

Гросс 1941 жылдың ақпан айында Вашингтон қаласында еврей отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы Нора (Фейн) және Бертрам Майрон Гросс (1912–1997). Гросс 1962 жылы Израильдегі Иерусалимдегі Еврей университетінде бакалавр дәрежесін алды. Ол 1966 жылы Берклидегі Калифорния университетінен физика ғылымдарының докторы дәрежесін алды, оның ғылыми жетекшісі Джеффри Чью болды.

Мансап

Ол 1966-69 жылдары Гарвард университетінің кіші ғылыми қызметкері болды және 1997 жылға дейін Принстон университетінің физика профессоры Юджин Хиггинс болды, содан кейін Принстонның математикалық физика профессоры Томас Джонс зейнеткері қызметін бастады. Ол көптеген наградаларға ие болды, соның ішінде 1987 жылы MacArthur Foundation стипендиясы және 1988 жылы Дирак медалі. 1973 жылы Гросс Принстон университетінде өзінің алғашқы аспиранты Франк Вильчекпен бірге жұмыс істеп, асимптотикалық бостандықты – Абельдік емес калибрлік теориялардың негізгі ерекшелігін ашты, бұл Гросс пен Вильчекті кванттық хромодинамика (QCD) теориясын жасауға алып келді – күшті ядролық күш теориясы. Асимптотикалық бостандық – ядролық күштің қысқа қашықтықта әлсіреуімен сипатталатын құбылыс, бұл өте жоғары энергиядағы эксперименттерді ядролық бөлшектердің өзара әрекеттеспейтін кварктардан тұратындай түсінуге мүмкіндік береді. Сондықтан кварктар бір-біріне қаншалықты жақын болса, олардың арасындағы күшті өзара әрекеттесу (немесе түсті заряд) соншалықты төмендейді; кварктар өте жақын болғанда, олардың арасындағы ядролық күш соншалықты әлсіздейді, олар дерлік еркін бөлшектердей болады. Асимптотикалық бостандықтың кері жағы – кварктарды бөлуге тырысқанда олардың арасындағы күш күшейе түседі. Сондықтан атом ядросын оның кварк құрамдас бөліктеріне бөлу мүмкін емес. QCD бөлшектер физикасының үш негізгі күшін – электромагниттік күшті, әлсіз күшті және күшті күшті сипаттайтын Стандартты модельді толықтырды. Гросс осы ашылуы үшін Политцер мен Вильчекпен бірге 2004 жылы физика бойынша Нобель сыйлығын алды. Ол осы салада КИТП-да зерттеу жұмыстарын жалғастыруда.

Белсенділік

2003 жылы Грос Гуманистік манифестке қол қойған 22 Нобель сыйлығының лауреаттарының бірі болды. Грос 2008 жылдың мамыр айында президент Джордж Бушқа жолданған хатқа қол қойған, физика саласындағы Нобель сыйлығын алған 20 американдық ғалымның бірі. Ол 2008 жылғы қаржы жылына арналған «Жалпы қаржыландыру» заңының негізгі ғылыми зерттеулерге келтірген зиянын жоюға шақырып, Энергетика министрлігінің Ғылым басқармасына, Ұлттық ғылым қорына және Ұлттық стандарттар мен технология институтына қосымша шұғыл қаржыландыру сұрады. 2015 жылы Грос 65-ші Линдау Нобель лауреаттарының кездесуінің соңғы күні Климаттың өзгеруі жөніндегі 2015 жылғы Майнау декларациясына қол қойды. Декларацияға барлығы 76 Нобель сыйлығының иегері қол қойды және ол Парижде өткен COP21 климат саммиті аясында Франция Республикасының президенті Франсуа Олландқа табыс етілді.

Отбасы

Гросстың бірінші әйелі Шуламит (Тоаф) болды, және олардың екі баласы болды. Оның екінші әйелі Жаклин Саваниден бір өгей қызы бар. Оның үш бауыры бар, соның ішінде коммуникация профессоры Ларри Гросс, заң профессоры Сэмюэл Р. Гросс және драматург Теодор (Тедди) Гросс.