Сельмадан Монтгомериге жасалған сайлау құқығы үшін күрес

Кіріспе

1965 жылы Алабама штатында афроамерикандықтардың дауыс беру құқығы үшін бейбіт наразылықтар өтті. Сельмадан Монтгомериге дейінгі шерулер 1965 жылы Сельма қаласынан штатының астанасы Монтгомериге дейінгі 87 шақырымдық (54 миль) тас жол бойында өткен үш наразылық шарасы болды. Бұл шерулерді афроамерикандық азаматтардың конституциялық сайлау құқығын жүзеге асыру ниеттерін көрсету үшін бейкүнә белсенділер ұйымдастырды. Бұл шаралар Сельма және АҚШ-тың оңтүстігінде жүріп жатқан кең ауқымды дауыс беру құқығы қозғалысының бір бөлігі болды және сегрегациялық репрессияға қарсы бағытталды. Расистік теңсіздікті көрсету арқылы, олар сол жылы Азаматтық құқықтар қозғалысының маңызды федералдық жетістігі болған Дауыс беру құқығы туралы заңның қабылдануына үлкен үлес қосты. 19 ғасырдың соңынан бастап, Оңтүстік штаттарының заң шығарушы органдары Джим Кроу заңдарын қабылдады, олар Оңтүстіктегі миллиондаған афроамерикандықтарды сайлау құқығынан айырды және нәсілдік сегрегацияны күштеп енгізді. 1963 жылы Афроамерикандық Даллас округінің сайлаушылар лигасы (DCVL) және Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитеті (SNCC) бастаған алғашқы сайлау тіркеу кампаниясы сәтсіз аяқталды, себебі жергілікті ақ нәсілді шенеуніктер ұйымдастырушыларды тұтқындады және дауыс беруге тіркелуге ниеттенген қара нәсілділерді түрлі жағынан мазалады. 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заң заң жүзінде сегрегацияны тоқтатты, бірақ Сельмадағы жағдай көп өзгермеді. DCVL содан кейін пастор Мартин Лютер Кинг және Оңтүстік Христиандық көшбасшылық конференциясының (SCLC) белсенділерін күш-жігерді күшейтуге шақырды, және бұл тұлғалар Алабамаға танымал адамдарды тартты. Жергілікті және аймақтық наразылықтар 1965 жылдың қаңтарында басталды, ақпан айының соңына қарай 3000 адам тұтқындалды. 26 ақпанда белсенді және дьякон Джимми Ли Джексон жақын маңдағы Марион қаласындағы бейбіт шеру кезінде бірнеше күн бұрын штаттық полиция офицері Джеймс Бонард Фаулер атқаннан кейін қайтыс болды. Қара қоғамның ашуын басу және қайта бағыттау үшін, SCLC-нің Сельмадағы дауыс беру құқығы қозғалысын басқарып отырған Джеймс Бевел Сельмадан штатының астанасы Монтгомериге дейін ұзақ шеру ұйымдастыруға шақырды, дауыс беру құқығын кедергісіз жүзеге асыруды талап етті. Бірінші шеру 1965 жылдың 7 наурызында өтті, оны Бевел және Амелия Бойнтон сияқты тұлғалар жетекшілік етті, бірақ штаттық полиция және округтік милиция оны тоқтатты. Шерушілер Эдмунд Петтус көпірінен Монтгомери бағытында өткесімен, 600-ге жуық қарусыз наразыларға таяқтармен және көзден жас шығарушы газбен шабуыл жасады. Бұл оқиға "Қанды жексенбі" деп танылды. Полиция Бойнтонды есінен айырды, ал бұқаралық ақпарат құралдары оның көпірде жарақаттанған суретін бүкіл әлемге таратты. Екінші шеру екі күннен кейін өтті, бірақ Кинг федералды соттың келесі шерулерге уақытша тыйым салуына байланысты оны қысқартты. Сол түні, азаматтық құқықтарға қарсы топ Бостоннан келген Унитарианизм-универсализм дін қызметкері Джеймс Рибті өлтірді. 21 наурызда басталған үшінші шеруге федералды бақылаудағы Алабама Ұлттық гвардиясы, ФБР және федералды маршалдар сүйемелдеді (сегрегациялық губернатор Джордж Уоллес наразылық білдірушілерді қорғаудан бас тартты). Мыңдаған шерушілер күніне шамамен 32 шақырым (20 миль) жол жүріп, 24 наурызда Монтгомериге жетті. Келесі күні 25000 адам Алабама штатының Капитолий ғимаратының алдында демонстрация өткізді. "Қанды жексенбі" және Рибтің өлтірілуі бүкіл елде үлкен резонанс тудырды, ал шерулер ұлттық және халықаралық ақпарат құралдарында кеңінен талқыланды. Наразылар афроамерикандықтардың қорлаусыз тіркелуіне және дауыс беруіне мүмкіндік беретін жаңа федералды дауыс беру құқығы туралы заң қабылдау үшін үгіт жүргізді. Президент Линдон Б. Джонсон осы мүмкіндікті пайдаланып, 15 наурызда Конгрестің тарихи, ұлттық теледидар арқылы көрсетілген бірлескен отырысын өткізді, заң шығарушылардан 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заң деп танылатын заңды қабылдауды сұрады. Ол оны 6 тамызда қол қойып, қара нәсілділердің жаппай тіркелуіне кедергі келтіретін бұрынғы тосқауларды жойды. Шеру маршруты естелік ретінде сақталды және Сельмадан Монтгомериге дейінгі ұлттық тарихи жол деп белгіленді.

1965 nonviolent protests for African American voting rights in Alabama, United States

The Selma to Montgomery marches were three protest marches, held in 1965, along the 54 mile (87 km) highway from Selma, Alabama, to the state capital of Montgomery. The marches were organized by nonviolent activists to demonstrate the desire of African American citizens to exercise their constitutional right to vote, in defiance of segregationist repression; they were part of a broader voting rights movement underway in Selma and throughout the American South. By highlighting racial injustice, they contributed to passage that year of the Voting Rights Act, a landmark federal achievement of the civil rights movement. Since the late 19th century, Southern state legislatures had passed and maintained a series of Jim Crow laws that had disenfranchised the millions of African Americans across the South and enforced racial segregation. The initial voter registration drive, started in 1963 by the African American Dallas County Voters League (DCVL) and the Student Nonviolent Coordinating Committee (SNCC) failed as local White officials arrested the organizers and otherwise harassed Blacks wishing to register to vote. The passage of the Civil Rights Act of 1964 legally ended segregation but the situation in Selma changed little. The DCVL then invited Rev. Martin Luther King Jr. and the activists of the Southern Christian Leadership Conference (SCLC) to amplify the efforts, and these figures drew more prominent people to Alabama. Local and regional protests began in January 1965, with 3,000 people arrested by the end of February. On February 26, activist and deacon Jimmie Lee Jackson died after being shot several days earlier by state trooper James Bonard Fowler during a peaceful march in nearby Marion. To defuse and refocus the Black community's outrage, James Bevel, who was directing SCLC's Selma voting rights movement, called for a march of dramatic length, from Selma to the state capital of Montgomery, calling for an unhindered exercise of the right to vote. The first march took place on March 7, 1965, led by figures including Bevel and Amelia Boynton, but was ended by state troopers and county possemen, who charged on about 600 unarmed protesters with batons and tear gas after they crossed the Edmund Pettus Bridge in the direction of Montgomery. The event became known as Bloody Sunday. Law enforcement beat Boynton unconscious, and the media publicized worldwide a picture of her lying wounded on the bridge. The second march took place two days later but King cut it short as a federal court issued a temporary injunction against further marches. That night, an anti civil rights group murdered civil rights activist James Reeb, a Unitarian Universalist minister from Boston. The third march, which started on March 21, was escorted by the Alabama National Guard under federal control, the FBI and federal marshals (segregationist Governor George Wallace refused to protect the protesters). Thousands of marchers averaged a day along U. S. Route 80 (US 80), reaching Montgomery on March 24. The following day, 25,000 people staged a demonstration on the steps of the Alabama State Capitol. The violence of "Bloody Sunday" and Reeb's murder resulted in a national outcry, and the marches were widely discussed in national and international news media. The protesters campaigned for a new federal voting rights law to enable African Americans to register and vote without harassment. President Lyndon B. Johnson seized the opportunity and held a historic, nationally televised joint session of Congress on March 15, asking lawmakers to pass what is now known as the Voting Rights Act of 1965. He enacted it on August 6, removing obstacles for Blacks to register en masse. The march route is memorialized and designated as the Selma to Montgomery National Historic Trail.

Сельма қозғалысы құрылды: 1963-1964

20-ғасырдың басында Алабама штатының заң шығарушы органы қара нәсілділер мен кедей ақтардың көпшілігін сайлау құқығынан айыратын жаңа конституцияны қабылдады. Бұл конституция сайлауға қатысу үшін сайлау салығын төлеу және конституцияны білуді талап етті. Заңдарды субъективті қолдану нәтижесінде қара нәсілділердің көпшілігі саяси өмірден шеттетілді. Сельма – ірі қала және Даллас округінің орталығы, Алабама штатының қара нәсілділер көп шоғырланған аймағының бір бөлігі. 1961 жылы Даллас округінің халқының 57%-ы қара нәсілділерді құрады, бірақ дауыс беруге жасы жеткен 15 000 қара нәсілдінің тек 130-ы ғана тіркелген (1%-дан кем). Осы кезде Даллас округінің қара нәсілді тұрғындарының 80%-дан астамы кедейлік шегінен төмен өмір сүрді, олардың көпшілігі жалға берілген жерлерде жұмыс істеушілер, шаруалар, үй қызметкерлері, күзетшілер және күндізгі жұмысшылар болып жұмыс істеді. Бірақ олардың арасында мұғалімдер мен кәсіпкерлер де болды. Ақ нәсілді тіркеушілердің субъективті бағалауымен, тіпті білімді қара нәсілділердің де тіркелуіне және дауыс беруіне кедергі келтірілді. Бойнтон отбасы (Амелия, Сэм және ұлы Брюс), Л. Л. Андерсон, Дж. Л. Честнат және Мари Фостер басшылық еткен Даллас округінің сайлаушылар лигасы (DCVL) 1950-жылдардың соңы мен 1960-жылдардың басында қара нәсілді азаматтарды тіркеуге тырысты. Олардың күш-жігерін штат және жергілікті билік өкілдері, Ақ азаматтар кеңесі және Ку-Клукс-Клан тобы тоқтатты. 1960-жылдары округ лауазымды адамдары мен Азаматтар кеңесі тіркеу сағатын шектеу, экономикалық қысым көрсету (адамдардың жұмысына қауіп төндіру, жұмыстан шығару, жалға алынған үйлерден шығару, қара нәсілді кәсіпкерлерге қарсы экономикалық бойкот ұйымдастыру) және тіркелуге тырысқан қара нәсілділерге қарсы зорлық-зомбылық сияқты тактикаларды қолданды. Сент-Эдмунд қоғамы – кедейлікті жеңілдетуге және азаматтық құқықтарды қорғауға міндеттенген католиктер ордені, Сельмадағы дауыс беру құқығын қолдаған жалғыз ақтардың бірі болды. SNCC қызметкері Дон Джелинек кейіннен бұл орденді "Сельма науқанының белгісіз батырлары, Сельмадағы және, мүмкін, бүкіл Оңтүстіктегі жалғыз біріктірілген католик шіркеуін қамтамасыз еткен" деп сипаттады. 1963 жылдың басында SNCC ұйымдастырушылары Бернард Лафайетт пен Колия Лиддел Лафайетт DCVL-мен бірлесіп сайлаушыларды тіркеу жобасын бастау үшін Сельмаға келді. 1963 жылдың 7 қазанында, тұрғындарға дауыс беруге тіркелу үшін сотқа өтініш беруге рұқсат берілген айдағы екі күннің бірінде, SNCC-нің Джеймс Форман және DCVL Даллас округінен 300-ден астам қара нәсілділерді "Азаттық күні" деп аталған сайлаушыларды тіркеу кеңсесіне кезекке тұруға жұмылдырды. Оларды қолдаушылар ұлттық тұлғалар – жазушы Джеймс Болдуин және оның ағасы Дэвид, комик Дик Грегори және оның әйелі Лилиан (кейіннен ол SNCC белсенділерімен және жергілікті қолдаушылармен пикетке шыққан үшін тұтқындалды) құрады. SNCC мүшелері кезекте тұрған афроамерикандықтарға су жеткізуге тырысқанда, сондай-ақ "Дауыс беруге тіркеліңдер" деген жазуы бар плакат ұстағандар тұтқындалды. Күндізгі ыстықта күткеннен кейін, кезекте тұрған жүздеген адамның тек бірнешеуіне ғана тіркелуге өтініш беруге рұқсат берілді, ал олардың көпшілігі ақ нәсілді округ лауазымды адамдары тарапынан қабылданбады. АҚШ Әділет департаментінің заңгерлері мен ФБР агенттері оқиға орнында болды және бақылады, бірақ жергілікті билік өкілдеріне қарсы ешқандай шара қолданбады. 1964 жылдың 2 шілдесінде президент Джонсон 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға қол қойды, ол қоғамдық орындардағы ажыратуға тыйым салды. Кейбір Джим Кроу заңдары мен әдет-ғұрыптары Сельмада және басқа да жерлерде біраз уақыт бойы күшінде болды. Белсенділер Сельманың тамақтану және ойын-сауық орындарын біріктіруге тырысқанда, Уилби театрына немесе Сельмонт драйвіндегі кинотеатрға барып, 25 центтік гамбургер сататын жерде тамақтануға тырысқан қара нәсілділер ұрып-соғылып, тұтқындалды. 1964 жылдың 6 шілдесінде, сол айдағы екі тіркеу күнінің бірінде Джон Льюис 50 қара нәсілді азаматты сотқа алып барды, бірақ округ шерифі Джим Кларк оларды дауыс беруге тіркеудің орнына барлығын тұтқындады. 1964 жылдың 9 шілдесінде судья Джеймс Хейр азаматтық құқықтарды қорғау ұйымдары мен басшыларының қолдауымен үш немесе одан да көп адамның жиналуына тыйым салатын бұйрық шығарды. Бұл бұйрық Сельмада азаматтық құқықтар немесе сайлаушылардың тіркелуі туралы екі адамнан артық адамның бір мезгілде сөйлесуін заңсыз етті, ал келесі алты ай бойы азаматтық құқықтар туралы қоғамдық іс-әрекетті тоқтатты.

At the turn of the 20th century, the Alabama state legislature passed a new constitution that effectively disenfranchised most blacks and many poor whites by requirements for payment of a poll tax and passing a literacy test and comprehension of the constitution. Subjective application of the laws effectively closed most blacks out of politics. Selma is a major town and the seat of Dallas County, part of the Alabama Black Belt with a majority black population. In 1961, the population of Dallas County was 57% black, but of the 15,000 blacks old enough to vote, only 130 were registered (fewer than 1%). At that time, more than 80% of Dallas County blacks lived below the poverty line, most of them working as sharecroppers, farmhands, maids, janitors, and day laborers, but there were also teachers and business owners. With the literacy test administered subjectively by white registrars, even educated blacks were prevented from registering or voting. Led by the Boynton family (Amelia, Sam, and son Bruce), Rev. L. L. Anderson, J. L. Chestnut, and Marie Foster, the Dallas County Voters League (DCVL) tried to register black citizens during the late 1950s and early 1960s. Their efforts were blocked by state and local officials, the White Citizens' Council, and the Ku Klux Klan. By the 1960s, county officials and the Citizens' Council used such tactics as restricted registration hours; economic pressure, including threatening people's jobs, firing them, evicting people from leased homes, and economic boycotts of black owned businesses; and violence against blacks who tried to register. The Society of Saint Edmund, an order of Catholics committed to alleviating poverty and promoting civil rights, were the only whites in Selma who openly supported the voting rights campaign. SNCC staff member Don Jelinek later described this order as "the unsung heroes of the Selma March who provided the only integrated Catholic church in Selma, and perhaps in the entire Deep South". In early 1963, SNCC organizers Bernard Lafayette and Colia Liddel Lafayette arrived in Selma to begin a voter registration project in cooperation with the DCVL. On October 7, 1963, one of two days during the month when residents were allowed to go to the courthouse to apply to register to vote, SNCC's James Forman and the DCVL mobilized more than 300 blacks from Dallas County to line up at the voter registration office in what was called a "Freedom Day". Supporting them were national figures: author James Baldwin and his brother David, and comedian Dick Gregory and his wife Lillian (she was later arrested for picketing with SNCC activists and local supporters). SNCC members who tried to bring water to African Americans waiting in line were arrested, as were those who held signs saying "Register to Vote". After waiting all day in the hot sun, only a handful of the hundreds in the line were allowed to fill out the voter application, and most of those applications were denied by white county officials. United States Justice Department lawyers and FBI agents were present and observing the scene, but took no action against local officials. On July 2, 1964, President Johnson signed the Civil Rights Act of 1964 into law, prohibiting segregation of public facilities. Some Jim Crow laws and customs remained in effect in Selma and other places for some time. When activists resumed efforts to integrate Selma's eating and entertainment venues, blacks who tried to attend the Wilby Theatre or the Selmont Drive in theater and eat at the 25¢ hamburger stand were both beaten and arrested. On July 6, 1964, one of the two registration days that month, John Lewis led 50 black citizens to the courthouse, but County Sheriff Jim Clark arrested them all instead of allowing them to apply to vote. On July 9, 1964, Judge James Hare issued an injunction forbidding any gathering of three or more people under the sponsorship of civil rights organizations or leaders. This injunction made it illegal for more than two people at a time to talk about civil rights or voter registration in Selma, suppressing public civil rights activity there for the next six months.

Өмірбаян

Азаматтық құқықтар қозғалысы судья Харрдың бұйрығымен тоқтатылған кезде Фредерик Дуглас Риз Кинг пен SCLC-нің көмегін сұрады. SCLC-нің үш негізгі ұйымдастырушысы – Джеймс Бевел, Дайан Нэш және Джеймс Оранж – 1963 жылдың соңынан бері Бевелдің Алабама штатындағы дауыс беру құқығы жобасымен айналысып келді. Кинг пен SCLC атқарушы кеңесі бұл жобаға қосылмаған. SNCC Фэй Беллами мен Сайлас Норманды Сельма қаласында толық уақытты ұйымдастырушылар ретінде шақырды. Сельманың ақ үстемдік құрылымында орташа және қатал сегрегацияшылдар болды. Жаңа сайланған мэр Джозеф Смитхерман солтүстік бизнес инвестицияларын тартуды үміттенді және қаланың беделіне өте мән берді. Смитхерман тәжірибелі құқық қорғаушы Уилсон Бейкерді қаланың 30 адамдық полиция күшіне жетекші етіп тағайындады. Бейкер азаматтық құқықтар наразылықтарын басудың ең тиімді жолы – оларды жібітпей, жариялылықтан мәлімдемеу деп санады, сияқты Полиция бастығы Лори Притчет Грузиядағы Албани қозғалысына қарсы іс-қимыл жасаған. Ол белсенділерден сыпайы құрметке ие болды. Сегрегацияның қатал жақтасы Даллас округінің шерифі Джим Кларк болды, ол Джим Кроу сақтау үшін зорлық-зомбылық пен репрессияны қолданды. Ол 200 орынбасардан тұратын жасаққа басшылық етті, олардың кейбіреулері Ку-клукс-клан бөлімдерінің немесе Ұлттық штаттар құқығы партиясының мүшелері болды. Жасақ мүшелері электр шок тарту құралдарымен қаруланған. Кейбіреулері жылқыға мініп, жаяу адамдарды қамшымен ұрып, жазалаған. Кларк пен бастық Бейкердің құзыреттілік мәселесі бойынша дауласып отырғаны белгілі болды. Бейкердің полициясы Кларк пен оның орынбасарлары бақылаған округтік сот ғимаратының алдындағы бір блоктан басқа қала бойынша патрульдік қызмет атқарды. Қала шегінен тыс жерлерде Кларк пен оның ерікті жасағы округте толық бақылауда болды.

Қаңтар айындағы оқиғалар

Сельмадағы дауыс беру құқығы науқаны ресми түрде 1965 жылдың 2 қаңтарында басталды, Кинг Браун Чапелдегі А.М.Е. шіркеуінде жиынға қарсы бұйрыққа қарамастан сөз сөйлеген кезде. Күнді шериф Кларк қаладан тыс болғандықтан таңдап алған, ал Бейкер бастығы бұйрықты орындамайтынын мәлімдеген. Кинг Сельмаға оралғаннан кейін, жаңа науқанның алғашқы үлкен «Азаттық күні» 18 қаңтарда болды. Олардың стратегияларына сәйкес, Бейкер бастығының полициясы наразылық білдірушілерге мейірімді болды, бірақ шериф Кларк қара тізімдегілерді округтік сот үйіне кіргізбеді. Кларк сол кезде тұтқындамады немесе шабуыл жасамады. Бірақ ұлттық назар аударған оқиғада доктор Кингті Ұлттық Мемлекеттік Құқықтар Партиясының жетекшісі жерге жығып, тепкіледі, оны Бейкер бастығы тез тұтқындады. Бейкер сондай-ақ Америкалық нацистік партиясының басшысы Джордж Линкольн Роквеллді тұтқындады, ол Сельмаға «Кингті қаладан қуу» үшін келгенін айтты. Келесі аптада қара нәсілділер тіркелуге тырысып жатты. Шериф Кларк Амелия Бойнтон және Хосея Уильямс сияқты ұйымдастырушыларды тұтқындады. Ақырында, округтік сот үйінде 225 тіркеуші де тұтқындалды. Олардың істерін NAACP Құқықтық қорғау қоры қарастырды. 20 қаңтарда президент Джонсон өзінің инаугурациялық сөзін айтты, бірақ дауыс беру құқығы туралы ештеңе айтпады. 25 қаңтарда АҚШ округтік судьясы Дэниел Томас сот үйінде кемінде 100 адам тұтқындалмай күтуге рұқсат беру туралы ереже шығарды. Д-р Кинг сол күні таңертең сот үйіне шеру жүргізгеннен кейін, Джим Кларк 100-ден астам тіркеушілерді тұтқындап, қалғандарын қоршауға алды. 53 жастағы Ани Ли Купер, ол 1963 жылдан бері Сельма қозғалысының мүшесі болған, Кларк оның қолын бұрғанда ұрып, оны тізе бүктірді. Төрт орынбасар Куперді ұстады, ал фотографтар Кларктың оны таяғымен қайта-қайта ұрып-соғуын түсірді. Көпшілік ашуланып, кейбіреулері Кларкқа қарсы араласуы керек деп ойлады, бірақ Куперді алып кеткен кезде Кинг оларды кері қайтаруға бұйырды. Купер зорлық-зомбылықсыз тәртіпті бұзса да, қозғалыс оны қолдады. Джеймс Бевел жаппай жиналыста сөйлеген сөзінде оның әрекеттеріне наразылық білдірді, өйткені «онда [баспасөз] тіркеу туралы сөйлемейді». Бірақ «Jet» журналы бұл оқиға туралы сұрағанда, Бевел былай деді: «Тіркелгендердің бәрі зорлық-зомбылықтан аулақ емес, тіркелгендердің бәрі де зорлық-зомбылықтан аулақ болуы керек емес». Кларк пен Купердің арасындағы оқиға бұқаралық ақпарат құралдарында үлкен резонанс туғызды, бұл оқиға «Нью-Йорк Таймс» газетінің бірінші бетіне жарық көрді. «Мен зорлық-зомбылық жасамаймын, бірақ егер олар маған осы жолы сияқты қатыгездік жасаса, мен қайтадан солай істемеймін деп айта алмаймын», - деді Купер. Сол күні СНСК-мен бірлесіп жұмыс істейтін Таскги институтының студенттері Сельма науқанына қолдау білдірген азаматтық мойынсұнбаушылық әрекеттері үшін тұтқындалды. Нью-Йорк пен Чикагода SNCC достары Сельмадағы қара нәсілділерді қолдап, федералды ғимараттарда шабуыл жасады, ал Солтүстік пен Батыс аймақтарындағы CORE бөлімдері де наразылық білдірді. Бірлік пикеттері Ақ үйдің алдында түнгі уақытта айнала бастады. Фэй Беллами мен Сайлас Норман Малькольм Х-тің Тускеги институтында 3000 студентке айтқан баяндамасына қатысты және оны 4 ақпан күні таңертеңгілік наразылықтарды бастау үшін Браун Чапел А.М.Е. шіркеуінде жаппай жиналысқа сөйлеуге шақырды. Малькольм Х келген кезде, SCLC қызметкерлері бастапқыда оның баяндамасын тоқтатқысы келді, бірақ ол олардың жұмысын әлсірету ниеті жоқ екенін айтты. Кейінірек доктор Кинг бұл өзіне жасалған шабуыл деп ойлаған. Бірақ Малькольм Корретта Скотт Кингке ақ нәсілді адамдарды ескерту арқылы сайлау науқанына көмектесуді ойлағанын айтты, егер доктор Кинг Алабама штатында сәтсіздікке ұшыраса, «баламасы» қандай болады. Беллами Малькольм оған сол айдың соңында өзінің Афроамерикандық бірлік ұйымына Алабамадан адам қабылдауды бастайтынын айтқандығын еске алды (Малкольм екі аптадан кейін өлтірілді). Сол жылы 4 ақпанда президент Линдон Джонсон Сельмадағы науқанды қолдап, алғаш рет ашық мәлімдеме жасады. Түскі уақытта сот Томас Әділет департаментінің талабы бойынша Алабама штатының қазіргі сауаттылық сынағын тоқтата тұрып, Сельмаға бір күнде кемінде 100 өтініш қабылдауды бұйырды және 1 маусымға дейін келіп түскен барлық өтініштердің шілдеге дейін қарастырылатынына кепілдік берді. 5 ақпанда Кинг өзі мен Абернатиді түрмеден босатып алды. 6 ақпанда Ақ үй Конгреске дауыс беру құқығы туралы заң қабылдауға шақыратынын және вице-президент пен Бас прокурор Николас Катценбах келесі аптада Кингпен кездесетінін хабарлады. 9 ақпанда Кинг Бас прокурор Катценбах, вице-президент Губерт Хамфри және Ақ үйдің көмекшілерімен кездесті, содан кейін президент Джонсонмен жетеу минуттық қысқа сессия өткізді. Ақ үйді қоршағаннан кейін Кинг Джонсонның «жақын арада» хабарламасын жеткізеді деп хабарлады. Ақпан айы бойы Кинг, SCLC қызметкерлері және Конгресс мүшелері Сельма, Алабамадағы Ричи Жан Джексонның үйінде стратегиялық сессиялар өткізді. Сельмадағы әрекеттерге қоса, дауыс беру құқығын қолдау үшін көршілес Перри, Уилкокс, Маренго, Грин және Хейл округтерінде шерулер мен басқа да наразылықтар өтті. Лоундес округінде ұйымдастыруға тырысты, бірақ бұрынғы зорлық-зомбылық пен өлтірулерден туған Ку-Клукс-Кланнан қорқу соншалықты күшті болды, тіпті доктор Кинг жеке қатысқаннан кейін де қара нәсілділер зорлық-зомбылықсыз науқанды көптеп қолдамады. Жалпы, 1 қаңтар мен 7 ақпан аралығында наразылықтарда 3000-нан астам адам тұтқындалды, бірақ қара нәсілділер 100-ден аз жаңа тіркелген сайлаушыға қол жеткізді. Сонымен қатар, жүздеген адамдар науқанға қатысқандары үшін жарақат алды немесе жұмыстан шығарылды. DCLV белсенділері SCLC-нің наразылықтарына көбірек күдікпен қарады, сот Томас 4 ақпан күні шығарған үкімнің ұзақ мерзімді әсерін күтіп отырды. SCLC Даллас округінің дереу тіркелу көрсеткіштерімен азаматтық дауыс беру құқығы туралы заңды Ақ үйдің басты басымдығына айналдыратын қоғамдық дағдарысты жасауға көбірек көңіл бөлді. Джеймс Бевел және С.Т. Вивиан ақпан айының екінші аптасында сот үйінде драматикалық зорлық-зомбылықсыз қақтығыстарға қатысты. Сельма студенттері SCLC жетекшілері тұтқындалғаннан кейін өздерін ұйымдастырды. Кинг 10 ақпандағы қызметкерлеріне «заңды қабылдау үшін Лоундес және басқа округтер арқылы драматикалық үндеу жасауымыз керек, өйткені Сельма халқы шаршады» деді. Айдың соңына қарай Сельмада 300 қара тіркелді, ал 9500 ақ тіркелді. Шенеуніктер барлық жақын жердегі көше шамдарын өшірді, ал штаттық полицейлер наразылық білдірушілерге шабуыл жасады. Наразылық білдірушілер Джимми Ли Джексон, оның әкесі және анасы жасыру үшін жақын жердегі кафеге қашты. Алабама штатының полицейлік корпусының сержанты Джеймс Боннард Фаулер Джексонды кафеге еріп кірді және оны атып тастады, наразылық білдіруші оның қаруын алуға тырысқан деп ойлағанын айтты. Джексон Сельманың «Жақсы самаритан» ауруханасында атылғаннан кейін сегіз күннен кейін қайтыс болды. Джимми Ли Джексонның өлімі құқық қорғаушыларға Алабама штатының губернаторы Джордж Уоллеске Сельмадан штатының астанасы Монтгомериге шеру ұйымдастыруға себеп болды. Джексон отбасының жалғыз ер адам болған, олар өте кедейлікте өмір сүрген. Джексонның әкесі, анасы, әйелі және балалары табыс көзінен айырылды.

The Selma Voting Rights Campaign officially started on January 2, 1965, when King addressed a mass meeting in Brown Chapel A. M. E. Church in defiance of the anti meeting injunction. The date had been chosen because Sheriff Clark was out of town, and Chief Baker had stated he would not enforce the injunction. After King returned to Selma, the first big "Freedom Day" of the new campaign occurred on January 18. According to their respective strategies, Chief Baker's police were cordial toward demonstrators, but Sheriff Clark refused to let black registrants enter the county courthouse. Clark made no arrests or assaults at this time. However, in an incident that drew national attention, Dr. King was knocked down and kicked by a leader of the National States Rights Party, who was quickly arrested by Chief Baker. Baker also arrested the head of the American Nazi Party, George Lincoln Rockwell, who said he'd come to Selma to "run King out of town". Over the next week, blacks persisted in their attempts to register. Sheriff Clark responded by arresting organizers, including Amelia Boynton and Hosea Williams. Eventually, 225 registrants were arrested as well at the county courthouse. Their cases were handled by the NAACP Legal Defense Fund. On January 20, President Johnson gave his inaugural address but did not mention voting rights. On January 25, U. S. District Judge Daniel Thomas issued rules requiring that at least 100 people must be permitted to wait at the courthouse without being arrested. After Dr. King led marchers to the courthouse that morning, Jim Clark began to arrest all registrants in excess of 100, and corral the rest. Annie Lee Cooper, a fifty three year old practical nurse who had been part of the Selma movement since 1963, struck Clark after he twisted her arm, and she knocked him to his knees. Four deputies seized Cooper, and photographers captured images of Clark beating her repeatedly with his club. The crowd was inflamed and some wanted to intervene against Clark, but King ordered them back as Cooper was taken away. Although Cooper had violated nonviolent discipline, the movement rallied around her. James Bevel, speaking at a mass meeting, deplored her actions because "then [the press] don't talk about the registration." But when asked about the incident by Jet magazine, Bevel said, "Not everybody who registers is nonviolent; not everybody who registers is supposed to be nonviolent." The incident between Clark and Cooper was a media sensation, putting the campaign on the front page of The New York Times. When asked if she would do it again, Cooper told Jet, "I try to be nonviolent, but I just can't say I wouldn't do the same thing all over again if they treat me brutish like they did this time." On the same day, students from Tuskegee Institute, working in cooperation with SNCC, were arrested for acts of civil disobedience in solidarity with the Selma campaign. In New York and Chicago, Friends of SNCC chapters staged sit ins at federal buildings in support of Selma blacks, and CORE chapters in the North and West also mounted protests. Solidarity pickets began circling in front of the White House late into the night. Fay Bellamy and Silas Norman attended a talk by Malcolm X to 3,000 students at the Tuskegee Institute, and invited him to address a mass meeting at Brown Chapel A. M. E. Church to kick off the protests on the morning of February 4. When Malcolm X arrived, SCLC staff initially wanted to block his talk, but he assured them that he did not intend to undermine their work. Dr. King later said that he thought this was an attack on him. But Malcolm told Coretta Scott King that he thought to aid the campaign by warning white people what "the alternative" would be if Dr. King failed in Alabama. Bellamy recalled that Malcolm told her he would begin recruiting in Alabama for his Organization of Afro American Unity later that month (Malcolm was assassinated two weeks later). That February 4, President Lyndon Johnson made his first public statement in support of the Selma campaign. At midday, Judge Thomas, at the Justice Department's urging, issued an injunction that suspended Alabama's current literacy test, ordered Selma to take at least 100 applications per registration day, and guaranteed that all applications received by June 1 would be processed before July. On February 5, King bailed himself and Abernathy out of jail. On February 6, the White House announced that it would urge Congress to enact a voting rights bill during the current session and that the vice president and Attorney General Nicholas Katzenbach would meet with King in the following week. On February 9, King met with Attorney General Katzenbach, Vice President Hubert Humphrey, and White House aides before having a brief, seven minute session with President Johnson. Following the Oval Office visit, King reported that Johnson planned to deliver his message "very soon". Throughout that February, King, SCLC staff, and members of Congress met for strategy sessions at the Selma, Alabama home of Richie Jean Jackson. In addition to actions in Selma, marches and other protests in support of voting rights were held in neighboring Perry, Wilcox, Marengo, Greene, and Hale counties. Attempts were made to organize in Lowndes County, but fear of the Klan there was so intense from previous violence and murders that blacks would not support a nonviolent campaign in great number, even after Dr. King made a personal appearance on March 1. Overall more than 3,000 people were arrested in protests between January 1 and February 7, but blacks achieved fewer than 100 new registered voters. In addition, hundreds of people were injured or blacklisted by employers due to their participation in the campaign. DCLV activists became increasingly wary of SCLC's protests, preferring to wait and see if Judge Thomas' ruling of February 4 would make a long term difference. SCLC was less concerned with Dallas County's immediate registration figures, and primarily focused on creating a public crisis that would make a voting rights bill the White House's number one priority. James Bevel and C. T. Vivian both led dramatic nonviolent confrontations at the courthouse in the second week of February. Selma students organized themselves after the SCLC leaders were arrested. King told his staff on February 10 that "to get the bill passed, we need to make a dramatic appeal through Lowndes and other counties because the people of Selma are tired." By the end of the month, 300 blacks were registered in Selma, compared to 9500 whites. Officials had turned off all of the nearby street lights, and state troopers rushed at the protesters, attacking them. Protesters Jimmie Lee Jackson, his grandfather and his mother fled the scene to hide in a nearby café. Alabama State Trooper corporal James Bonard Fowler followed Jackson into the café and shot him, saying he thought the protester was trying to get his gun as they grappled. Jackson died eight days later at Selma's Good Samaritan Hospital, of an infection resulting from the gunshot wound. The death of Jimmie Lee Jackson prompted civil rights leaders to bring their cause directly to Alabama Governor George Wallace by performing a march from Selma to the state capital of Montgomery. Jackson was the only male wage earner of his household, which lived in extreme poverty. Jackson's grandfather, mother, wife, and children were left with no source of income.

Жүрудің басталуы мен мақсаттары

Джексонның қазасынан кейін 28 ақпанда Марион қаласындағы «Сион Біріккен Методист Шіркеуінде» өткен халық жиналысында жағдай шиеленісіп кетті. Оңтүстік Христиандық Конференциясының (SCLC) Сельмадағы сайлау құқығы қозғалысының директоры болған Джеймс Бевел, Джексонның өлімі туралы тікелей әңгімелесу үшін және штаттық полицияға шамдарды өшіруге және шерушілерге шабуыл жасауға бұйрық берген-бермегенін сұрау үшін Сельмадан Монтгомериге шеру ұйымдастыруға шақырды. Бевел, бұл Марион және Сельма халқының ашуын және қайғысын зорлықсыз мақсатқа бағыттайды деп ойлады, себебі көптеген адамдар өте ашуланып, зорлықпен жауап беруге дайын тұрды. Шерушілер Монтгомериге қарай жорық жасау арқылы конституциялық құқықтарының бұзылуын тоқтатуға назар аударуды мақсат етті. Доктор Кинг Бевелдің шеру жоспарымен келісті, олар екеуі де бұл шерудің толық сайлау құқығы үшін күрес символы болғанын қалады. Олар губернатор Уоллестен қара нәсілді сайлаушыларды қорғауды сұрады. Студенттік Зорлықсыз Координациялық Комитетінің (SNCC) шеруге қатысты үлкен алаңдаулары болды, әсіресе Кинг қатыспайтынын естігеннен кейін. Олар Джон Льюистің қатысуына рұқсат берді және SNCC логистикалық қолдау көрсетті, мысалы, кең аймақтық телефон желісін (WATS) пайдалану және 1964 жылғы Миссисипи жазғы жобасы барысында SNCC ұйымдастырған Адам құқықтары жөніндегі Медициналық Комитеттің қызметтерін ұсынды. Губернатор Уоллес шеруді қоғамдық қауіпсіздікке қауіп төндіретін деп айыптады және оның алдын алу үшін барлық қажетті шараларды қолданатынын мәлімдеді. 1965 жылғы 6 наурызда Уоллес жол қозғалысы ережелерін бұзуға алаңдаушылық білдіріп: «Сельма мен Монтгомери арасында шеру болмайды», - деді. Ол Алабама автокөлік патрулінің бастығы полковник Ал Лингоға «шеруге жол бермеу үшін қажетті барлық шараларды қолдануды» бұйырды.

Екінші шеру: "Теріс сейсенбі"

Бевел, Кинг, Нэш және басқалар 1965 жылғы 9 наурызда, сейсенбі күні екінші шеруді ұйымдастыра бастады. Олар елдің түкпір-түкпірінен дін қызметкерлерін және азаматтарды оларға қосылуға шақырды. Азаматтық құқық қозғалысының жылдар бойы атқарған жұмыстарының нәтижесінде азаматтық және сайлау құқығы мәселелеріне оянған, сондай-ақ "Қанды жексенбі" телеарналарында көрсетілген көріністерге қорқыныш білдірген жүздеген адам SCLC-нің шақыруына жауап берді. Зорлық-зомбылықтың қайта жаңруына жол бермеу үшін SCLC полицияның араласуына тыйым салатын сот бұйрығын алуға тырысты. Бірақ сот бұйрығын шығарудың орнына, АҚШ округтік сотының судьясы Франк Минс Джонсон шеру өткізуге тыйым салатын бұйрық шығарды, ол осы аптаның соңында қосымша тыңдаулар өткізілгенге дейін күшінде болады. Өткен тәжірибеге сүйенсек, SCLC-дегілердің кейбіреулері судья Джонсонның бұл тыйымды алып тастайтынына сенімді болды. Олар өздерінің ісіне көңіл білдірген оңтүстік судьяларының біреуін оның бұйрығын бұзу арқылы наразылыққа ұшыратқысы келмеді. Сонымен қатар, олар әлі ұзақ шеруді қолдауға жеткілікті инфрақұрылым құрған жоқ, ал шерушілер жақсы дайындалмаған еді. Олар сот бұйрығын бұзғаны үшін жазаланатынын білді, тіпті бұйрық кейіннен өзгертілсе де. Бірақ кейбір белсенділер, жергілікті және елдің түкпір-түкпірінен келгендер, "Қанды жексенбі" оқиғасына және Алабама штатындағы қара нәсілділердің сайлау құқығын жүйелі түрде жоққа шығаруға наразылық білдіру үшін сейсенбі күні шеруге шығуға бекінді. Хосея Уильямс пен Джеймс Форман шеруді жалғастыру керек деп талап етті, ал шеру күні таңертең, ұзақ пікірталасқаннан кейін доктор Кинг адамдарды Монтгомериге бастап апаруға шешім қабылдады. Президент Линдон Джонсонды өкілдік еткен Бас прокурордың көмекшісі Джон Доар және Флориданың бұрынғы губернаторы Лерой Коллинз Кинг пен басқалармен Ричи Джин Джексонның үйінде кездесу үшін Сельмаға барды және жеке түрде Кингке шеруді кейінге қалдыруға кеңес берді. SCLC президенті оларға оның ар-ожданы оны жалғастыруға мәжбүр ететінін, ал қозғалыстың көптеген жақтастары, әсіресе SNCC, оған маршты тоқтату керек десе де, шеруді жалғастыратынын айтты. Коллинз Кингке көпірде символдық түрде қатысып, содан кейін кері бұрылып, шерушілерді Сельмаға қайтаруды ұсынды. Кинг Коллинз құқық қорғау органдарының оларға шабуыл жасамауын қамтамасыз етсе, ол жоспарды іске асыруға тырысатынын айтты. Коллинз бұл кепілдікті шериф Кларк пен Аль Лингодан Кинг Кларк салған нақты маршрутты ұстанғанына кепілдік беру үшін алды. 9 наурыз күні таңертең, кейін "Кері қайтару сейсенбісі" деп аталған күні, Коллинз доктор Кингке құпия келісілген маршрутты тапсырды. Кинг шамамен 2500 шерушіні Эдмунд Петтус көпіріне бастап, сот бұйрығына бағынып, толық шеруді жасамай, Коллинз, Линго және Кларк жасаған келісімді орындау үшін оларды кері бұрды. Ол полиция күтпеген жерден оларды кіргізуге рұқсат берсе де, округтің құрылмаған аумағына өтпеді. Тек SCLC басшыларына ғана жоспар туралы алдын ала хабарланғандықтан, көптеген шерушілер, соның ішінде полицияның қатыгездігіне қарсы тұру үшін алыс жолдан келгендер, шатасу мен алаңдау сезімін бастан өткерді. Кинг оларға тыйым алынғаннан кейін тағы бір шеру өткізу үшін Сельмада қалуды өтінді. Сол күні кешке Сельмадағы шеруге қатысқан үш ақ тәнді унитариандық-универсалистік дін қызметкеріне көшеде төрт ККК мүшесі шабуыл жасап, таяқтармен ұрып-соқты. Ең көп зардап шеккені Бостондық дін қызметкері Джеймс Риб болды. Сельманың қалалық ауруханасы Рибке емдеуден бас тартады деп қорқып, белсенділер оны екі сағаттық қашықтықтағы Бирмингем университетінің ауруханасына жеткізді. Риб 11 наурызда Университет ауруханасында әйелінің қасында қайтыс болды.

Bevel, King, Nash, and others began organizing a second march to be held on Tuesday, March 9, 1965. They issued a call for clergy and citizens from across the country to join them. Awakened to issues of civil and voting rights by years of Civil Rights Movement activities, and shocked by the television images of "Bloody Sunday," hundreds of people responded to SCLC's call. To prevent another outbreak of violence, SCLC attempted to gain a court order that would prohibit the police from interfering. Instead of issuing the court order, U. S. District Court Judge Frank Minis Johnson issued a restraining order, prohibiting the march from taking place until he could hold additional hearings later in the week. Based on past experience, some in SCLC were confident that Judge Johnson would eventually lift the restraining order. They did not want to alienate one of the few southern judges who had displayed sympathy to their cause by violating his injunction. In addition, they did not yet have sufficient infrastructure in place to support the long march, one for which the marchers were ill equipped. They knew that violating a court order could result in punishment for contempt, even if the order is later reversed. But some movement activists, both local and from around the country, were determined to march on Tuesday to protest both the "Bloody Sunday" violence and the systematic denial of black voting rights in Alabama. Both Hosea Williams and James Forman argued that the march must proceed and by the early morning of the march date, and after much debate, Dr. King had decided to lead people to Montgomery. Assistant Attorney General John Doar and former Florida governor LeRoy Collins, representing President Lyndon Johnson, went to Selma to meet with King and others at Richie Jean Jackson's house and privately urged King to postpone the march. The SCLC president told them that his conscience demanded that he proceed, and that many movement supporters, especially in SNCC, would go ahead with the march even if he told them it should be called off. Collins suggested to King that he make a symbolic witness at the bridge, then turn around and lead the marchers back to Selma. King told them that he would try to enact the plan provided that Collins could ensure that law enforcement would not attack them. Collins obtained this guarantee from Sheriff Clark and Al Lingo in exchange for a guarantee that King would follow a precise route drawn up by Clark. On the morning of March 9, a day that would become known as "Turnaround Tuesday", Collins handed Dr. King the secretly agreed route. King led about 2,500 marchers out on the Edmund Pettus Bridge and held a short prayer session before turning them around, thereby obeying the court order preventing them from making the full march, and following the agreement made by Collins, Lingo, and Clark. He did not venture across the border into the unincorporated area of the county, even though the police unexpectedly stood aside to let them enter. As only SCLC leaders had been told in advance of the plan, many marchers felt confusion and consternation, including those who had traveled long distances to participate and oppose police brutality. King asked them to remain in Selma for another march to take place after the injunction was lifted. That evening, three white Unitarian Universalist ministers in Selma for the march were attacked on the street and beaten with clubs by four KKK members. The worst injured was Reverend James Reeb from Boston. Fearing that Selma's public hospital would refuse to treat Reeb, activists took him to Birmingham's University Hospital, two hours away. Reeb died on Thursday, March 11 at University Hospital, with his wife by his side.

Екінші науқанға жауап

Джеймс Рибтің қазасы бүкіл елде қайғы тудырды, ондаған мың адам оның құрметіне тік тұрып құран оқыды. Президент Джонсон Рибтің жесірі мен әкесіне көңіл айту үшін қоңырау шалып, қайғысын білдірді (кейін ол Конгреске дауыс беру құқығы туралы заң жобасын ұсынғанда Рибтің есімін еске алды). Даллас округі мен Қара белдеудегі афроамерикандықтар Рибтің қазасына күйінді, бұрынғысы Джимми Ли Джексонның қазасына күйінгендей. Бірақ көптеген белсенділер бұқаралық ақпарат құралдары мен ұлттық саяси көшбасшылар Сельмадағы ақтөстің солтүстік тұрғыны Рибтің өлтірілуіне үлкен алаңдаушылық білдіргенімен, жергілікті афроамерикандық Джексонның қазасына онша назар бөлмегеніне ашуланды. SNCC ұйымдастырушысы Стокли Кармайкл «қозғалыс өзі расизмнің қолына ойнап отыр, себебі сіздер ұлт ретінде біреу өлтірілгенде ренжігісіңіздер, бірақ оны мойындау үшін ақ адамның өлтірілуі керек. Ал сіздер не айтқыңыз келіп отыр?» деді. Доктор Кингтің қозғалыстағы беделі құпия келісімге байланысты шайқалды. Дэвид Гарроу Кингтің соңғы шешімі қалай қабылданғанын «дұрыс емес айтқандығымен және жалғандықпен» сипаттады. Кейде Кинг «алдын ала келісім болған жоқ» деп қате айтса, судья Джонсон алдында ант бергенде «жасырын келісім» болғанын мойындады. Кингке қарсы радикалдардың сыны әрі күшейді, Джеймс Форман «Турнаунд сейсенбіні» «халыққа қарсы алдаудың классикалық мысалы» деп атады. Көпшілік жиналған қауымға доктор Кинг, еңбек көшбасшысы Уолтер Рётер және бірнеше дін қызметкерлері сөз сөйледі. Еске алу рәсімінен кейін соттан рұқсат алғаннан кейін, көшбасшылар мен қатысушылар Браунның Чапел AME шіркеуінен Сельмадағы Даллас округінің сотына дейін шеру жасады. 15 және 16 наурызда SNCC бірнеше жүз наразылық білдірушіні, соның ішінде Алабама студенттерін, Солтүстік студенттерін және жергілікті ересектерді алып, Капитолий кешенінің жанында наразылық акцияларын ұйымдастырды. Монтгомери округінің шерифтері оларды ат үстінде қарсы алып, қамшымен соққылап, кері қайтарды. Джеймс Бевелдің қарсылығына қарамастан, наразылық білдірушілердің кейбіреуі полицияға кірпіштер мен бөтелкелер лақтырды. 16-сы күні кешке өткен митингте Форман «көпшілікті қоздырып», президенттен наразылық білдірушілерді қорғауды талап етіп, «егер біз демократия үстеліне отыра алмасақ, оның аяқтарын қиямыз» деп ескертті. «Нью-Йорк Таймс» газеті Монтгомеридегі қақтығыстарды келесі күні бірінші бетке шығарды. Кинг Форманның зорлық-зомбылық риторикасына алаңдаса да, ол Монтгомеридегі 2000 адамнан тұратын шеруге қатысып, Монтгомери округінің сотына басшылық етті. Тарихшы Гэри Мэйдің айтуынша, «оқиғалардың өршуіне алаңдаған қалалық шенеуніктер SNCC наразылық білдірушілеріне жасалған шабуыл үшін кешірім сұрады және Кинг пен Форманды қаладағы болашақ наразылықтарды қалай басқару керектігін талқылауға шақырды». Келіссөздер барысында Монтгомери шенеуліктері округтік отрядты наразылық білдірушілерге қарсы қолдануды тоқтатуға және қара нәсілділерге алғаш рет шеруге рұқсат беруге келісті. Алайда губернатор Уоллес келіссөздерге қатыспады. Ол штаттық полицияға Капитолий кешенінің Алабама штатының меншігіне кірген кез келген наразылық білдірушіні тұтқындауға рұқсат берді. Одан басқа ондаған наразылық білдірушілер де сол аптаның соңында Ақ үйді басып алуға тырысты, бірақ күзетшілер оларды тоқтатты; олар Пенсильвания даңғылын жауып тастады. 12 наурызда президент Джонсон азаматтық құқық қорғаушылар тобымен, соның ішінде епископ Пол Мур, пастор Роберт Спайк және SNCC өкілі Х. Рап Браунмен ерекше жанжалға түскен кездесу өткізді. Джонсон Ақ үйдегі наразылық акциялары оның отбасына қиындық тудырып отырғанын айтты. Активистер оған жанашырлық танытпады және ол неге әлі күнге дейін Конгреске дауыс беру құқығы туралы заң жобасын ұсынбағанын немесе наразылық білдірушілерді қорғау үшін Алабамаға федералды әскер жібермегенін білуді талап етті. Осы кезеңде SNCC, CORE және басқа топтар сексеннен астам қалада наразылық акцияларын ұйымдастырды, оның ішінде 400 адам Лос-Анджелес федералды ғимаратының кіреберістері мен шығыстарын тосқауылдады. Президент Джонсон баспасөзге өзінің «басқарушы топтардың» әрекетімен «қырқып тастауға» тырыспайтынын айтты. Келесі күні ол губернатор Уоллеске жеке кездесу ұйымдастырып, оны шерушілерді қорғау үшін Алабама Ұлттық гвардиясын пайдалануға шақырды. Сонымен қатар ол өзінің дауыс беру құқығы туралы заң жобасының соңғы нұсқасын дайындауға кірісті. Ол 1870 жылғы азаматтық құқық заңын айыптаулардың негізі ретінде пайдаланатын болады.

James Reeb's death provoked mourning throughout the country, and tens of thousands held vigils in his honor. President Johnson called Reeb's widow and father to express his condolences (he would later invoke Reeb's memory when he delivered a draft of the Voting Rights Act to Congress). Blacks in Dallas County and the Black Belt mourned the death of Reeb, as they had earlier mourned the death of Jimmie Lee Jackson. But many activists were bitter that the media and national political leaders expressed great concern over the murder of Reeb, a northern white in Selma, but had paid scant attention to that of Jackson, a local African American. SNCC organizer Stokely Carmichael argued that "the movement itself is playing into the hands of racism, because what you want as a nation is to be upset when anybody is killed [but] for it to be recognized, a white person must be killed. Well, what are you saying?" Dr. King's credibility in the movement was shaken by the secret turnaround agreement. David Garrow notes that King publicly "waffled and dissembled" on how his final decision had been made. On some occasions King would inaccurately claim that "no pre arranged agreement existed", but under oath before Judge Johnson, he acknowledged that there had been a "tacit agreement". Criticism of King by radicals in the movement became increasingly pronounced, with James Forman calling Turnaround Tuesday, "a classic example of trickery against the people". Among those who addressed the packed congregation were Dr. King, labor leader Walter Reuther, and some clergymen. After the memorial service, upon getting permission from the courts, the leaders and attendees marched from the Brown's Chapel AME Church to the Dallas County Courthouse in Selma. On March 15 and 16, SNCC led several hundred demonstrators, including Alabama students, Northern students, and local adults, in protests near the capitol complex. The Montgomery County sheriff's posse met them on horseback and drove them back, whipping them. Against the objections of James Bevel, some protesters threw bricks and bottles at police. At a mass meeting on the night of the 16th, Forman "whipped the crowd into a frenzy" demanding that the President act to protect demonstrators, and warned, "If we can't sit at the table of democracy, we'll knock the fucking legs off." The New York Times featured the Montgomery confrontations on the front page the next day. Although King was concerned by Forman's violent rhetoric, he joined him in leading a march of 2000 people in Montgomery to the Montgomery County courthouse. According to historian Gary May, "City officials, also worried by the violent turn of events apologized for the assault on SNCC protesters and invited King and Forman to discuss how to handle future protests in the city." In the negotiations, Montgomery officials agreed to stop using the county posse against protesters, and to issue march permits to blacks for the first time. Governor Wallace did not negotiate, however. He continued to have state police arrest any demonstrators who ventured onto Alabama State property of the capitol complex. Dozens of other protesters also tried to occupy the White House that weekend but were stopped by guards; they blocked Pennsylvania Avenue instead. On March 12, President Johnson had an unusually belligerent meeting with a group of civil rights advocates including Bishop Paul Moore, Reverend Robert Spike, and SNCC representative H. Rap Brown. Johnson complained that the White House protests were disturbing his family. The activists were unsympathetic and demanded to know why he hadn't delivered the voting rights bill to Congress yet, or sent federal troops to Alabama to protect the protesters. In this same period, SNCC, CORE, and other groups continued to organize protests in more than eighty cities, actions that included 400 people blocking the entrances and exits of the Los Angeles Federal Building. President Johnson told the press that he refused to be "blackjacked" into action by unruly "pressure groups". The next day he arranged a personal meeting with Governor Wallace, urging him to use the Alabama National Guard to protect marchers. He also began preparing the final draft of his voting rights bill. He would use an 1870 civil rights law as the basis for charges.

Джонсонның шешімі және дауыс беру құқығы туралы заң

15 наурызда президент Конгрестің бірлескен отырысын шақырып, жаңа дауыс беру құқығы туралы заң жобасын баяндады және оны қабылдауды талап етті. Ең ірі медиа желісі арқылы ұлттық теледидардан тікелей эфирде тарихи сөз сөйлеген Джонсон афроамерикалық белсенділердің батылдығын жоғары бағалады. Ол Сельманы "адамның азаттыққа жасаған үздіксіз ізденісіндегі шешуші кезең" деп атады, оны Америка Азамат соғысындағы Аппоматтокс шайқасымен бірдей деңгейге қойды. Джонсон өзінің "Ұлы Қоғам" бағдарламасының барлығы, дауыс беру құқығы туралы заң жобасы ғана емес, Азаматтық құқық қозғалысының бір бөлігі екенін мәлімдеді. Ол доктор Кингтің сөздерін пайдаланып: "Бұл тек қаралар ғана емес, шындығында баршамыздың фанатизм мен әділетсіздіктің салдарынан арылуымыз керек. Біз жеңіске жетеміз", – деді. Кейін Кинг Джонсонға телеграмма жіберіп, оның сөзін "осы елдің кез келген президенті жасаған ең әсерлі, нақты және құлшынысты адам құқықтары туралы үндеу" деп бағалап құттықтады. Джонсонның дауыс беру құқығы туралы заң жобасы екі күннен кейін Конгресске ресми түрде енгізілді.

Үшінші науқанға жауап

Үшінші Сельма шеруі ұлттық және халықаралық деңгейде кеңінен жарияланды. Полиция мен сегрегацияны қолдаушылардың кедергісіз, шерушілердің үндемесін жариялағандығы туралы хабарлар тарады. Бұл үшінші шеру аймақтағы басқа да азаматтық құқықтар ұйымдарының күшті қолдауын алды, нәтижесінде, ол жалпы сәтті деп есептелді және қоғамға тигізген әсері арта түсті. Содан кейін, Оңтүстікте қара нәсілділер көп тұратын аймақтарда сайлауға тіркелу науқандары ұйымдастырылды, бірақ мақсатты топты тіркеуге біраз уақыт кетті. АҚШ Конгресінің өкілі Уильям Луис Дикинсон 30 наурыз және 27 сәуірде Конгресте сөз сөйлеп, шерушілер арасында алкогольге құмарлық, парақорлық және еркіндікке шамадан тыс берілушілік болғанын мәлімдеді. Шеруге қатысқан дін қызметкерлері бұл айыптауларды жоққа шығарды, ал жергілікті және ұлттық журналистер оның мәлімдемелеріне ешқандай дәлел таппады. Сегрегацияны қолдаушылардың айыптаулары Роберт М. Микельдің «Сельма» (Шарлотта, 1965) атты сегрегациялық көзқарасты қолдайтын кітабында жинақталған.

"Шамақ ісі" бойкоты

1965 жылы Мартин Лютер Кинг Алабама штатының өнімдерін экономикалық бойкотқа шақырып, штат мектептері мен жұмыс орындарындағы теңдікті қамтамасыз ету үшін қысым жасады. Бірнеше уақыттан бері жоспарлап келе жатқан шара ретінде, Hammermill қағаз компаниясы Сельмада (Алабама штаты) ірі зауыт ашатынын жариялады; бұл 1965 жылдың басындағы зорлық-зомбылықтың ең жоғары нүктесінде болды. 1965 жылдың 4 ақпанында компания 35 миллион долларлық зауыт салу жоспарларын жариялады, сонымен қатар компанияның "қоғам мен оның халқының мінез-құлқы туралы жақсы есептері" туралы мақтан тұтты. 1965 жылдың 26 наурызында Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитеті (SNCC) компанияның нәсілшіл саясатын сынға алып, олар өзгергенге дейін Hammermill қағаз өнімдерін ұлттық бойкотқа шақырды. SCLC бойкотқа қолдау көрсетті. SCLC-мен бірлесіп, Оберлин колледжінің азаматтық құқықтар үшін күрескен студенттері SCLC мүшелерімен бірігіп, Hammermill компаниясының Эри, Пенсильвания штаб-пәтерінде пикет және отырыс ұйымдастырды. Ақ белсенді және дін қызметкері Роберт В. Спайк Hammermill компаниясының шешімін "20 миллион американдық афроамерикандықтарға ғана емес, сонымен қатар осы елдегі барлық ізгі ниетті азаматтарға да жасалған құрметсіздік" деп атады. Ол сондай-ақ Hammermill компаниясының басшыларын тікелей сынап, былай деді: "Американың ең ірі қағаз өндірушілерінің бірінің басқарма төрағасы Алабама штатының губернаторы Уоллеспен қатар отырып, Сельма жақсы қала деп айту – бұл надандық шегі немесе расизмнің тереңдігі". Компания корпоративтік басшылар, SCLC-нің C.T. Вивиан және Оберлин студенттерінің басшылығымен кездесу ұйымдастырды. Олардың талқылаулары нәтижесінде Hammermill компаниясының басшылары Алабамадағы теңдікті қолдау туралы келісімге қол қойды. Келісімге сәйкес, Hammermill компаниясы афроамерикандық және ақ жұмыскерлерге тең жалақы төлеуге міндеттенді. Келіссөздер кезінде 50-ге жуық полицей Эри штаб-пәтерінің алдына келді және 65 белсендіні полицияға кедергі келтіргені үшін тұтқындады. Джонсонның Конгресс алдындағы теледидардағы сөзі бүкіл елге тарады; ол азаматтық құқық қозғалысы үшін шешуші сәт деп есептелді. Ол былай деді:

During 1965, Martin Luther King Jr. was promoting an economic boycott of Alabama products to put pressure on the State to integrate schools and employment. In an action under development for some time, the Hammermill Paper Company announced the opening of a major plant in Selma, Alabama; this came during the height of violence in early 1965. On February 4, 1965, the company announced plans for construction of a $35 million plant, allegedly touting the "fine reports the company had received about the character of the community and its people". On March 26, 1965, the Student Nonviolent Coordinating Committee called for a national boycott of Hammermill paper products, until the company reversed what SNCC described as racist policies. The SCLC joined in support of the boycott. In cooperation with SCLC, student members of Oberlin College Action for Civil Rights, joined with SCLC members to conduct picketing and a sit in at Hammermill's Erie, Pennsylvania headquarters. White activist and preacher Robert W. Spike called Hammermill's decision as "an affront not only to 20 million American Negroes, but also to all citizens of goodwill in this country." He also criticized Hammermill executives directly, stating: "For the board chairman of one of America's largest paper manufacturers to sit side by side with Governor Wallace of Alabama and say that Selma is fine is either the height of naiveté or the depth of racism." The company called a meeting of the corporate leadership, SCLC's C. T. Vivian, and Oberlin student leadership. Their discussions led to Hammermill executives signing an agreement to support integration in Alabama. The agreement also required Hammermill to commit to equal pay for black and white workers. During these negotiations, around 50 police officers arrived outside of the Erie headquarters and arrested 65 activists, charging them with obstruction of an officer. Johnson's televised speech before Congress was carried nationally; it was considered to be a watershed moment for the civil rights movement. He said:

Even if we pass this bill, the battle will not be over. What happened in Selma is part of a far larger movement which reaches into every section and state of America. It is the effort of American Negroes to secure for themselves the full blessings of American life. Their cause must be our cause, too, because it is not just Negroes but really it is all of us who must overcome the crippling legacy of bigotry and injustice. And we shall overcome. Many in the Civil Rights Movement cheered the speech and were emotionally moved that after so long, and so hard a struggle, a President was finally willing to defend voting rights for blacks. According to C. T. Vivian, an SCLC activist who was with King at Richie Jean Jackson's home when the speech was broadcast

I looked over and Martin was very quietly sitting in the chair, and a tear ran down his cheek. It was a victory like none other. It was an affirmation of the movement. Many others in the movement remained skeptical of the White House, believing that Johnson was culpable for having allowed violence against the movement in the early months of the campaign and was not a reliable supporter. Neither Jimmie Lee Jackson's murderer, nor Reverend Reeb's was ever prosecuted by the federal government. J. L. Chestnut, reflecting the view of many Selma activists, feared that the president had "outfoxed" and "co opted" King and the SCLC. James Forman quipped that by quoting "We Shall Overcome", Johnson had simply "spoiled a good song". Such grassroots activists were more determined than ever to remain independent in their political organizing. Before the march to Montgomery concluded, SNCC staffers Stokely Carmichael and Cleveland Sellers committed themselves to registering voters in Lowndes County for the next year. Their efforts resulted in the creation of the Lowndes County Freedom Organization, an independent third party. The bill was signed by President Johnson in an August 6 ceremony attended by Amelia Boynton and many other civil rights leaders and activists. This act prohibited most of the unfair practices used to prevent blacks from registering to vote, and provided for federal registrars to go to Alabama and other states with a history of voting related discrimination to ensure that the law was implemented by overseeing registration and elections. In the early years of the Act, overall progress was slow, with local registrars continuing to use their power to deny African Americans voting access. In most Alabama counties, for example, registration continued to be limited to two days per month. The United States Civil Rights Commission acknowledged that "The Attorney General moved slowly in exercising his authority to designate counties for examiners he acted only in counties where he had ample evidence to support the belief that there would be intentional and flagrant violation of the Act." Dr. King demanded that federal registrars be sent to every county covered by the Act, but Attorney General Katzenbach refused. In the summer of 1965, a well funded SCLC decided to join SNCC and CORE in massive on the ground voter registration programs in the South. The Civil Rights Commission described this as a major contribution to expanding black voters in 1965, and the Justice Department acknowledged leaning on the work of "local organizations" in the movement to implement the Act. Many activists worried that President Johnson still sought to appease Southern whites, and some historians support this view. By March 1966, nearly 11,000 blacks had registered to vote in Selma, where 12,000 whites were registered. In November 1966, Katzenbach told Johnson regarding Alabama, that "I am attempting to do the least I can do safely without upsetting the civil rights groups." Katzenbach did concentrate examiners and observers in Selma for the "high visibility" election between incumbent County Sheriff Jim Clark and Wilson Baker, who had earned the grudging respect of many local residents and activists. With 11,000 blacks added to the voting rolls in Selma by March 1966, they voted for Baker in 1966, turning Clark out of office. Clark later was prosecuted and convicted of drug smuggling and served a prison sentence. The US Civil Rights Commission said that the murders of activists, such as Jonathan Daniels in 1965, had been a major impediment to voter registration. a tenfold increase.

"Осы заң жобасын қабылдағанымызға қарамастан, күрес аяқталмайды. Сельма қаласында болған оқиға Американың әр аймағы мен штатына тараған үлкен қозғалыстың бір бөлігі. Бұл – американдық афроамерикандықтардың американдық өмірдің толық игіліктерін қамтамасыз етуге жасаған күш-жігері. Олардың мақсаты біздің де мақсатымыз болуы керек, өйткені тек афроамерикандықтар ғана емес, шын мәнінде біздің барлығымыз фанатизм мен әділетсіздіктің зиянды салдарынан арылуымыз керек. Біз жеңеміз." Азаматтық құқық қозғалысының көптеген мүшелері сөзді құттықтады және ұзақ күрес пен қиындықтардан кейін Президент афроамерикандықтардың дауыс беру құқығын қорғауға дайын екенін естігендеріне қатты риза болды. Кингпен бірге Ричи Джин Джексонның үйінде болған SCLC белсендісі К.Т. Вивианның айтуынша, сөз эфирге шыққан кезде ол қарап тұрды, Мартин креслода тыныш отырды, оның бетінен бір жас тамды. Бұл ерекше жеңіс болды. Бұл қозғалыстың нығаюы еді. Қозғалыстағы көптеген адамдар Ақ үйге күмәндана қарады, олар Джонсонның науқанның алғашқы айларында қозғалысқа қарсы зорлық-зомбылыққа жол бергені үшін кінәлі екеніне сенді және сенімді қолдаушы емес еді. Джимми Ли Джексонды немесе пастор Рибті өлтіргендерді федералды үкімет жауапқа тартқан жоқ. Дж. Л. Честенут, Сельма белсенділерінің пікірін білдіріп, президент Кинг пен SCLC-ді "алдап" және "өз мүддесіне пайдаланды" деп қорқыды. Джеймс Форман "Біз жеңеміз" деген сөздерді келтіре отырып, Джонсон жай ғана "жақсы әнді бұзған" деп әзілдеді. Мұндай белсенділер өздерінің саяси ұйымдарында тәуелсіз болу үшін бұрынғыдан да көбірек бел буды. Монтгомериге шеру аяқталғанға дейін SNCC қызметкерлері Стокли Кармайкл және Кливленд Селлерс келесі жылға Лоундс округінде сайлаушыларды тіркеуге міндеттенді. Олардың күш-жігерінің нәтижесінде тәуелсіз үшінші тарап – Лоундс округінің бостандық ұйымы құрылды. Заңға президент Джонсон 6 тамыздағы салтанатты шарада қол қойды, оған Амелия Бойнтон және көптеген басқа да азаматтық құқықтардың көшбасшылары мен белсенділері қатысты. Бұл заң афроамерикандықтардың дауыс беруге тіркелуіне кедергі келтіретін көптеген әділетсіз амалдарды тыйым салды және Алабама штатына және дауыс беруге байланысты кемсітушілік тарихы бар басқа штаттарға федералды тіркеушілерді жіберіп, тіркеу мен сайлауды қадағалау арқылы заңның орындалуын қамтамасыз етуді қамтамасыз етті. Заңның алғашқы жылдары жалпы прогресс баяу болды, жергілікті тіркеушілер афроамерикандықтардың дауыс беруге қол жеткізуіне кедергі келтіру үшін өздерінің билігін пайдалана берді. Алабама штатының көптеген округтерінде, мысалы, тіркеу айына екі күнмен шектелді. АҚШ-тың Азаматтық құқық комиссиясы "Бас прокурор өкілеттіктерін пайдалануда баяу қозғалыс жасады, ол актінің қасақана және ашық бұзылуына сендіретін нақты дәлелдері бар округтерде ғана әрекет етті" деп мойындады. Доктор Кинг заңмен қамтылған барлық округке федералды тіркеушілерді жіберуді талап етті, бірақ Бас прокурор Катценбах бас тартты. 1965 жылдың жазында, қаржылық жағынан жақсы қолдау көрсетілген SCLC SNCC және CORE-ға Оңтүстіктегі ауқымды дауыс беру тіркеу бағдарламаларына қосылды. Азаматтық құқық комиссиясы бұл 1965 жылы афроамерикандық дауыс берушілер санын арттыруға үлкен үлес қосқанын, ал Әділет министрлігі қозғалыстағы "жергілікті ұйымдардың" жұмысына сүйенгенін мойындады. Көптеген белсенділер президент Джонсонның оңтүстік ақтөстіктерін татуластыруға тырысқанын алаңдатты, және кейбір тарихшылар осы пікірді қолдайды. 1966 жылдың наурыз айына қарай Сельма қаласында 11 000-ға жуық афроамерикандық дауыс беруге тіркелді, ал 12 000 ақтөс тіркелген. 1966 жылдың қараша айында Катценбах Джонсонға Алабама штаты туралы былай деді: "Мен азаматтық құқық топтарын мазаламау үшін қауіпсіз деп санайтын ең аз нәрсені жасауға тырысып жатырмын". Катценбах Сельмадағы "көзге түсетін" сайлауда, қазіргі округ шерифі Джим Кларк пен көптеген жергілікті тұрғындар мен белсенділердің құрметіне ие болған Уилсон Бейкер арасындағы сайлауда бақылаушылар мен тексерушілерді шоғырландырды. 1966 жылдың наурыз айына қарай Сельма қаласында дауыс беру тізіміне 11 000 афроамерикандық қосылғаннан кейін, олар 1966 жылы Бейкерге дауыс беріп, Кларкты кеңсесінен қуды. Кейін Кларк есірткі заттарын контрабанда жасағаны үшін сотталды және түрмеде жазасын өтеді. АҚШ-тың Азаматтық құқық комиссиясы Джонатан Дэниелс сияқты белсенділердің 1965 жылы өлтірілуі дауыс беруге тіркелуге үлкен кедергі болғанын айтты. он есеге артты.

Мұра мен құрмет

1996 жылы Сельмадан Монтгомериге дейінгі 54 мильдік Ұлттық тарихи жол белгіленді және Ұлттық саябақтар қызметі оны сақтап қалды. Ұлттық тарихи жолдың бір бөлігі ретінде Ұлттық саябақтар қызметі үш түсіндіру орталығын (Селма, Лоундес округі және Монтгомеридегі Алабама мемлекеттік университеті) басқарады. 2015 жылдың ақпан айында Конгрестің екі палатасы Сельма науқанының "жаяу әскерлеріне" Конгресс Алтын медальдарын табын ету туралы резолюцияны мақұлдады. Кейінірек өткен салтанатта Сельмадағы жиырмадан астам адам сертификаттар алды. Барак Обама бұл резолюцияға 7 наурызда қол қойды. Марапаттау рәсімі ресми түрде 2016 жылдың 24 ақпанында АҚШ Капитолийінде өтті. Аман қалған шерушілер Джон Льюис және Фредерик Риз Сельма шерушілерінің атынан медальдарды қабылдады.

Еске алу шерулері

1965 жылдан бері көптеген шерулер «Қанды жексенбі» оқиғаларын еске алады, әдетте оқиғаның жылдығында немесе оған жақын уақытта өткізіледі және қазір «Селма көпірінен өту мерекесі» деп белгілі. 1975 жылдың наурыз айында Мартин Лютер Кингтің жесірі Коретта Скотт Кинг «Қанды жексенбіні» еске алуға арналған төрт мыңдық шеруге жетекшілік етті. Оның 30 жылдығында Студенттік зорлықсыз үйлестіру комитетінің бұрынғы президенті және «Сельмадан Монтгомериге» шерулеріндегі белгілі белсенді Джон Льюис: «Қайта оралып, болған өзгерістерді көруге қуаныштымын; Алабама штатында тіркелген сайлаушылардың және афроамерикандық сайланған шенеуніктердің санын көруге, сондай-ақ Конгрестің басқа афроамерикандық мүшелерімен бірге жүруге мүмкіндік болды» деді. «Қанды жексенбінің» 40 жылдығында 10 000-нан астам адам, оның ішінде Льюис, тағы да Эдмунд Петтус көпірінен өтті. Сондай-ақ 1996 жылы Олимпиаданың шырағы көптен өткен, оны Эндрю Янг алып жүрді, олармен бірге көптеген мемлекеттік қызметкерлер де болды, бұл Оңтүстік қаншалықты алға жылжуға қол жеткізгенін көрсетеді. Янг Браун Чапел А.М.Е. шіркеуінде шырақ рәсімінің аясында сөйлеген сөзінде: «Егер біз бұрын Сельма арқылы өтпеген болсақ, Олимпиада ойындарымен Атлантаға бара алмас едік» деді. 2015 жылдың наурыз айында «Қанды жексенбінің» 50 жылдығында АҚШ президенті Барак Обама, АҚШ-тың алғашқы афроамерикандық президенті, көпірдің іргесінде сөз сөйледі, содан кейін бұрынғы АҚШ президенті Джордж Буш, Джон Льюис және Азаматтық құқық қозғалысының белсенділері, мысалы, Амелия Бойнтон Робинсон (Обаманың жанында дөңгелек креслода) бірге көпірден өтті. 1965 жылғы шеруді еске алуға, оның тарихқа тигізген әсері туралы ойлармен бөлісуге және АҚШ-тың азаматтық құқықтарын жақсарту жөніндегі күш-жігерді жалғастыруға шамамен 40 000 адам қатысты. 2020 жылдың шілдесінде Джон Льюис қайтыс болғаннан кейін, ол соңғы рет көпірден өтті, оның табыты атқа тіркелген каретамен тасымалданды, ол «Қанды жексенбі» шеруі кезінде басып өткен жолмен жүріп өтті.

Since 1965, many marches have commemorated the events of Bloody Sunday, usually held on or around the anniversary of the original event, and currently known as the Selma Bridge Crossing Jubilee. In March 1975, Coretta Scott King, the widow of Martin Luther King Jr., led four thousand marchers commemorating Bloody Sunday. On its 30th anniversary, Rep. John Lewis, former president of Student Nonviolent Coordinating Committee and a prominent activist during the Selma to Montgomery marches, said, "It's gratifying to come back and see the changes that have occurred; to see the number of registered voters and the number of Black elected officials in the state of Alabama to be able to walk with other members of Congress that are African Americans." On the 40th anniversary of Bloody Sunday, over 10,000 people, including Lewis, again marched across Edmund Pettus Bridge. Also, in 1996, the Olympic torch made its way across the bridge with its carrier, Andrew Young, along with many public officials, to symbolize how far the South has come. When Young spoke at the Brown Chapel A. M. E. Church as part of the torch ceremony, he said, "We couldn't have gone to Atlanta with the Olympic Games if we hadn't come through Selma a long time ago." In March 2015, on the 50th anniversary of Bloody Sunday, U. S. President Barack Obama, the first African American U. S. president, delivered a speech at the foot of the bridge and then, along with former U. S. President George W. Bush, Representative John Lewis, and Civil Rights Movement activists such as Amelia Boynton Robinson (at Obama's side in a wheelchair), led a march across the bridge. An estimated 40,000 people attended to commemorate the 1965 march, and to reflect on and speak about its impact on history and continuing efforts to address and improve U. S. civil rights. After John Lewis died in July 2020, he managed to cross the bridge one last time when his casket, which was carried by a horse drawn caisson, crossed along the same route he walked during the Bloody Sunday march.

Қайта жаңғырту

Монтгомери Америка астаналарын жасылдандыру грантына, АҚШ-тың қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA), АҚШ-тың тұрғын үй және қала құрылысы министрлігі және АҚШ-тың көлік министрлігі арасындағы тұрақты қоғамдастықтар серіктестігінің жобасы бойынша таңдалған төрт штаттық астананың бірі болды. 2011 жылдан бастап EPA және қоғамдық ұйымдар консультациялар мен 3 күндік жобалау семинарлары арқылы зерттеуді жүзеге асырды, бұған еліміздің танымал қала жоспарлаушылары көмектесті. Сельмадан Монтгомериге дейінгі жолдың Монтгомери бөлігі жолдың өзін және оған жақын аудандарды жақсарту мақсатында көп миллиондық инвестициямен жаңартылды. Қала "тарихи тұрғыдан маңызды афроамерикалық аудандардан" өтетін учаскені таңдады.